F 2 Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht

Jaarstukken 2020 • Jaarverslag • Jaarrekening

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD ....................................................................................................... 4 1.

2.

3.

4.

JAARVERSLAG ............................................................................................... 6 1.1

Een jaar lang coronabestrijding ............................................................. 6

1.2

Onze kernwaarden .............................................................................. 12

1.3

Planning en Control cyclus ................................................................... 13

1.4

Financieel resultaat 2020 ..................................................................... 14

1.5

Verantwoording VWS .......................................................................... 15

Ambities ...................................................................................................... 16 2.1

Een veiligere leefomgeving .................................................................. 18

2.2

Minder kwetsbaren ............................................................................. 27

2.3

Gezondere wijken en scholen ............................................................... 31

2.4

Een goede start voor ieder kind ............................................................ 34

2.5

Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico’s ................................. 41

2.6

De organisatie op orde ........................................................................ 48

2.7

Een eigentijdse dienstverlening ............................................................ 51

Paragrafen ................................................................................................... 54 3.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................. 54

3.2

Bedrijfsvoering ................................................................................... 61

3.3

Verbonden partijen ............................................................................. 62

3.4

Onderhoud kapitaalgoederen................................................................ 64

3.5

Financiering en treasury ...................................................................... 64

3.6

Rechtmatigheid .................................................................................. 67

JAARREKENING ............................................................................................ 69 4.1

Balans ............................................................................................... 69

4.2

Gerealiseerd resultaat op hoofdlijnen .................................................... 70

4.3

Overzicht van baten en lasten en de toelichting ...................................... 71

4.4

Toelichting exploitatieverschillen per ambitie .......................................... 71

4.5

Uitleg ontwikkeling inwoner- en kindbijdrage ......................................... 77

4.6

Overzicht van de aanwending van het bedrag onvoorzien ........................ 78

4.7

Overzicht van incidentele baten en lasten .............................................. 78

4.8

Overzicht mutaties reserves ................................................................. 80

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 2

4.9

Wet Normering Topinkomens ............................................................... 82

4.10

Begrotingsrechtmatigheid .................................................................... 84

4.11

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................. 84

4.11.1 Algemeen .......................................................................................... 84 4.11.2 Vaste activa ....................................................................................... 85 4.11.3 Vlottende activa ................................................................................. 87 4.11.4 Vaste passiva ..................................................................................... 87 4.11.5 Vlottende passiva ............................................................................... 87 4.11.6 Overige grondslagen ........................................................................... 87 5.

6.

7.

Toelichting op de balans per 31 december 2020 ............................................... 88 5.1

Vaste activa ....................................................................................... 88

5.2

Vlottende activa ................................................................................. 90

5.3

Reserves ........................................................................................... 95

5.4

Voorzieningen .................................................................................... 97

5.5

Vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar ............................... 99

5.6

Kortlopende schulden ........................................................................ 100

5.7

Overlopende passiva ......................................................................... 100

5.8

Gebeurtenissen na balansdatum ......................................................... 103

5.9

Garantstelling................................................................................... 103

Overige gegevens ....................................................................................... 104 6.1

Resultaatbestemming ........................................................................ 104

6.2

SISA bijlage 2020 ............................................................................. 104

Overige toelichtingen op de jaarrekening ....................................................... 106 7.1

Taakvelden ...................................................................................... 106

7.2

Kerngegevens .................................................................................. 107

7.3

Gemeenschappelijke regeling ............................................................. 108

7.4

Afkortingenlijst ................................................................................. 109

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 3

VOORWOORD Ten tijde van het opmaken van deze jaarstukken heeft het Corona-virus (COVID-19) Nederland nog steeds in zijn greep. Sinds eind februari 2020 levert GGD regio Utrecht (GGDrU) vanuit haar taak op het gebied van Infectieziektebestrijding een grote rol in de bestrijding van het Corona-virus. Het opsporen van en beschermen tegen infectieziekte-uitbraken behoort tot de dagelijkse taken van de GGD. Bij het coronavirus (COVID-19) is er echter sprake van een grootschalige, wereldwijde uitbraak. Waar vóór de uitbraak van het coronavirus in de regio Utrecht sprake was van 1 á 2 bron-en contactonderzoeken per dag voor andere infectieziekten bij GGDrU, waren het in 2020 op het dieptepunt 1132 Bron- en contactonderzoeken op één dag in de regio. GGD’en zijn voorbereid op rampen en crisis. Medewerkers worden getraind en draaiboeken zijn beschikbaar. Maar de realiteit is dat niemand deze langdurige crisis in al zijn facetten echt voor mogelijk hield. Om de crisis het hoofd te kunnen bieden zijn veel GGDrU-medewerkers in de eerste helft van 2020 ingezet op de bestrijding van het Corona-virus. Niet alleen het team infectieziektebestrijding maar ook jeugdartsen, verpleegkundigen, toezichthouders en andere medewerkers vanuit alle disciplines. Alle zeilen zijn, en worden nog steeds, bijgezet om deze crisis te bestrijden.

Hiertoe zijn reguliere processen en werkzaamheden afgeschaald; kritische processen zijn doorgegaan in samenspraak met het dagelijks bestuur van GGDrU. Door de coronacrisis en als gevolg van de maatregelen (zoals sluiting scholen en advies niet te reizen) hebben we veel taken tijdelijk moeten afschalen of stopgezet. Ondanks alle inzet om de corona crisis te bestrijden, zijn gelukkig ook veel taken van 2020 wel doorgegaan en in de tweede helft van 2020 weer opgepakt en hebben we ook daar mooie resultaten neergezet, samen met onze partners. Wat de precieze impact is van de corona crisis, zal meer en meer duidelijk worden. Dat corona impact heeft op mensen, staat buiten kijf. Dit gaat veel verder dan besmet zijn met het virus. Publieke gezondheid is meer dan niet ziek zijn. Herstelde patiënten kunnen blijven kampen met langdurige gezondheidsschade, zowel fysiek als psychisch. Ook de maatschappij als geheel heeft een forse impact te verwerken, niet alleen door de ziekte zelf en door uitgestelde niet-Corona zorg, maar ook door de psychische druk van alle inperkende maatregelen en door de enorme economische impact. Naast de bestrijding van het coronavirus en preventie van infectie, is ook de ervaren gezondheid van mensen van wezenlijk belang en van grote betekenis voor de gezondheid van de samenleving als geheel.

Denk daarbij aan zaken als gezonde voeding, voldoende beweging, voldoende slaap, ontspanning en sociale contacten. Zorg redt levens. Preventie redt generaties. Als GGD dragen wij daar graag onze steen aan bij. In deze crisis en daarna.

De heer M.C.M. Fluitman, lid van het Dagelijks Bestuur, portefeuillehouder financiën De heer J.R. Donker, Directeur Publieke Gezondheid a.i., secretaris van het bestuur

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 4

Leeswijzer De jaarstukken 2020 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag verantwoorden we onze resultaten. We beschrijven in hoofdlijnen welke ontwikkelingen we in 2020 als organisatie hebben doorgemaakt. Daarna laten we zien of we onze ambities uit de begroting 2020 hebben waargemaakt. Dit doen we in een verantwoording van het programma publieke gezondheid per ambitie. De verplichte paragrafen zijn: weerstandsvermogen, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, en verbonden partijen. De jaarrekening 2020 bestaat uit de programmarekening en de balans. Op beiden geven we een toelichting.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 5

1.

JAARVERSLAG 1.1

Een jaar lang coronabestrijding

Gezondheid en preventie zijn de sleutelwoorden in alles wat GGD regio Utrecht (GGDrU) doet. Vanuit onze brede (sociaal medische) ervaring en deskundigheid bevorderen én beschermen we de gezondheid van alle inwoners in de regio Utrecht. GGDrU is van en voor de 26 gemeenten1 van de regio Utrecht. We willen de kwaliteit van onze producten en diensten nauw laten aansluiten bij de veranderende maatschappelijke omgeving, waarin de gemeenten zich bevinden. Gemeenten zorgen als eigenaren en opdrachtgevers van GGDrU voor de publieke gezondheid van hun inwoners. In deze veranderende omgeving wordt in toenemende mate een beroep gedaan op de zelfredzaamheid van inwoners. Daarbij wil GGDrU de gemeenten ondersteunen, onder meer door goed aan te sluiten bij netwerkstructuren met ketenpartners uit het sociale en private domein. Vanuit de gedachte van positieve gezondheid richt GGDrU publieke gezondheidsinterventies en -acties op het zoveel mogelijk laten meedoen van mensen. Het bereiken van situaties waarbij mensen kunnen meedoen, ook als (en misschien wel juist omdat) ze bijzonder zijn. Daarbij is de inspanning niet alleen op het individu gericht, maar ook op de groep als geheel. GGDrU wil het verschil in gezondheid verkleinen en het vermogen van mensen om mee te kunnen doen aan de samenleving vergroten. Op deze manier dragen we bij aan het realiseren van gelijke kansen in het leven.

Sinds eind februari 2020 heeft GGDrU vanuit haar wettelijke taak (Wet publieke gezondheid) op het gebied van Infectieziektebestrijding een grote rol in de bestrijding van het corona-virus. Impact Coronacrisis De coronacrisis heeft grote impact op reguliere werkzaamheden van GGDrU en de uitvoering van de bestuursagenda 2019-2023. Publieke gezondheid is niet alleen infectieziektenbestrijding of crisisbestrijding. Het takenpakket is breed. De eerste onderzoeken wijzen erop dat de coronacrisis de bestaande verschillen in de samenleving vergroot. Er ontstaan nieuwe kwetsbare groepen. Kinderen, scholieren, studenten, gezinnen, flexwerkers en ondernemers ervaren soms heftige gevolgen van de coronacrisis, met name als ze toch al in een kwetsbare positie zaten.

1

Dit zijn Amersfoort, Baarn, Bunnik, Bunschoten, De Bilt, De Ronde Venen, Eemnes, Houten, Leusden, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Soest, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vijfheerenlanden, Woerden, Woudenberg, Wijk bij Duurstede, IJsselstein en Zeist.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 6

Afschaling reguliere taken en opbouw coronabedrijf Vanaf half maart 2020 heeft de nadruk binnen onze gehele interne organisatie gelegen op de bestrijding van het coronavirus. Het moeten stopzetten van reguliere werkzaamheden en andere activiteiten betekende ruimte voor medewerkers en managers om zich in te zetten in onze werkzaamheden ter bestrijding van het coronavirus. Op basis van de landelijke ontwikkelingen op dit gebied, is vanaf juni 2020, in samenwerking met Unique Uitzendbureau een apart coronabedrijf opgezet, naast onze reguliere organisatie. Een coronabedrijf met zo’n 1.700 medewerkers (december 2020), een eigen managementteam, en eigen bedrijfsondersteuning (facilitair, ICT, HR). Vanaf september 2020 konden veel reguliere werkzaamheden worden hervat en konden de meeste GGDrU medewerkers terug naar hun eigen werkzaamheden. Taken GGDrU COVID-19 is een meldingsplichtige A- ziekte. Artsen en medisch microbiologische labs in Nederland hebben een wettelijke meldingsplicht om een casus door te geven aan de GGD. De GGD spoort de bron van de infectie op, en gaat na of contacten van de patiënt, en daarmee de volksgezondheid, risico lopen op een besmetting. Daarna kan de GGD maatregelen nemen ter bescherming van contacten en ter preventie van verspreiding van de ziekte.

De inzet van de GGD is er op gericht de verspreiding van het virus tegen te gaan, kwetsbaren te beschermen en de zorg continuïteit te bewaken. De taken die de GGD heeft zijn o.a.: Advisering en outbreakmanagement ▪ ▪ ▪

het adviseren /nemen van hygiëne en infectiepreventie maatregelen in zorginstellingen adviseren en informeren van de zorgketen over gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) en testbeleid uitbraken voorkomen en bestrijden bij (zorg)instellingen, scholen en andere bijzondere locaties zoals bedrijven en horeca

Informeren & vraagbaak ▪ ▪

informeren en adviseren van gemeenten, burgemeesters, wethouders en hun raden over ontwikkelingen COVID-19 inwoners en zorgprofessionals kunnen zeven dagen per week twaalf uur per dag terecht met vragen over het coronavirus bij het klantcontactcentrum (KCC) van GGDrU

Bemonstering ▪

het afnemen van testen bij inwoners met klachten om besmetting vast te stellen

Bron- en contact onderzoek ▪

▪

per besmette patiënt onderzoekt de GGD met wie hij in contact is geweest in de periode dat hij besmettelijk was. Informeert hen over het risico van besmetting en wijst hen op de maatregelen die genomen moeten worden om verdere verspreiding van het virus te voorkomen Monitoring besmette patiënten; in het kader van covid-19 monitort de GGD telefonisch de gezondheidstoestand van de besmette patiënt

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 7

Surveillance en epidemiologisch onderzoek ▪ ▪

het systematisch verzamelen van gegevens over de ontwikkeling van de pandemie taken in het kader van de meldingsplicht waaronder het rapporteren aan het RIVM

Rol Directeur Publieke Gezondheid De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) is in crisistijd belast met de operationele leiding van de geneeskundige hulpverlening in de regio. De DPG is op basis van de Wet Publieke Gezondheid en Wet veiligheidsregio ambtelijk leidinggevende van zowel GGDrU als de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio). De GHOR is een organisatieonderdeel bij de VRU (Veiligheidsregio Utrecht). De DPG is tevens lid van het ROAZ MN (Regionaal Overleg Acute Zorg Midden-Nederland) en in de coronacrisis voorzitter van het Covid-19 kernteam ROAZ MN. Daarnaast neemt de DPG deel aan het regionaal beleidsteam (RBT) van de regio. De minister gaf de DPG eind maart een aanvullend opdracht (op grond van Wpg art. 6) om een aantal activiteiten op te pakken in de regio om te komen tot een gecoördineerde regionale aanpak. Dit gezien de toenemende druk op de zorg specifiek als gevolg van COVID-19 en het waarborgen van een veilige en efficiënte zorgverlening aan kwetsbare patiënten. Tijdelijke versterking landelijke corona programma organisatie GGD GHOR Om de landelijke coronaprogramma organisatie van GGD GHOR te versterken is de Directeur Publieke Gezondheid (DPG) van GGD regio Utrecht, Nicolette Rigter, gevraagd tijdelijk de leiding over te nemen over deze organisatie. Deze tijdelijke situatie is ingegaan op 1 december 2020 tot in ieder geval 1 juni 2021.

Directeuren Judith Ludding en Jaap Donker hebben haar taken overgenomen. Haar formele rol als DPG wordt waargenomen door Jaap Donker, Directeur Publieke Gezondheid a.i. Nicolette voert haar taken in het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) vooralsnog wel uit. Opgave Covid-19 voor de regio in beeld Wekelijks wordt een regionale rapportage verstuurd door de DPG voor oa. bestuurders van zorginstellingen en gemeenten in de regio. De GGD rapporteert in deze rapportage over de ontwikkelingen van verspreiding van het virus in de regio. De GHOR verzamelt informatie over de situatie bij zorgorganisaties in de regio. De informatie wordt wekelijks uitgevraagd en gedeeld met de belanghebbenden. In de rapportage wordt ook opgenomen de situatie in de ziekenhuizen vanuit het Traumazorgnetwerk. (ondersteuningsorganisatie van het ROAZ MN) beiden met oog op de zorgcontinuiteit. Daarnaast wordt de informatie gebruikt voor het regionale beeld en de interpretatie hiervan, gegeven door de DPG in het RBT. Zorgcontinuteit buiten ziekenhuizen De verpleeg- en verzorgingshuizen, Gehandicaptenzorg en de Geestelijke Gezondheidzorg, in het ROAZ regio Utrecht, hebben de opdracht gekregen van de DPG,

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 8

in navolging van de opdracht van de minister van VWS (april’20), om permanente COVID-19 zorg buiten het ziekenhuis te organiseren. Medewerkers van de GHOR zijn (intensief), in nauwe samenwerking met het outbreakteam van GGDrU, in contact geweest met zorgaanbieders die een continuïteitsprobleem hadden vanwege Corona besmettingen binnen de organisatie, om te kijken hoe de continuïteit van zorg in stand gehouden kon worden en welke hulpconstructies hiervoor ingezet konden worden. Daarnaast heeft de sectie GHOR zich gericht op het inrichten van een website om zorgprofessionals eenvoudig toegang te verschaffen tot informatie en geldende richtlijnen. Voldoende plekken voor kwetsbare patiënten buiten het ziekenhuis Zorginstellingen en zelfstandige beroepsbeoefenaars (Wet BIG) zijn wettelijk verplicht om verantwoorde zorg te blijven verlenen, ook tijdens een crisis. De sectie GHOR ondersteunt en faciliteert organisaties hierbij. Voorbeelden zijn het sturen op extra COVID-19 capaciteit buiten de ziekenhuizen in samenwerking met de verpleeghuisorganisaties in de regio.

De GHOR heeft, in opdracht van de DPG, samen met de organisatie voor verpleeg- en verzorgingshuizen in Utrecht (IVVU) en in samenwerking met zorgorganisatie Careyn uit Utrecht het initiatief genomen om een zogeheten zorghotel in te richten om een grote hoeveelheid extra capaciteit voor COVID-19 zorg buiten het ziekenhuis te organiseren, met als doel zowel huisartsenzorg als ziekenhuiszorg te ontlasten. Persoonlijke beschermingsmiddelen In de regio Utrecht heeft de DPG, vanuit de aanvullende opdracht van de minister van VWS, de GHOR aangewezen als de coördinator PBM (persoonlijke beschermingsmiddelen) voor de Utrechtse regio. Indien een zorginstelling voor minder dan 24 uur PBM in voorraad heeft, kan de C-PBM vanuit een regionaal opgebouwde noodvoorraad aan organisaties in de ROAZ regio leveren. Team GHOR De GHOR is de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio en de coördinator van geneeskundige hulp bij ongevallen, rampen en crises, de adviseur voor andere overheden en geneeskundige organisaties en de verbindende schakel in de zorgketen van autonome geneeskundige partijen. Om alle activiteiten in relatie tot COVID-19 te kunnen borgen zijn alle 11 teamleden van de GHOR ingezet. Daarnaast is de sectie uitgebreid met 10 functionarissen van andere afdelingen en directies van de VRU om ook de continuïteit van de (reguliere) GHOR activiteiten te kunnen borgen.

Er zijn twee algemeen commandanten geneeskundig aangewezen voor de vertegenwoordiging in het Regionaal Operationeel Team, als onderdeel van de gehele crisisstructuur van de veiligheidsregio, en de leiding aan de sectie GHOR. De sectie bestaat uit informatiemanagers, voor informatievoorziening en -verwerking en netwerkcoördinatoren/ondersteuners, die de contacten met zorgorganisaties

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 9

onderhouden. In het voorjaar is een teamlid als liaison ingezet bij het Traumazorg Netwerk Midden Nederland, waar het bestuurlijk overleg tussen alle zorgpartijen, het Kernteam ROAZ COVID-19, wordt georganiseerd, om de samenwerking te intensiveren en de DPG te ondersteunen in haar coördinerende (voorzittersrol) taak in het Kernteam ROAZ.

Bestuurlijke advisering corona De accounthouders zorgden in 2020 voor de bestuurlijke communicatie rondom het coronavirus. Zo zijn burgemeesters en wethouders o.a. via bestuurlijke updates continu geïnformeerd over belangrijke ontwikkelingen in de coronabestrijding. Daarnaast is wekelijks een regionale rapportage Covid-19 verschenen met daarin informatie over het verloop van de pandemie in de regio in termen van aantal besmettingen, ziekenhuisopnames/opnames IC, sterfte tgv covid-19, besmettingsclusters. Daarnaast is informatie over kwetsbare groepen t.g.v. epidemie of maatregelen verzameld en periodiek gerapporteerd en gegevens gerapporteerd t.a.v. naleving gedragsregels en impact crisis op algemene bevolking o.b.v. panelonderzoeken. Ook werden burgemeesters dagelijks persoonlijk op de hoogte gebracht van het aantal besmettingen, overlijdens en de corona clusters in hun gemeente en zijn vragen en signalen van gemeenten beantwoord en opgepakt. Daarnaast zijn verschillende webinars georganiseerd samen met de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio) voor gemeenten en hun raadsleden over de ontwikkelingen en werkzaamheden van GGDrU in de regio. De GGD-en gaat vanaf 2021 ook de Covid19-vaccinatie uitvoeren.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 10

Onze prestaties 2020 71.257

5 webinars actuele ontwikkelingen corona voor gemeenten

38

Bron- en contactonderzoeken uitgevoerd

Regionale rapportages ontwikkeling Covid 19

87 610 1400 devices uitgeleverd aan medewerkers coronabedrijf

Bestuurlijke updates Corona

werkplekken coronabedrijf gerealiseerd (coronaproof)

7 testlocaties 4 mobiele testbussen in de regio

605.481 coronatesten afgenomen vanaf 1juni

Telefonie oplossing ingericht voor 400 BCO medewerkers en 80 medewerkers Klant contactcentrum

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 11

1.2

Onze kernwaarden

Als organisatie zijn we zichtbaar, onafhankelijk, eigentijds, verbindend en alert. Dit zijn onze kernwaarden. Hierop kunnen we altijd worden aangesproken.

Zichtbaar Inwoners, gemeenten en samenwerkingspartners weten waar we voor staan en weten ons te vinden. We zijn zichtbaar in de wijken, buurten en scholen in onze regio. En daar blijft het niet bij, we vergroten onze zichtbaarheid bijvoorbeeld ook online en in de media. Onafhankelijk We vervullen belangrijke adviserende en toezichthoudende rollen. Dit doen we altijd vanuit een onafhankelijke positie, vanuit onze deskundigheid en kernwaarden. Eigentijds De wereld verandert snel en we veranderen mee. We gebruiken digitale middelen, zodat we inwoners op een eigentijdse manier informeren. We spijkeren onze kennis bij, houden trends in de gaten en ontwikkelen nieuwe projecten voor een veiliger en gezonder leven. Verbindend We zoeken naar verbinding in onze contacten met inwoners. Dit kunnen kinderen en hun ouders zijn, maar bijvoorbeeld ook reizigers of senioren. Samen met andere organisaties bundelen we onze krachten, want samen staan we sterker tegenover het aanpakken van problemen als armoede, kindermishandeling, druggebruik, eenzaamheid en depressie. Alert We signaleren gezondheidsrisico’s alert en adviseren hierover. Zo zorgen we dat gezondheidsproblemen snel worden opgelost of zelfs worden voorkomen.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 12

1.3

Planning en Control cyclus

De Planning en Control cyclus (P&C-cyclus) van onze organisatie ziet er als volgt uit:

In 2020 is het bestuur tweemaal geïnformeerd over onze bedrijfsvoering via een bestuurlijke rapportage. De eerste rapportage op basis van de stand van zaken na vier maanden en de tweede op basis van de stand van zaken na acht maanden.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 13

1.4

Financieel resultaat 2020

Het jaarresultaat komt over 2020 uit op positief resultaat van € 2.264.000 bruto inclusief mutaties in reserves (€910.000 positief exclusief mutaties in reserves). Dit is 2,2% ten opzichte van de totale lastenomvang van €100.729.000 inclusief mutaties in reserves. In de programmaverantwoording moet (vereisten Besluit Begroten en Verantwoorden, BBV) een overzicht worden opgenomen van de algemene dekkingsmiddelen en de kosten van overhead, conform definitie BBV. Ook moet het opgenomen bedrag voor vennootschapsbelasting zichtbaar zijn en moet inzicht gegeven worden in het gebruik van het geraamde bedrag voor onvoorzien. Deze informatie vindt u hieronder. In onderstaande tabel zijn de exploitatiecijfers van 2020 opgenomen, zoals ook is opgenomen in de jaarrekeninggedeelte van de jaarstukken:

Algemene dekkingsmiddelen Zoals uit bovenstaande tabel blijkt zijn de gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen €99.495.000 en daarmee €23.820.000 lager dan begroot. In paragraaf 4.4 (toelichting exploitatieverschillen per ambitie) van de jaarrekening wordt nader op dit verschil ingegaan. Overhead De gerealiseerde overhead over 2020 bedraagt €15.574.000 en is daarmee €2.077.000 hoger dan begroot. In paragraaf 4.4 (toelichting exploitatieverschillen per ambitie) van de jaarrekening wordt nader op dit verschil ingegaan. Vennootschapsbelasting Voor het verzorgen van de aangifte vennootschapsbelasting 2020 wordt fiscale expertise ingehuurd. Hoewel de cijfers nog niet fiscaal zijn beoordeeld blijkt uit de voorlopige berekening dat voor 2020 €7.890 vennootschapsbelasting verschuldigd is. Onvoorzien In de begroting 2020 is rekening gehouden met een post ‘Onvoorzien’ van €95.439. Gedurende 2020 was het niet nodig om gebruik te maken van deze begrotingspost. Hierna volgt een verantwoording per ambitie. Voor de financiële toelichting wordt verwezen naar paragraaf 4.4 ‘Toelichting exploitatieverschillen per ambitie’, zoals opgenomen in het jaarrekeninggedeelte van de jaarstukken.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 14

1.5

Verantwoording VWS

In de verantwoordingsinstructie van VWS is opgenomen dat er in het jaarverslag een COVID-19 paragraaf wordt opgenomen. Hierin wordt alle relevante informatie over COVID-19 beschreven waarvan de kosten door VWS zijn vergoed (zie onderstaande tabel). NB: Blok 5 Laboratoriumkosten is nul aangezien de vergoeding van deze kosten via het RIVM verloopt.

NB: De laboratoriumkosten die bij RIVM zijn gedeclareerd over 2020 zijn €21.531.720. De totale corona-gerelateerde kosten komen daarmee uit op €57.946.313.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 15

2.

Ambities De corona pandemie laat des te meer zien dat investeren in preventie van essentieel belang is. GGDrU voert een aantal gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende taken uit, geheel gericht op preventie. Het doel van preventie is ervoor te zorgen dat mensen gezond blijven door hun gezondheid te bevorderen en te beschermen. Ook heeft preventie tot doel ziekten en complicaties van ziekten te voorkomen of in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen. GGDrU spant zich er voor in om voor alle inwoners kansen op goede omstandigheden te creëren, voor een zo gezond mogelijk leven, thuis, in de directe woonomgeving, op school op het werk en in de vrije tijd.

GGDrU voert de wettelijke verplichte taken uit namens alle gemeenten als collectief, hoofdzakelijk op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg). Daarnaast hebben gemeenten de mogelijkheid om de uitvoering van het basispakket te intensiveren. Dat kan. Minder doen dan de wet zegt is niet toegestaan maar meer doen wel. In dat geval voert GGDrU dit uit per individuele gemeente, via intensivering van het basispakket of via maatwerkafspraken. De begroting 2020 van GGDrU kent één programma: Publieke Gezondheid. Daarbinnen leveren we een bijdrage aan vijf maatschappelijke effecten: 1 2 3 4 5

Inwoners wonen, leven, gaan naar school en werken in een veilige omgeving waar aandacht is voor gezondheid en elkaar. Een gezonde en veilige start voor elk kind. Iedereen kan zich ontwikkelen en ontplooien. Iedereen kan meedoen. Bedreigingen van de publieke gezondheid worden bestreden.

Het leveren van een bijdrage aan de vijf maatschappelijke effecten vormt de leidraad voor onze ambities in 2020. 1. Een veiligere leefomgeving 2. Minder kwetsbaren 3. Gezondere en weerbaardere wijken en scholen 4. Een goede start voor ieder kind 5. Voorkomen van gezondheidsproblemen en –risico’s Om dat zo goed mogelijk te doen, hebben we ook de ambitie om onze organisatie en dienstverlening te verbeteren. 6. De organisatie op orde 7. Een eigentijdse dienstverlening

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 16

Ieder organisatieonderdeel van GGDrU draagt een steentje bij aan alle ambities en heeft daarnaast een duidelijke focus. Met deze aanpak bewaken we onze resultaten en vergroten we de kans op succes. Het Algemeen Bestuur heeft op 30 januari 2019 de Bestuursagenda 2019-2023 vastgesteld. De bestuursagenda 2019-2023 legt inhoudelijke accenten op de werkzaamheden die we vanuit onze maatschappelijke opgave (zoals uit de Wet publieke gezondheid) doen. De inhoudelijke prioriteiten in de bestuursagenda zijn:     

Kansrijk opgroeien Gezonde leefomgeving Langer gelukkig en gezond zelfstandig Eigentijds besturen Doorontwikkeling interne organisatie

De bestuursagenda wordt uitgevoerd binnen het bestaande financiële kader van GGDrU. De acties worden namelijk deels opgepakt door slimme inzet en herschikking van reguliere taken binnen de bestaande begroting en deels via maatwerkafspraken met die gemeenten die specifieke ambities delen. Dit kan verschillen per gemeente en daarom is het mogelijk hier per gemeente aanvullende afspraken over te maken. Ondanks de coronacrisis zijn er mooi stappen gezet in 2020. Belangrijk om te noemen is dat er is ingezet om de samenwerking met ketenpartners te verstevigen bijvoorbeeld rondom omgevingsvisies, Kansrijke Start en armoede.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 17

2.1

Een veiligere leefomgeving

We willen dat inwoners wonen, leven, naar school gaan en werken in een veilige omgeving waar aandacht is voor gezondheid en elkaar. Waar bedreigingen van de publieke gezondheid worden gesignaleerd en bestreden. Waar maatschappelijke onrust en schade tijdens incidenten worden voorkomen en beperkt. Wat hebben we bereikt? -

Inwoners, gemeenten en zorginstanties weten ons te vinden voor advies Ongewenste gezondheidssituaties en -risico’s worden gesignaleerd en aangepakt De voorbereiding op rampen en crises is op orde Adequaat wordt opgetreden bij kleine en grote incidenten Vermoedens van niet natuurlijk overlijden zijn onderzocht Inwoners en samenwerkingspartners zijn tevreden over het contact met GGDrU en de afhandeling van hun melding of vraag

Wat hebben we daarvoor gedaan? Bestuursagenda 2019-2023: Een gezonde leefomgeving Door in samenwerking in te zetten op een gezonde leefomgeving slaan we met elkaar meerdere vliegen in één klap. Immers, een omgeving die uitnodigt om te bewegen, de auto te laten staan en stimuleert gezonde keuzes te maken draagt ook bij aan het verminderen van overgewicht en bijvoorbeeld de uitstoot van schadelijke uitlaatgassen. Maar ook door bijvoorbeeld plekken te creëren in de wijk die ontmoeting stimuleren zodat de sociale cohesie in een wijk vergroot en eenzaamheid wordt tegen gegaan. Daarmee kan de leefomgeving óók van belangrijke invloed zijn op een langer gelukkig en gezond zelfstandig leven. GGDrU heeft ervaring met het verbinden van het fysieke en sociale domein, doordat de GGD zowel gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering onder één dak heeft. Advisering over ventilatie bij de verspreiding van corona Er is veel te doen over het belang van ventilatie bij de verspreiding van corona. Vanuit GGDrU zijn scholen in de regio geïnformeerd over hoe het beste te ventileren met de middelen die aanwezig zijn. Q&A’s zijn beschikbaar gesteld en advies op maat is gegeven aan gemeenten, instellingen en burgers. Factoren die mogelijk een rol spelen bij een ernstiger verloop van een Covid 19 besmetting zijn soms milieukundig van aard (bv luchtverontreiniging).

Deze ontwikkelingen worden op de voet gevolgd en waar nodig wordt advies geleverd en een constructieve bijdrage in de landelijke discussie. Advisering lood in drinkwater Meerdere gemeenten zijn geadviseerd over lood in drinkwater en het belang van het opsporen van loden leidingen. Milieu en Gezondheid is tevens betrokken bij en neemt deel aan de taskforce lood in bodem van de gemeente De Ronde Venen, een samenwerkingsverband met gemeente, provincie Utrecht, omgevingsdiensten en GGD

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 18

om het probleem van diffuus lood in kaart te brengen, te duiden en een plan te maken om blootstelling te verminderen. Omgevingswet GGDrU is nauw betrokken bij de ontwikkelingen op het gebied van gezonde leefomgeving en de omgevingswet bij verschillende gemeenten en de provincie. We zijn actief in de regio met echte en oefen-omgevingstafels en met het afstemmen tussen alle regiopartners (oa VRU en omgevingsdiensten, provincie) en met gemeenten. Een gezonde leefomgeving wordt gecreëerd door aandacht te hebben voor zowel gezondheidsbevordering (bv bevorderen van beweging en gezonde voeding) als ook gezondheidsbescherming (bv luchtverontreiniging, geluid of infectiepreventie). Bij bijna alle gemeenten zijn we betrokken bij het opstellen van de omgevingsvisie. 5G en gezondheid 5G is een nieuwe techniek voor mobiel internet. Het is de opvolger van het 4G-netwerk. Bij verschillende raadsinformatiebijeenkomsten met publiek zijn presentaties gehouden over 5G en de gezondheidseffecten hiervan. Enkele geplande bijeenkomsten zijn afgezegd in verband met het coronavirus. We verwachten in de nabije toekomst meer vragen over de gezondheidseffecten van 5G. Schone Lucht Akkoord GGDrU is zowel landelijk als regionaal vanuit betrokken bij het Schone Lucht Akkoord (SLA).

We nemen actief deel aan diverse thema’s (Landbouw, Houtstook, 0-emissie Mobiele werktuigen en Citizens science ofwel het benutten van inwoners bij onderzoek) binnen het SLA. En vervullen een ambassadeursrol. Milieu en gezondheid Een groot deel van het team Milieu en Gezondheid is van begin maart tot half juni ingezet bij coronawerkzaamheden. Hierdoor zijn in die periode alleen acute vragen van burgers en gemeenten opgepakt. Na half juni is het reguliere proces weer langzaam op gang gekomen. We merken dat gemeenten ook hun processen op dit gebied weer opstarten. Het jaar 2020 zou gebruikt worden om voor de 26 gemeenten te verhelderen welke ondersteuning er vanuit het basispakket verleend kan worden richting de gemeenten en haar burgers (zie kaderbrief 2021) en welke ondersteuning maatwerk verlangt. Dit proces heeft vertraging opgelopen in verband met corona maar zal weer volledig opgestart worden. Op basis van de uitkomsten wordt inzichtelijk gemaakt welke opties er zijn om de dienstverlening op het vlak van milieu en gezondheid uit te voeren op een wijze, die zowel inhoudelijk als financieel goed geborgd is vanaf 2021. Reisadvies Alle reguliere spreekuren met betrekking tot reisadvies zijn sinds begin maart gestopt. De noodspreekuren zijn wel doorgegaan. Medewerkers reisadvies (waaronder verpleegkundigen) zijn in 2020 ingezet in de coronabestrijding en vaccinatiecampagnes.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 19

Sinds 1 april 2020 zijn meerdere locaties gesloten en was er alleen sprake van een noodspreekuur. Sinds augustus is er één spreekuur per week op de locatie in Utrecht. Tijdens elk spreekuur bespreken we met de reiziger de reisbestemming en reisplan, de persoonlijke omstandigheden. De client ontvangt een advies op maat gebaseerd op bestemming, reisplan, activiteiten op reis en gebaseerd op persoonlijke omstandigheden en geschiedenis. Het afgelopen jaar zijn met name bedrijfsvaccinaties en herhalingen uitgevoerd. In 2020 zijn 5005 bezoekers langs geweest bij één van de spreekuren op de locaties in Amersfoort, Utrecht en Zeist. Dit is een daling van 84% ten opzichte van 2019 als gevolg van de inzet van medewerkers ten behoeve van de coronabestrijding en de beperkte reisbewegingen van inwoners als gevolg van de coronamaatregelen. Businesscase reisadvies Eind 2019 is de ontwikkeling ingezet van efficiënter organiseren van werkprocessen en huisvesting voor reisadvies. Zo is de tariefstelling aangepast en de inzet van personeel efficiënter georganiseerd. De (verwachte) impact die de coronacrisis zal hebben op het reisgedrag van inwoners op de korte en langere termijn speelt een belangrijke rol in de businesscase. De beoogde afronding van de businesscase staat gepland in maart 2021 waar bespreking in het dagelijks en algemeen bestuur volgt.

Infectieziektebestrijding (IZB) De corona pandemie heeft veel tijd en inzet gekost. Er zijn prioriteiten gesteld in welke taken wel gedaan worden. Inzet in het coronabedrijf van IZBverpleegkundigen, artsen en Deskundigen Infectiepreventie beslaat ongeveer 70% van de tijd. Opleiding van nieuwe collega’s is belangrijk vanwege de duurzame inzetbaarheid van IZB’ers in het coronabedrijf, voor reguliere taken en ook voor landelijke continuïteit van infectieziektebestrijding. Infectiepreventie bij kwetsbare groepen inwoners Zowel in de COVID-19 bestrijding als in de bestrijding van andere infectieziekten adviseert de GGD, gevraagd en ongevraagd, gemeenten en andere organisaties over infectiepreventie bij kwetsbare groepen. In de COVID-19 bestrijding is dit bijvoorbeeld gedaan voor de wijk Overvecht in Utrecht, een wijk met veel inwoners met een lage Sociaal-economische status. Preventie voor deze kwetsbare doelgroep is opgezet samen met de gemeente en mensen uit de doelgroep en dit resulteerde in voorlichtingsactiviteiten (webinars en diverse communicatie uitingen) en concrete advisering aan de gemeente voor het bereiken van de bewoners van de deze wijk. Ook worden instellingen voor langdurige zorg geadviseerd over infectiepreventie zowel ter voorkoming van als wanneer er sprake is van een besmetting (COVID-19).

Nationaal Hepatitisplan We voeren in het kader van het Nationaal Hepatitisplan met een subsidie vanuit het RIVM een project uit om een regionaal netwerk voor ketenpartners, betrokken bij de zorg voor inwoners met hepatitis B en C, op te zetten. Binnen dit regionaal netwerk werken ketenpartners nauw samen en maken zij afspraken om de kwaliteit van zorg

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 20

(van preventie tot curatie) te verbeteren. De covid Pandemie heeft een aantal projecten regionaal en landelijk stil gelegd. In 2021 intensiveren we deze projectactiviteiten weer. Regionaal Zorgnetwerk Antibiotica resistentie (ABR) Utrecht We leveren een actieve bijdrage aan het Regionaal Zorgnetwerk Antibiotica resistentie (ABR) Utrecht om het ontstaan en de verspreiding van antibioticaresistentie zoveel mogelijk te voorkomen. In de tweede helft van 2020 is vervolg gegeven aan de projecten binnen het ABR netwerkwerk, zoals het digitaliseren van meldingen die meldingsplichtig zijn. In maart 2021 zal de implementatie van dit digitale systeem MUIZ (digitaal meldpunt uitbraken infectieziekten) starten. Tuberculosebestrijding Tuberculosebestrijding (TBC) is volledig operationeel gebleven in 2020. Door Corona zijn wel enkele activiteiten uitgesteld. Vanaf 1 juni zijn alle preventieve screenings activiteiten voor alle risicogroepen en de TBC (BCG) vaccinatie weer hervat. Enkele van de meldingen van de actieve (ziekte) en besmettelijke ziekte Tuberculose waren in specifieke zorg- of overheidsinstellingen. In Lopik en in Nieuwegein. Deze hebben onze volle aandacht gehad en hebben niet tot een uitbraak geleid. Met behulp van de bestuursrapportages worden betrokken gemeenten en bestuurders geïnformeerd en soms ook actief betrokken.

Mede door die samenwerking en afstemming verloopt de uitvoering voorspoedig. De doelgroep reizigers advisering en vaccinatie is er nu bijna niet door het minimale reisverkeer. De instroom en screening van vluchtelingen en immigranten is minimaal. Om mogelijke drukte op de spreekuren te voorkomen worden afspraken zoveel mogelijk gespreid op over de dag. Om ziekenhuizen te ontlasten zijn er een aantal TBC patiënten vanuit het ziekenhuis overgenomen. Forensische geneeskunde Forensische zorg is een van de kritische processen die niet is afgeschaald als gevolg van de coronacrisis. Forensische artsen voeren lijkschouwen uit bij het vermoeden van niet natuurlijk overlijden. We handelen onderzoeken naar euthanasie en late zwangerschapsafbreking af volgens de daarvoor geldende wet- en regelgeving. Onze forensische artsen verrichten zedenonderzoek, letselonderzoek en maken letselrapportages. Verrichtingen

Aantal 2020

Lijkschouwen niet natuurlijk dood

597

Euthanasie

552

Late zwangerschapsafbreking

9

Postmortaal onderzoek (bloed en urine) (per 01-07-2019)

240

Lijkenpas

37

Uitstel van lijkbezorging

81

Nader Onderzoek naar de DoodsOorzaak bij Kinderen (NODOK)

5

Al ruim een jaar hebben de drie GGD’en (GGD regio Utrecht, GGD Gooi en Vechtstreek GGD Flevoland) intensief contact om de samenwerking vorm te geven en te verstevigen. Dat is nodig om aan de landelijk ingezette lijn om te kunnen voldoen aan de Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 21

noodzakelijke kwaliteit van het forensisch medisch werk. GGDrU is een van de weinige opleidings-GGDen voor forensische geneeskunde. Het volgende is daarin bereikt: 1. Samenwerkingsovereenkomst Forensische Geneeskunde, ondertekend op 1 april 2019. Deelnemers: GGD regio Utrecht, GGD Gooi en Vechtstreek GGD Flevoland. FMMU (Forensisch Medische Maatschappij Utrecht) hierin geen deelgenoot vanwege een eventuele aanbesteding van de arrestantenzorg. 2. Gezamenlijk opleidingsbeleid voor forensisch artsen. Dit verloopt goed. Deelnemers: GGD regio Utrecht, GGD Gooi en Vechtstreek, GGD Flevoland en FMMU. 3. Samenwerking FMEK: Forensisch Medisch Expertise Kindermishandeling coördinerende DPG (Flevoland), coördinerend manager (regio Utrecht), coördinerend forensisch arts (Flevoland). Implementatieplan is gemaakt en gaat geïmplementeerd worden. 4. Aanbesteding arrestantenzorg is nog steeds niet volbracht. De politie stelt dit uit tot nadere berichtgeving. 5. Om de samenwerking van de 3 GGD’en vorm te geven is een projectleider

aangetrokken. Deze gaat samen met de manager de opdracht voor de robuuste onverdeelde forensische geneeskunde vormgeven . Seksuele gezondheid De personele bezetting op de Soa poli is begin maart afgeschaald omdat ook artsen en verpleegkundigen van Seksuele Gezondheid worden ingezet bij de bestrijding van de coronacrisis. De Soa poli is enkel bereikbaar geweest voor spoedgevallen en mensen met overduidelijke soa klachten (urgentiecategorie 1). Onder de cliënten die de afgelopen maanden soa-poli bezocht hebben is een hoog vindpercentage (22,9 %) vastgesteld. Het vindpercentage is het percentage van bezoekers van de Soa-poli bij wie één of meer soa (chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv, hepatitis B en/of hepatitis C) gevonden is. Vanaf september is alle reguliere dienstverlening weer opgestart. De afdeling Seksuele Gezondheid van GGDrU en Volksgezondheid heeft 34942 soa-consulten uitgevoerd in 2020. Dit is minder dan vooraf beoogd vanwege de impact van de corona-crisis. In opdracht van VWS zijn PrEP-consulten zo veel mogelijk doorgegaan. Eind 2020 is het maximaal aantal beschikbare plekken voor PrEP bereikt en zijn 330 personen in PrEPzorg.

Knelpunten Regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) en PrEP regeling Het zeer lage budget vanuit de ASG regeling en de PrEP financiering voor regio Utrecht zijn niet representatief voor de inzet die nodig is om op een adequate wijze in te kunnen spelen op de problematiek in de regio.

2

Dit betreft een voorlopig cijfer (januari 2021). In april publiceert het RIVM de definitieve cijfers.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 22

GGDrU en Volksgezondheid stad Utrecht hebben samen een lobby ingezet richting VWS. De minister heeft de Tweede Kamer in haar brief van 17 december jl. geïnformeerd over haar voornemen om de PrEP-regeling uit te breiden. Ook in de uitvoering van de ASG-regeling is sprake van een structureel financieel tekort. Samen met de ASG stuurgroep (acht coördinerende regio’s) is eind 2020 opnieuw een claim ingediend bij VWS. De coördinerende regio’s waaronder GGDrU zijn in afwachting van een reactie. Seksuele en relationele vorming Seksuele gezondheid heeft in 2020 scholen (PO, (V)SO, VO en MBO) ondersteunt en getraind op het terrein van seksuele en relationele vorming. De trainingen zijn vertaald naar online varianten, die met de score ‘goed’ worden beoordeeld door de deelnemende medewerkers van scholen. De landelijke Stimuleringsregeling Relaties & Seksualiteit van de Gezonde School is bij scholen onder de aandacht gebracht. In totaal hebben 82 schoollocaties in onze regio de regeling toegekend gekregen. Ook hebben we een bijdrage geleverd aan Sense-chatspreekuren en de Sense online coaching om jongeren te ondersteunen bij al hun vragen over soa en seksualiteit. Publieke gezondheid bij rampen en crisis Vanwege de uitbraak van het coronavirus begin 2020 is het grootste deel van onze OTOactiviteiten stilgelegd.

Doorontwikkeling van sleutelfunctionarissen is gebeurd door inzet in het coronabedrijf. Tijdens het begin van de Coronacrisis hebben we gewerkt volgens de afspraken in het Integraal Crisisplan, de lessen die daaruit zijn getrokken verwerken we in de bijstelling van het Integraal Crisisplan. De GGDrU heeft bij 42 calamiteiten en incidenten een rol gespeeld en psychosociale hulp gecoördineerd of verleend. In 28 gevallen ging het om incidenten waar jeugd bij betrokken was en inzet van het PSH-jeugdteam gevraagd is. OTO activiteiten Vanwege de uitbraak van het coronavirus is het grootste deel van onze OTO-activiteiten (Opleiden, Trainen en Oefenen) stilgelegd. Na de zomer van 2020 zijn activiteiten in beperkte mate weer opgepakt. Door alle inzet voor het coronavirus hebben we in de praktijk samengewerkt in de keten ten aanzien van publieke gezondheid bij rampen en crisis. Door de hechte samenwerking hebben we veel partners beter leren kennen, denk daarbij aan ziekenhuizen, zorginstellingen en Veiligheidsregio. Op het terrein van Psychosociale hulpverlening (PSH) is een aantal trainingsmomenten geweest voor het team dat zich specifiek met PSH bij jeugd bezighoudt. Daarnaast zijn twee nieuwe Leiders PSH en twee nieuwe crisiscoördinatoren/Hoofden Publieke Gezondheid opgeleid om de teams te versterken.

Publieke gezondheid asielzoekers & statushouders Als GGDrU voeren we publieke gezondheidszorgtaken (PGA) uit in de opvanglocaties van COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers). Daarnaast coördineren we de lokale zorg Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 23

voor asielzoekers. We onderzoeken en behandelen en geven voorlichting aan asielzoekers. Op de locaties Utrecht, Leersum en Amersfoort zijn in 2020 in totaal 121 groepsvoorlichtingen gegeven aan asielzoekers of intermediairs, 21 maal melding plichtige infectieziekten vastgesteld en 1 maal een individueel soa consult uitgevoerd tevens zijn de locaties bezocht voor een hygiëne inspectie. Jeugdgezondheidzorg opvang locaties COA Ook wordt de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) uitgevoerd op de opvanglocaties Leersum en Amersfoort. Het reguliere basispakket (0 tot 18 jaar) geldt hiervoor als basis. Structurele contactmomenten volgens dit basispakket JGZ zijn in 2020 uitgevoerd; • Verpleegkundige intakes 209, • Medisch onderzoek door de arts 119, • Periodieke Gezondheidsonderzoeken (PGO) 270 • Contactmoment op indicatie 668. • Maternale kinkhoest vaccinaties 12. Nieuw contract uitvoering Publieke gezondheidszorg asielzoekers (PGA) Het contract tussen COA en GGD GHOR Nederland over de uitvoering van de Publieke gezondheidszorg asielzoekers (PGA) in de COA locaties bestrijkt de periode 2019-2022. Voor de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is eind 2020 een nieuw contract met COA afgesloten voor de duur van twee jaar. Het nieuwe contract stelt aan GGD GHOR Nederland en de uitvoerende GGD ’en en jeugdgezondheidzorg-organisaties een aantal eisen en nieuwe werkwijzen waaraan voldaan moet worden.

Het invoeren hiervan is in volle gang: • • • • •

Vanaf 1 oktober 2020 werken met één digitaal dossier waarin verantwoording is terug te vinden; Uniformering van de werkprocessen PGA/JGZ 100% van de kinderen die in Nederland aankomen moeten binnen zes weken worden gezien voor een verpleegkundige intake en een medisch onderzoek; Een transparante verantwoordingssystematiek: Vanaf 2021 vergoeding van de dienstverlening op basis van de geleverde prestatie.

Publieke gezondheid statushouders Als GGDrU bevorderen en beschermen we de gezondheid van alle inwoners in de regio Utrecht. Statushouders bereiken we ook via onze reguliere dienstverlening. Door het project ‘Ons vakmanschap voor statushouders’ hebben we beter in kaart wat nodig is voor statushouders in de verschillende gemeenten. Het is bekend dat vluchten en opnieuw moeten bouwen aan een toekomst, specifieke gezondheidsrisico’s met zich mee kan brengen en daar is onze dienstverlening inmiddels door dit project beter op aangepast/aangevuld. Het resultaat/gevolg van dit project ‘Ons vakmanschap voor statushouders’ is: -

-

dat statushouders wegwijs zijn gemaakt in het Nederlandse (preventieve) zorgsysteem en voorlichting gegeven over gezondheidsthema’s (stress & ontspanning, gezond leven, seksuele gezondheid, opvoeding in twee culturen); meer bewustzijn gecreëerd bij professionals van GGDrU om aan te sluiten bij het taalniveau van de doelgroep en cultuur sensitief te werken in het belang van een effectieve dienstverlening;

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 24

-

dat processen/activiteiten van de teams beter zijn ingericht voor de doelgroep statushouders; dat statushouders werkervaring hebben opgedaan binnen GGDrU. Inmiddels zijn een aantal statushouders op een werkervaringsplaats gestart.

Het project ‘Ons vakmanschap voor statushouders’ was al in 2019 afgerond en de opgeleverde resultaten zijn geïmplementeerd in de organisatie. Uitzondering hierop waren de voorlichtingen Gezond Inburgeren, collectieve voorlichting door JGZ en duidelijke taal. In 2020 was het plan deze nog op projectbasis vanuit de resterende projectgelden aan te bieden zodat gemeenten deze ervaringen mee konden nemen bij het ontwikkelen van het nieuwe lokale inburgeringsbeleid die zal ingaan vanaf 01-2022. Coronacrisis gevolgen asielzoekers en statushouders De coronacrisis heeft in 2020 flinke invloed gehad op de uitvoering van het werk. Tijdens de eerste lockdown stond veel werk stil, de JGZ/PGA uitvoering kon niet of beperkt en onder strikte voorwaarden doorgaan en voorlichtingen vonden niet meer plaats. Infectieziekten kreeg meer meldingen en er kwamen vanuit de locaties veel vragen over hoe om te gaan met deze corona crisissituatie. Landelijk werden daarom nieuwe regels en afspraken gemaakt tussen COA en de GGD-en. Er is vanuit de verschillende gelederen van de GGD daarom ook veel aandacht gegeven aan de bewoners en het management van de locaties om tot een goede afstemming te komen, vragen te beantwoorden en door extra adviezen te geven. De geleerde lessen uit de eerste lockdown zorgden ervoor dat in de tweede helft van 2020 de situatie beter onder controle is.

De voorlichtingen Gezond inburgeren zijn begin 2020 vol verve in gang gezet en een aantal gemeenten hebben hiervan profijt gehad. Helaas moest alles stopgezet worden vanaf begin maart. De rest van het jaar is een deel opgepakt en zijn er verschillende goede contact geweest met gemeenten. Als gevolg van de crisis, de eerste en tweede lockdown is met algehele instemming de resterende uitvoering en de financiën hiervan overgeheveld naar 2021. Extra aandacht zal gegeven worden aan het in kaart brengen van de mogelijk ondersteuning door de GGD bij het ingaan van de nieuwe inburgeringswet vanaf 2022.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 25

Onze prestaties 2020 3494

597

625

mannen in PreP zorg

(o.a. laagfrequent geluid, vocht en schimmel, lood in drinkwater, 5G)

42 121

9o

668

soa consulten

330

lijkschouwingen

meldingen gezondheid in de leefomgeving opgepakt

5005 Bezoekers Reisadvies

calamiteiten/incidenten met inzet PSH

Groepsvoorlichting en aan asielzoekers

59 Actieve TBC en 115 latente TBC opgespoord

Contactmomenten op indicatie bij opvanglocaties jeugdige asielzoekers

1302 TBC vaccinaties (BCG)

Top 3 meldingen infectieziekten: Kinkhoest #100 Hepatitis B #55 Legionellose #37

Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening van de ambitie ‘Een veiligere leefomgeving’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 26

2.2

Minder kwetsbaren

We willen dat iedereen in de regio Utrecht kan meedoen, ook de kwetsbaarste inwoners. Voor hen is hulp beschikbaar. Overlast van deze inwoners wordt voorkomen en beperkt. Want we willen een veilige omgeving voor iedereen. Een plek waar aandacht is voor gezondheid en elkaar. Onze professionals van Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) richten zich op sociaal kwetsbare inwoners. De problemen met de meest kwetsbare inwoners zijn complex. We werken daarom nauw samen met gemeentelijke wijkteams. En met partners op het gebied van zorg, veiligheid, wonen, werk, inkomen, en geestelijke en verslavingszorg.

Wat hebben we bereikt? -

We hebben een vangnet voor mensen die tussen wal en schip vallen Vroegtijdig sociale kwetsbaarheid wordt gesignaleerd, zodat sociale uitsluiting en overlast kan worden voorkomen Er is een Meld- en Adviespunt Bezorgd, waar ketenpartners en bezorgde inwoners met vragen en zorgen terecht kunnen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2020 hebben we heel concreet gewerkt aan het helpen van de kwetsbaarste inwoners en het voorkomen en beperken van overlast door: Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB) Het Meld- en Adviespunt Bezorgd heeft in 2020 voor 22 van de 26 gemeenten een regionaal meldpunt beschikbaar binnen de Veiligheidsregio Utrecht. Dit heeft bijgedragen aan regionale samenwerking voor hulp aan kwetsbare mensen, met oog voor lokale verschillen. Het meld- en Adviespunt richt zich op personen met meervoudige problematiek die niet in een acute crisis verkeren, maar wel zorg nodig hebben of overlast veroorzaken en zelf geen hulp vragen. Het meldpunt heeft een consultatie- en vangnetfunctie. Dit betekent dat we meldingen triëren, indien wenselijk adviseren en (als het nodig is) doorzetten naar de (lokale)zorg(structuur).

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 27

‘Meldfunctie meldingen ’ en ‘Verkennend Onderzoek’Per 1 januari 2020 geeft het MAB uitvoering aan de ‘Meldfunctie’ en het ‘Verkennend Onderzoek’) binnen de wet verplichte Geestelijke Gezondheidzorg (WvGGZ). Deze taken van de WvGGZ hebben vorm gekregen binnen het bestaande meldpunt MAB. Op deze wijze wordt iedere melding getrieerd op mogelijk verplichte zorg. GGDrU is gemandateerd om deze taken uit te voeren door de betrokken gemeenten. Ten behoeve van het implementatieproces verzorgt de GGDrU het voorzitterschap van de ambtelijke regionale projectwerkgroep In 2020 zijn 993 meldingen (inclusief 100% monitoring vervolgzorg) in behandeling genomen. Dit betroffen 913 reguliere meldingen en 80 meldingen Wet verplichte GGZ. De 993 meldingen hadden betrekking op 740 personen. De meeste meldingen waren afkomstig van de politie (51%). Andere melders zijn bezorgde inwoners/buurtbewoners (18%), familie of de persoon in kwestie zelf (13%), hulpverleners van het wijkteam (5%) en ambulancezorgprofessionals (3%). In bijna alle gevallen is er sprake van meervoudige problematiek (zoals verslaving, psychiatrie, financiële problematiek, verstandelijke beperking). Woon Hygiënische Problematiek (WHP) Op basis van specifieke expertise op het gebied van woningvervuiling en dwang en drang, adviseert GGDrU en/of voert regie ten aanzien van de Woon Hygiënische Problematiek (WHP) situatie.

De regievoering vindt plaats in overleg met betrokken professionals en (voor zover mogelijk) met betrokkene. Door middel van een gezamenlijk plan van aanpak wordt gewerkt aan een duurzame oplossing. In 2020 zijn 79 meldingen ontvangen en opgepakt. De 79 meldingen hebben betrekking op 73 personen. Hiervan zijn 4 personen in 2020 meerdere malen gemeld en zijn 10 personen al eens eerder (in de voorgaande vier jaren) aangemeld voor WHP en opgepakt in een WHP traject. Voorkomen Huisuitzettingen (VIA) Bij Voorkomen huisuitzettingen gaat het om huishoudens waarbij sprake is van dreiging tot huisuitzetting door huurachterstand in combinatie met meervoudige problematiek. Vanuit een gedwongen kader wordt een ViA traject opgestart, waarbij de betrokkene zich conformeert aan een gezamenlijk plan van aanpak. GGDrU voert de regie op het ViA proces. Op basis van het gezamenlijk plan van aanpak voert het wijkteam de regie op de inhoud. In 2020 zijn er 20 meldingen ontvangen waarvan 13 trajecten zijn gestart (waarvan 1 preventief), en 5 trajecten niet zijn gestart na screening. Naast deze meldingen zijn er 6 verlengingstrajecten ViA doorgezet. Dit betreffen ViA trajecten die na een jaar verlengd worden. Hiervan zijn 5 trajecten verlengd als gevolg van maatregelen Corona.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 28

Gevolgen corona op werkzaamheden MAB, WHP en ViA De corona lockdownperiode in maart en december hebben een uitwerking gehad op de dienstverlening OGGZ. Dit betrof in bijzonder de producten WHP en VIA. De dienstverlening voor het MAB en daarmee de taken WvGGZ konden 100% doorgang vinden. Echter het Verkennend Onderzoek vond zoveel mogelijk plaats via beeldbellen of telefonisch. In uitzonderlijke gevallen werd, na zorgvuldige afweging, een huisbezoek afgelegd. De lockdown maatregelen rond corona dwong GGDrU om zorgvuldig de afweging te maken of huisbezoeken WHP noodzakelijk waren of dat deze over de lockdownperiode heen gepland konden worden. Wel werd er bij iedere WHP melding altijd een telefonische intake uitgevoerd om een zorgvuldige inschatting te kunnen maken. Afhankelijk van de uitkomst van de intake werd vervolgens nagegaan in hoeverre het betrokken wijk/sociaal team op huisbezoek gaat. Samenwerking is van belang om te komen tot een duurzame oplossing. Indien het wijk/sociaal team nog niet op huisbezoek kon gaan werd onderzocht of inzet van ambulant werkende teams / organisaties mogelijk was. Dit werd altijd afgestemd met betreffende organisaties en betreffend wijkteam en/of gemeente. Tijdens de eerste lockdown periode medio maart hebben en aantal WHP meldingen ‘on hold’ gestaan en op een wachtlijst geplaatst. Deze wachtlijst is in het najaar 2020 weggewerkt.

Ook de VIA overleggen vonden waar mogelijk via beeldbellen plaats. Tevens is, na zorgvuldige afweging, fysiek ViA overleg mogelijk gemaakt door het coronaproof inrichten van de ViA overlegruimte op de locatie in Amersfoort; bijvoorbeeld door het aanbrengen van spatschermen naast de standaard beschermende middelen. Tevens werd met een zo klein mogelijke delegatie gewerkt. Nieuwe VIA aanmeldingen werden wel in behandeling genomen. Woningcorporaties gaven aan gedurende de coronaperiode geen uitzettingen te doen. Daarnaast heeft de GGD betrokken hulpverlening gevraagd om alvast acties uit te voeren ten bate van de duurzame oplossing, bijvoorbeeld het aanvragen van een uitkering.