G. Bijlage 2 - Participatie aanpak - SDG trainees

BURGERPARTICIPATIE IN EEN DUURZAAM RENSWOUDE SHIRLEY BRUIJNZEEL

EMILE KUIJT

MYRTHE MULLIÉ

BURGERPARTICIPATIE EN DUURZAAMHEID Zonder de participatie en betrokkenheid van inwoners van Renswoude rondom het thema duurzaamheid wordt het voor Renswoude steeds uitdagender om een Global Goal Gemeente te blijven. Meer participatie is cruciaal om duurzaamheidsplannen met meer enthousiasme te laten ontvangen binnen de gemeente. Renswoudenaren moeten echt bewuster worden over dat ze in een duurzame gemeente wonen - en hier trots op zijn! Het volgende plan is gebaseerd op hoe vergelijkbare duurzame gemeenten met succes inwoners hebben weten te betrekken rondom het thema duurzaamheid.¹ Een top-down approach blijkt daarbij minder effectief dan een bottom-up approach: als inwoners (of kennissen van de inwoners) zelf betrokken zijn creëert dat meer enthousiasme dan wanneer de beleidsmakers met leuke plannen komen waar inwoners verder weinig bij betrokken zijn geweest. Het eerste advies is dan ook om een duurzaamheidsstichting op te zetten in Renswoude. Deze stichting moet in ieder geval een aantal vrijwilligers uit Renswoude in het team hebben, maar zou ondersteund kunnen worden door een nieuw team van SDG trainees (een opdrachtgever mag meerdere keren trainees aanvragen).

Ook zou er gekeken kunnen worden naar de optie een stage aan te bieden aan een afgestudeerde of student met een relevante studie (duurzaamheid, milieu of juist evenementen) om zo op een betaalbare wijze expertise in de stichting te brengen.

STICHTING DUURZAAM RENSWOUDE Het idee is dat deze stichting verschillende taken op zich neemt. In ieder geval zou de stichting kunnen dienen als:

→

- Informatiepunt/aanspreekpunt er zou bijvoorbeeld wekelijks een paar uur een duurzaamheidsloket² open kunnen zijn waar inwoners hulp kunnen krijgen bij het aanvragen van subsidies m.b.t het verduurzamen van hun woning, terecht kunnen voor vragen en advies, of een afspraak met een energiecoach kunnen maken. - Team dat leuke initiatieven bedenkt en organiseert om inwoners bij duurzaamheid te betrekken; zie meer onder het kopje ‘duurzaamheidsevent’. ¹ http://www.duurzaamwoudenberg.nl/ ; https://duurzamevecht.nl/ ² https://energieloketrivierenland.nl/neder-betuwe/

2

- Schrijvers van een vaste duurzaamheid column in de Renswoude krant (of het opzetten van een duurzaamheidskrant). - Eventueel een social media kanaal bijhouden waarbij Renswoudenaren kunnen volgen waar de stichting mee bezig is en de initiatieven waarmee de stichting komt gepromoot kunnen worden. Als social media (nog) te uitdagend is raden we in ieder geval sterk aan meer input te leveren op een duurzaamheidspagina van de gemeente website. Op het moment valt hier nog veel te winnen; er is nauwelijks informatie te vinden over de manieren waarop Renswoude zich bezighoudt met duurzaamheid. Uiteindelijk zou de stichting haar eigen website kunnen opzetten. - Eventueel helpen bij het bijhouden van en toezien op een (openbaar) zonnepark, en/of het coördineren van vrijwilligers buiten de stichting die zich hierover ontfermen.³ De reden om hiervoor een stichting op te richten, in plaats van een informele groep burgers is dat relaties tussen de gemeente en deze groep aan bepaalde regels moeten voldoen, en er regels, stabiliteit en duidelijkheid moet zijn over de taken, doelen, en middelen van de stichting. Het bestaan van een officiele stichting maakt ook duidelijk dat de gemeente duurzaamheid en burgerparticipatie serieus neemt.

Dit heeft ook betrekking op de verstrekking subsidie vanuit de gemeente voor de stichting, dit vereist een officiële stichting, met jaarverslagen en statuten. Zonder officiële status is er veel minder mogelijk, en is de relatie met gemeente te ondoorzichtig.

DUURZAAMHEIDSEVENEMENT Iets waar de stichting allereerst mee aan de slag kan gaan is een duurzaamheidsevent. Door op een gezellige interactieve manier mensen bij elkaar te brengen en ze tegelijkertijd in aanraking te laten komen met duurzaamheid, creëert de gemeente automatisch meer enthousiasme rondom duurzaamheid. Zo’n duurzaamheidsevent zou bijvoorbeeld een Duurzaamheidsfestival genoemd kunnen worden, en zou de volgende onderdelen kunnen hebben: - Een braderie met hierbij - Kraampjes met lokale (biologische) streekproducten - Kraampjes met informatie over duurzaamheid - Duurzame knutselkraam voor kinderen - Plantjesverkoop ³ https://nlsolarparkdekwekerij.nl/

3

- Kraam met de verkoop van bijenhotels, of een kraam met informatie hoe men zelf een bijenhotel kan maken - Duurzaamheidsloket - Een lezing - Een workshop; bijvoorbeeld rondom duurzaam koken, tuinieren of huishouden. - Een duurzaamheidsweek rondom het festival, waarbij bijvoorbeeld ook de basisscholen actief worden betrokken. Zie voor ideeën de lijst met lange-termijn plannen waar de stichting zeker ook mee aan de slag kan wanneer het wat langer draaiende is. Bij het organiseren van deze activiteiten kan de stichting dan gebruik maken van lokale of landelijke stichtingen en organisaties rondom duurzaamheid die content kunnen leveren (of een netwerk hebben en zo aan de juiste contacten kunnen komen).

LANGE TERMIJN op de lange termijn zou de stichting nog veel meer kunnen organiseren, deze plannen zijn voor nu nog niet haalbaar genoeg omdat eerst de stichting zelf nog opgezet moet worden. Er is echter al een document gemaakt met lange termijn ideeën. Denk hierbij aan een repair café, kruidenrijke akkerranden promoten, een rek met streekproducten in de supermarkt zetten, of een duurzaamheids challenge waaraan inwoners van Renswoude kunnen deelnemen (en voorheen genoemde ideeën een onderdeel van zouden kunnen zijn), enzovoorts.

ADVIEZEN VANUIT DE PRAKTIJK Het opzetten van een stichting omtrent duurzaamheid vereist veel werk. Het vinden van een handvol vrijwilligers om de stichting op te zetten, een plan op te zetten, ideeën uit te voeren, inwoners te betrekken. Succes van de stichting vereist initiële begeleiding van de gemeente en later een nauwe samenwerking/goede werkrelatie. Het makkelijkste is het om te leren van de ervaringen van anderen. Daarom hebben we gesproken met de voorzitter van de stichting Duurzaam Woudenberg. Op basis van dit gesprek hebben we een aantal voorwaarden en adviezen gevonden die belangrijk zijn voor het opzetten en goed functioneren van een lokale duurzaamheidsstichting.

4

Duurzaam Woudenberg De stichting duurzaam Woudenberg is 10 jaar geleden opgericht vanuit leden van de gemeenschap, en begon met ongeveer 5 leden. Ze wilden meer doen aan duurzaamheid in de gemeente, na een vertoning van de film An Inconvenient Truth bij de plaatselijke kerk. De stichting Duurzaam Woudenberg heeft nu 10 leden die zich inzetten voor het promoten van duurzaamheid in de gemeenschap, het verschaffen van informatie, aandragen en ontwikkelen van duurzaamheidsinitiatieven en anderszins bijdragen aan duurzaamheid in Woudenberg. voorbeelden hiervan zijn de duurzaamheidsdagen, het Repaircafe, samenwerking met de imkersvereniging, advies over zonnepanelen, en lezingen. http://www.duurzaamwoudenberg.nl/

1

Zoek verbinding en contact met bestaande verenigingen en initiatieven.

Dit heeft betrekking op zowel het oprichten van de stichting als daarna. Verenigingen weten welke van hun leden geïnteresseerd zouden kunnen zijn in het worden van vrijwilliger bij de stichting. Gebruik daarnaast ook het verenigingsleven om mensen van het bestaan en de activiteiten van de stichting te informeren. Overleg met de bestaande verenigingen voor het opzetten van gezamenlijke activiteiten en duurzame initiatieven. Voorbeelden van organisaties waarmee dit zou kunnen zijn stichting Valleiboertbewust. Ook de stichting Duurzaam en Leefbaar zou benaderd kunnen worden. Deze stichting verzet zich tegen de windmolenplannen in Renswoude, en geeft aan zich in te willen zetten voor een duurzaam en leefbaar Renswoude. Misschien zou dit kunnen in relatie tot de stichting. In Woudenberg is het idee voor de stichting ontstaan na het vertonen van de film ‘An Inconvenient Truth’ bij de plaatselijke kerkgemeenschap. Renswoude heeft ook een actieve kerkgemeenschap. Voor haar activiteiten werkt de Woudenbergse stichting samen met sportverenigingen, de imkersvereniging, de winkeliersvereniging. Dit contact is van groot belang.

5

2

Zoek actief naar mogelijke leden/medeoprichters

Maak zoals hiervoor besproken gebruik van bestaande initiatieven en verenigingen om leden te werven. Houd rekening met wie er tijd, interesse en kennis heeft om bij te dragen. De mensen die genoeg tijd hebben zullen vooral gepensioneerd zijn. Dus probeer gericht te kijken naar gepensioneerden in de gemeente. Interesse, kijk wie er interesse in duurzaamheid heeft getoond,

3

Biedt Subsidie vanuit de gemeente PRISMA INC.

Voor het functioneren van de stichting is geld nodig. Dit hoeft geen groot bedrag te zijn, maar een kleine subsidie kan al een groot verschil maken. Dit bedrag is voor hen noodzakelijk voor oa het huren van locaties voor lezingen, catering, betalen van sprekers, inkopen van materiaal voor de activiteiten. Voor het organiseren van subsidie is het ook noodzakelijk dat er een officiële stichting opgericht en geregistreerd wordt, met jaarverslagen en al. De stichting Duurzaam Woudenberg ontvangt rond de 2500,- subsidie op jaarbasis. Dit bedrag omvat ook subsidie voor het duurzame evenement Wauw!denberg. Vanwege de kleinere schaal van Renswoude, en dus ook de stichting in oprichting, zou minder subsidie al voldoende kunnen zijn. Het helpen opzetten en functioneren van de stichting gaat dus zeker geld en moeite kosten vanuit de gemeente, maar de voordelen op langere termijn zijn groter dan de kosten. Op het moment hebben de duurzaamheid medewerkers van gemeente Renswoude het ontzettend druk - te druk om zelf een stichting te gaan leiden en te brainstormen over leuke duurzaamheidsinitiatieven. De vrijwilligers van de stichting kunnen deze taken dus uit handen nemen, en tegelijkertijd het draagvlak onder de Renswoudenaren versterken. De mindset dat Renswoude en duurzaamheid onlosmakelijk verbonden is zal zo sneller eigen worden.

6

4

Biedt immateriële steun

Het succes van de stichting vereist medewerking van de gemeente. De gemeente steunt de stichting actief, en draagt deze steun actief naar buiten toe uit. Dit kan op meerdere manieren. De gemeente en specifiek de wethouder houden actief contact met de stichting. Dit kan door reguliere gesprekken. In deze gesprekken kan geïnventariseerd worden waar de stichting zich op dat moment mee bezig houdt, wat de stichting nodig heeft van de gemeente en waarin deze de stichting kan en wil ondersteunen. Zo kunnen de twee ook zien hoe ze elkaar kunnen helpen en aanvullen. Duurzaam Woudenberg heeft bijvoorbeeld 1 keer per maand overleg met de wethouder. Een andere vorm van immateriële steun is het gratis aanbieden van ruimte op het gemeentehuis, voor vergaderingen of evenementen. Verder kan de gemeente de stichting ondersteunen en naamsbekendheid geven door, wanneer er een stichting website wordt opgezet, deze op de gemeentewebsite te promoten. Verder is het noodzakelijk dat de gemeente zich ook als actief supporter van duurzaamheid opstelt buiten de stichting om, en zelf de boodschap van duurzaamheid uitdraagt; een conflicterende boodschap helpt niet.

5

Heb geen onredelijke verwachtingen PRISMA INC. van de vrijwilligers

De leden van de stichting zijn vrijwilligers. Houd hiermee rekening. Ze doen het vrijwillig, en hebben daarnaast ook een eigen leven, dus houd rekening hiermee bij de verwachte inzet. De vrijwilligers zullen waarschijnlijk vooral gepensioneerden zijn, omdat zij genoeg tijd hebben. De vrijwilligers hebben ook waarschijnlijk niet alle benodigde vaardigheden en kennis, zoals technische kennis over duurzame energie, of social media vaardigheden. Houd hiermee rekening en zorg voor aanvulling en begeleiding waar nodig, in de vorm van contact met experts, en mensen die deze vaardigheden wel bezitten. De stichting heeft beperkte middelen tot haar beschikking, dus zorg ervoor dat verwachtingen van gemeente en vereniging overeenkomen, om teleurstelling te voorkomen.

7

6

Baken het werkterrein van de stichting PRISMA INC. duidelijk af

De stichting moet zich duidelijk toespitsen op het zijn van een aanspreekpunt omtrent duurzaamheid, verschaffen van informatie, en ontwikkelen van relatief kleinschalige en laagdrempelige duurzaamheidsinitiatieven. Grotere initiatieven zoals een lokale zonnepanelen coöperatie kunnen te hoog gegrepen zijn, vooral voor vrijwilligers met gelimiteerde tijd en kennis. Ambities zijn goed, maar loop niet te snel van stapel. Dit brengt ons ook tot het volgende punt.

7

Probeer onafhankelijk te blijven

Samenwerking met individuele commerciële partners zoals bijvoorbeeld een producent van zonnepanelen kan een goed idee zijn. Het kan echter ook leiden tot beschuldigingen van onpartijdigheid en belangenverstrengeling. Ga hierbij dus voorzichtig te werk.

8

Vraag rond, en werk samen

Er is veel bereidheid onder bestaande duurzaamheid stichtingen, zoals Duurzaam Woudenberg, of Valleiboertbewust om begeleiding en kennis te bieden. Renswoude is een kleine gemeente. Als vanwege de kleine schaal bepaalde zaken niet mogelijk blijven kan samenwerking met buurgemeenten en andere stichtingen altijd overwogen worden.

TEN SLOTTE: WEES REALISTISCH Met behulp van dit advies zou veel mogelijk moeten zijn in Renswoude, en een klein begin met een handvol leden kan tot grote dingen leiden. Echter als snel duidelijk is dat er niet genoeg animo is in Renswoude voor vrijwilligers of voor de stichting, wees dan realistisch, verklein de schaal van de plannen, Of zoek samenwerking met bestaande organisaties omtrent duurzaamheid in de regio. Misschien kan een bestaande stichting zich explicieter gaan richten op Renswoude of hun activiteiten verbreden naar Renswoude.