Jaarrekening 2021 RFV

Regio Foodvalley

JAARSTUKKEN 2021

JAARSTUKKEN 2021 REGIO FOODVALLEY

Versie 0.3 , 17 maart 2022 Vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur van Regio FoodValley op dd. 25 maart 2022 Vastgesteld in de vergadering van het dagelijks bestuur van Regio FoodValley op dd. 23 maart 2022

2 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

INHOUD Inhoud

3

Voorwoord

4

1.

Jaarverslag

6

1.1. 1.2. 1.3.

Programmaverantwoording Regio Foodvalley Paragrafen

6 6 22

2.

Jaarrekening

27

2.1. 2.2. 2.3.

Grondslagen voor waardering- en Balans Overzicht baten en lasten 2021

3.

Wet Normering Topinkomens

37

4.

Controleverklaring

40

5.

Kerngegevens

41

3 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

resultaatbepaling

27 28 34

VOORWOORD In 2021 is de regio geconfronteerd met twee grote tegenstellingen: Enerzijds nam de urgentie van een aantal grote maatschappelijke thema’s stevig toe; denk daarbij aan woningbouw, de toekomst van de landbouw en het stikstofprobleem. En anderzijds bleven oplossingen maar uit omdat de onderhandelingen over een nieuw kabinet veel te lang duurden. De regionale projecten hebben in die tijd flinke progressie gemaakt: de regiodeal levert de eerste resultaten op en ook vanuit de strategische agenda zijn goede resultaten geboekt waarover eind 2021 in de voortgangsrapportage is bericht. Deze resultaten worden meer en meer door de samenwerkende overheden, ondernemers en onderwijs- en onderzoeksinstellingen in gezamenlijkheid gerealiseerd. De Economic Board Regio Foodvalley is in 2021 dan ook stevig uit de startblokken gekomen en Regio Foodvalley wordt in toenemende mate gezien als een goed voorbeeld van regionale samenwerking. Bij het bezoek van de kersverse ministers Staghouwer (Landbouw) en Van der Wal (Stikstof) werd de regio zelfs als gidsregio getypeerd. In die zin is 2021 voor Regio Foodvalley een goed jaar geweest: de inhoud en processen zijn op orde, raden worden intensief betrokken, triple helixpartners doen volwaardig mee en de samenwerking tussen alle betrokken partijen is misschien wel beter dan ooit. En dit alles leidt tot goede resultaten.

Toch voelt het soms nog onwennig om als gidsregio bestempeld te worden, omdat we zien dat er ook nog zoveel moet gebeuren. Voor de inhoudelijke verantwoording verwijzen we naar de grondige voortgangsrapportage die eind 2021 is opgesteld. Dit jaarverslag gaat vooral in op de financiële verantwoording. In de begroting 2021 (inclusief begrotingswijzigingen) was begroot dat Regio Foodvalley over 2021 een sluitende begroting zou hebben. Uit de jaarrekening blijkt dat de daadwerkelijke baten en lasten over 2021 bedragen respectievelijk € 4.375.286 en € 4.183.102 zijn. Dat levert een voordelig resultaat van € 192.184 op. We stellen voor om voorshands € 192.184 ten gunste te brengen van de Algemene Reserve. In een apart bestuursbesluit wordt het Algemeen Bestuur voorgesteld om hiervan € 115.000 ter beschikking te stellen voor de Verstedelijkingsstrategie. Dit voorkomt dat er in 2022 om aanvullende middelen moet worden gevraagd voor dit doel. Door toevoeging aan de Algemene Reserve is de regio goed in staat om een tegenvaller op te vangen en leidt dit niet meteen tot een verzoek tot bijdrage bij de regiogemeenten. Conform het reglement Mobiliteitsfonds is er in 2021 € 362.000 gestort in de bestemmingsreserve Mobiliteitsfonds.

Ede, maart 2022 Arjen Droog, Secretaris-directeur Regio Foodvalley

4 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

5 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

JAARVERSLAG 1.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING Op grond van art. 25, lid 1 onder a moet Regio Foodvalley verantwoording afleggen over de realisatie van de programma’s. Daarover rapporteren wij hieronder in de context van de ambitie van de Regio Foodvalley om in 2021 een Europese (economische) topregio op het terrein van food te zijn.

1.2 REGIO FOODVALLEY Organisatie Het regiokantoor van Regio Foodvalley bestaat uit een klein team van mensen dat het secretariaat voert, zicht houdt op de uitvoering van projecten en programma’s en nieuwe programma’s helpt opzetten. Het regiokantoor leunt daarbij op capaciteit die door gemeenten beschikbaar wordt gesteld. Daarnaast wordt rond een aantal inhoudelijke onderwerpen afstemmingsoverleg gevoerd, denk hierbij aan internationalisering/Europa en marketing en communicatie. De capaciteit van gemeenten wordt met name geleverd op projectniveau. Deze projecten vinden plaats binnen de programma’s van Regio Foodvalley. In 2021 waren dat: • Programma Economie • Programma Werkgelegenheid • Programma Voedsel & Eiwittransitie • Programma Energietransitie* • Programma Circulaire Economie* • Programma Ruimtelijke Ontwikkeling • Programma Wonen • Programma Mobiliteit De programma’s met een ster zijn thematische programma’s, die in veel gevallen meerdere beleidsprogramma’s (zonder ster) raken. Uit de thematische programma’s vallen de bijzondere accenten in de ambities van de regio op te maken. De uitvoering van de projecten onder deze programma’s liggen bij gemeenten of andere partners uit de triple helix. Het regiokantoor voert zelf meestal geen projecten uit. Wel vormt het regiokantoor in toenemende mate ook de uitvalsbasis van programmamanagers.

Inzicht in lasten en baten De jaarrekening 2021 is uitgesplitst in lasten en baten die betrekking hebben op bedrijfsvoering en baten en lasten op het gebied van de werkprogramma’s. Het grootste deel van de werkprogramma’s van Regio Foodvalley worden financieel via de trekkende gemeenten verrekend. Enkele werkprogramma’s lopen via de begroting van de regio. De baten en lasten van deze werkprogramma’s zijn in dit overzicht meegenomen; de andere werkprogramma’s niet. Regio Foodvalley hanteert een toelichtingsgrens van € 20.000 bij de toelichting van afwijkingen in de jaarrekening.

6 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

Budget

Realisatie Vrije ruimte 0 -192.184 192.184 1.884.000 1.591.690 292.310 1.222.000 1.005.510 216.490 300.000 224.180 75.820 362.000 362.000 0 -1.884.000 -1.783.874 -100.126 -1.351.000 -1.307.279 -43.721 -171.000 -114.595 -56.405 -362.000 -362.000 0 0 -192.184 192.184

Kosten Regiokantoor Lasten 001 Regiokantoor 002 Economic Board 001.1 Mobiliteitsfonds Baten 001 Regiokantoor 002 Economic Board 001.1 Mobiliteitsfonds Eindtotaal

Budget Programmakosten 003 Landbouwtransitie Lasten Baten 004 Voeding voor gezond leven Lasten Baten 005 Energietransitie Lasten Baten 006 Human Capital Lasten Baten 007 Innovatie,clusterv.en circ.economie Lasten Baten 008 Fysieke randvoorwaarden Lasten Baten 009 Quality of living Lasten Baten Eindtotaal

0 0 1.019.182 -1.019.182 0 410.957 -410.957 0 1.014.702 -1.014.702 0 142.380 -142.380 0 489.656 -489.656 0 703.694 -703.694 0 242.000 -242.000 0

Realisatie 0 0 185.674 -185.674 0 365.872 -365.872 0 894.259 -894.259 0 82.466 -82.466 0 419.744 -419.744 0 497.503 -497.503 0 136.882 -136.882 0

Vrije ruimte 0 0 833.508 -833.508 0 45.085 -45.085 0 120.443 -120.443 0 59.914 -59.914 0 69.912 -69.912 0 206.191 -206.191 0 105.118 -105.118 0

Algemeen Op het moment dat een begroting voor Regio Foodvalley wordt opgesteld duurt het nog een jaar voordat dat begrotingsjaar start. In die tussentijd gebeurt er veel, en ook gedurende het begrotingsjaar zijn er volop ontwikkelingen. Door de actualiteit worden soms nieuwe projecten ingegeven, of komen partners met waardevolle initiatieven die bij het opstellen van de begroting nog niet bekend waren. Door deze onvoorspelbaarheid zijn de afwijkingen in de werkprogramma’s van nature wat groter dan de bedrijfsvoering, die een veel voorspelbaarder verloop kent. Verschillenanalyse Begroot 2021 Realisatie 2021 Resultaat 2021

Regiokantoor €0

Werkprogramma’s €0

Totaal €0

€ 192.184

-€0

€ 192.184 voordelig € 192.184 voordelig

Het verschil tussen de begroting 2021 en het resultaat bedraagt € 192.814 voordelig. In onderstaande verschillenanalyse wordt (afgerond) zichtbaar hoe dit resultaat tot stand is gekomen. 7 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

Regiokantoor Salarissen en sociale lasten Vorming en opleiding Uitbestede werkzaamheden Accountant Bijdrage provincie Overig TOTAAL

€ 200.000 (voordelig) € 22.000 (voordelig) € 66.000 (voordelig) € 23.000 (nadelig) € 90.000 (nadelig) € 17.000 (voordelig) € 192.000 (voordelig)

Regiokantoor Salarissen en sociale lasten € 200.000 V Een aantal vacatures zijn niet of pas later in het jaar ingevuld. (€ 182.000) Daarnaast was er voor de voormalige directeur in 2019 een voorziening voor uit te betalen WW-uitkeringen getroffen. De WW-verplichting duurde tot 1 juli 2021. Het restant van de voorziening is vrijgevallen ten gunste van de exploitatie 2021 (€ 18.000). Kosten voor project Brede Welvaart (subsidie provincie Gelderland) worden gemaakt in 2022. Vorming en opleiding € 22.000 V Mede door de coronacrisis zijn er weinig opleidingen en cursussen gevolgd. Uitbestede werkzaamheden € 66.000 V Kosten voor project Landbouwperspectief (subsidie provincie Gelderland) worden gemaakt in 2022. Bijdrage Provincie € 90.000 N Er is in 2021 het begrote bedrag aan subsidie (€ 171.000) van de provincie Gelderland ontvangen. Van deze ontvangst is € 90.000 niet besteed. Deze bijdrage wordt doorgeschoven naar boekjaar 2022.

8 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

Beleidsindicatoren 1. Formatie De toegestane formatie voor 2021 is 0,027 fte. Er hebben in 2021 geen mutaties plaatsgevonden op de toegestane formatie. De indicator is gerelateerd aan het aantal inwoners deelnemende gemeenten gedeeld door 1000. 2. Bezetting De werkelijke bezetting op 1-1-2021 was 8,87 fte, op 31-12-2021 9,39 fte. De gemiddelde bezetting over 2021 was 9,13 fte. 3. Apparaatskosten De totale apparaatskosten zijn € 1.591.690 4. Externe inhuur De indicator externe inhuur wordt uitgedrukt in het % van de kosten van de externe inhuur ten opzichte van de kosten van de totale loonsom + totale kosten van de inhuur externen De totale salariskosten zijn € 1.533.184. Hiervan is € 746.220 te relateren aan externe inhuur. Dit betreft 48,67% 5. Overheadskosten De indicator Overhead wordt uitgedrukt in het % van de kosten van de overhead ten opzichte van de totale begroting. De totale lasten van de overhead bedragen € 1.005.435. De totale realisatie bedraagt € 4.183.102. Dit betekent dat de overheadskosten 24,04% bedragen in het totaal.

9 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

WERKPROGRAMMA’S (REGIOKANTOOR) Bij de toelichting op de projecten en programma’s waarvan de financiële afwikkeling via de boekhouding van de regio lopen, worden baten en lasten samen verklaard. Dit betreffen dus de inhoudelijke activiteiten van de regio. De overige werkprogramma’s (die niet via de begroting van de regio lopen) worden in hoofdstuk 1.4 verder toegelicht. Hieronder treft u per werkprogramma aan welke prestaties in 2021 zijn geleverd en hoe deze hebben bijdragen aan de doelstelling van de Strategische Agenda.

Economie Perifere Detailhandel Alle gemeenteraden hebben het regionaal PDV-beleid vastgesteld. Actueel PDV beleid draagt bij aan het behoud van de leefbaarheid door leegstand in de binnenstedelijke winkelgebieden te voorkomen die mede als gevolg van PDV kan ontstaan. Door samen één lijn te trekken voeren de acht gemeenten hetzelfde beleid uit en maken hierover regionale afspraken. In het geval gemeenten hier verschillend mee om zouden gaan dan is de kans aanwezig dat een beleidskeuze in één van de gemeenten negatieve invloed heeft op de winkelgebieden in andere gemeenten in de regio. Monitor bedrijventerreinen Eind 2021 hebben we de monitor bedrijventerreinen opgeleverd. Het doel van de monitor bedrijventerreinen is om de regiopartners inzicht te geven in de recente uitgifte van kavels op bedrijventerreinen. We gaan zorgvuldig om met de schaarse ruimte mede daarom hebben we in Regionaal Programma Werklocaties Foodvalley opgenomen dat we jaarlijks de ontwikkeling van de werklocaties/bedrijventerreinen monitoren. Monitoring is noodzakelijk om de uitwerking van onze ambities inzichtelijk te maken en tijdig interventies te kunnen doen op beleid naar toekomstbestendige werklocaties.

De monitor bevat onder andere informatie over de uitgifte per bedrijventerrein in het voorgaande jaar, over de herkomst van de betreffende bedrijven, over de economische sectoren waarin ze actief zijn en over de gemiddelde kavelomvang. Zo geeft de monitor een onderbouwd kwantitatief en kwalitatief inzicht in de recente uitgifte. In het kader van duurzame verstedelijking en toekomstbestendige bedrijventerreinen geeft de monitor ook inzicht in de status van de locaties die bedrijven achterlaten en de plannen die er zijn om daarnaartoe te werken (door o.a. revitalisering en herstructurering). Regionaal Programma Werklocaties Het doel van de visie werklocaties en het RPW is voldoende toekomstbestendig aanbod van bedrijventerreinen van de juiste kwaliteit hebben, waarbij de toekomstige marktbehoefte (volgens de prognoses) het uitgangspunt is. In 2021 hebben we die visie en het RPW geactualiseerd. Het regiobestuur heeft opdracht gegeven om deze actualisatie verder te verdiepen naar een RPW waarin naast de kwantitatieve aanbod en behoeften de opgaven van de toekomst centraal staan. De omvang en het soort ruimtevraag verandert daarbij, denk aan een circulaire economie, energietransitie, robotisering en digitalisering. Het goed begrijpen en kunnen vertalen van de impact van deze trends op de ruimtevraag van bedrijven is cruciaal voor een toekomstbestendige voorraad werklocaties.

De verdieping heeft meer tijd gekost. We verwachten medio 2022 een vastgesteld beleid voor werklocaties te hebben.

Innovatie en clustervorming Experttafels Het hoofddoel van het organiseren van experttafels is het tot stand brengen van kennisinteractie tussen ondernemersin de maakindustrie, foodindustrie en food gerelateerde bedrijven in de regio. Experttafels worden door en voor ondernemers geïnitieerd en georganiseerd. De thema’s variëren van procesoptimalisatie in de maakindustrie tot inzet van data voor het creëren van nieuwe verdienmodellen (servitization). Bij de experttafels zoeken we naar thema’s die overkoepelend zijn. Binnen het project experttafels worden verschillende expertises uit de regio bij elkaar gebracht. De experttafels worden georganiseerd en financieel mogelijk gemaakt door Regio Foodvalley, provincie Gelderland en RCT Gelderland. In 2021 zijn vijf experttafels georganiseerd. NEON NEON Food is gestart in het kennishart van Regio Foodvalley: Ede en Wageningen met de wens om te groeien naar een netwerk voor de hele regio. Ook wordt dit brede netwerk verbonden met meer specifieke netwerken zoals landbouwnetwerk Regio Foodvalley en de WFC community. De ambities van NEON Food sluiten naadloos aan bij de ambitie van Regio Foodvalley om in 2030 een topregio te zijn op het gebied van landbouw en voeding. Wij participeren in de bestaande netwerkorganisatie 10 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

NEON Food. Deelname van Regio Foodvalley betekent voor NEON Food dat het netwerk verbreed kan worden naar de hele regio waardoor het een groter effect sorteert. In 2021 heeft NEON, met behulp van de MKB-deal, 8 mailingen opgeleverd. Deze bestaan uit meerdere artikelen, experts aan het woord, podcastafleveringen, events in de spotlight en nice to knows. Aanjagers en verbinders In 2018 is geconstateerd dat initiatieven in de regio die gericht zijn op het stimuleren van kennisuitwisseling tussen kennisinstellingen en ondernemers aan kracht kunnen winnen. In eerste plaats wanneer ze meer in onderlinge samenhang worden gebracht. Daarom is gestart met het structureel bij elkaar brengen van de partijen en personen die zich bezighouden met het stimuleren van innovatie en het verbinden van ondernemers en onderwijs- en kennisinstellingen. Dit gebeurt via periodieke bijeenkomsten met intermediairs en aanjagers. Deelnemende organisaties en partijen zijn: RCT Gelderland, Knooppunt Techniek, Poultry Expertise Centre, LTO Gelderse Vallei, Oost NL, ICT campus Regio Foodvalley, Aeres Hogeschool, Christelijke Hogeschool Ede, Wageningen University & Research, Rijn IJssel, FOV Regio Foodvalley en provincies Gelderland en Utrecht. In 2021 zijn twee bijeenkomsten georganiseerd in april en november.

Innovatieprijs Op 29 september 2021 vond de feestelijke uitreiking van de innovatieprijs Regio Foodvalley plaats. De innovatieprijs zet innovaties en ondernemers in de spotlights, met als doel ondernemers te inspireren en samenwerking te stimuleren. De innovatieprijs richt zich met name op innovaties in de sectoren agrofood, de maakindustrie en de energiemilieutechnologie. De jury heeft de vijf meest impactvolle innovaties geselecteerd. Deze innovaties scoorden het beste op hun bijdrage aan circulaire economie, crossover samenwerking en hun bewezen impact: • Fabriek Fris; nieuw leven voor afgedankte textiel • Rival Foods; de volgende generatie vleesvervangers • Circulairstaal; 100% herbruikbare staalconstructies • Divande; combinatie kip en plantaardig • Vink; schoner en beter recyclebaar betongranulaat Fabriek Fris uit Ede won de innovatieprijs Regio Foodvalley 2021. Met hun eigen merk, OSIAS, krijgt afgedankt katoen een tweede leven. Textiel dat anders verbrand zou worden toveren ze om in kwalitatieve kleding. Dat wordt lokaal geproduceerd, zodat de uitstoot aan CO2 minimaal is. De publieksprijs ging naar Diviande. Dit bedrijf maakt “hybride” vlees dat bestaat uit driekwart plantaardige eiwitten aangevuld met een dierlijke reststroom van de Kipster kip. Voorafgaand aan de innovatieprijs koos het publiek de winnaar van de Young Talent Award.

Die ging naar “Levelupgamified” van Doede Scherphof uit Rhenen. Hij bedacht een methode om lesstof meer te verpakken in een game. Human Capital initiatieven MKB-deal Met inzet van de MKB deal versterken en verbinden we Human Capital initiatieven in de regio, zoals: Barneveld Tomorrow, Food Academy Nijkerk, Digilab, Barneveldse Techniek Opleiding en ICT Campus. Dit doen we door de samenwerking en zichtbaarheid van de verschillende Human Capital initiatieven te vergroten en talent door te verwijzen naar het juiste initiatief. Maar ook door de inzet van een verbinder die de bestaande lokale initiatieven aan elkaar weet te verbinden om zo het bereik van die initiatieven te vergroten en nieuwe initiatieven verder te ontwikkelen en het stimuleren van digitale transformatie van MKB-bedrijven. Sinds juni 2021 is Wicha Beus aangesteld als verbinder voor zowel de human capital initiatieven binnen de MKB-deal als voor het Living Lab Circulair. Vanuit de verbinding tussen de verschillende Human Capital initiatieven zijn nieuwe structurele samenwerkingen ontstaan die elkaar versterken in de regio. Daarnaast worden ideeën ontwikkeld om jong talent nog beter te binden aan de regio. Innovatiemonitor Samen met de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) zijn we gestart met de uitwerking van de innovatiemonitor Regio Foodvalley 2021.

In oktober 2020 is het werkplan Innovatie en Clustervorming 2021 – 2023 vastgesteld. Hierin wordt de programmatische aanpak geschetst die bijdraagt aan de verbinding tussen het regionaal MKB en het kennisintensieve ecosysteem rond de WUR. De MKB-deal die we van het rijk mochten ontvangen steunt de projecten uit het werkplan. Een belangrijk onderdeel hierbinnen vormt de innovatiemonitor. Het doel van de innovatiemonitor is om jaarlijks innovatie binnen Regio Foodvalley in kwalitatieve zin in kaart te brengen, te inspireren en samenwerking te bevorderen. Eens in de 4 jaar (in 2023) voegen we daar een kwantitatieve analyse aan toe. De CHE heeft een nieuw format ontwikkelt waarbij we werken met innovatie Meetups. De Meetups dienen om interactie en samenwerking te stimuleren en vormen tegelijkertijd de meetmomenten voor de monitor. Tijdens de uitreiking van de innovatieprijs op 29 september 2021 is 11 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

dit nieuwe format gepresenteerd. Volgens de planning vindt oplevering van de monitor (via een online magazine) plaats in juni 2022. Hierna volgt een evaluatie en een go/no go moment voor de uitwerking van de innovatiemonitor over 2022.

Quality of living Ruimte In 2021 is deel 2 van de Ruimtelijke Verkenning (Gedeelde waarde), het verstedelijkingsconcept van de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley en het Ontwikkelbeeld Amersfoort door de betrokken raden vastgesteld. Dit zijn belangrijke stappen in het realiseren van een ruimtelijke vertaling van de Strategische Agenda. In de tweede helft van het jaar is gewerkt aan de verdere uitwerking van het verstedelijkingsconcept. Hiervoor zijn begin 2022 voor Foodvalley Noord, Foodvalley Zuid en Veluwe opgavebeschrijvingen opgeleverd als basis voor het gesprek met de raden over de gebiedsuitwerkingen. In 2022 zal dit proces verder vormgegeven worden. Als onderdeel van de vervolgonderzoeken die in het kader van de Regionale Ruimtelijke verkenning aangekondigd zijn is vanaf medio 2021 met beide provincies en in samenwerking met de Regio Deal aan het Landbouwperspectief. Hiervoor heeft de WUR feiten en cijfers in beeld gebracht. De bijdrage vanuit Regio Foodvalley voor de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley in 2021 is conform de afspraken met de andere partners. Regio Foodvalley heeft geen financiële bijdrage hoeven leveren aan het Ontwikkelbeeld Amersfoort. Dit leidt, samen met een beperkt saldo uit 2020 tot een overschot in 2021. Hiermee kunnen de verwachte proceskosten voor 2022 gedekt worden.

Ten aanzien van de Regionale Ruimtelijke Verkenning geldt dat de grootste kostenpost, het in beeld brengen van feiten en cijfers voor het Landbouwperspectief in 2021 nog niet opgeleverd is dus ook niet financieel is afgewikkeld. De reservering blijft staan.

Voeding en Eiwittransitie Activiteit 2021

Doel Strategische Agenda

Realisatie HIK

Realisatie van een all round eiwit expertise center Verschuiven van de verhouding dierlijk en plantaardig eiwit in food en feed (van 60/40 naar 40/60) in 2030 Beschikbaarheid en bereikbaarheid vergroten van regionaal geproduceerd voedsel Versterken van de ketensamenwerking en ontwikkelen (nieuwe) verdienmodellen in de korte Voedselketens Realisatie van Proeftuin Voedselverspilling waarin experimenten en innoveren de norm zijn voor zowel inwoners als bedrijven. Bereik en bewustzijn onder overheden, ondernemers, kennisinstellingen, inwoners en zorginstellingen vergroten over het belang van het tegengaan van voedselverspilling en de impact hiervan op het milieu Samenwerking vergroten en versterken tussen overheid, zorgorganisaties, inwoners, bedrijven en kennisinstellingen voor een verbindende regionale voedselidentiteit met wereldwijde bekendheid

Supermarktproject met de Green Proteïn Alliance

Opstellen marketing en communicatiestrategie korte keten Ondersteunen van pop3 aanvragen van korte keteninitiatieven in de regio Initiëren van studentenonderzoek naar voedselverspilling in de centra van gemeenten in Regio Foodvalley Diverse activiteiten en communicatie-uitingen gericht op inwoners tijdens de Verspillingsvrije Week in september

Bestuurlijke en ambtelijke deelname Coalitie Preventie, samenwerking tussen programma, Regio Deal en City Deal

12 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

Pilot Keukenkanjers

Meer inwoners zijn zich bewust van gezond en duurzaam voedsel en het effect hiervan op gezondheid, milieu en leefomgeving.

In de begroting voor 2021 stond geld gereserveerd onder ‘communicatie’ voor bijeenkomsten. Deze hebben door Corona niet plaats kunnen vinden. In de begroting stond een groter bedrag gereserveerd voor Voedselverspilling met o.a. de verspillingsvrije week. Fysieke activiteiten hebben in mindere mate plaatsgevonden wegens de pandemie en de kosten voor de activiteiten tijdens de verspillingsvrije week zijn lager uitgevallen. In de begroting stond een bedrag opgenomen voor de mogelijke ontwikkeling van een ‘waardenkaart voedsel’. Hier is uiteindelijk niet voor gekozen. In 2022 zal worden ingezet op uitvoering van het marketing en communicatieplan korte keten en een meerjarenaanpak op de korte keten. De pilot Keukenkanjers is van start gegaan maar nog niet betaald wegens het ontbreken van een tegenrekening bij de uitvoerende partij. De financiële reservering blijft staan.

Mobiliteit De bereikbaarheidsagenda voor Regio Foodvalley is uitgewerkt in 4 inhoudelijke programmalijnen waarin het hoofddoel nader wordt uitgewerkt in subdoelen, opgaven en acties. In voorliggend jaarverslag zijn per programmalijn en hoofddoel de uitgevoerde acties 2021 uitgewerkt. Doel programmalijn 1 Foodvalley (inter)nationaal bereikbaar De externe bereikbaarheid van Regio Foodvalley is in 2022 verbeterd door herkenbare poorten waar minder vertragingen zijn (weg) en concurrerende alternatieven (OV, fiets) Acties programmalijn 1.1 (Inter)nationale poorten Ede-Wageningen, Veenendaal-De Klomp en Barneveld-Noord • Veenendaal De Klomp. In 2020 is een verkeersvisie Veenendaal - De Klomp opgeleverd. In 2021 is de eerste stap gezet voor het opstellen van eerste gebiedsvisie met een stakeholderbijeenkomst. Er is een plan van aanpak opgesteld. • Ede-Wageningen. De bouw van het nieuwe station is gestart in 2021 en is in de loop van 2024 klaar. • Barneveld Noord, Rail terminal , A1/A30. Lobby-bijeenkomst plaatsgevonden in oktober 2021. • Corridor A1. De provincie Gelderland heeft in 2021 met de stakeholders over de corridors A1, A28 en A50 geïnventariseerd wat de doelstellingen, ambities en problemen zijn per corridor.

Met betrekking tot de A1 is geconstateerd dat gezien de breedte van de opgaven en het landsdeel overstijgende karakter daarvan het rijk hierbij de komende periode een belangrijke coördinerende rol heeft te vervullen. Vanuit Regio Foodvalley is hiervoor stevig gelobbyd. Samen met de regio’s Gooi en Vechtstreek, Amersfoort, Cleantech en Twente zetten wij in op een noodzakelijke aanpak onder landelijke regie TBOV van de multimodale corridor A1. • Over het traject om te komen tot een betere aansluiting A1 - A30 heeft de minister eind 2020 zich uitgesproken voor oplossingsrichting Sober+. Daarmee is het advies gevolgd van de bestuurders van Regio Foodvalley, gemeente Barneveld en de provincie Gelderland. Het besluit is bekrachtigd met het tekenen van een bestuursovereenkomst door de betrokken partijen in februari 2021. • In 2021 heeft Foodvalley bijgedragen aan een integrale uitwerking corridor A12 Utrecht-ArnhemDuitse grens, een proces onder landelijke regie met opgaven op internationale, nationale en regionale schaal. In het najaar 2021 hebben de genoemde partijen een notitie opgave, afbakening en omgeving (OAO notitie) opgesteld en deze wordt in 2022 voorgelegd aan de landelijke OV & Spoortafel en BO MIRT. Acties programmalijn 1.2 Regionale-nationale poorten • Rijnbrug.

In 2021 is een bestuursovereenkomst getekend door de regio’s Rivierenland en Foodvalley, gemeenten Veenendaal, Rhenen en de provincies Gelderland en Utrecht. Beoogde realisatie was 2025-2026 staat onder druk door onder andere de Wet natuurbescherming (stikstof) en de onzekere financiering door de provincie Gelderland. In 2022 wordt dit proces vervolgd. Doel programmalijn 2 Foodvalley intern optimaal en comfortabel bereikbaar De economische en maatschappelijke hotspots (centra, WUR, kenniscampus Ede, grote bedrijventerreinen, toeristische attracties, scholen en ziekenhuis) van Regio Foodvalley zijn in 2021 13 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

met minimale vertragingen bereikbaar. Binnen de regio reist men per OV en fiets vertragingsvrij en per auto met acceptabele vertragingen door een optimaal aanbod van modaliteiten op de interne corridors. Maatwerkvervoer en mobipunten ontsluiten deze corridors voor reizigers in de gehele Regio Foodvalley. Acties programmalijn 2.1 Fietsroutes • In 2021 is een (Regionale) Fietsnetwerkkaart Regio Foodvalley uitgewerkt met daarop beoogde fiets-inframaatregelen tot 2030 (inclusief ontbrekende schakels). In het verlengde heeft is een regionale uitwerking gemaakt ten behoeve van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets. • Fietsen in het Binnenveld. In 2021 is een onderzoek uitgevoerd naar maatregelen om de de fietsroutes in het Binnenveld, het groene gebied tussen Ede, Veenendaal, Rhenen en Wageningen te verbeteren. Met name de oplossingsrichting van het scheiden van autoverkeer en fietsverkeer is verkend. In 2022 worden de oplossingsrichtingen wayfinding en verbeteren verlichting en zichtbaarheid van de fietsers weer opgepakt. Acties programmalijn 2.2. Impuls (H)OV-corridors • Vanuit Foodvalley heeft in 2021 lobby plaatsgevonden en zijn regionaal afgestemde reacties verstuurd over de dienstregelingen, concessies en de onderkant van het OV.

• De resultaten van het onderzoek naar potentie buslijnen is gepresenteerd in het portefeuillehoudersoverleg Mobiliteit Regio Foodvalley van januari gepresenteerd, inclusief een plan van aanpak voor de vervolgstappen. • Kwaliteitsimpuls stations. In 2021 is gestart met de realisatie van een kwaliteitsimpuls bij een aantal stations in Regio Foodvalley, onder ander de vernieuwing van station Ede-Wageningen. • In 2022 start in de Gelderlandse gemeenten HaltetaxiRRReis. In 2021 is vanuit de regio afstemming georganiseerd van HaltetaxiRRReis met doelgroepenvervoer en met OV-vangnet in de Utrechtse gemeenten van Foodvalley. Acties programmalijn 2.3 Mobipunten In de Bereikbaarheidsagenda 2019-2022 staat dat in 2022 een netwerk van regionale mobipunten binnen de regio gereed is. Deze multimodale overstappunten zorgen er voor dat gemakkelijker overgestapt kan worden tussen auto, OV (spoor/bus) en fiets/ebike om binnen de regio te verplaatsen en om naar of van andere landsdelen te komen. Om dit te realiseren is in 2021 een tweedelig mobipunten onderzoek uitgevoerd. In de eerste fase is een regionale visie ontwikkeld op mobipunten met kwantitatieve vervoerkundige onderbouwing; hoe passen knooppunten bij OVnetwerk, hoe sluit het aan bij routes/bestemmingen doelgroepenvervoer/Valleihopper, en hoe kan het de bereikbaarheid van stedelijke en landelijke gebieden vergroten.

Wat kunnen de mobiliteitshubs betekenen voor de doorontwikkeling van het regionale vervoersysteem en het versterken van het OV-vangnet. In fase B is uitgewerkt welke samenwerkingsverbanden nodig zijn voor de te realiseren samenwerkingsverbanden per mobipunt. Voor vijf mobipunten zijn stakeholders benaderd, is een gezamenlijk eindbeeld geschetst en zijn inschattingen gemaakt van de benodigde investeringen en fasering/prioritering in uitvoering. Het gaat hierbij over investeringen als concessieverlener, als wegbeheerder en mogelijke investeringen door aanbieders/private partijen. Resultaat van deze fase is een gedragen implementatieplan voor de vijf mobiliteitshubs. Het gaat om de locaties VeenendaalDe Klomp, Wageningen busstation, Station Rhenen, Nijkerk Corlaer, Harskamp en Barneveld Noord. Daadwerkelijke realisatie /opwaardering van de verschillende mobipunten is voorzien in een volgend project (periode 2022-2025), die worden gestart in 2022. Doel programmalijn 3 Foodvalley duurzaam en gezond bereikbaar Reizigers in Regio Foodvalley reizen gezond en duurzaam op basis van structurele gedragsbeïnvloeding door overheden en werkgevers en van een goed aanbod van duurzame modaliteiten. In 2022 reist 20-50 % van de werknemers in de regio duurzamer en gezonder.

Acties programmalijn 3.1 Mobiliteitsconvenant In de Bereikbaarheidsagenda 2019-2022 is als doel gesteld dat reizigers in Regio Foodvalley gezond en duurzaam reizen op basis van structurele gedragsbeïnvloeding door overheden en werkgevers en van een goed aanbod van duurzame modaliteiten. In 2022 reist 20-50 % van de werknemers in de regio duurzamer en gezonder. Om dit doel te realiseren is in 2019 het Mobiliteitsconvenant Regio Foodvalley getekend door provincies Gelderland, Utrecht, Regio FV, de gemeenten en diverse werkgevers. De werkgevers -zowel publiek als privaat- hebben afgesproken te werken aan duurzame mobiliteit door het stimuleren van autodelen, carpoolen, deelfietsen, fiets- en ebike gebruik en openbaar vervoer. Na de opstartfase is vanuit de regio een werkgeversaanpak opgezet en is een mobiliteitsmakelaar in 2021 aan de slag gegaan en gestart met de implementatie van 14 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

maatregelen/acties, zoals een fietsstimuleringsprogramma en ondersteuning van de werkgevers bij het inregelen van thuis- en hybridewerken. Ook is in 2021 ingezet op verdere ontwikkeling van deelmobiliteit en samenrijden. In eerste instantie vanuit het WUR Mobility as a Service (MaaS) project dat in 2021 is gestart. Verdere acties in 2021 richtten zich op het werven van meer convenantpartners en het uitvoeren van gebiedsgerichte verkenningen. In het najaar 2021 zijn de resultaten opgeleverd van het project Gebiedsgerichte aanpak KennisAs Ede-Wageningen, waaronder de Brede visie Mobility as a Service regio Foodvalley. Acties Programmalijn 3.2 CO2 reductie mobiliteit Vanuit regio Foodvalley is samengewerkt met de provincies Gelderland en Utrecht aan de uitwerking van de doelstellingen van het Klimaatsakkoord in regionale mobiliteitsprogramma’s. De Utrechtse variant is in 2021 uitgewerkt het Regionaal Mobiliteitsprogramma 1.0 (RMP 1.0). In Gelderland in het Werkprogramma CO2 reductie in de Gelderse mobiliteit. In 2022 werkt Regio Foodvalley binnen dit kader aan de uitwerking van verschillende thema’s: o Goederenvervoer en logistiek: -stimuleren modal shift van weg naar water en spoor en -efficiënte en duurzame stadsdistributie o Zero emissie vervoer en laadinfrastructuur: -versnellen uitrol laadinfrastructuur en de mogelijkheid van waterstofvulpunten.

o Ruimtelijk en parkeerbeleid: bij nieuwbouw ruimte voor fietsgebruik meenemen en gedifferentieerd parkeerbeleid. Doel programmalijn 4 Foodvalley smart, innovatief en veilig bereikbaar In 2030 is Regio Foodvalley voor alle reizigers slim, veilig en sociaal bereikbaar, met name door het toepassen van nieuwe technieken gericht op gedragsbeïnvloeding (smart mobility, Intelligente Transport Systemen (ITS), Intelligente Snelheids Adaptie (ISA). Het aantal verkeersslachtoffers en sluipverkeer is tot een minimum beperkt door deze innovatieve technieken, in combinatie met een veilig basisnetwerk (auto, fiets) dat fysiek op orde is. Met deze ambitie maakt de regio in de periode 2018-2022 een eerste stap. Acties programmalijn 4.1 Verkeersdesk Regio Foodvalley werkt sinds 2019 aan een regionale Verkeersdesk, een (op termijn openbare) webbased tool waar allerlei regionale mobiliteits-gerelateerde data wordt samengebracht, geborgd en ontsloten aan andere overheden en marktpartijen. Dit dient doelen op gemeentelijk, regionaal, provinciaal en nationaal niveau en sluit onder andere aan bij de digitaliseringsopgave vanuit het Rijk. De verkeersdesk is een inmiddels goed gevulde tool waarin allerlei mobiliteit-gerelateerde data binnen de regio is samengebracht, geharmoniseerd, geborgd en ontsloten.

Het gaat om data uiteenlopend van verkeerstellingen tot en met verkeersborden, van reistijden tot en met fietspotentie. In 2021 zijn twee “use cases” uitgewerkt: verkeersveiligheid en sluipverkeer. Daarnaast is de in het kader van de digitaliseringsopgave de data op het gebied van parkeren en logistiek aangeleverd. Verstedelijkingsstrategie Groene Metropool Arnhem Nijmegen Foodvalley 2040 In de Bereikbaarheidsagenda 2018- 2022 zijn de gevolgen voor mobiliteit vanwege de enorme woningbouwopgave tot 2040 nog niet meegenomen. Het gaat om de bouw van 40.000 woningen (en alle bijkomende bedrijvigheid) in Foodvalley waarvoor de plannen op dit moment worden uitgewerkt in het Verstedelijkingsstrategie Groene Metropool Arnhem, Nijmegen,Foodvalley. In 2021 is veel werk verzet vanuit de regio om de gevolgen daarvan op het gebied van mobiliteit in beeld te krijgen, in samenwerking met andere betrokken partijen (o.a. provincie Gelderland, Arnhem en Nijmegen). Dit heeft geresulteerd in een aantal in 2021 opgeleverde onderzoeken en ambtelijke studies: • Feitenrelaas overzicht knelpunten mobiliteit Regio Foodvalley en Arnhem/Nijmegen.

• Bouwsteen mobiliteit verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-FoodValley, ontwerpprincipes • Stresstest mobiliteitsscan Arnhem/Nijmegen/Foodvalley • Mobiliteitsanalyses 2040 Arnhem-Nijmegen-Foodvalley Mobiliteitsfonds Het mobiliteitsfonds is door Regio Foodvalley in het leven geroepen om samen te sparen voor investeringen in regionale infrastructurele projecten. Door aan deze projecten mee te betalen verwerft Regio Foodvalley een onderhandelpositie als het gaat over mobiliteitsvraagstukken die de regio sterk raken en waar het eigenaarschap elders ligt (vaak bij hogere overheden). Onder andere de Rijnbrug, Knooppunt A1/A30 en de Valleilijn zijn projecten binnen het mobiliteitsfonds. De jaarlijkse bijdrage (ongeveer € 362.000) wordt in de bestemmingsreserve gestort.

15 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

Landbouwtransitie en Vitaal Platteland Binnen het programma Landbouwtransitie en Vitaal Platteland is via verschillende programmaonderdelen gewerkt aan de realisatie van de doelen van de Strategische Agenda. Naast Regio Deal, waarin met spoor 1 ook aan de doelen van dit programma wordt bijgedragen, maar een separate verantwoording kent, zijn dat de volgende: Landbouwnetwerk Regio Foodvalley De activiteiten van het Landbouwnetwerk zijn gericht op de doelstellingen van het programma Landbouwtransitie en Vitaal platteland binnen de Strategische Agenda. Daarvoor zijn twee netwerkregisseurs actief die een goede samenwerking tussen de partners organiseren, zodat iedereen een rol heeft en vraagstukken en projecten van partners gezamenlijk worden opgepakt en op elkaar worden afgestemd. Via de website www.landbouwnetwekregiofoodvalley.nl zijn alle activiteiten inzichtelijk voor alle boeren in de regio en natuurlijk ook voor alle ketenpartners, van veevoerleveranciers tot agrarisch accountants. Dit is een breed aanbod, ook van buiten het Landbouwnetwerk. Daarnaast is centraal loket actief waar met name boeren terecht kunnen met allerlei vragen over de ontwikkeling van hun bedrijf, het Agroloket. Via de website, bijeenkomsten en nieuwsbrieven boeren en andere betrokkenen op de hoogte gehouden. In 2021 heeft het project Foodvalley Farmvloggers plaatsgevonden.

Het doel is om, met behulp van het maken en verspreiden van video’s over onderwerpen en thema’s die spelen op het boerenbedrijf, inwoners en consumenten in het gebied te inspireren en uitleg te geven over de actualiteit en de toekomst van boerenbedrijven in het gebied en het voedsel dat hier gemaakt wordt. De vlogs zijn te vinden https://landbouwnetwerkregiofoodvalley.nl/farmvloggers/. Verder is zijn boeren in het Gelderse deel van Regio Foodvalley intensiever benaderd over de mogelijkheden voor ondersteuning. Onder de noemer ondernemersbegeleiding zijn boeren per brief en per telefoon benaderd en zijn er keukentafelgesprekken aangeboden. Een belangrijk deel van het budget ten behoeve van het Landbouwnetwerk is gereserveerd voor (co)financiering van projecten. Zowel in 2020 als in 2021 is dit budget niet uitgeput. Verwacht wordt dat in 2022 deze middelen hard nodig zijn om door middel van concrete projecten met ketenpartners het Nationaal Programma Landelijk Gebied goed in onze regio te laten landen. Interbestuurlijk programma Vitaal Platteland (IBP VP) De uitdagingen waar de regio in het landelijk gebied mee te maken heeft vragen om een samenhangende, regio specifieke benadering van onder meer landbouw, natuur, milieu, kwaliteit van leefomgeving en water. Een benadering waarin bestuurslagen samenwerken, met elkaar en met andere maatschappelijke partijen.

In 2021 is daarom met alle betrokken overheden (rijk, provincie Gelderland, Regio Foodvalley en het waterschap Vallei en Veluwe) een actieprogramma vastgesteld, financiering daarvoor overeengekomen en is gestart met de uitvoering van drie actielijnen: 1. Ontwerpatelier het agrarisch bedrijf van de toekomst 2. Gebiedsprocessen kringlooplandbouw Veluwe/FoodValley (De Valk, Veenhuizerveld en het Binnenveld) 3. Regionale implementatie Deltaplan biodiversiteit Regio Foodvalley is kassier van het project. De middelen van partners ten behoeve van het programma zijn inmiddels ondergebracht bij de regio. Veel uitgaven zullen echter in 2022 plaatsvinden omdat de activiteiten doorlopen tot het najaar van 2022. Schone Lucht Akkoord Binnen het Schone Lucht Akkoord (SLA, ondertekend in 2020) wordt gewerkt aan verbetering van de luchtkwaliteit. Het succesvolle Manifest Gezonde Leefomgeving Veehouderij (2017 - 2021) krijgt met het SLA een vervolg en verbreding. De uitvoering van het SLA komt bovendien op stoom. Een aanvraag gedaan in 2021 vanuit Regio Foodvalley voor een subsidiebijdrage van het rijk om op acht pluimveebedrijven proef te draaien met de toepassing van het Fijnstof Emissie Plan (FEP), is inmiddels gehonoreerd. Deze pilot zal naar verwachting in het 2e kwartaal van 2022 kunnen starten.

Voor 2022 zijn meerdere nieuwe aanvragen voor rijksfinanciering in voorbereiding, onder andere 16 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

voor het verbeteren van de kennis van toezichthouders veehouderij. Het financieel overschot dat de afgelopen jaren is gevormd vormt de benodigde cofinanciering vanuit de regio voor deze aanvragen. VAB Het programma VAB is in 2021 teruggebracht tot twee projecten: het project “Beleidsmatige samenwerking en gezamenlijke visievorming. De eerste fase van dit project, de evaluatie van het functieveranderingsbeleid in het Gelderse gedeelte van de regio Foodvalley is inmiddels afgerond. Daarbij hebben de provincie Utrecht en een groot aantal Utrechtse gemeenten (ook in de regio Amersfoort) nadrukkelijk interesse getoond om hier in het vervolg bij betrokken te worden. Eind 2021 is besloten tot de tweede fase: het uitbreiden van de beleidsmatige samenwerking en het formuleren van gezamenlijk beleid. Het tweede project betreft het uitvoeren van de pilot circulair bouwen Vrijkomende Agrarische Bebouwing. De pilot moet gaan bijdragen aan het meer sluitend maken van de ketens in bouwmaterialen die vrijkomen met de sanering van VAB en daarmee aan het vergroten van een circulaire aanpak in het saneren van vrijkomende agrarische bebouwing. In het eerste kwartaal van 2021 is plan van aanpak voor de pilot (hub) goed gekeurd. In de praktijk blijkt het lastig om op basis van de gestelde voorwaarden geschikte locaties te vinden.

De projectgroep is daarom aan de slag gegaan met het aanpassen van de aanpak van de pilot om meer aan te sluiten bij de praktijk. Dit voorstel wordt in het eerste kwartaal van 2022 verwacht.

Human Capital Projectnaam Doorontwikkelen STAM tot Human Capital van Strategische Agenda Toptalent kiest voor de regio

Elk Talent Telt

Communicatieopgave

Stand van zaken uitvoering De Human Capital Agenda is bijna gereed en wordt in de komende twee maanden afgerond. Volledige budget wordt in 2022 uitgegeven. Er zijn twee pilots opgestart. In Rhenen en in Scherpenzeel. Verder is een aanzet gemakt voor een traineeship. Volledige budget is uitgegeven in 2021. Onderzoek naar onbenut arbeidspotentieel heeft plaatsgevonden in 2022. Vervolgstappen vinden ook plaats in 2022. Deel van het budget is uitgegeven in 2021, resterend budget wordt in 2022 uitgegeven.

Verbinding SA De middelen die in 2021 beschikbaar zijn gesteld vanuit de gemeenten zijn volledig ingezet om de ambitie binnen de doelstellingen van Human Capital verder te ontwikkelen. De verbinding met de andere ambities binnen de Strategische agenda zijn (nog) niet specifiek opgenomen in de agenda voor 2021.

Energie Regio Foodvalley kent een grote maatschappelijke opgave op het gebied van de energietransitie. De gemeenten in Regio Foodvalley hebben de ambitie uitgesproken om in 2050 een energie neutrale regio te vormen en in 2030 een reductie van CO2 gerealiseerd te hebben van 55% ten opzichte van 1990. Deze ambitie brengt een enorme opgave met zich mee, met naar verwachting een grote maatschappelijke en ruimtelijke impact, maar ook kansen. Naast energiebesparing en zonnepanelen op daken zullen ook grootschalige vormen van hernieuwbare energieopwekking nodig zijn. De regio werkt aan zorgvuldige ruimtelijke inpassing met maatschappelijke acceptatie in combinatie met het benutten van meekoppel kansen. Daarvoor heeft de regio in samenwerking met een brede groep stakeholders aan de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 gewerkt, die duidelijkheid geeft over de hoeveelheid duurzame energie die dient te worden opgewekt in 2030. Daarnaast worden de regionaal aanwezige warmte(rest)bronnen en behoefte aan infrastructuur in de RES op elkaar afgestemd. In het eerste kwartaal van 2021 heeft de RES voornamelijk ingezet op: 17 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

•

•

•

•

Burgerforum: Vanaf eind januari 2021 zijn duizenden motivaties, ideeën en argumenten geanalyseerd. Het burgerforum maakte hun advies aan de hand van deze uitkomsten. Daarnaast gebruikten zij kennis die ze opdeden tijdens het werk aan de RES. Op 24 februari 2021 vond een bijeenkomst plaats waarvoor alle betrokken partijen, inclusief de gemeenteraden, Provinciale Staten en Algemeen Besturen van de Waterschappen, waren uitgenodigd. Hier werden de contouren van het advies van het Burgerforum geschetst. Dit om de betrokken stakeholders voor te bereiden op het Stakeholderoverleg op 3 maart. Stakeholderoverleg: Tijdens het Stakeholderoverleg op 3 maart 2021 zijn zeven aanbevelingen van het Burgerforum gepresenteerd. Die geven weer wat inwoners van de regio belangrijk vinden en wat zij waarderen aan hun leefomgeving. Betrokken Stakeholders hebben van 3 tot 8 maart de tijd gekregen om schriftelijk te reflecteren op het advies van het Burgerforum. Op 10 maart maakte het Burgerforum het advies definitief en op 11 maart is het, samen met de uitkomst van de raadpleging, aan de pers gepresenteerd. Gebiedsgerichte studieopdrachten: Tijdens het opstellen van de RES 1.0 vonden regionale en thematische werkateliers plaats. Hier hebben experts van betrokken partijen hun kennis verzameld en gedeeld. In de werkateliers werden vier gebiedsgerichte studieopdrachten uitgewerkt. 1.

Opwek en bundeling - bestuurlijk trekker: wethouder Didi Dorrestijn (gemeente Barneveld) 2. Opwek en meekoppelkansen - bestuurlijk trekker: wethouder Peter de Haan (gemeente Wageningen) 3. Opwek en stedelijk gebied – bestuurlijk trekker: wethouder Marco Verloop (gemeente Veenendaal) 4. Opwek en agrarische structuur – bestuurlijk trekker: wethouder Henny van Dijk (gemeente Scherpenzeel) 5. Participatie werd bestuurlijk getrokken door gedeputeerde Jan van der Meer (provincie Gelderland). Bestuurlijke werkgroepen: Parallel aan de studieopdrachten zijn ook een aantal bestuurlijke werkgroepen aan de gang gegaan, welke op 3 maart verslag deden in het SHO van de resultaten: 1. Werkgroep Belemmeringen (bestuurlijk trekker: wethouder Sander van ’t Foort (Renswoude)) 2. Werkgroep Omgevingsbeleid (bestuurlijk trekker: wethouder Harke Dijksterhuis (Nijkerk)) 3. Werkgroep Netcapaciteit (bestuurlijk trekker: wethouder Geert Ritsema (Ede)) 4. Werkgroep Lokaal Eigenaarschap (bestuurlijk trekker: wethouder Jolanda de Heer (Rhenen)) 5. Werkgroep Warmte (bestuurlijk trekker: wethouder Sander van ’t Foort (Renswoude)) 6. Werkgroep Investeringen (trekker: Wouter Verduyn (Energie Nederland)

Kwartaal 2 van 2021 stond vooral in het teken van besluitvorming • Besluitvorming RES 1.0: De concept-RES uit oktober 2020 is verder uitgewerkt tot de Regionale Energiestrategie 1.0. van Regio Foodvalley. Deze is tussen 21 april 2021 en 5 juli 2021 vastgesteld in de acht gemeenteraden, de twee Provinciale Staten en het algemeen bestuur van de het waterschap. • Werkgroepen: In de periode april-juni vonden er twee reguliere werkgroepen plaats. In de werkgroep Restgronden werden mogelijkheden voor duurzame opwek op restgronden geïdentificeerd, waarna een voorstel voor het omgaan met restgronden regionaal werd gepresenteerd in de Stuurgroep van 30 juni. In de werkgroep USP werd gewerkt aan een Uitvoerings- en Samenwerkingsprogramma, welke de basis vormde voor het later verder uitgewerkte Energieprogramma. De focus van kwartaal 3 van 2021 was voornamelijk gericht op evalueren en afhechten bestuurlijk traject. • Evaluatie: In augustus en september 2021 zijn gesprekken met bestuurders, ambtenaren, en de betrokken maatschappelijke partijen bij de RES gevoerd om terug te blikken op de RES 1.0 en vooruit te kijken naar de uitvoeringsfase en RES 2.0. Daar is op 18 oktober 2021 een rapport over uitgebracht. De uitkomsten van de evaluatie zijn meegenomen in het opstellen van het Energieprogramma.

• Verwerken moties/amendementen: In de besluitvorming van de RES 1.0 zijn verschillende moties en amendementen meegegeven. Regionaal is er een overzicht gemaakt van deze moties 18 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

en amendementen. Waar regionale actie vereist was, zijn de moties en amendementen meegenomen als input voor het Energieprogramma en de verdere uitwerking richting RES 2.0. De focus van kwartaal 4 van 2021 stond in het teken van het opstellen Energieprogramma 2022/2023 en het inbrengen van de RES binnen het Energieprogramma van de regio. • Opzet Energieprogramma: Eind 2021 is er gewerkt aan een bij de uitvoeringfase passende werkwijze voor het programma Energie. Hierbij is in overleg met ambtenaren, bestuurders, en stakeholders op basis van de evaluatie herijkt hoe samen verder wordt gewerkt in de uitvoering en richting RES 2.0. Resultaat van deze afstemming is onder andere een Raad van Uitvoering en een opzet voor 6 werkgroep opdrachten. • Onderzoek Expertisecentrum: Om invulling te geven aan het idee voor een regionaal Expertisecentrum is een inventariserend onderzoek uitgevoerd. In verschillende gesprekken met betrokken partijen is gekeken wat de precieze behoefte is en wat er in de Regio Foodvalley al gebeurd op dit vlak. • Werkgroepen: Eind 2021 zijn voor het uitwerken van de werkgroep opdrachten verschillende eerste sessies geweest voor de thema’s Netinfrastructuur, Warmte, en RES 2.0

Economic Board Vanaf 1 januari 2021 is de samenwerking tussen de overheden, ondernemers en kennisinstellingen uit de Regio Foodvalley omgedoopt tot Economic Board Regio Foodvalley. De Economic Board is officieel van start gegaan vanuit de wens om de (triple helix) samenwerking en slagkracht van de regio te vergroten, te formaliseren en duurzaam te borgen. In de Economic Board werken partijen uit de drie kolommen overheid, ondernemers en onderwijsinstellingen samen. Per kolom zijn 5 bestuurders afgevaardigd om zitting te nemen in de Economic Board. De Economic Board is eigenaar van de Strategische Agenda 2020-2025 en ziet integraal toe op het behalen van de doelen, de monitoring van de voortgang van projecten en het toetsen van nieuwe projectplannen. Daarnaast vervult de Economic Board een ambassadeurs- en aanjagende rol. De Economic Board heeft in 2021 invulling gegeven aan deze rol door onder andere de volgende activiteiten en werkzaamheden: Vergaderingen In 2021 is de voltallige Economic Board zes keer bijeen gekomen. Als gevolg van de corona maatregelen was dit vooral digitaal. Twee vergaderingen konden wel fysiek plaatsvinden. De Economic Board hecht eraan diverse (bedrijfs)locaties in de regio te bezoeken en te leren kennen. De twee fysieke vergaderingen in 2021 vonden plaats bij De Groenerie in Harskamp en Bieze Food Group in Nijkerk.

Tijdens deze vergadering wordt de stand van zaken van diverse projecten en programma’s besproken. Daarnaast is Public Affairs een vast agendapunt in de Economic Board vergaderingen. Monitoring en adviseren realisatie Strategische Agenda Om de doelstellingen uit de Strategische Agenda 2020-2025 te realiseren, is een actieve betrokkenheid van de leden van de Economic Board Regio Foodvalley noodzakelijk. Het is echter niet realistisch dat alle vijftien leden zich evenveel verdiepen in elk thema/programma van de Strategische Agenda. Hiervoor zijn driemanschappen opgericht. Een driemanschap bestaat uit drie leden (uit de 3 O’s) van de Economic Board Regio Foodvalley, die zich verbonden hebben aan één van de vijf thema’s uit de Strategische Agenda. Ieder driemanschap trekt samen op met de Programmamanager die verantwoordelijk is voor de aansturing van de uitvoering van het thema. De verschillende driemanschappen zijn in 2021 diverse keren bijeen gekomen (fysiek en digitaal). In deze bijeenkomsten wordt door de Programmamanager(s) een stand van zaken gegeven van het programma. Vervolgens worden met elkaar de belangrijkste vraagstukken, uitdagingen en aandachtspunten besproken. De Economic Board vervult richting de programma managers en andere betrokkenen een advies- en klankbordrol.

Ook kan de Economic Board het eigen netwerk inzetten ten gunste van het programma/de doelstellingen van de Strategische Agenda Advies Verstedelijkingsstrategie Voor twee thema’s uit de Strategische Agenda (Quality of Living en Fysieke Randvoorwaarden) zijn geen driemanschappen opgericht, omdat de sturing op deze thema’s primair plaatsvindt door de overheden. Afgesproken is dat de Economic Board Regio Foodvalley op deze thema’s een nadrukkelijk adviesrecht heeft. In 2021 heeft de Economic Board een gevraagd advies (op aanvraag van het Regiobestuur) uitgebracht over de Verstedelijkingsstrategie. Jan Jacob van Dijk (vice 19 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

voorzitter EB en voorzitter college van bestuur Christelijke Onderwijsgroep Vallei en GelderlandMidden) was de opsteller van dit advies namens de Economic Board. Focus en samenhang De Economic Board heeft in 2021 een jaarprogramma voor 2022 vastgesteld. Dit jaarprogramma bevat niet alleen een agenda met bijeenkomsten, maar ook prioriteiten en doelen voor 2022. Hierdoor kan de kennis en het netwerk van de EB doelgerichter worden ingezet. Ondernemersdesk De Economic Board is in 2021 mede initiatiefnemer geweest van het oprichten van de ondernemersdesk Regio Foodvalley en heeft in september 2021 ingestemd met het plan van aanpak van de ondernemersdesk. Doel is om ondernemers te adviseren om sterker en beter uit deze (corona) crisis te (kunnen) komen.

Public Affairs Public Affairs werkt aan een sterke positionering van de Regio opdat zij een betrouwbare en invloedrijke gesprekpartner is voor externe partijen, zowel bestuurlijk als ambtelijk. Public Affairs realiseert hiermee een belangrijke randvoorwaarde voor impactvolle regio programma’s en draagt hiermee bij aan het realiseren van de ambities zoals omschreven in de Strategische Agenda 20202025. Eind 2020 is met de start van de nieuwe rol van de Public Affairs manager binnen het regiokantoor, een begin gemaakt met de ontwikkeling van een regionale Public Affairs strategie en daaruit volgende agenda en werkplan. De strategie is in 2021 opgebouwd in dialoog met programmamanagers, de Economic Board en in samenspraak met de Public Affairs adviseurs van de regiogemeenten. Als onderdeel van de Public Affairs portefeuille is een fondsenwervingsstrategie ontwikkeld als routekaart voor toekomstige financieringsaanvragen ten behoeve van de programma’s. Concrete resultaten 2021 Zichtbaarheid en netwerk in Den Haag vergroot door het benutten van de Tweede Kamerverkiezingen maart 2021: high-lights >> 1) verkziezingsdebat ism WUR, 2000 + digitale bezoekers 2) werkbezoeken nieuwe Tweede Kamerleden VVD, CDA, SGP en CU 3) RFV in 7 landelijke verkiezingsprogramma genoemd als voorbeeldregio agrifood.

Fondsenwerving: lobby & advies op EFRO-REACT aanvragen, waarvan 1 gehonoreerd ‘Duurzaam Pluimveestransport, o.a. Poultry Expertise Centrum, 1 miljoen subsidie. Netwerk en zichtbaarheid RFV vergroot in landsdeel oost (o.a. in lobby samenwerkingsverband NL Slim Benutten) en in regio Utrecht (lobby samenwerkingsverband Utrechts Aanbod). Samenwerkingsverband Food NL geïntensifieerd en contouren voor gezamenlijke Europese projecten op eiwittransitie en voeding & gezondheid ontwikkeld. Op dossiers ‘verstedelijkingsstrategie’ en ‘landbouwtransitie’ is een procesmatige aanpak op stakeholdermanagement, communicatie en beïnvloeding, uitgerold, geïntegreerd in de programmatische aanpak van beide werksporen.

20 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

Vennootschapsbelasting 1.

Bedrag voor de heffing voor de Vennootschapsbelasting. In artikel 25, lid 1, onder b, wordt gevraagd het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting te vermelden. Dit is voor Regio Foodvalley niet van toepassing.

2.

Inzicht in het gebruik van het geraamde bedrag voor onvoorzien In art. 25, lid 1, onder c, wordt gevraagd om in de programmaverantwoording het gebruik van het geraamde bedrag voor onvoorzien op te nemen. In de begroting 2021 is niets geraamd. In de realisatie is geen bedrag opgenomen.

21 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

1.3 PARAGRAFEN 1.3.1 Risicobeheersing en weerstandsvermogen Op grond van artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moet de regio in de paragraaf weerstandsvermogen inzicht verschaffen in de robuustheid van de rekening. Het weerstandsvermogen van de regio is het vermogen om niet structurele financiële tegenvallers te kunnen opvangen zodat de taken kunnen worden voortgezet. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (zijnde de middelen waarover de regio beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken) en de risico's waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de regio. Risico’s: De risico's kunnen worden ingedeeld in: 1. risico's voortvloeiend uit het eigen beleid; 2. risico's voortvloeiend uit het beleid van een hogere overheid; 3. risico's voortvloeiend uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties; 4. risico's voortvloeiend uit het doen / nalaten van derden; 5. risico's voortvloeiend uit voor de regio niet te beïnvloeden autonome ontwikkelingen. Ad 1. Risico's voortvloeiend uit het eigen beleid Er zijn geen risico’s voortvloeiend uit het eigen beleid.

Om eventuele tekorten op de exploitatie op te vangen heeft het Algemeen Bestuur op 9 december 2011 besloten een Algemene reserve te vormen. Ad 2. Risico's voortvloeiend uit het beleid van een hogere overheid Geen. Ad 3. Risico's voortvloeiend uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties Geen. Ad 4. Risico's voortvloeiend uit het doen en/of nalaten van derden Schadeclaims onrechtmatige overheidsdaad en productverantwoordelijkheid. In 2020 hebben zich geen dergelijke zaken voorgedaan. Overige verzekerde risico 's De regio heeft de kantoorinboedel verzekerd tegen brand en diefstal. Voor het personeel is een aansprakelijkheids- en ongevallenverzekering afgesloten. De aansprakelijkheid van bestuurders in Regio Foodvalley is afgedekt door de verzekering van de gemeente voor de betreffende bestuurder. Ad 5. Risico's voortvloeiend uit voor de regio niet te beïnvloeden / autonome ontwikkelingen Inflatieontwikkeling loon- en prijsstijging. Het resultaat van de Cao-onderhandelingen en prijsstijgingen werken door in het jaarresultaat. Op het jaarresultaat heeft dit een beperkt effect.

22 | jaarstukken 2021 | 17 maart 2022

Overzicht Reserves 2021 Naam reserve/ voorziening: Algemene reserve RFV Mobiliteitsfonds

Doel/ functie:

Maximum hoogte: geen

Deze algemene reserve (inclusief gerealiseerd resultaat) dient als buffer om onvoorziene calamiteiten in de exploitatie op te vangen. Het doel hiervan is om als regio en samenwerkende 6,05 miljoen gemeenten een collectieve onderhandelingskracht te creëren richting de projecteigenaren. De projecten die op een bijdrage uit het Mobiliteitsfonds mogen rekenen zijn: 1. Knooppunt Hoevelaken (€ 1.000.000) 2. Knooppunt A1/A30 (€ 1.000.000) 3. Brug bij Rhenen (€ 3.000.000) 4. Frequentie verhoging Valleilijn (€ 1.000.000) 5. Netwerkvisie (€ 50.000) Dit is vastgelegd bij het besluit tot oprichting van het Mobiliteitsfonds op 13 december 2013.

Rente Ten aanzien van de rente van de reserves is het algemene beleidsuitgangspunt om deze ten gunste van de exploitatie te brengen en bij de baten te verantwoorden. In 2021 is geen rente ontvangen.

Conclusie Kenmerkend voor het risicoprofiel van Regio Foodvalley is dat de regio beperkt risico loopt en dat daarvoor een Algemene reserve is gevormd. Financiële kengetallen: Vanaf 2016 worden in de paragraaf financiën enkele financiële kengetallen opgenomen. De berekeningsmethode is via een ministeriële regeling voorgeschreven. Hiermee wordt de (onderlinge) vergelijkbaarheid (van gemeenschappelijke regelingen) bevorderd. Kengetal Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte