F. Special Staat van Utrecht

75

H1 Tenslotte hebben we een aantal aandachtspunten voor herstel geformuleerd die afkomstig zijn uit de bevindingen van deze rapportage. Het behoeft geen betoog dat deze niet uitputtend zijn en waarschijnlijk de komende periode regelmatig zullen moeten worden bijgesteld of verfijnd. Afhankelijk van hoe de coronacrisis zich verder ontwikkelt en meer onderzoeksresultaten beschikbaar komen, zullen er nieuwe speerpunten en inzichten ontstaan.

5.1

Beleid gericht op herstel en vernieuwing

H2 H3 H4

H5

Door groeiende economie minder grote ‘ramp na de ramp’ verwacht Wetenschappelijke kennis over hoe een samenleving zich ontwikkelt nadat zich een ramp heeft voltrokken, is er eigenlijk voornamelijk waar het zogenaamde flitsrampen betreft zoals de Bijlmerramp in 1992. Bij de verwerking van dit soort rampen worden, vanuit samenlevingsperspectief, verschillende fasen doorlopen. Eerst is er de impactfase met gevoelens van ongeloof, verbijstering en angst, daarna volgt de honeymoonfase waarin verbondenheid en solidariteit een grote rol spelen, vervolgens is er de desillusiefase, mensen raken vermoeid en uitgeput en tenslotte de herstelfase waarin mensen hun leven weer oppakken. (RIVM, 2021b) Medio 2021 speelt in de coronacrisis al langere tijd de genoemde desillusiefase een rol. Onder andere de aanhoudende afstandsmaatregelen en het thuiswerken worden mensen die de draad van hun leven weer willen oppakken, teveel. Ook groeit bijvoorbeeld het besef dat financiële steun van de overheid niet onbeperkt kan zijn, en dat de rekening hiervan deels terugbetaald zal moeten worden. Deze fase wordt dan ook wel de ‘ramp na de ramp’ genoemd en hierin wordt de kwetsbaarheid van verschillende bevolkingsgroepen meer zichtbaar en voelbaar.

De ramp na de ramp zou volgens het RIVM versterkt raken als de sociaalecono­ mische gevolgen, zoals oplopende werkloosheid en inkomensonzekerheid, merk­ baar worden. Echter, zoals elders al beschreven, lijkt die situatie zich momenteel in Nederland niet voor te doen. Medio 2021 leven we met het vooruitzicht op

76

H1 aanmerkelijke economische groei. Economisch gezien hoeft er dus geen ramp na de ramp verwacht te worden. Wel wijst het RIVM op het feit dat er (evenals bij eerdere crises) rekening gehouden moet worden met mogelijk langer durende verslechtering van de psychische gezondheid onder bepaalde groepen. (RIVM, 2021b)

Brede samenwerking als sleutelwoord voor herstel Omdat de coronacrisis zich tegelijkertijd voltrekt op het gebied van volksge­ zondheid, economie en samenleving, heeft het een meervoudig karakter en moet het ook meervoudig worden aangepakt. Dit stelt de directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau begin 2021. Hij doelt hiermee op noodzakelijke samenwerking tussen beleidsmakers, wetenschappelijk onderzoekers en maatschappelijke partners, waarbij verschillende soorten wetenschappers (vanuit verschillende vakgebieden) ook onafhankelijk van elkaar moeten kunnen blijven opereren. Daarnaast is ervaringskennis volgens hem belangrijk; mensen moeten mede-eigenaar van de oplossing zijn. Alle partijen hebben uiteindelijk invloed op bepaalde terreinen - zoals geld, bevoegdheid, informatie of benodigde steun - zodat het noodzakelijk is om samen tot maat­regelen te komen. (Binnenlands Bestuur, 2021) De integrale aanpak die het SCP voorstelt, moet daarnaast vooral een focus hebben op de lange termijn en zich niet beperken tot gevolgen van de coronacrisis in de nabijgelegen toekomst. (SCP, 2021a)

H2 H3 H4

H5

Ook wetenschappers die deelnamen aan de dialoog vanuit de Rijksoverheid rond ‘bestuurlijke veerkracht’ benadrukken dat er een nieuw samenspel tussen lokale en landelijke overheid en burgers en middenveldpartijen nodig is. De overheid dient niet als beleidsbepaler te fungeren en ook niet alleen responsief te zijn. Van belang is een meer genuanceerde, ‘lerende’ samenwerking, waarbij ieder zijn verantwoordelijkheid pakt. In de middenvelddialogen viel regelmatig het woord co-creatie. (Rijksoverheid, 2021)

Tijd voor nieuwe referentiekaders Naast pleidooien voor meervoudig samenwerken aan het herstel, zijn er ook verwijzingen naar nieuwe referentiekaders voor het vernieuwingsproces. Op

77

H1 het gebied van de arbeidsmarkt stelt het Sociaal en Cultureel Planbureau bijvoorbeeld dat de huidige crisis een geschikt moment kan zijn om vanuit een breder perspectief naar betaald werk te kijken, waarbij de betekenis van werk in brede zin centraler komt te staan, er meer aandacht is voor werkdruk, en nieteconomische activiteiten zoals onbetaald werk en scholing geherwaardeerd worden. Dat kan ertoe leiden dat de toekomstige arbeidsmarkt iedereen goed werk biedt, bevordert dat mensen het leven kunnen leiden dat zij wensen, en bijdraagt aan een goed functionerende samenleving. (SCP, 2021f) Een ander relatief nieuw referentiekader wordt gevormd door het begrip brede welvaart. Volgens Raboresearch heeft de coronacrisis het belang van andere maatschappelijke waarden dan (alleen) de economische groei, vol in de spotlights gezet. Het vrij recent ontwikkelde brede welvaartsbegrip voldoet aan deze vraag. Zowel Raboresearch als het CBS werken inmiddels met deze vorm van ‘indexering’. Zoals al eerder gesteld laat onderzoek op basis van deze methodiek zien dat in 2021 de provincie Utrecht (samen met regio Gooi- en Vechtstreek) en regio zuidwest Friesland gemiddeld de hoogste score hebben op de brede welvaartsindicatoren die Raboresearch had opgesteld. (Rabobank / Raboresearch, 2021b)

5.2

H2 H3 H4

H5

Aandachtspunten bij herstel Waar moet bij de herstel- en vernieuwingswerkzaamheden op gelet gaan worden? Op basis van de bevindingen in deze rapportage kunnen we een aantal aandachtspunten samenbrengen die voor deze fase in de coronacrisis (medio 2021) relevant lijken. • Gezondheidsproblematiek voorlopig nog niet van de baan: De komende periode zal rekening gehouden moeten worden met het feit dat er voor velen sprake zal zijn van fysieke en/of mentale ziektelast als gevolg van COVID-19 en de bijbehorende crisismaatregelen. Hierbij moet bijvoorbeeld gedacht worden aan mensen die de infectie alsnog (voor het eerst of opnieuw) oplopen, aan degenen die long-COVID klachten hebben, aan degenen die mentaal en fysiek

78

H1 overbelast zijn geraakt als gevolg van langdurige blootstelling aan extreme stress. Vooral ook moet gedacht worden aan degenen (jong en oud) die door de crisis te maken kregen met (verhevigde) problemen op het psychische vlak. • Relatief gunstige economische uitgangspositie geeft reden tot optimisme: Het feit dat er landelijk, maar ook regionaal gunstige berichten zijn over de verwachte economische groei in de komende twee jaar, geeft aanleiding om voorzichtig optimistisch te zijn over het kunnen plegen van herstelactiviteiten. Ontwikkelingen op het gebied van winkelvastgoed – waar het gaat om toenemende leegstand in stedelijke kernen – vragen wel om gerichte innovatie.

H2 H3 H4

H5

• Relatief positieve houding ten aanzien van versnelling duurzaamheids­ opgaven: De inwoners van de provincie Utrecht lijken over relatief veel positieve energie te beschikken waar het gaat om sociaal inclusief ondernemen, duurzaamheid en ‘eerlijke’ economie. Ook lijkt men aan te willen haken op de roep van Planbureau voor de Leefomgeving om het herstelbeleid rondom de coronacrisis om te vormen in een kansenbeleid op het gebied van duurzaamheid. • Thuiswerken niet voor iedereen even gunstig: Bij de opkomst van het thuiswerken, moet in het oog gehouden worden dat dit niet voor iedereen even makkelijk of gunstig is. Mannen blijken bijvoorbeeld gemiddeld beter te gedijen bij thuiswerken dan vrouwen, mede doordat ze relatief vaker een eigen werkplek in huis hebben en zich minder dan vrouwen belast voelen door de aanwezigheid van jonge kinderen in huis. Voor veel jongeren geldt dat zij vaak in huis geen afgeschermde werkplek hebben en dat zij, in het geval zij alleen wonen, ook meer te maken hebben met (ongewenst) isolement bij thuiswerken. • Het kantoor lokt straks misschien toch meer dan gedacht: Ook al blijkt uit veel onderzoeken dat veel kantoorwerkers in de toekomst vaker thuis te willen werken, waarschuwt het Sociaal en Cultureel Planbureau dat

79

H1

H2 H3 H4

H5

voorspellingen hieromtrent uiteindelijk niet heel realistisch kunnen blijken te zijn. Voor veel werknemers kan het gevoel steeds sterker gaan spelen dat zij het liefst wel op de werkplek zelf aanwezig willen zijn. Hetzij om uit te kunnen wisselen op gebied van werkaangelegenheden, hetzij om het gevoel te hebben leidinggevenden tegemoet te komen in hun wens iedereen in nabijheid te hebben, hetzij om geen kansen te missen om in een vroeg stadium aan te kunnen haken op nieuwe projecten of ontwikkelingen. Er is in dit opzicht natuurlijk sprake van een verschil tussen de situatie waarin iedereen verplicht thuis moet werken en de situatie waarin dit een vrije keuze is. Geprognotiseerde reductie van kantoorruimtes, als gevolg van de coronacrisis, kan hier onbedoeld een effect teweegbrengen dat tegengesteld is aan de behoeften van werknemers. • Herstel nodig bij (leefstijl) interventies: Er zal opnieuw geïnvesteerd moeten worden om door de coronacrisis ‘afgebroken’ interventies vanuit het sociale domein, weer op gang te brengen. Hierbij moet gedacht worden aan onder andere sociale activiteiten voor ouderen en beweeginterventies voor mensen met overgewicht. Door de coronacrisis is een groot deel van deze activiteiten stil komen te liggen. Het is geenszins vanzelfsprekend dat alle vroegere deelnemers de draad zomaar (kunnen) oppakken.

Hier zal door professionals weer opnieuw een impuls aan gegeven moeten worden.

80

H1 • Ouderenzorg verdient reflectie op crisismanagement: De ouderen in onze samenleving hebben met name in de eerste periode van de coronacrisis enorm veel leed ondervonden. Zij waren bovengemiddeld kwetsbaar voor de gevolgen van een COVID-19 infectie. Hun ziektelast was gemiddeld genomen vele malen forser dan die van de overige leeftijdsgroepen en hun kans op overlijden vele malen groter. Daarnaast speelde dat hun sociale leven sterk, zo niet geheel, ondermijnd raakte door de beperkingen op het gebied van bezoek ontvangen en mensen ontmoeten. ‘Kwaliteit van leven’, zoals in de Utrechtse regio met name door het NUZO geagendeerd, vormt momenteel een nieuw aandachtspunt om te overdenken. Gekoppeld aan de vraag hoe ouderen zelf zeggenschap kunnen behouden over de prioriteiten die zij stellen aan de vorm van hun leven.

H2 H3 H4

H5

81

H1

H2 H3 H4

H5

Verwijzingen

H1

Verwijzingen

H2 H3

• AD. (2021, mei 1). Huisartsen maken zich grote zorgen over vaccinatiekloof. AD, p. 13. • AD. (2021 k, augustus 20). Corona maakt het makkelijker. AD. • AD. (2021 l, augustus 6). Zwangere mijdt inenting. Algemeen Dagblad, pp. 1-7.

H4

• AD. (2021 p, september 5). Coronabetogers op de Dam: ‘Ik voel me vreemd, niet veilig en buitengesloten’. Opgehaald van AD.nl. • AD. (2021 q, september 3). Hoe komen zorgprofessionals goed uit de pandemie? Opgehaald van AD.nl. • AD. (2021 r, september 7). Nog langer wachten op ziekenhuis. AD , pp. 1-5.

H5

• AD. (2021 s, augustus 25). ‘Zeg nu maar wat hij écht heeft, want corona bestaat niet’. AD, p. 5. • AD. (2021 t, september 1). Artsen hopen op meer vaccinatiebereidheid. AD , p. 7. • AD. (2021 u, augustus 27). Corona bij zwangere kan de baby schaden. AD. • AD. (2021 v, augustus 26). Onderzoekers: corona bij zwangere kan leiden tot kapotte placenta en levensgevaar baby. AD. • AD. (2021 w, augustus 25). Run op tweedehandsautos’s: ‘Bijna net zo gek als de huizenmarkt’. AD. • AD. (2021 x, september 28). Strenge coronamaatregelen hielden ook de boeven thuis. Algemeen Dagblad, pp. 1,11. • AD. (2021c, mei 27). Cybercriminaliteit in provincie vorig jaar bijna verdubbeld. Algemeen Dagblad. • AD. (2021e, mei 29). Wachtlijsten: in een jaar alles inhalen? Nou ... Algemeen Dagblad, p. 3. • AD. (2021f, juni 9). Personeel in zorg te moe om operaties in te halen. Algemeen Dagblad, p. 4. • AD. (2021g, mei 8). Long covid: artsen staan nog voor een raadsel. Algemeen Dagblad, pp. 8-9. • AD. (2021h, juli 22). Zwart scenario voor dit najaar nu al in kaart gebracht. AD, pp. 4-5. • AD. (2021k, juli 29). Corona isoleert ouderen. AD, p. 1. • AD. (2021n, juli 13). ‘Geen zin, klinkt het uit het kinderbed’. AD, p. 5. • Antonelli, M. e. (2021, september 01). Risk factors and disease profile of post-vaccination SARS-CoV-2 infection in UK users of the COVID Symptom Study app. The Lancet. • Berenschot.

(2021 b). Corona, cultuur en gemeenten. • Berenschot. (2021, februari). Scenarioverkenning voor de cultuursector. • Binnenlands Bestuur. (2021, april 30). Instroom jeugdzorg met ruim 12 procent gedaald. Opgehaald van www.binnenlandsbestuur.nl. • Binnenlands Bestuur. (2021, januari 29). Meervoudige aanpak nodig bij aanpak coronacrisis (Kim Putters). Binnenlands Bestuur. • Binnenlands Bestuur. (2021c). Instroom jeugdzorg met ruim 12 procent gedaald. Opgeroepen op april 30, 2021, van www.binnenlandsbestuur.nl. • Binnenlands bestuur. (2021f, juli 26). Een pleidooi voor voorzorg, juist tijdens de crisis. Binnenlands Bestuur. • Binnenlands Bestuur. (2021h, september 17). Bouwplannen van provincies onder druk. Opgehaald van Binnenlandsbestuur.nl. • Binnenlands Bestuur (2021 i, september 2021). Achtop tien niet-gevaccineerden voelen vaccinatiedwang. • CBS . (2021 m, augustus 6). Vakanties in 2020. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2020, december 8). Drenthe en Fryslan sterkste afname werkenden, relatief weinig gebruik steun. Opgehaald van www.cbs.nl. • CBS. (2020b). Ruim 7 op de 10 heeft weinig zeker dienstverband. Opgeroepen op december 1, 2020, van www.cbs.nl. • CBS. (2021 aa, september 14). Ziekteverzuim in de zorg, 2021. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 o, augustus 23). Prijzen bestaande koopwoningen, juli 2021. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 r, september 3).

Mentale gezondheid in eerste helft 2021 op dieptepunt. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 t, Augustus 31). Toeristische bestedingen 43 procent lager in 2020. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 u, Augustus 27). Auto- en motorbranche in tweede kwartaal terug op niveau twee jaar geleden. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 u, augustus 25). Economie in driekwart regio’s weer op of boven niveau van voor coronacrisis. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021 v, augustus 21). Toeristische bestedingen 43 procent lager in 2020. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021c). Wat zijn de gevolgen van corona voor arbeid en inkomen. Opgeroepen op mei 17, 2021, van www.cbs.nl. • CBS. (2021d, mei 28). Nieuwsbericht. Opgehaald van CBS.nl.

83

H1 • CBS. (2021e, juli 23). Aankopen bij Europese webwinkels, eerste kwartaal, 2021. Opgehaald van CBS Nieuwsberichten. • CBS. (2021f, juli 22). Consumptie huishoudens groeit met bijna 9 procent in mei. Opgehaald van CBS . • CBS. (2021i, juli 8). Minder boeken uitgeleend, toename gebruik online bibliotheek in 2020. Opgehaald van CBS.

H2

• CBS. (2021j, juli 5). 17 procent minder kilometers in coronajaar 2020. Opgehaald van CBS. • CBS. (2021k, juli 7). Ruim helft zzp’ers ziet vraag tijdens coronacrisis afnemen. Opgehaald van CBS. • CBS. (2021l, juli 28). Bevolkingsgroei trekt weer aan. Opgehaald van CBS.

H3

• CBS. (2021m, juni 21). GGD-testdata: 6,7 miljoen mensen deden minstens één coronatest. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2021n, augustus 18). Doodsoorzaken 2000-2020. Opgehaald van CBS.nl. • CBS Nieuwsberichten. (2021 p, augustus 19). Starters en stoppers op de arbeidsmarkt 2e kwartaal 2021. Opgehaald van CBS.nl.

H4

• CBS Nieuwsberichten. (2021 q, juni 23). Onderwijs zorg en welzijn 2020/’21. Opgehaald van CBS.nl. • CPB. (2021, augustus 20). Augustusraming 2021-2022. Opgehaald van CPB.nl. • CPB. (2021c, september 21). Macro Economische Verkenning 2022. Opgehaald van CPB.nl. • De Kindertelefoon. (2021). Jaarverslag 2020. Opgeroepen op juli 29, 2021, van Kindertelefoon.

H5

• De Nederlandsche Bank. (2021, augustus 26). Huishoudens verwachten overgrote deel coronabesparingen niet consumptief te besteden. Opgeroepen op september 9, 2021, van DNB.nl. • Federatie medisch specialisten. (2021). Resultaten peiling herstelplan voor de zorg: veel zorgprofessionals kampen met fysieke en mentale klachten. Opgehaald van Demedischspecialist.nl. • Gemeente Utrecht. (2021c). Samenwerken aan een veerkrachtige stad. Advies van de taskforce maatschappelijke effecten corona. • GGD Regio Utrecht. (2020). Regionale rapportage COVID-19, 11 november 2020. • GGD regio Utrecht. (2021 (juli)). Regionale rapportage COVID-19; 14 juli 2021. • GGD regio Utrecht. (2021 d). Regionale rapportage COVID-19 _ 1 september 2021. • GGD regio Utrecht. (2021 f). Regionale rapportage COVID-19, 22 september 2021. • GGD regio Utrecht. (2021). Hé, hoe gaat het met jou??? • Hogeschool Utrecht, Kenniscentrum sociale innovatie. (2020). De organisatorische en bestuurskundige opgaven die COVID-19 teweeg brengt in het sociaal domein. • Hogeschool Utrecht, lectoraat Jeugd. (2021b). Slepend en soms ook slopend. De impact van (de maatregelen tegen) COVID-19 op het gezinsleven. • I&O Research. (2021 (juli)). Coronavaccinaties. Een representatief onderzoek onder de Nederlandse bevolking (18+) naar de bereidheid te laten vaccineren tegen het coronavirus en het draagvlak voor het vaccinatiebeleid.

• Inspectie Gezondheid en Jeugd. (2021). Onvoldoende tijdige en juiste hulp voor jongeren met ernstige psychische problemen. • Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. (2020). Jeugdigen, jeugdhulp en Covid-19. Analyse eerste uitbraak en aanbevelingen voor de sector. • Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. (2020). Jeugdigen, jeugdhulp en Covid-19. Analyse eerste uitbraak en aanbevelingen voor de sector. • Instituut Pedagogische Wetenschappen Universiteit Leiden. (2021). Kindermishandeling tijdens de eerste lockdown. • Kennisinstituut voor mobiliteitsbeleid. (2021 b). De effecten van COVID-19 op mobiliteit: een analyse van de (wetenschappelijke) literatuur. • Kennisinstituut voor mobiliteitsbeleid. (2021). Lange termijn effecten corona op mobiliteit-conferentiebijdrage. Opgeroepen op februari 17, 2021 • Leerplatform MIRT. (2021, februari 2). Verslag sessie Lange termijn corona effecten. • LIEC. (2021). Jaarverslag 2020. • Locatus. (2021 b, augustus 19). De paradox van de winkelleegstand in coronatijd. Opgehaald van Locatus.nl. • Locatus. (2021, maart 4). Sluiting horeca en winkels dreigt zeventig jaar detailhandelsbeleid teniet te doen. Opgehaald van Locatus.nl. • Luisterlijn. (2020). Jaarverslag 2020. Opgeroepen op juli 29, 2021, van Luisterlijn. • Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. (2021). Covid-19-phishing. Criminelen misbruiken de coronacrisis voor phishing-aanvallen.

• Movisie. (2021). Eenzaamheid onder jongeren tijdens de coronacrisis. Opgeroepen op oktober 4, 2021, van www.movisie.nl. • Mulier Instituut. (2021 b). Sporten en bewegen in tijden van corona. Opgeroepen op augustus 23, 2021, van Mulierinstituut.nl. • Mulier Instituut. (2021). Corona en sporten en bewegen _ Factsheet 2021/10. Opgeroepen op augustus 23, 2021, van Mulierinstituut.nl. • National Institute for Health Research. (2021). Up to one in three people who have had COVID-19 report long COVID symptoms. Opgeroepen op Augstus 28, 2021, van NIHR.ac.uk. • Natuur en milieu federatie Utrecht. (2020). NMU peiling corona. Opgehaald van Nmu.nl. • Nederlands Jeugdinstituut. (2021, maart 10). Corona toont belang van informele steun. Opgehaald van www.nji.nl. • Nieuwsuur. (2021, augustus 23). Vaccinatieconflicten in families. Opgehaald van Nieuwsuur.nl.

84

H1 • NOS. (2020 c, mei 16). Jongeren kampen met corona-eenzaamheid: ‘Ik mis mensen om me heen’. Opgehaald van NOS.nl. • NOS. (2021 c, Augustus 17). In 50 jaar tijd niet voorgekomen: meer vacatures dan werklozen. Opgehaald van NOS.nl. • NOS. (2021 d, augustus 26). Meeste mensen niet van plan ‘coronaspaargeld’ op te maken. Opgehaald van NOS.

H2

• NOS. (2021 f, augustus 26). Meeste mensen niet van plan ‘coronaspaargeld’ op te maken. Opgehaald van NOS.nl. • NOS. (2021p, september 11). Studie: vaccins werken bij meeste patiënten met auto-immunziekte. Opgehaald van NOS.nl. • NOS. (2021q, augustus 11). Mensen zijn in coronatijd meer gaan bewegen, vooral in en rond huis. Opgehaald van NOS.nl.

H3

• NOS Nieuws. (2021 b, augustus 20). Economie herstelt sneller, maar wlke rol speelt het personeelstekort? Opgehaald van NOS.nl. • NOS Nieuws. (2021, augustus 17). Honderdduizenden met afweerproblemen niet beschermd na vaccinatie. Opgehaald van NOS.nl. • NU. (2021, augustus 1). Protestmars in Amsterdam tegen coronamaatregelen. Opgehaald van NU.nl.

H4

• NUZO. (2021). Geleerde lessen en aanbevelingen in coronatijd. • Nza. (2021). Gevolgen van de coronacrisis voor de reguliere ziekenhuiszorg. • PBL. (2020 b). Van coronacrisis naar duurzaam herstel. • Planbureau voor de Leefomgeving. (2021 d). Thuiswerken en de gevolgen voor wonen, werken en mobiliteit. Op zoek naar trends, trendbreuken en kansen als gevolg van

H5

corona. • Provincie Utrecht. (2021, april 13). Impact coronacrisis. Opgehaald van www.provincie-utrecht.nl. • Provincie Utrecht. (2021c, juni 28). Impact coronacrisis. Overzicht economische effecten. Opgehaald van ProvincieUtrecht.nl. • Provincie Utrecht. (2021f, september 20). Utrechts openbaar vervoer blijft volgend jaar op peil. Opgehaald van Provincieutrecht.nl. • Qompas. (2021, juni). Switchen en uitval onder eerstejaars studenten op het mbo, hbo en wo. • Raad Volksgezondheid en Samenleving. (2021). Actualiteitencollege kenniscentrum Utrecht sociaal. Opgeroepen op maart 8, 2021 • Raad Volksgezondheid en Samenleving. (2021). Wissels omzetten voor een veerkrachtige samenleving. • Rabobank / Raboresearch. (2021a, mei 3). Meer gespaard sinds coronacrisis, maar aandeel Nederlanders zonder buffer niet kleiner. Opgehaald van economie.rabobank.com. • Rabobank / Raboresearch. (2021b). Economie en brede welvaart Midden Nederland. • Rabobank Raboresearch. (2021 n, september 17). Brede welvaart verder onder druk door slechtere gezondheid. Opgehaald van Rabobank.nl. • RaboResearch. (2021 m, september 16). Regionale groei loopt dit jaar sterk uiteen. Opgehaald van Rabobank.nl. • Rijkosverheid. (2021h, augustus 30). Einde steunpakketten voor banen en economie. Opgehaald van Rijksoverheid.nl. • Rijksoverheid. (2021 c). Bonus voor zorgmedewerkers.

Opgeroepen op augustus 30, 2021, van Rijksoverheid.nl. • Rijksoverheid. (2021). Nederland versterkt verandert vernieuwt. Rode draden. • Rijksoverheid. (2021r, augustus 30). Einde steunpakketten voor banen en economie. Opgehaald van Rijksoverheid.nl. • RIVM. (2021). Actualiteitencollege Kenniscentrum Utrecht Sociaal. Opgeroepen op maart 8, 2021 • RIVM. (2021 ab, september 23). Vaccineren tijdens zwangerschap. Opgehaald van RIVM.nl. • RIVM. (2021 q, september 2). Long (langdurige) COVID. Opgehaald van RIVM.nl. • RIVM. (2021y, oktober 4). Mensen met afweerstoornis (immuungecompromitteerden). Opgehaald van RIVM.nl. • RIVM. (2021 d). Long COVID ook na milde corona. Opgeroepen op augustus 28, 2021, van RIVM.nl. • RIVM. (2021 f). Long (langdurige) COVID. Opgeroepen op augustus 28, 2021, van RIVM.nl. • RIVM. (2021 g). Risicogroepen en COVID. Opgeroepen op augustus 28, 2021, van RIVM.nl. • RIVM. (2021 i). Sport- en beweeggedrag in 2020. • RIVM. (2021b). Indirecte effecten van corona op gezondheid. Opgeroepen op februari 22, 2021, van www.rivm.nl. • RIVM. (2021e, juni 26). Risico op angststoornis of depressie onder jongvolwassenen toegenomen. Opgehaald van RIVM. • RIVM. (2021z, augustus 11). Mensen zijn in coronatijd meer gaan bewegen, vooral in en rond huis. Opgehaald van RIVM.nl. • SCP. (2020). Beleidssignalement maatschappelijke gevolgen coronamaatregelen. • SCP. (2020 u).

Corona en de betekenis van het culturele leven. • SCP. (2020d). Kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Beleidssignalement maatschappelijke gevolgen coronamaatregelen. • SCP. (2021 l ). Thuis of terug naar kantoor. • SCP. (2021a). Een jaar met corona. Ontwikkelingen in de maatschappelijke gevolgen van corona. • SCP. (2021b). Kansenongelijkheid en kwetsbare groepen. Conferentiebijdrage. Opgeroepen op maart 8, 2021

85

H1 • SCP. (2021f). De veranderende wereld van werk. • SCP. (2021 p). Verwachte gevolgen van corona voor sociale contacten en sociaal gedrag. • SCP. (2021g). De werkende duizendpoot: hulpbronnen en barrières voor werkenden die zorgen en leren. Opgeroepen op juli 26, 2021, van www.scp.nl.

H2

• SCP en RIVM. (2021). Maatschappelijk beeld van Nederland in coronatijd #3_conferentiebijdrage. • SER. (2021). Perspectief op herstel. • Solgu. (2021, juni 7). Signalen coronacrisis 2020 - Mailbericht.

H3

• Staat van Utrecht. (2021). Gezond bewegen in de provincie Utrecht. • Thuisbesmet.nl. (sd). Lieve Mark. Opgeroepen op mei 20, 2021, van https://thuisbesmet.nl. • ToeZine. (2021, 2 18). Overvolle natuurgebieden: hoe zijn we de drukte de baas? Opgehaald van www.toezine.nl.

H4

• Totta Research . (2020). Jongerenpeiling: resultaten onderzoek 2020 in opdracht van de gemeente Houten. • Trimbos Instituut. (2021, april 14). Zorggebruik in de volwassenen ggz op niveau van voor coronacrisis. Opgehaald van www.trimbos.nl. • Trimbos Instituut. (2021a). Zorggebruik in de volwassenen ggz op niveau van voor coronacrisis. Opgeroepen op april 22, 2021, van www.trimbos.nl. • Trimbos Instituut. (2021c, februari 25). Voortdurende coronacrisis leidt tot toename psychische klachten en behoefte aan perspectief. Opgehaald van www.trimbos.nl.

H5

• Trouw. (2021d, juli 17). Door discussie over vaccinatie dreigt onze vriendschap na veertig jaar te stranden. • Trouw. (2021, september 18). De drie w’s van nog lang en gelukkig werken. Trouw. • TU Delft. (2021). Langetermijn invloed Covid-19 op mobiliteitsgedrag en implicaties infrastructuur. • Universiteit Leiden, Instituut Pedagogische wetenschappen. (2021). Kindermishandeling tijdens de eerste lockdown. • Universiteit Utrecht. (2021). Het welzijn van mbo-studenten in tijden van corona. • UWV. (2021, september). UWV nieuwsflits arbeidsmarkt Midden-Utrecht augustus 2021. Opgehaald van UWV.nl. • VNG. (2021, augustus 5). € 50 mln draagt bij aan verminderen druk op acute jeugd-ggz. Opgehaald van VNG.nl. • Volksgezondheid gemeente Utrecht. (2021, mei 7). Gezondheidsverschillen en kansengelijkheid. Opgehaald van www.volksgezondheidsmonitor.nl. • Volkskrant. (2021 a, maart 31). In februari flink meer baby’s geboren ten opzichte van vorig jaar, maar is het een echte geboortegolf? Volkskrant. • WRR. (2017). Weten is nog geen doen. Een realistisch perspectief op redzaamheid.

86

H1 Wat is de Staat van Utrecht? De Staat van Utrecht geeft u informatie over het woon-, werk- en leefklimaat in de provincie Utrecht. Op de website is onderzoeks-informatie te vinden over een groot aantal maatschappelijke en bestuurlijke thema’s, toegespitst op de Utrechtse situatie. De Staat van Utrecht heeft onder andere een databank met meer dan 440 indicatoren op gemeente- en provincieniveau. Uitgangspunt van de Staat van Utrecht is om zonder politieke kleur zoveel mogelijk betrouwbare informatie te bieden die kan bijdragen aan het duiden van lokale of regionale opgaven.

H2 H3 H4

H5

Voor wie is de Staat van Utrecht bedoeld? De Staat van Utrecht is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in maatschappelijke opgaven binnen de provincie Utrecht; bestuurders, beleidsmakers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, ondernemers, studenten en bewoners.

Colofon De Staat van Utrecht wordt ontwikkeld in opdracht van de Provincie Utrecht in samenwerking met de gemeente Utrecht. Rapportage special Ingrid van Lieshout (Staat van Utrecht / Gemeente Utrecht) Vormgeving DDK, Utrecht Bronvermelding Het overnemen van gegevens uit deze special is toegestaan met bronvermelding: Staat van Utrecht, Provincie Utrecht. Disclaimer In deze special wordt gebruik gemaakt van gegevens afkomstig van derden. Hoewel de bronnen als betrouwbaar bekend staan en er zo zorgvuldig mogelijk is omgegaan met de beschikbare data, zou het kunnen voorkomen dat er onjuistheden zitten in de informatie in deze special. Oktober 2021

87

Oktober 2021 Dit is een uitgave van de Staat van Utrecht www.staatvanutrecht.nl