K2. Brief aan Prov Utrecht gedep M Sterk Zienswijze RFV mbt UPLG

College van Gedeputeerde Staten Utrecht t.a.v. Mirjam Sterk Postbus 80300 3508 TH UTRECHT Verzonden per post en email

ons kenmerk

behandeld door:

telefoonnummer:

e-mailadres:

FV/Ruimte/231114

Arjan Bossenbroek

06 40 70 18 54

arjan.bossenbroek@regiofoodvalley.nl

bijlage: -1-

datum: 14 november 2023

onderwerp: Reactie Concept UPLG 1.0

Geacht College van Gedeputeerde Staten, Op 12 september 2023 gaf u ons de mogelijkheid om een schriftelijke reactie in te dienen ten aanzien van het Concept Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG), waarvoor dank. In deze brief leest u onze reactie. Regio Foodvalley heeft een voortrekkersrol Wij zijn bijzonder tevreden met de erkenning voor Regio Foodvalley als belangrijke partner in dit proces. En de voortrekkersrol die u onze regio toewijst. Ook zijn wij positief over het combineren van verschillende grote opgaven. Het één hoeft het ander niet uit te sluiten. Landbouw kan bijdragen aan de biodiversiteit, water- en klimaatopgaven. Verder geeft u het belang van doelsturing, maatwerk en de kansen van gebiedsprocessen aan. Ook daar staan wij als Regio Foodvalley achter. Een kanttekening hierbij is dat Regio Foodvalley meer is dan alleen de Gelderse vallei, maar ook (een deel van) de Rijntakken, Kromme Rijnstreek, de Utrechtse Heuvelrug en polder Arkemheen. Regionaal Perspectief Landelijk Gebied Ook wij, als Regio Foodvalley, werken aan een langjarig perspectief voor het landelijk gebied: het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG). Het landelijk gebied staat in Nederland volop in de schijnwerpers. Er zijn opgaven op het gebied van stikstofuitstoot, duurzame voedselproductie, het klimaat, biodiversiteit, de bodem en de water- en luchtkwaliteit.

Dit brengt veel onzekerheid voor onze (agrarische) ondernemers en inwoners van het landelijk gebied. In de regio Foodvalley, waar deze opgaven enorm zijn, is een langjarig perspectief daarom van groot belang. De verwachting is dat het RPLG in het voorjaar van 2024 wordt vastgesteld. Wij vragen u het RPLG te omarmen en onze doelen, uitgangspunten en maatregelen te ondersteunen.

Datum: Betreft:

14-11-2023 Reactie Concept UPLG 1.0

Een ondernemend en vitaal landelijk gebied met perspectief Een ondernemend en vitaal landelijk gebied vormt het fundament van onze regio. In de regio Foodvalley zijn veel bedrijven en banen verbonden aan de landbouwsector. Denk aan veevoer, stalinrichting, transport, verwerking en kennisinstituten. In de regio Foodvalley gaat het om 14% van de werkgelegenheid. Landelijk is dit 6,5%. De te verwachten afname van dieraantallen, zowel in regio Foodvalley als landelijk, zal duidelijk merkbare effecten hebben op de huidige werkgelegenheid die deze bedrijven in de agrifoodketen bieden. Daarom verzoeken wij u om samen met de provincie Gelderland voor onze regio een sociaal-economische effectanalyse uit te voeren en het resultaat daarvan mede bepalend te laten zijn voor de wijze van uitvoering van het UPLG. In dat kader gaan wij graag samen met u op zoek naar kansen voor nieuwe bedrijfs(verdien)modellen binnen een toekomstbestendig voedselsysteem en duurzaam landgebruik, zoals u die benoemd in paragraaf 4.3.3.

Behouden en versterken van natuur en biodiversiteit We zetten in op systeemherstel en een goede basiskwaliteit natuur in de hele regio. Een gezonde bodem, schoon en voldoende water, het vergroten van de biodiversiteit, het verbinden van groen, maar ook het vergroenen van bedrijfslocaties en erven. Om zo aan de doelstellingen te voldoen. Dit doen we niet alleen in de NNN- en N2000-gebieden. In het concept UPLG is een uitbreiding van het N2000- gebied in het Binnenveld opgenomen. Wij zijn er niet van overtuigd dat het uitbreiden van N2000 noodzakelijk is, omdat de bijzondere natuurwaarden al beschermd en versterkt worden door onze inzet op de basiskwaliteit van natuur (ook buiten de N2000-gebieden). Deze maatregel, in combinatie met de 1 kilometer-zone van de ammoniakreductie en de 500 meter-zone voor mest, zorgt voor een enorme beperking van het landbouwareaal in de regio Foodvalley. Dit biedt geen perspectief aan de agrariërs en is naar onze mening onnodig rigide. Wij doen daarom nadrukkelijk een beroep op u om in het UPLG alleen uit te gaan van doelsturing in plaats van middelsturing. En dus uitbreiding van het N2000-gebied in de Regio Foodvalley alleen te overwegen als uit nader onderzoek blijkt dat dit echt noodzakelijk is.

Kansen van het unieke meetnetwerk Foodvalley benutten Onder de Regio Deal Foodvalley is een uniek wetenschappelijk verantwoord meetnetwerk opgezet dat bestaat uit een omgevingsmeetnetwerk en een bedrijvenmeetnetwerk. Dit zal gaan bijdragen aan betere validatie van rekenmodellen en is daarnaast cruciaal voor de omslag van middel- naar doelsturing. Door realtime metingen op boerderijen en in de omgeving krijgen we meer en beter inzicht in de effecten van maatregelen/innovatie en juist ook van managementmaatregelen. Het is geen quick-win waarmee “morgen” de rekenmodellen verbeterd zijn en doelsturing geregeld is, maar het voorzetten en uitbouwen van dit netwerk is cruciaal om dat over enkele jaren wel te bereiken. Dan kunnen we daadwerkelijk ook in dit opzicht het vakmanschap van boeren centraal stellen en hun inzet belonen en borgen. Wij verzoeken u daarom om het meetnetwerk in het UPLG te benoemen als een belangrijk instrument om de beleidsdoelen te realiseren en te (helpen) monitoren en vragen uw steun bij het door ontwikkelen van het meetnetwerk.

2

Datum: Betreft:

14-11-2023 Reactie Concept UPLG 1.0

Overgangsgebieden rondom N2000 heroverwegen m.b.t. extra stikstofreductie Het concept UPLG stelt dat binnen circa 1 kilometer rond stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden een fors hogere ammoniak-emissiereductie behaald moet worden dan elders. Wij waarderen de keuze om daar geen vast getal aan te verbinden en de vrijheid die u ondernemers geeft om zelf te bepalen hoe die extra reductie gehaald kan worden. Maar wij constateren ook dat er vanuit wetenschappelijke publicaties twijfels zijn over de breedte van dergelijke zones in relatie tot de aanwijsbaarheid van depositie. Dat lijkt zich te beperken tot 300 of 500 meter. Daarnaast zijn wij voor de regio Foodvalley in overleg met de WUR om in 2024 scenarioberekeningen uit te voeren met het doel om te bepalen welke reducties in de regio Foodvalley nodig zijn om de doelen te halen. Dat gaat ook over de vraag óf een zonering voor extra reducties dan wel nodig is en kostenefficiënt is. Wij verzoeken u daarom in ieder geval voor de regio Foodvalley het invoeren van een dergelijke zonering m.b.t. extra stikstofreductie uit te stellen tot dit onderzoek is afgerond en het op basis van dat onderzoek te heroverwegen.

Onderbouwing van keuzes In aansluiting op het vorige punt, maar nu ook meer in het algemeen, roepen wij u op om keuzes en maatregelen, ook buiten de overgangsgebieden, zoveel als mogelijk is te baseren op onderbouwingen van wat er aantoonbaar nodig is. Regio Foodvalley zet zich in voor (grond)instrumenten met regionale zeggenschap Vrijkomende grond moet slim worden gebruikt met een lange termijnperspectief als uitgangspunt. Er moet op de schaal van regio’s en deelgebieden een keuze gemaakt worden in samenhang met andere opgaven zoals natuur, water, woningbouw en energie. U benoemt in het concept UPLG een provinciale grondbank. Dat is een goed vertrekpunt t.o.v. een nationale grondbank. Maar vanuit onze positie als gemeenten, dichter bij de grondeigenaren en t.b.v. draagvlak in de gebiedsprocessen, pleiten wij voor grondinstrumenten met regionale zeggenschap. Dat geldt ook voor een grondbank of -fonds. Mogelijk opteren wij zelfs voor een regionaal grondfonds (grondbank), maar daarover hebben wij nog geen besluit genomen. Samen met Gelderland en het Rijk gaan wij graag met u in gesprek over de mogelijkheden. Wij verwachten dat een regionaal grondfonds bijdraagt aan de slagvaardigheid in gebiedsprocessen én aan draagvlak voor zowel die gebiedsprocessen als voor de inzet van een dergelijk instrument. Dat geldt ook voor het ontwikkelen en inzetten van een regionale stikstof’bank’.

Daarmee kan ‘stikstofruimte’ die resteert of ontstaat na maatregelen en na afroming voor wat er voor de natuur nodig is, gericht worden ingezet voor nieuwe ontwikkelingen in de regio die bijdragen aan de brede welvaart.

Zet in op de ketens In het UPLG meldt u dat u in IPO-verband met het Rijk generieke afspraken wilt maken over normering, beprijzing en vergoedingen. Dit naast (keten)afspraken over het verdienmodel van de boer en vergoedingen bij ander grondgebruik. Als regio steunen wij uw inzet richting het Rijk. Verder geeft u aan dat ook het IPO een voorstel heeft gedaan over generiek beleid voor de landbouwsector, dat provincies kan helpen om een gelijk speelveld te creëren. Voor een regio als Foodvalley dat in twee provincies ligt, is dit bij uitstek een zeer belangrijk punt. Dus ook hierin steunen wij u. Wij blijven nieuwsgierig naar uw opmerking over instrumentarium dat u wel kunt inzetten. Wij denken hierin graag met u mee.

3

Datum: Betreft:

14-11-2023 Reactie Concept UPLG 1.0

Samenwerken m.b.t. data Actuele en zo compleet mogelijke data m.b.t. het landelijk gebied is van groot belang om passend en werkend beleid te maken, de juiste instrumenten te kiezen en om in de uitvoering waar nodig bij te sturen. Op diverse terreinen hebben provincies meer data tot hun beschikking dan gemeenten, zeker de kleinere gemeenten. Daarnaast zien we dat gemeenten en provincies aan met name de WUR aanvullende gegevens en studies vragen. Om goed te kunnen samenwerken als één overheid aan de gezamenlijke doelen, roepen wij u op om gezamenlijk met ons, provincie Gelderland en het Rijk te werken aan een gezamenlijke datavoorziening.

Blijf samenwerking zoeken met de provincie Gelderland Regio Foodvalley bestaat uit acht verschillende gemeenten, liggend in twee provincies: provincie Utrecht en provincie Gelderland. Een eenduidig beleid binnen de regio geeft onze inwoners en ondernemers de gewenste duidelijkheid. Een goede afstemming op zowel het proces als de inhoud, tussen uw provincie, de provincie Gelderland en Regio Foodvalley, bestuurlijk en ambtelijk, is daarvoor cruciaal. Wij zetten graag het gesprek met u voort om die samenwerking beter te organiseren. Onze portefeuillehouders, wethouder Van der Schans en wethouder Fintelman gaan graag met u in gesprek over het UPLG 1.0 in relatie tot het RPLG en het gebiedsproces Binnenveld. In dit gesprek lichten we ook graag onze reactie toe. Wij vernemen graag uw reactie. Met vriendelijke groet, namens het algemeen bestuur Regio Foodvalley,

Arjen Droog directeur

René Verhulst voorzitter

4