I1. Raadsinformatiebrief BO Leefomgeving 2 juni en 10 juni 2025

Aan de raden van de deelnemende gemeenten Regio Foodvalley

uw kenmerk: --

ons kenmerk: 25/RFv/250617

onderwerp: BO Leefomgeving 2 en 10 juni 2025

behandeld door: doorkiesnummer: Holmer Doornbos 0318-680142 bijlage: 2

e-mailadres: holmer.doornbos@regiofoodvalley.nl datum: 17 juni 2025

Geachte raad,

Inleiding Deze raadsinformatiebrief is bedoeld om u te informeren over de uitkomsten van het bestuurlijk overleg Leefomgeving (BOL) dat op 2 juni 2025 (BOL Oost Nederland) en op 10 juni 2025 (BOL Noordwest Nederland) plaatsvond, met een doorkijk richting het bestuurlijk overleg MIRT (BO MIRT) van het najaar. We gaan er vooralsnog van uit dat het BO MIRT door zal gaan, ook nu het kabinet demissionair is. Beide overleggen zijn belangrijk voor de regio omdat hier afspraken worden gemaakt over (de randvoorwaarden voor) ruimtelijke onderwerpen. We geven een beeld van de inhoudelijke agenda, de inzet die gepleegd is en we schetsen de belangrijkste afstemmingsmomenten tussen regio, provincies en het Rijk. Noël Vergunst (wethouder Nijmegen) en Jan Pieter van der Schans (portefeuillehouder landelijk gebied Regio Foodvalley) namen, naast Dirk Vreugdenhil (gedeputeerde Gelderland) deel aan het BOL Oost ter vervanging van NOVEX ANF voorzitter Carol van Eert. Algemeen Het BOL en het BO MIRT zijn bestuurlijke overlegrondes tussen bewindspersonen van het Rijk en gedeputeerden van provincies op landsdeelniveau. Het BOL wordt jaarlijks georganiseerd in de lente en gaat met name over ruimtelijke zaken. Het BO MIRT wordt jaarlijks in de herfst georganiseerd en gaat over de planning van (financiële middelen voor) ruimtelijke en infrastructurele ingrepen.

Voor Regio Foodvalley zijn met name het BOL Oost (Gelderland en Overijssel) en het BOL Noordwest (Utrecht, Flevoland, NoordHolland) relevant. Op het BOL komt een aantal verschillende zaken met betrekking tot verstedelijking en landelijk gebied samen die voor onze regio relevant zijn. Het NOVEXgebied Arnhem Nijmegen Foodvalley wordt geagendeerd voor het BOL Oost.

Datum: Betreft:

17-6-2025 BO Leefomgeving 2 en 10 juni 2025

Bespreekpunten bestuurlijke overleggen Leefomgeving voorjaar 2025 •

Ruimtelijk Arrangement per provincie Het gaat om het vaststellen van afspraken tussen het Rijk en provincie als uitwerking van het ruimtelijk voorstel dat de provincies eerder (2024) hebben ingediend bij het Rijk. In het Ruimtelijk Arrangement Gelderland zijn onder meer afspraken gemaakt tussen de provincie en Defensie over het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD). Onder andere is afgesproken dat Rijk en provincie de inpassing van de gekozen (bovenregionale) voorkeurslocaties in een gezamenlijk proces uitwerken. Daarbij wordt, indien relevant, gebruik gemaakt van al lopende interbestuurlijke gebiedsprocessen (NOVEX-gebieden, verstedelijkingsstrategieën etc.).

•

NOVEX Arnhem Nijmegen Foodvalley De afgelopen periode hebben we in NOVEX-verband belangrijke prioriteiten en verkenningen opgepakt die in de uitvoeringsagenda NOVEX Arnhem-NijmegenFoodvalley (ANF) waren opgenomen. Tijdens het BOL wordt de stand van zaken besproken. Er is onder meer gewerkt aan een gezamenlijk beeld van de onrendabele toppen voor woningbouw. Ook hebben we verkend wat we precies onder uitloopgebieden verstaan en hoe we realisatie hiervan verder kunnen vormgeven. Met name voor de uitloopgebieden, die we “groene scheggen” noemen is een interessant concept ontwikkeld, waarin deze scheggen de verbinding leggen tussen de bestaande steden en dorpen met hun nieuwe woningbouwlocaties en de omringende landschappen. De groene scheggen zijn geen traditionele parken, maar bestaan uit een productief landschap met functies als landbouw, waterbeschikbaarheid, recreatie, energie-opwek en bestaande natuur. Daarnaast zijn we begonnen met een (infrastructurele) netwerkanalyse, die in beeld brengt welke mobiliteitsmaatregelen randvoorwaardelijk zijn voor de schaalsprong in verstedelijking. En we hebben verkend hoe de beschikbare rijksmiddelen voor woningbouw en mobiliteit (WoMo) hieraan kunnen bijdragen. Voor belangrijke doorfietspaden in het gebied hebben we verkenningen uitgevoerd om kosten en baten hiervan goed scherp te maken.

Daaruit blijkt dat investering in deze routes op korte termijn veel oplevert en de groei van de automobiliteit op het hoofdwegennet beperkt. In de spoorzone Arnhem-Oost hebben we stappen gezet om de voorwaarden en middelen voor grootschalige woningbouw verder te verkennen en dichterbij te brengen. Ook op een aantal onderdelen uit het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied van Regio Foodvalley zijn goede vorderingen gemaakt. De vorderingen zijn te lezen in de raadsinformatiebrief ‘voortgang uitvoering RPLG en aanverwante ontwikkelingen in het landelijk gebied’ welke juni ’25 naar uw raden is gestuurd.

Datum: Betreft:

17-6-2025 BO Leefomgeving 2 en 10 juni 2025

•

Woningbouw en mobiliteit Hierbij wordt de voortgang van de (bestaande) 17 grootschalige woningbouwgebieden besproken. Foodvalley is met vier deellocaties onderdeel van deze gebieden. Daarnaast komt het proces tot aanwijzen van nieuwe grootschalige woningbouwgebieden aan de orde. De inzet van Regio Foodvalley is, samen met de provincie Gelderland, geweest om ook Nijkerk aan deze lijst toe te voegen. Dit is helaas vooralsnog niet gelukt: het Rijk benoemt vier andere kansrijke locaties die in aanloop naar de Nota Ruimte verder worden uitgewerkt en vastgesteld. Het Rijk introduceert wel een nieuwe categorie woningbouwlocaties: de regionale grootschalige woningbouwlocaties, met drie typen (metropoolkernen, centrumsteden en regiokernen). Deze worden ook opgenomen in de kaartbeelden van de Nota Ruimte. Nijkerk en Ede stad komen waarschijnlijk in aanmerking als regiokern resp. centrumgemeente.

•

MIRT De afweegkaders voor de verdeling van € 2,5 miljard voor nieuwe woningen en de bereikbaarheid daarvan zullen worden vastgesteld.

•

Project A1/A28 Knooppunt Hoevelaken De afgelopen tijd zijn meerdere moties aangenomen die de minister van IenW oproepen om het project A1/A28 Knooppunt Hoevelaken met prioriteit op te pakken. Tijdens dit BOL heeft de regio nogmaals het nationaal belang van een snelle herstart van het project A1/A28 Knooppunt Hoevelaken kracht bijgezet en is de minister gevraagd hoe hij deze moties zal uitvoeren. Afgesproken is dat Rijk en regio het urgente belang van de realisatie van het MIRT project A1/A28 Knooppunt Hoevelaken voor de verstedelijkingsopgave in de NOVEX-gebieden Utrecht-Amersfoort én Foodvalley onderschrijven. Omdat er nog geen zicht is op volledige herstart van het project A1/A28 Knooppunt Hoevelaken hebben Rijk en regio in het BO MIRT 2024 afgesproken om te onderzoeken of het mogelijk is om het project in kleinere projecten op te delen en te faseren. Met het oog op de eerste fase heeft het Rijk van vier varianten het effect op bereikbaarheid en doorstroming, stikstof en kosten doorgerekend. Vanwege de samenhang is de Voorkeursvariant van de aanpassing van aansluiting A1/A30 Barneveld onderdeel van enkele varianten. De variant waarbij de capaciteit van de A1 deels wordt vergroot en knooppunt A1/A30 wordt aangepakt (variant 4), lost het grootste deel van de structurele bereikbaarheidsknelpunten rond knooppunt Hoevelaken op.

Op het onderliggende wegennet zal daardoor met name aan de oostkant van Knooppunt Hoevelaken minder sluipverkeer zijn, waardoor de leefbaarheid verbetert. Knooppunt Hoevelaken zelf maakt geen onderdeel uit van variant 4. Daarvoor is de aanpak van het knooppunt met al haar viaducten en bruggen te complex. In het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving hebben Rijk en regio de tussenresultaten met elkaar gedeeld en afgesproken om in het BO MIRT 2025 een besluit te nemen over een plan van aanpak. Beoogd resultaat is een (ontwerp)projectbesluit voor variant 4. Het Rijk zet zich in om bijbehorende financiering en capaciteit vast te leggen. De stikstofopgave voor het project is groot. Rijk en regio werken samen

Datum: Betreft:

17-6-2025 BO Leefomgeving 2 en 10 juni 2025

om een oplossing te vinden voor de stikstofopgave. Bij de uitwerking wordt door ons nadrukkelijk aandacht gegeven aan de afspraken die zijn gemaakt met het Rijk in het kader van de leefbaarheid en de bereikbaarheid van (Regio) Amersfoort. Deze afspraken zijn vastgelegd in de bestuursovereenkomst BOK2 van 2013 en onderdeel van het Ontwerp Tracébesluit (OTB) van 2018. Onze inzet blijft de volledige realisatie van Knooppunt Hoevelaken conform BOK2 en het OTB. Uitkomsten In bijgevoegde brief aan de Tweede Kamer (34682 nr. 228) zijn de uitkomsten van de BOL-overleggen weergegeven. Ook de MIRT-brief voorjaar 2025 (36600 nr. A-63) is bijgevoegd waarin het project A1/A28 Knooppunt Hoevelaken is benoemd. Achtergrond informatie • In het NOVEX-gebied Arnhem Nijmegen Foodvalley is een eerste versie van het lange termijn ontwikkelperspectief (2040) opgesteld op basis van de verstedelijkingsstrategie ‘Meer landschap, meer stad’. •

In het NOVEX-ontwikkelperspectief staan de drie hoofdopgaven centraal: het realiseren van een schaalsprong in verstedelijking met oog voor de leefomgeving; het realiseren van natuurherstel en een robuust watersysteem; en het realiseren van een doorontwikkeling in de landbouw.

•

Het Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied Arnhem Nijmegen Foodvalley is een bouwsteen voor het ruimtelijke arrangement en de op te stellen ruimtelijk arrangementen van provincies Utrecht en Gelderland.

•

In een uitvoerings- en regionale investeringsagenda spreken het Rijk en regio gezamenlijk af hoe we werken aan het realiseren van de ambities en doelen uit het ontwikkelperspectief. De uitvoeringsagenda NOVEX Arnhem Nijmegen Foodvalley is op 10 oktober 2024 geaccordeerd door het bestuurlijk overleg NOVEX Arnhem Nijmegen Foodvalley en is bekrachtigd op het BO Leefomgeving van 7 november 2024.

•

Het komend jaar worden de acties uit de uitvoeringsagenda uitgevoerd, wordt de uitvoeringsagenda verder uitgewerkt en werken de betrokken partijen gezamenlijk een aan regionale investeringsagenda (RIA).

Vervolg Het vervolg van het BOL is het BO MIRT van het najaar. De verwachting is dat in dit overleg besluiten zullen worden genomen over de toekenning van de € 2,5 mld. voor woningbouw en mobiliteit die via verschillende regelingen opengesteld worden. Op dit moment is Regio Foodvalley samen met de gemeenten en beide provincies in gesprek met het Rijk over de financiering van verschillende maatregelen in onze regio. Met vriendelijke groet, namens het Algemeen Bestuur Regio Foodvalley,

Monique Esselbrugge secretaris-directeur

René Verhulst voorzitter