E2. Magazine Samen met Inwoners

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

SAMEN MET INWONERS © KILIAN VAN WOUDENBERG

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

IMPACTGERICHT PROGRAMMEREN SAMEN MET INWONERS

WINNIE UIT SOEST

CLARIE UIT OUDEWATER

Impact begint bij mensen. Bij hun ideeën, hun vragen en hun verlangen om iets te betekenen voor hun omgeving. In deze publicatie lees je acht verhalen over maatschappelijke impact: persoonlijke ervaringsverhalen van inwoners die samen met de bibliotheek een activiteit organiseren. De verhalen laten zien waarom impact ertoe doet. Niet in abstracte cijfers of beleidsdoelen, maar in echte verhalen. Verhalen over ontmoeting, groei, verbinding en verandering. Door deze ervaringen te delen, maken we zichtbaar wat er gebeurt wanneer inwoners en bibliotheken samen optrekken: ideeën krijgen ruimte, talenten worden versterkt en maatschappelijke thema’s worden bespreekbaar en voelbaar.

WENDY UIT AMERSFOORT

FRANSJE UIT NIEUWEGEIN

Impactgericht programmeren met inwoners, zoals we dat binnen de bibliotheek noemen, betekent dat activiteiten niet vóór, maar samen mét inwoners worden ontwikkeld. De bibliotheek luistert, verbindt en faciliteert. Inwoners brengen hun ervaring, kennis en betrokkenheid mee. Samen wordt gekeken naar: wat speelt er in de wijk of gemeente? Wat hebben mensen nodig? En hoe kan een activiteit bijdragen aan meer welzijn, inclusie, ontwikkeling of onderlinge verbondenheid? Programmeren met inwoners hoeft niet groot of ingewikkeld te zijn. Het zit vaak in kleine, betekenisvolle initiatieven die het verschil maken in het dagelijkse leven van mensen. De verhalen in deze publicatie laten zien dat impact ontstaat wanneer mensen zich gezien voelen, wanneer er ruimte is voor ieders stem en wanneer samenwerking centraal staat.

DAAN UIT HOUTEN

4

LENNY UIT UTRECHT

34

JOYCE UIT WEENENDAAL

Het Utrechts Bibliotheeknetwerk, de acht bibliotheekorganisaties in de provincie Utrecht en BiSC, werken hierin nauw samen. We delen kennis, ervaringen en werkwijzen, leren van elkaar en versterken elkaars aanpak. Deze gezamenlijke ambitie maakt impactgericht programmeren niet alleen lokaal waardevol, maar ook provinciaal krachtig. Het is geen toevallige aanpak, maar een bewuste keuze van alle organisaties in het netwerk om samen te werken aan maatschappelijke impact. Want impact maken doen we niet alleen. Dat doen we samen. Namens Het Utrechts Bibliotheeknetwerk,

MARCUS UIT WIJK BIJ DUURSTEDE

PAGINA 2

Margriet Overmeyer Directeur-bestuurder Bibliotheek Z-O-U-T

PAGINA 3

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

Naam Daan van Veen

Samen spelen maakt ontmoeten makkelijker Laagdrempelige sociale interactie via bord- en rollenspellen

Locatie Bibliotheek Lek & IJssel Project Bord- en rollenspelavonden

DAAN VAN VEEN (24) UIT HOUTEN ORGANISEERT SPELAVONDEN SAMEN MET BIBLIOTHEEK HOUTEN CENTRUM. DOOR ZIJN WERK BIJ JONGERENCENTRUM SHINE HOORDE HIJ JONGEREN STEEDS VAKER PRATEN OVER DUNGEONS & DRAGONS. HET VIEL HEM OP DAT ZIJ DIT POPULAIRE FANTASIE-ROLLENSPEL WEL WILLEN SPELEN, MAAR GEEN GROEPJE HEBBEN OM HET SPEL MEE TE SPELEN. DAAN, ZELF EEN GROTE SPELLIEFHEBBER, BESLOOT DAAROM JONGEREN BIJ ELKAAR TE BRENGEN TIJDENS BORD- EN ROLLENSPELAVONDEN IN DE BIBLIOTHEEK. ‘Ik heb een liefde voor bordspellen. Ik speelde vroeger thuis veel spelletjes en met mijn vrienden speel ik regelmatig strategische kaartspellen. Vooral het sociale aspect van spel vind ik leuk. Ik vind het belangrijk om mensen met elkaar te verbinden. Niet voor iedereen is sociaal contact vanzelfsprekend. Samenzijn wordt door spel laagdrempelig gemaakt.’ INSPELEN OP EEN BEHOEFTE ‘Het spel Dungeons & Dragons (D&D) is op dit moment heel populair onder jongeren. Dat komt mede door de Netflix-serie Stranger Things. Daar spelen de hoofdpersonen Dungeons & Dragons met elkaar. Sommige jongeren die naar jongerencentrum Shine komen, wilden dit groepsspel dan ook graag spelen, maar er waren nog geen groepjes gevormd. Ik had al een tijd de wens om spelbijeenkomsten te organiseren. De directeur van Shine vond dit een goed idee en zei dat ik met de programmamaker van bibliotheek Lek & IJssel moest gaan praten.’

PAGINA 4

PAGINA 5

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

‘Mijn doel is om overbodig te worden voor de organisatie van de spelavonden en dat de jongeren het zelf oppakken’

‘Ik ging in gesprek met Jipke Lezwijn. Zij bleek zelf ook een enorme spelfanaat. Samen dachten we na over fondsenwerving en de vorm van de spelbijeenkomsten. Vanuit een potje voor activiteiten heeft zij toen een aantal best dure boeken over Dungeons & Dragons kunnen aanschaffen. Dat was voor ons heel handig, want daar stond alle informatie in over het spel, de spelregels en inspiratie over de fantasiewerelden en monsters die daar leven.’

VAN IDEE NAAR ZICHTBAARHEID DANKZIJ A3-PRINTS ‘Waar ik echt veel aan heb gehad tijdens de voorbereidingen van de spelavonden was de printer van de bibliotheek. Ik had zelf posters ontworpen voor het werven van mensen, maar ik heb geen printer. Al helemaal geen printer die op A3-formaat kan printen. Ik was blij dat ik de printer van de bibliotheek mocht gebruiken. De posters heb ik samen met een groepje betrokkenen door Houten verspreid. Op de eerste spelavond kwamen meteen meer mensen af dan verwacht.’

‘Een spelavond vond plaats middenin de bibliotheek tussen de boeken. De bibliotheek is een hele fantasierijke omgeving. De ruimte staat vol met boekenkasten, er zijn paadjes en zithoekjes. Dat was heel fijn, want zo konden we gebruikmaken van hoekjes in de ruimte om “geheime informatie” te bespreken. Genres als fantasy en sciencefiction zijn hot binnen de spellen die we spelen. Mensen die van deze spellen houden, lezen ook vaak deze boeken.’

© KILIAN VAN WOUDENBERG

PAGINA 6

PAGINA 7

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

LUISTER NAAR HET AUDIOFRAGMENT WAARIN DAAN VERTELT OVER DE COMMUNITY DIE IS ONTSTAAN DOOR HET ORGANISEREN VAN DE SPELAVONDEN EN WAT DEZE GROEP MENSEN VOOR HEM BETEKENT.

© KILIAN VAN WOUDENBERG

VASTE COMMUNITY MET GEDEELDE INTERESSES ‘Langzaam is het steeds minder mijn project en wordt de organisatie van de spelavonden gezamenlijk georganiseerd. Er is een vaste kern van bezoekers die nu ook helpt organiseren, of spelleider zijn. We hebben een WhatsApp-community met meer dan vijftig mensen. Van tevoren vragen we daarin welk spel ze willen spelen. Ook worden er in de app afspraken gemaakt voor rollenspellen of er worden groepjes gevormd. Mijn doel is dat de spelavonden blijven bestaan en dat het een samenkomst van wensen wordt.’ ‘Ik heb veel tijd en energie gestoken in de organisatie van de avonden. Soms was dat pittig, maar het heeft me veel gebracht. Ik ben er trots op dat er een vaste community is ontstaan met mensen met dezelfde interesses. Ik heb veel leuke mensen ontmoet en nieuwe spellen leren kennen. Het was voor mij de eerste keer dat ik zelf iets van begin tot eind heb opgezet. Het inzicht wat het me heeft gegeven is dat als je een idee hebt en vraagt of mensen willen meedenken, er een wereld opengaat en je van alles wordt aangereikt.’

PLEZIER IN SAMENWERKING ÉN SPEL ‘Door dit project heb ik geleerd hoe je fondsen werft, hoe je contact onderhoudt met partners en samenwerkt met de bibliotheek. Vanaf het eerste moment waren er mensen die heel enthousiast waren over mijn plan en meehielpen met organiseren. De bezoekers aan de spelavonden zijn heel gevarieerd. Niet iedereen vindt sociaal contact even makkelijk. Ik heb mensen echt uit hun schulp zien kruipen. Sommigen kwamen naar mij toe om aan te geven hoe belangrijk de spelavonden voor hen zijn. Dat ontroert me wel. Niet iedereen kan makkelijk meedoen in de samenleving. Het geeft mij echt veel energie om te zien met hoeveel plezier zij samen een spel spelen. De bord- en rollenspelavonden zijn een samenwerking tussen Bibliotheek Lek en IJssel, locatie Houten Centrum en jongerencentrum Shine. Bedacht en geïnitieerd door Daan van Veen. Om de week op vrijdagavond worden spellen gespeeld in de bibliotheek of bij Shine.

PAGINA 8

‘DIT IS DE EERSTE KEER DAT IK ZELF IETS VAN BEGIN TOT EIND HEB OPGEZET’ PAGINA 9

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

Vrijheid vieren

Stilstaan bij de afschaffing van de slavernij

Naam Joyce Marsman Locatie BibliotheekVeenendaal Project Keti Koti

‘Toen ik vroeger naar school ging, leerde ik niets over de slavernij. Nog steeds merk ik dat niet iedereen de geschiedenis van Suriname goed kent’

JOYCE MARSMAN (72) UIT VEENENDAAL HANGT ELK JAAR OP 1 JULI DE SURINAAMSE VLAG UIT. OP DEZE DAG VIERT ZE DE BEVRIJDING VAN DE TOT SLAAF GEMAAKTEN. HAAR OVER-OVERGROOTOUDERS MOESTEN OP DE PLANTAGES VAN SURINAME WERKEN. HOEWEL DE SLAVERNIJ FORMEEL IN 1863 WERD AFGESCHAFT, WERDEN ZIJ DAARNA NOG TIEN JAAR LANG GEDWONGEN DOOR TE BLIJVEN WERKEN. PAS IN 1873 WERDEN DE KETENS ECHT VERBROKEN: KETI KOTI. OM STIL TE STAAN BIJ DE AFSCHAFFING VAN DE SLAVERNIJ ORGANISEERT JOYCE SINDS 3 JAAR SAMEN MET BIBLIOTHEEK VEENENDAAL EEN KETI KOTI-VIERING. ‘Ik ben geboren in Paramaribo. Toen ik vroeger naar school ging, leerde ik niets over de slavernij. We leefden onder de Hollandse vlag en kregen daarom les uit Nederlandse schoolboeken. Ik leerde over hoe mensen vroeger in Drenthe op het platteland woonden. Hoe de huizen en het landschap eruitzagen, maar niets over mijn eigen land en geschiedenis. Laat staan over de slavernij. Gelukkig zijn tijden veranderd en vieren we tegenwoordig in Suriname en in Nederland elk jaar onze vrijheid.’

PAGINA 10

PAGINA 11

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

‘Het organiseren van de Keti Koti-viering voelt heel persoonlijk. Ik deel verhalen die over mijn achtergrond gaan’

SURINAAMSE VLAG ‘Ik ben een trotse Surinaamse. Daarom hang ik elk jaar op 1 juli de vlag uit. Ik was de eerste in Veenendaal die dat deed. Dat viel op natuurlijk, dus kwam ik met een artikel en foto in de Rijnpost. De toenmalige programmamaker van Bibliotheek Veenendaal zag dat en belde me op. Haar voorstel was om samen een Keti Koti-viering te organiseren in de bibliotheek. Dat doen we nu al drie jaar lang. Onze vrijheid vieren we met toneel, verhalen, muziek, creatieve activiteiten, een kraampje met Surinaamse spullen en snacks die ten tijde van de slavernij al gegeten werden, zoals bakbanaan, cassave en yams.’ ‘Op mijn achttiende ben ik naar Nederland gekomen. Ik trouwde met een Nederlandse militair die in Suriname gelegerd was. Toen ik zijn familie ontmoette, waren zijn Twentse tantes heel verbaasd dat ik Nederlands sprak. Ik zag ze denken: hoe kan een zwarte vrouw zo goed Nederlands spreken? In die tijd was er nog veel onwetendheid over het koloniale verleden van Nederland. Terwijl ik vroeger op school in Suriname niet eens Sranantongo mocht praten van de nonnen. In de klas praatten we Nederlands, want anders kregen we een draai om de oren.’

SMELTKROES ‘Nog steeds merk ik dat niet iedereen de geschiedenis van Suriname goed kent. Suriname is een land van vijf bevolkingsgroepen. Na de afschaffing van de slavernij hebben de Nederlanders contractarbeiders naar Suriname gehaald om op de plantages te werken. Deze mensen kwamen uit India, Indonesië en China. De ster op de Surinaamse vlag staat voor eenheid tussen deze bevolkingsgroepen. Hierover heb ik verteld op de Keti Koti-viering in de bibliotheek. Suriname is een smeltkroes. Ik vind het belangrijk dat mensen weten hoe dat is ontstaan.’ ‘Onlangs was ik in Suriname en vierde ik samen met mijn zus op 25 november vijftig jaar onafhankelijkheid van Nederland. Het was een big big feest. Het was zalig! We hadden een mooie koto aangedaan. Dat is een traditioneel kledingstuk van Creoolse vrouwen in Suriname. Er bestaan koto’s voor verschillende gelegenheden en via de bijbehorende hoofddoek, de angisa, werden ten tijde van de slavernij boodschappen gecommuniceerd.’

In het weekend rondom 1 juli organiseert bibliotheek Veenendaal samen met Joyce Marsman een Keti Koti-viering. Bibliotheek Veenendaal was daarnaast de maakplek voor het project Draden van ons Nederlands Slavernijverleden waarbij een groot wandkleed werd gemaakt om het koloniale slavernijverleden te verbeelden. Inwoners van Veenendaal konden meewerken aan dit textielwandkleed dat het regionale slavernijverleden zichtbaar maakt.

PAGINA 12

PAGINA 13

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

LUISTER NAAR HET AUDIOFRAGMENT WAARIN JOYCE VERTELT OVER DE BOMVOLLE ZAAL MET BEZOEKERS VAN DE KETI KOTI-VIERING IN DE BIBLIOTHEEK.

PAGINA 14

‘Op een Keti Koti-viering in de bieb heb ik een workshop gegeven over het vouwen van angisa’s. Bezoekers leerden wat de verschillende betekenissen zijn van de hoofddoeken’

WORKSHOP ANGISA’S VOUWEN ‘Op een Keti Koti-viering in de bieb heb ik een workshop gegeven over het vouwen van angisa’s. Bezoekers leerden wat de verschillende betekenissen zijn van de hoofddoeken. Een puntje naar boven of beneden kon een belangrijke boodschap afgeven. Bijvoorbeeld als steuntje in de rug naar andere tot slaaf gemaakten: let them talk. Of een boodschap aan een minnaar: wacht op mij, ik ontmoet je daar en daar. Ook ontsnappingspogingen werden vroeger gecommuniceerd via de hoofddoek en drum: vannacht gaan we ontsnappen.’

‘Ik ben geen verlegen mens, maar ook geen haantje de voorste. Ik heb jarenlang kinderfeestjes georganiseerd, workshops gegeven en gewerkt als docent. Ik ben het dus gewend om met mensen te werken. Toch voelt het organiseren van de Keti Koti-viering een stuk persoonlijker. Ik deel verhalen die over mijn achtergrond gaan. Dat heb ik nog niet eerder zo gedaan. Dit was de eerste keer dat ik écht iets van mijzelf moest laten zien. Het heeft effect! De centrale hal van de bibliotheek zit al drie jaar lang vol tijdens de viering. En weet je wat helemaal bijzonder is? Mijn overbuurman hangt sinds een paar jaar ook de Surinaamse vlag uit op 1 juli.’

PAGINA 15

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

Je creatieve kracht terugvinden

Naam Clarie Muis Locatie Bibliotheek Utrechtse Venen Project Kunst door de Brievenbus

Zelfvertrouwen vergroten door creatieve opdrachten CLARIE MUIS (61) KREEG VOOR DE TWEEDE KEER IN VIJF JAAR EEN BURN-OUT EN ZAT THUIS OP DE BANK MET DE VRAAG: WAT NU? HET WAS DUIDELIJK DAT ZE NIET TERUG WILDE NAAR HAAR BAAN IN DE ZORG EN EEN NIEUW PAD MOEST KIEZEN. STIEKEM DROOMDE ZE ER AL LANGER VAN ZICH TE ONTWIKKELEN ALS KUNSTENAAR. VIA BIBLIOTHEEK OUDEWATER KREEG ZE DIE KANS. ZE EXPOSEERDE ER MET HAAR KUNSTWERKEN, DEED MEE AAN KUNST DOOR DE BRIEVENBUS ÉN GEEFT NU SCHILDERLES AAN ANDEREN. EEN DROOM DIE UITKOMT.

‘Ik heb mij kunnen ontwikkelen als kunstenaar én ik kan iets betekenen voor anderen’

‘Toen ik noodgedwongen moest stoppen met mijn baan in de zorg, dacht ik dat ik nooit meer van professionele betekenis zou zijn voor anderen. Ik had veertig jaar in de zorg gewerkt en die baan opgeven was een grote stap. Ik viel in een gat en moest een ander pad kiezen. Van mijn dochters kreeg ik het boek: Vind je ikigai. Dat gaat over het vinden van je levensdoel en passie met behulp van Japanse filosofie. Bij het afscheid van mijn werk kreeg ik een groot notitieboek. Daarin schreef ik als ikigai-doel op: ik wil mij ontwikkelen als kunstenaar.’

PAGINA 16

PAGINA 17

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

‘VOOR HET GEVEN VAN SCHILDERLES HEB JE EEN RUIMTE NODIG. DE BIBLIOTHEEK BIEDT DAT’

PAGINA 18

KUNST DOOR DE BRIEVENBUS ‘Van Sara ontving ik een uitnodiging voor een tweede gesprek. Ze vroeg of ik mee wilde doen met het initiatief Kunst door de Brievenbus in Oudewater. Mensen kunnen zich hiervoor opgeven en krijgen dan tien keer om de week een kaartje in de bus met een creatieve opdracht. Omdat Sara wist van mijn kunstambities, vroeg zij mij twee opdrachten te verzinnen. Eén daarvan was: maak je eigen groene hart. We wonen immers middenin het Groene Hart.’

EXPOSEREN IN DE BIBLIOTHEEK ‘Ik schilderde al, maar ben dat tijdens mijn burn-out meer gaan doen. Ik wilde graag leren schilderen met olieverf en ben op schilder- en tekenles gegaan om dit te leren. Een goede vriend van mij zag mijn werk en heeft toen cultuurcoach Sara Bekkers van Bibliotheek Oudewater een mail gestuurd. Hij vond dat het tijd was dat anderen mijn schilderijen ook zouden zien en vroeg of ik kon exposeren in de bibliotheek. Sara reageerde heel enthousiast en heeft mij toen uitgenodigd voor een gesprek.’

‘De eerste editie van Kunst door de Brievenbus was speciaal voor zestigplussers. Ruim dertig mensen uit Oudewater deden hieraan mee. Zij konden foto’s van hun werk opsturen via de mail. Een vrijwilliger gaf vervolgens een reactie op wat ze gemaakt hadden. We zijn momenteel bezig met een tweede editie voor alle leeftijden. We spelen hiermee in op een behoefte. Het is een laagdrempelige manier om creatief bezig te zijn.’

‘Omdat ik mocht exposeren in de bieb heb ik speciaal voor deze tentoonstelling nieuwe schilderijen gemaakt. In het begin was ik heel onzeker. Ik was bang voor negatieve reacties. Maar ik heb juist heel veel positieve reacties gekregen op mijn werk. Ik kreeg hier zelfvertrouwen door. Dat heeft mij enorm geholpen met mijn herstel.’

PAGINA 19

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

SCHILDERLES GEVEN ‘De bibliotheek biedt Kunst door de Brievenbus ook aan in Woerden. Een aantal van de deelnemers in Woerden en Oudewater komt wekelijks samen. Deze mensen heb ik samen met Trudi Vink, een bevriende kunstenares, begeleid. Vanuit die ervaring is het idee ontstaan om schilder- en tekenles te geven in Oudewater. Om les te geven heb je een ruimte nodig. De bibliotheek biedt dat. Ik geef nu samen met Trudi op woensdagochtend en donderdagavond schilder- en tekenles aan onze eigen cursisten.’ ‘De mensen die bij mij in de les zitten, hebben drukke levens. Tijdens de schilderles kunnen ze twee uur lang hun zorgen vergeten en opgaan in hun eigen creativiteit. Schilderen is net een soort van mindfulness. Je kunt jezelf er helemaal in verliezen. Dat hoor ik ook vaak terug in de les. Mensen vinden het heerlijk om creatief bezig te zijn.’ MEER ZELFVERTROUWEN ‘Door de kansen die ik via de bibliotheek heb gekregen, heb ik mijn zelfvertrouwen vergroot. Ik heb mij kunnen ontwikkelen als kunstenaar én ik kan iets betekenen voor anderen. Dat is voor mij heel belangrijk. Daarom heb ik ook zo lang in de zorg gewerkt. Echt het allerbelangrijkste is dat mijn creativiteit weer helemaal terug is. Dat is lang weggeweest. Ik weet heel zeker dat ik dit creatieve pad niet meer ga verlaten.’

LUISTER NAAR HET AUDIOFRAGMENT WAARIN CLARIE VERTELT OVER HOE DE SAMENWERKING MET DE BIBLIOTHEEK ERVOOR HEEFT GEZORGD DAT ZE MEER ZELFVERTROUWEN KREEG IN HAAR KUNST.

Kunst door de Brievenbus in Woerden en Oudewater is een initiatief van de Bibliotheek Utrechtse Venen. Clarie Muis en Trudi Vink geven teken- en schilderlessen in het Cultuurhuis in Oudewater, met medewerking van de Bibliotheek Utrechtse Venen.

PAGINA 20

PAGINA 21

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK BIBLIOTHEEKNETWERK

Een ritme vinden in het leven Caraïbische drumband Royal Rhythm Soest leert jongeren levenslessen

ALS KLEINE JONGEN OP BONAIRE LEERDE WINNIE (30) WAT DISCIPLINE EN RESPECT IS, DOOR TE DRUMMEN IN DE BRASSBAND VAN MENEER GABY. DEZE WAARDEN PROBEERT HIJ NU ZELF OOK OVER TE BRENGEN OP DE JONGEREN IN ZIJN CARAÏBISCHE DRUMBAND ROYAL RHYTHM SOEST. DOOR TE DRUMMEN BIEDT HIJ JONGEREN STRUCTUUR IN HET LEVEN. ELKE DINSDAGAVOND KOMEN DE BANDLEDEN SAMEN OM TE OEFENEN IN DE THEATERZAAL VAN KUNSTENHUIS IDEA. ‘In onze brassband leer je drums bespelen door goed te luisteren. Bij veel andere instrumenten moet je eerst noten leren lezen en dan pas leer je het instrument spelen. Maar hier doen we dat via het gehoor. Je luistert naar anderen en probeert het dan na te doen. Ik heb vandaag vier verschillende drums meegenomen die we in de band gebruiken: een snaredrum, hoge en lage tenors, quads en een basdrum.’

‘Wat drummen je kan leren over het leven? Elke drum heeft zijn eigen functie’

Naam Winnie Locatie Bibliotheek Soest Project Royal Rhythm Soest

PAGINA 22

PAGINA 23

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

‘Via de stichting probeer ik jongeren te stimuleren om positieve keuzes te maken in het leven’

ELKE DRUM HEEFT ZIJN EIGEN FUNCTIE ‘Wat drummen je kan leren over het leven? Elke drum heeft zijn eigen functie. De tenors bijvoorbeeld, die werken als een soort van vraag en antwoord. Ik probeer jongeren hiermee te laten zien dat je soms moet wachten op een ander voordat jij iets kunt zeggen en je beurt pakt. De bas die bepaalt het ritme en de tempo van de band. Degene die de bas speelt, bepaalt hoe hard we gaan. We kunnen heel langzaam spelen, of heel snel.’ ‘Op dinsdagavond oefenen we twee uur lang in de theaterzaal van KunstenHuis Idea. Er zijn nu negen jongeren tussen de 14 en 25 jaar die elke week meedoen. Daarnaast zijn er wat jongeren die af en toe aanhaken. We vormen een goed team. We maken samen muziek en kijken naar elkaar om. We vragen hoe de dag was, vertellen wat we hebben gedaan en als iemand een minder goede dag heeft dan kunnen we daar een gesprek over voeren.’

PAGINA 24

NAAR ELKAAR OMKIJKEN ‘Ik ben opgegroeid op de Antillen. In de brassband van meneer Gaby op Bonaire leerde ik niet alleen drummen, maar ook over discipline en respect en hoe belangrijk dat is in het leven. Hij maakte altijd praatjes met me. Hij zei dan: “Luister goed naar je ouders, kijk uit met wat je doet”. Als ik hem op straat tegenkwam dan stopte hij even. Hij had dan altijd wel iets positiefs te zeggen, of vroeg juist: “Weet je oma dat je hier bent? Hoe laat moet je thuis zijn?” Hij was echt een goed voorbeeld voor me in de muziek en daarbuiten. De brassband was een plek waar we naar elkaar omkeken en waar voor elkaar gezorgd werd. De grote jongens keken om naar de kleinere jongens.’ ‘Er zijn voor elkaar is ook een belangrijke functie van Royal Rhythm Soest. Een jaar geleden heb ik de leiding van de band overgenomen van Riëndy Holder. Hij was Jongeren Cultuurcoach van KunstenHuis Idea en is samen met een jongere de drumband gestart. Hij vroeg destijds aan jongeren wat er ontbrak in Soest. Iemand gaf toen aan dat er nog geen Caraïbische brassband was. Die zijn ze vervolgens gestart. Ik speelde eerst zelf in de band en heb later de leiding overgenomen en ondergebracht bij mijn eigen stichting Better Choice, Better Life.’

PAGINA 25

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

POSITIEVE KEUZES MAKEN ‘Veel jongeren uit de band kwamen sowieso al via mijn stichting bij Royal Rhythm Soest terecht. Via de stichting probeer ik jongeren te stimuleren om positieve keuzes te maken in het leven. Veel van de jongeren in de band heb ik op straat ontmoet. Ik ga met ze in gesprek en ik probeer te ontdekken wat ze leuk vinden en wat hun passie is. Ik vertel ze dan over de band: “Weet je wel dat er een Caribische brassband is? Kom een keer kijken, misschien vind je het leuk om mee te doen”.’ ‘Ik ken jongens die op geen enkele school meer welkom zijn. Die soms ook problemen hebben met instanties. Er wordt voor hen bepaald wat goed en wat slecht is. Terwijl er maar weinig naar henzelf wordt geluisterd. Ik wil jongeren de ruimte bieden zodat ze zelf ontdekken wat hun kracht is en wat goede keuzes voor ze zijn. Of dat nou in de muziek is, via sport of een stage. Jongeren met gedragsproblemen wil ik in laten zien dat er altijd een betere keuze te maken is en dat je daarmee een beter leven kunt krijgen. Ik wil ze een veilige plek bieden om naartoe te gaan. Structuur helpt daarbij. Daarom zijn ze elke dinsdagavond welkom om te oefenen in de band.’

SAMEN MUZIEK MAKEN ‘Voor mij persoonlijk is muziek altijd een uitlaatklep geweest. Als het minder goed met me gaat, dan ga ik muziek maken. Als ik blij ben, dan ga ik ook spelen. Dan sla ik heel rustig op de bas. Als ik boos ben, dan sla ik op de bas alsof die kapot moet. Muziek helpt om emoties te uiten en is tegelijkertijd een mooie manier om bij elkaar te komen. Dus in plaats van op straat te hangen en vervelend te doen, kun je ook muziek maken. Dat is wat we hier doen. Wij brengen de zomer de winter in.’ KunstenHuis Idea heeft zes bibliotheekvestigingen: Bilthoven, Bunnik, Maartensdijk, Soest, Soesterberg en Zeist. Het cultuur- en kunstencentrum brengt kunst, cultuur, taal en educatie samen voor mensen van alle leeftijden. Royal Rhythm Soest oefent in de zaal van Theater Idea. De drumlessen worden verzorgd door Ritmo Entertainment.

‘VOOR MIJ PERSOONLIJK IS MUZIEK ALTIJD EEN UITLAATKLEP GEWEEST’

LUISTER NAAR HET AUDIOFRAGMENT WAARIN WINNIE VERTELT OVER WAT JE KUNT LEREN OVER HET LEVEN DOOR MET ELKAAR TE DRUMMEN.

PAGINA 26

PAGINA 27

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

Hoogbegaafdheid: het inzicht dat alles op z’n plek liet vallen Steeds meer mensen ontdekken op volwassen leeftijd dat ze hoogbegaafd zijn

Naam Wendy Haanschoten Locatie Bibliotheek Eemland Project Goed verhaal? Vertel het in de bieb!

PAGINA 28

WENDY HAANSCHOTEN (52) UIT AMERSFOORT IS HOOGBEGAAFD. HOEWEL ZE HIEROVER AL WEL LANGER VAGE VERMOEDENS HAD, WERD DIT PAS OP VOLWASSEN LEEFTIJD VASTGESTELD. ZE MOEST EERST ONDERUIT GAAN VOORDAT ZE ONTDEKTE WAT ER ECHT AAN DE HAND WAS: HAAR BURN-OUT BLEEK EEN BOREOUT TE ZIJN. WENDY WERD NIET GENOEG UITGEDAAGD IN HAAR TOENMALIGE BAAN. NA EEN CARRIÈRESWITCH GEEFT ZE NU LEZINGEN OVER HOOGBEGAAFDHEID OP DE WERKVLOER. IN HET EEMHUIS STAAT VOOR DE TWEEDE KEER EEN LEZING OVER HET ONDERWERP OP DE AGENDA. DE BELANGSTELLING IS GROOT. ‘Veel volwassenen ontdekken via hun kinderen dat ze hoogbegaafd zijn. Er is veel aandacht voor hoogbegaafdheid bij kinderen, maar eigenlijk heel weinig voor hoogbegaafdheid bij volwassenen. Vaak loopt een kind op school ergens tegenaan waardoor docenten de ouders op hoogbegaafdheid wijzen. Mijn zoon kwam er via een dyslexiescreening achter dat hij hoogbegaafd is. De orthopedagoog nam destijds naast een dyslexietest ook een intelligentietest af. Hierdoor ben ik veel boeken gaan lezen over het onderwerp. Hoe meer ik leerde over hoogbegaafdheid, hoe vaker ik dacht: verrek, misschien ben ik zelf hoogbegaafd.’ OPROEP OM PERSOONLIJKE VERHALEN TE DELEN ‘In de nieuwsbrief van Bibliotheek Eemland las ik de oproep “Goed verhaal? Vertel het in de bieb!”. De bibliotheek zocht inwoners die iets wilden vertellen over een onderwerp waar ze mee bezig zijn of veel van weten.

Omdat het mijn missie is de bewustwording over hoogbegaafdheid op de werkvloer te vergroten, heb ik mij opgeven. In maart 2025, in de Week van de Hoogbegaafdheid, heb ik mijn verhaal verteld. Er kwamen ontzettend veel mensen

‘Je hoeft geen Einstein te zijn om hoogbegaafd te zijn’

PAGINA 29

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

‘Veel volwassenen ontdekken via hun kinderen dat ze hoogbegaafd zijn’

op af. Alle vijftig plekken waren gereserveerd en er werd een wachtlijst aangemaakt. Omdat de belangstelling voor het onderwerp zo groot is, geef ik dit jaar ook weer een lezing in het Eemhuis in Amersfoort.’ ‘Ongeveer twee tot vijf procent van de Nederlanders is hoogbegaafd, maar lang niet iedereen weet dat van zichzelf. Ik gebruik vaak het Delphi-model om uit te leggen wat hoogbegaafdheid is. Natuurlijk heeft het met intelligentie te maken, we zijn snelle en slimme denkers, maar het is zo veel meer dan dat. Een belangrijk aspect van hoogbegaafdheid voor mij is het creatieve. Mensen die hoogbegaafd zijn, zijn vaak ontzettend creatief. We zijn in staat om makkelijk en snel complexe vraagstukken op te lossen.’

MEER INZICHT DOOR KERNTALENTENANALYSE ‘Ik heb een Bèta achtergrond en heb lang in de farmacie gewerkt. Toen ik mezelf afvroeg of ik misschien hoogbegaafd ben, wilde ik dat “tot achter de komma” zeker weten. Ik praatte met een coach die gespecialiseerd is in het onderwerp. Ik heb veel gehad aan een kerntalentenanalyse. Het werd me duidelijk dat ik op dat moment veel van mijn kwaliteiten helemaal niet gebruikte en daardoor in een bore-out ben beland. Het duurde even om daarvan te herstellen. Omdat ik dit nu weet van mijzelf, richt ik mijn leven anders in. Mede dankzij deze kennis heb ik mijn hoogbegaafdheid kunnen inzetten als iets positiefs.’ ‘Als ik aan anderen vertel wat ik allemaal doe, krijg ik vaak de reactie: is dat niet veel te veel? Maar ik weet dat juist dít is wat ik nodig heb. Ik ben ondernemer geworden, ik coach hoogbegaafde volwassenen in het bedrijfsleven, ben toezichthouder van NTCN en was tot voor kort de voorzitter van Mensa, de vereniging voor hoogbegaafde mensen. Daarnaast ben

PAGINA 30

PAGINA 31

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

‘MIJN MISSIE IS OM DE POSITIEVE KANTEN VAN HOOGBEGAAFDHEID UIT TE DRAGEN’

ik spreker over hoogbegaafdheid op de werkvloer. Mijn missie is om de positieve kanten van hoogbegaafdheid uit te dragen, om aan anderen duidelijk te maken dat hoogbegaafdheid ook voor hen kan werken.’

WIJ DOEN SOMS OOK GEWOON DOMME DINGEN ‘Er is veel animo voor mijn lezing in het Eemhuis. Het is een onderwerp dat enorm leeft. Mensen vinden het leuk om andere hoogbegaafden te ontmoeten en ervaringen uit te wisselen. Niet elke hoogbegaafde is hetzelfde, we zijn allemaal verschillend. Ondanks de verschillen vinden veel mensen vooral herkenning bij elkaar. Het is een laagdrempelige manier om elkaar te ontmoeten en het onderwerp bespreekbaar te maken. Het gaat in de samenleving niet zo vaak over hoogbegaafdheid onder volwassenen, terwijl daar wel behoefte aan is.’

‘Ik zie hoogbegaafdheid vooral als een gave. De vooroordelen erover zijn wijdverspreid. Mensen denken soms dat je niet kunt samenwerken met iemand die hoogbegaafd is, omdat wij in ons hoofd al een paar stappen vooruit denken. Maar dat hoeft helemaal niet waar te zijn natuurlijk. Hoogbegaafden voelen zichzelf helemaal niet altijd bijzonder slim. Je hoeft geen Einstein te zijn om hoogbegaafd te zijn. Wij doen soms ook gewoon domme dingen.’ De Bibliotheek Eemland biedt met “Goed verhaal? Vertel het in de bieb!” elke maand een podium aan inwoners die hun verhaal willen delen met andere inwoners. Dit kan in de vorm van een lezing, presentatie, try-out of workshop en kan gaan over (bijna) elk onderwerp, zoals gezondheid, dieren of kunst. De lezing van Wendy Haanschoten was een groot succes. Tijdens en na de bijeenkomst was er veel betrokkenheid. Inwoners stelden vragen en deelden hun eigen verhalen. Er bleek veel belangstelling voor een vervolg. In 2026 zal Wendy daarom opnieuw tijdens de Week van de Hoogbegaafdheid haar verhaal delen in Amersfoort.

LUISTER NAAR HET AUDIOFRAGMENT WAARIN WENDY VERTELT OVER HAAR MISSIE EN HOE ZE OP HET IDEE KWAM HIER IN DE BIBLIOTHEEK EEN LEZING OVER TE GEVEN.

PAGINA 32

PAGINA 33

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

Wederzijds begrip Wederzijds als sleutel tot begrip als mentale kracht sleutel tot mentale kracht

Naam Lenny van Hout

Jongeren met én zonder mentale problemen ontmoeten elkaar op Festival Moedt

Locatie Bibliotheek Utrecht Project Festival Moedt

LENNY VAN HOUT (21) UIT UTRECHT WORSTELT SINDS ZIJN VIJFTIENDE AF EN AAN MET ZIJN MENTALE GEZONDHEID. IN ZIJN MEEST DEPRESSIEVE PERIODE KWAM HIJ UITSLUITEND IN CONTACT MET JONGEREN DIE OOK LAST HEBBEN VAN MENTALE PROBLEMEN. TERWIJL LENNY OP DAT MOMENT JUÍST BEHOEFTE HAD AAN INTERACTIE MET ANDEREN ZONDER MENTALE STRUGGLES. DAAROM ORGANISEERT HIJ NU SAMEN MET BIBLIOTHEEK UTRECHT VOOR DE TWEEDE KEER FESTIVAL MOEDT: EEN VEILIGE EN CREATIEVE RUIMTE OM MENTALE GEZONDHEID BESPREEKBAAR TE MAKEN. ‘Ik denk graag groots. In het eerste gesprek met de programmamakers van Bibliotheek Utrecht zei ik dat ik een festival wilde organiseren voor vierhonderd jongeren. Daar keken ze wel even van op, want de bibliotheek aan de Neude is helemaal geen festivallocatie. Een evenement met zoveel bezoekers in de centrale hal hadden ze nog nooit georganiseerd. Maar ik wíst dat dit de locatie moest worden voor Moedt. De bibliotheek aan de Neude is een laagdrempelige locatie. Mensen voelden zich er heel erg welkom.’ VEEL BELANGSTELLING VOOR MOEDT ‘Ik organiseer nu voor de tweede keer Festival Moedt. Het concept blijft hetzelfde als bij de eerste editie. Er is muziek, kunst en een mental health-markt waar jongeren onder andere kunnen speeddaten met een psycholoog. Nieuw is dat we nu ook workshops gaan aanbieden. Bijvoorbeeld over journaling, dat is dagboekschrijven.

Ook is er een workshop die in het teken staat van De reis van de Held.

PAGINA 34

PAGINA 35

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

De artiesten die komen zijn populair onder jongeren en hebben een connectie met mentale gezondheid. Hun werk gaat erover, of ze hebben zelf ervaring met mentale klachten. Dit jaar heb ik IDA, Jacin Trill en Viccens uitgenodigd. Vorig jaar waren dat Gotu Jim, Aafke Romeijn en Bird Guy.’ ‘Twee weken voordat het eerste Moedt Festival plaatsvond, waren alle vierhonderd gratis kaarten al gereserveerd. Er is veel behoefte aan het delen van ervaringen over mentale gezondheid onder jongeren. Naast de festivals organiseer ik daarom samen met de bibliotheek ook kleinere community events. We noemen deze events Kleine Moedt. Tijdens elke bijeenkomst staat een bepaald thema of activiteit centraal. We hebben een filmavond gehad, een boekenclub, er zijn t-shirts beschilderd en er was een avond over slapeloosheid.’

BEHOEFTE AAN EEN ANDER PERSPECTIEF ‘Ik heb vanaf mijn vijftiende last gehad van mentale problemen. Juist op de momenten dat het slecht met mij ging, kwam ik via de ggz alleen nog maar met jongeren in contact die ook mentale problemen hadden. Ik merkte dat we elkaar naar beneden aan het praten waren. Dat is niet goed. Als je last hebt van mentale problemen, dan heb je juist andere visies en perspectieven nodig. In mijn ervaring kan het heel verfrissend en helpend zijn om juist mensen te ontmoeten die anders over dingen denken dan jij op zo’n moment.’ ‘Het is zo jammer dat het huidige zorgsysteem je niet helpt met het vinden van sociale interactie met mensen die geen zorg nodig hebben. Omdat ik destijds zelf behoefte had aan uitwisseling met anderen buiten de jongerengroep waarin ik zat, ben ik op mijn achttiende op straat jongeren gaan aanspreken. Gewoon om mee te praten en uit te wisselen. Ik merkte dat zij een andere visie hadden op het leven. Dat heeft mij toen erg geholpen.’ WEDERZIJDS BEGRIP DOOR VERBINDING ‘Vanuit mijn eigen ervaring, wilde ik iets organiseren dat mensen zonder en met mentale problemen bij elkaar brengt. Het is namelijk belangrijk om elkaar van beide kanten te begrijpen. Als je zelf geen ervaring hebt met depressie, dan is het soms moeilijk om iemand te begrijpen die diep in de put zit. Vanuit dat idee is Moedt ontstaan.’

© ROOS POLMAN

‘Als je last hebt van mentale problemen, dan heb je juist andere visies en perspectieven nodig’

‘Op een pitchavond van Awesome Utrecht kwam ik in contact met Roos Polman, programmaleider van Bibliotheek Utrecht. Samen met Roos, Dieneke Piksen, programmamaker van bibliotheek Utrecht en Femke Rossen van Stichting Talent And Dreams (STAD) heb ik het idee voor Moedt uitgewerkt. Samen hebben we een beeld geschetst over wat Moedt is en waarvoor het staat. We ontwikkelden wat nieuwe invalshoeken, maar vanaf het begin was het duidelijk dat het een event moest worden.’

© LAURA VAN DER SPEK

PAGINA 36

PAGINA 37

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

GROOTS EN EXPRESSIEF DENKEN ‘Ik heb een groot bereik via social media waardoor ik makkelijk mensen kon informeren over Moedt. Daarnaast heb ik ook veel media-aandacht gekregen waardoor jongeren wisten dat er een festival aan kwam over mentale gezondheid. Via de bibliotheek kon ik samenwerken met een grafisch vormgever die mij heeft geholpen met het visuele ontwerp voor Moedt. Ik had een goede klik met de ontwerper, we denken allebei groot en zijn expressief in onze ideeën. Deze ontwerpen kon ik gebruiken voor het werven van bezoekers.’ ‘Al van te voren kreeg ik veel reacties van mensen over Moedt. Veel jongeren lieten mij weten dat ze het fijn vonden dat ik dit organiseer. Ik vind het mooi om te zien wat het festival en de kleinere community events voor mensen betekenen. Ik vond het heel fijn dat zo veel mensen herkenning hebben gevonden. Er zijn vriendschappen ontstaan. Dat is super tof. Dat is waar ik het voor doe.’

‘MENSEN HEBBEN ELKAAR ONTMOET EN ER ZIJN VRIENDSCHAPPEN ONTSTAAN. DAT IS WAAR IK HET VOOR DOE’

Festival Moedt vond plaats op 22 januari 2026 en 6 februari 2025 in Bibliotheek Utrecht aan de Neude. Maandelijks worden daar ook kleinere community bijeenkomsten georganiseerd: Kleine Moedt.

LUISTER NAAR HET AUDIOFRAGMENT WAARIN LENNY VERTELT OVER HOE ZIJN EIGEN ERVARING MET MENTALE PROBLEMEN HEEFT GELEID TOT HET IDEE OM MENSEN MET EN ZONDER MENTALE PROBLEMEN SAMEN TE BRENGEN.

PAGINA 38

PAGINA 39

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

Jongerencentrum met vette beats In muziekstudio en keuken vinden jongeren hun talent

MARCUS VEENSTRA (23) KREEG DRIE JAAR GELEDEN NA EEN MOEILIJKE PERIODE IN ZIJN LEVEN EEN BAAN ALS JONGERENWERKER BIJ STICHTING BINDING IN WIJK BIJ DUURSTEDE. NU HELPT HIJ ANDEREN BIJ HUN POSITIEVE ONTWIKKELING. IN SAMENWERKING MET BIBLIOTHEEK Z-O-U-T BOUWDE HIJ EEN MUZIEKSTUDIO EN KEUKEN IN HET JONGERENCENTRUM WAAR HIJ WERKT. DOOR MIDDEL VAN CO-CREATIE KREGEN JONGEREN EEN STEM EN OOK EEN TAAK IN HET ONTWERPPROCES EN WORDEN ZE BEGELEID IN HET VINDEN VAN HUN TALENT. IN DE MUZIEK OF IN DE KEUKEN. ‘Sommige mensen denken dat jongerenwerk inhoudt dat je voornamelijk aan het chillen bent met jongeren. Maar dat is absoluut niet waar. Natuurlijk sta ik met de jongens in de muziekstudio, maar als jongerenwerker ben ik er echt voor ze. Zij kunnen bij mij terecht voor vertrouwelijke gesprekken en ik ben op straat te vinden om ze te ontmoeten en te spreken. Dit werk vraagt veel denkkracht en organisatievermogen: om plannen te bedenken, jongeren te betrekken en ideeën te realiseren. Ik ben heel trots op de muziekstudio die we samen hebben gebouwd.’

Naam Marcus Veenstra Locatie Bibliotheek Z-O-U-T

‘Sommige mensen denken dat jongerenwerk inhoudt dat je voornamelijk aan het chillen bent met jongeren. Maar dat is absoluut niet waar’

NIET MEER STILSTAAN MAAR VOORUIT IN HET LEVEN ‘Ik weet niet precies hoe ik het doe, maar ik leg makkelijk contact met jongeren. Misschien ligt het aan mijn leeftijd, ik ben 23 jaar. Ik denk dat ik voor hen een toegankelijk persoon ben. Ik ben namelijk niet veel ouder dan de jongeren zelf. Toen ik als jongerenwerker begon, had ik net een moeilijke tijd achter de rug. Ik was zelf cliënt bij Stichting Binding en mijn begeleidster zag iets in me. Ze zag dat ik vooruit wilde in het leven en niet meer stil wilde staan. Zij heeft me een zetje gegeven in de goede richting en dankzij het vertrouwen van de stichting ben ik jongerenwerk gaan doen en kan ik nu mijn diploma’s halen.’ ‘Uit ervaring weet ik dat als ik iets niet interessant vind, ik ook niet beweeg. Daarom zorg ik ervoor dat het jongerencentrum een interessante plek is voor jongeren. Bij andere jongerencentra zag ik muziekstudio’s. Ik dacht: dit is vet, dat moeten wij ook!. Ik ken veel jongeren die met muziek bezig zijn, maar geen middelen hebben om muziek te maken en op te nemen. Vanuit Stichting Binding ontstond zo de wens voor een muziekstudio. We hadden op dat moment alleen geen geld voor het aanschaffen van de apparatuur. Colinda Bongers heeft ons hiermee geholpen. Zij is projectcoördinator van Bibliotheek Z-O-U-T en Cultuurcoach van de gemeente Wijk bij Duurstede.

Zij kent veel subsidiemogelijkheden en hielp ons met het werven van fondsen.’

Project Muziekstudio

PAGINA 40

PAGINA 41

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

VAN VERGEELD SYSTEEMPLAFOND NAAR DONKERE STUDIO ‘Samen met Colinda hebben we bepaald wie we allemaal kunnen betrekken bij het ontwerpen en bouwen van de muziekstudio. Ook konden we met haar een projectplan maken: hoe gaan we dit regelen? Niet alleen qua financiën, maar ook voor het uitvoeren van het plan. Een producer heeft in kaart gebracht welke studioapparatuur er nodig was. Aan de jongeren vroegen we hoe zij de muziekstudio voor zich zien. Wat voor vibe het moet hebben bijvoorbeeld. Zij zagen een donkere ruimte voor zich, zoals in veel rapvideo’s te zien is. Daarom hebben we de muren van de studio zwart geverfd. Er zat een vergeeld systeemplafond in de studio dat we samen met de jongeren onder handen hebben genomen. De panelen zijn zwart geverfd en elke jongere mocht zelf met witte verf spatten maken op een paneel. Als ze binnenkomen, wijzen ze soms omhoog: “Kijk, die heb ik gemaakt”.’

‘De producer is nog steeds betrokken bij het project en beheert de muziekstudio. Hij is twee tot drie avonden in de week aanwezig om samen met jongeren muziek te maken. In een online Google-document kunnen jongeren de studio van te voren reserveren. Het komt wel eens voor dat jongeren veel praatjes hebben, maar als ze dan in de studio staan opeens heel verlegen zijn. In het begin ging ik dan zelf wel eens achter de microfoon staan en probeerde de jongeren met grapjes aan te sporen: “Kom dan, laat maar zien wat je kunt”. Ik vind het zelf ook wel spannend hoor. Ik heb op hun leeftijd wel teksten geschreven, maar ik snap dat het spannend is om opeens samen met je vrienden te gaan rappen.’

PAGINA 42

‘Ik vind het belangrijk dat ik de jongeren zie lachen. Dat ze hier plezier beleven’

PAGINA 43

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

‘UIT ERVARING WEET IK DAT ALS IK IETS NIET INTERESSANT VIND, IK OOK NIET BEWEEG. DAAROM ZORG IK ERVOOR DAT HET JONGERENCENTRUM EEN INTERESSANTE PLEK IS VOOR JONGEREN’ PAGINA 44

TALENT ONTDEKKEN EN ONTWIKKELEN ‘De muziekstudio is multifunctioneel. Er kunnen ook podcasts worden opgenomen. Jongeren kunnen er zingen, rappen of leren hoe je nummers afmixt. De producer kan helpen een beat onder het nummer te zetten. In de muziekstudio kunnen jongeren hun talenten ontdekken en ontwikkelen. Muziek maken is voor velen een uitlaatklep. Ik vind het belangrijk dat ik de jongeren zie lachen. Dat ze hier plezier beleven. Daarom zijn we nu ook bezig met de aanbouw van een nieuwe keuken zodat jongeren zich bij ons niet alleen muzikaal kunnen ontwikkelen, maar ook kooktalent ontdekt kan worden.’

LUISTER NAAR HET AUDIOFRAGMENT WAARIN MARCUS VERTELT DAT JONGEREN SOMS HUN VERLEGENHEID MOETEN OVERWINNEN OM HUN STEM TE GEBRUIKEN EN ACHTER DE MICROFOON TE GAAN STAAN.

Colinda Bongers van Bibliotheek Z-O-U-T en Eno Middelham, coördinator Team Jongerenwerk van Stichting Binding, hebben samen het co-creatie project opgezet dat tot de muziekstudio heeft geleid. In een aantal sessies met jongeren werd duidelijk dat zij behoefte hebben aan een veilige plek waar ze zelfstandig bezig kunnen zijn en ook vragen kunnen stellen aan experts die hen kunnen helpen. Muziek maken was de meest genoemde creatieve bezigheid.

PAGINA 45

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

Naam Fransje van Beek

Samen laten we Galecop bloeien Inspelen op wensen van inwoners biedt vruchtbare grond voor buurtinitiatieven

‘Tijdens de brainstorm met de buurt vroegen we aan bewoners wat er nodig is om mensen te helpen met gezond ouder worden’

PAGINA 46

Locatie Bibliotheek Nieuwegein Project Galecop Geweldig

ALS WIJKCOÖRDINATOR VAN DE WIJK GALECOP WEET FRANSJE VAN BEEK (62) ALS GEEN ANDER: ALLEEN SAMEN KOM JE VERDER. BIBLIOTHEEK NIEUWEGEIN IS IN HAAR WERK VOOR DE GEMEENTE DAN OOK EEN VASTE SAMENWERKINGSPARTNER. VANUIT DEZE ROL HEEFT ZE VEEL CONTACT MET INWONERS EN ORGANISATIES IN DE BUURT. FRANSJE EN DE BIBLIOTHEEK WERKEN VANUIT EEN GEDEELDE VISIE: ACTIVITEITEN VOOR DE BUURT MOETEN VANUIT DE WENSEN VAN BEWONERS KOMEN. WIJKBEWONERS KUNNEN DAAROM BIJ HAAR TERECHT MET VRAGEN EN IDEEËN VOOR DE WIJK. ‘Galecop is een wijk in Nieuwegein waar vooral gezinnen, expats en veel ouderen wonen. Veel van de ouderen zijn tussen de zeventig tot tachtig jaar. Deze bewoners wonen vaak al heel lang in de wijk. De vergrijzing van de buurt brengt uitdagingen met zich mee. Galecop wil de zelfredzaamheid van deze groep bewoners versterken en behouden. Daarom organiseren we veel activiteiten rondom gezondheid.’ BEWONERSCOMMISSIE ALS KARTREKKER ‘Jaarlijks organiseren we het wijkfestival Galecop Geweldig. Dat is een evenement dat ooit begon als medische check-up voor bewoners. De bibliotheek was kartrekker van deze dag. Inmiddels is de focus van het feest verschoven van gezondheidspreventie en -voorlichting naar een festival met muziek, een braderie en informatiemarkt.

PAGINA 47

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

Interview met

Lucia Neimann

LUCIA NEIMANN (73) WOONT SINDS 1994 IN GALECOP EN IS EEN ACTIEVE WIJKBEWONER. ZE IS GASTVROUW IN DE GALECOPPERBOOG, ZIT IN DE REDACTIE VAN WIJKKRANT DE GALECOPPER EN IS BETROKKEN BIJ HET ORGANISEREN VAN HET WIJKFEEST GALECOP GEWELDIG.

© AREND BLOEMINK

‘Ik vind het leuk om iets voor de wijk te doen. Toen ik in Galecop kwam wonen ben ik begonnen met vrijwilligerswerk. Ik heb me door de jaren heen op verschillende manieren ingezet voor de buurt. Momenteel ben ik gastvrouw in de GalecopperBoog. Ik schenk daar koffie en thee aan de dames en een enkele heer van het brei- en haakgroepje. Of eigenlijk moet ik zeggen: brei-, haak- en kletsgroepje, want met elkaar babbelen is net zo belangrijk als breien en haken.’

‘Ook zit ik in de redactie van de wijkkrant De Galecopper samen met vier andere bewoners. Vanuit professionals, waaronder Fransje en Colinda van de bibliotheek, kwam de vraag hoe de informatievoorziening voor bewoners te verbeteren. Er gebeurt ontzettend veel in Galecop, maar niet iedereen weet wat zoal aangeboden wordt. Daarom komt er elke drie maanden een wijkkrant uit. Zodat elke bewoner weet wat er speelt in de wijk en als er iets georganiseerd wordt, zoals een kerstbrunch, zijn zij welkom.’

© AREND BLOEMINK

PAGINA 48

‘Ik focus op wat mensen kunnen, niet op wat ze niet kunnen’ De bibliotheek heeft geen coördinerende rol meer, maar denkt mee over het programma. Het wijkfeest wordt niet langer alleen vóór de buurt georganiseerd, maar samen mét de buurt. Een actieve bewonerscommissie heeft de organisatie van het festival inmiddels van de bibliotheek overgenomen.’

over de buurt werd geraadpleegd en we voerden gesprekken met sleutelpersonen. De uitkomsten van dit onderzoek hebben we daarna besproken tijdens bijeenkomsten met bewoners. Aan gesprekstafels brainstormden we samen en stelden we vast welke thema’s belangrijk zijn voor Galecop.’

‘Galecop Geweldig is ontstaan op initiatief van Fysiotherapie Galecop Ron van Leeuwen. In hun praktijk zagen zij de vergrijzing en de gevolgen daarvan toenemen. In 2020 zijn zij een samenwerking gestart met de gemeente, de welzijnsorganisatie, Hogeschool Utrecht, de buurtsportcoach, het wijkplatform en de bibliotheek. Een groot buurtonderzoek was de start van de samenwerking. We wilden weten hoe het daadwerkelijk gesteld was met de gezondheid in de wijk en welke kansen de inwoners zagen op het gebied van gezondheid in het algemeen. Bewoners vulden vragenlijsten in, bestaande data

VIJF BELANGRIJKE THEMA’S ‘Bewoners die mee hebben gedaan aan het onderzoek vinden eenzaamheid, ontmoeting, bewegen, leefbaarheid en informatievoorziening de belangrijkste onderwerpen voor hun buurt. Duidelijk is dat gezond ouder worden een wens is die veel mensen delen. Twee keer per jaar organiseren we brainstormsessies en vragen we bewoners wat er nodig is om hen te helpen met gezond ouder worden. Vanuit die gesprekken zijn veel bewonersinitiatieven geboren, waaronder de buurtcommissie die het festival nu organiseert.’

PAGINA 49

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK

‘Een ander initiatief dat is ontstaan vanuit het onderzoek is een papieren wijkkrant, gemaakt en huis-aan-huis bezorgd door bewoners. Aan het begin van het proces heeft de bibliotheek hierover meegedacht, maar nu maakt een bewonersredactie de krant helemaal zelf. Ook zijn er allerlei andere activiteiten ontstaan, zoals een afvalgroepje. Zij zorgen voor de leefbaarheid van de wijk door schoonmaakacties. Sommige groepen lunchen samen, dineren, breien of doen aan line dancing. Daarnaast is er een beweeglint door de wijk gemaakt waar mensen kunnen wandelen, joggen en onderweg instructies krijgen voor lichamelijke oefeningen door het scannen van een QR-code.’

LUISTER NAAR HET AUDIOFRAGMENT WAARIN FRANSJE VERTELT OVER HOE ZIJ SAMENWERKT MET DE BIBLIOTHEEK BIJ HET ORGANISEREN VAN HET BUURTFESTIVAL GALECOP GEWELDIG. EEN WIJKFEEST MET DE FOCUS OP VITAAL LEVEN EN POSITIEVE GEZONDHEID.

WORTELS DIEP IN DE WIJK ‘Het inspelen op de wensen en talenten van mensen is een belangrijke werkwijze voor mij. Ik raak echt enthousiast als mensen opstaan en zeggen: daar wil ik iets mee doen! Ik focus op wat mensen kunnen, niet op wat ze niet kunnen. Ik heb veel contact met het netwerk van actieve bewoners en professionals. De gastvrouwen van buurtplein Galecop bijvoorbeeld. Zij kennen zoveel mensen. Zij zitten in de “haarvaten” van de wijk. Ik betrek actieve bewoners bij het bedenken van ideeën, of leg ze keuzes voor: een schrijver op het podium, of spoken word? Deze werkwijze laat zich symboliseren door een boom. Als je geworteld bent in de wijk, dan kunnen vruchten groeien. Geslaagde bewonersinitiatieven zijn als het ware appels aan de boom.’ ‘De rol van de bibliotheek in dit geheel zou je kunnen zien als het geven van zuurstof aan de boom. Van zuurstof leven mensen. De bibliotheek voedt met kunst, literatuur en verhalen. Ik heb goed contact met Colinda Ollf, de programmamaker Gezondheid en Leefstijl, van de bieb. Ik heb haar onlangs gevraagd of ze wat kan betekenen voor de programmering van het volgende Galecop Geweldig Festival. Haar antwoord: “Natuurlijk!” Waar hebben de bewoners behoefte aan?’

PAGINA 50

Galecop Geweldig is een initiatief dat is opgezet door Fysiotherapie Galecop in 2020. Bibliotheek Nieuwegein was betrokken bij de start en had een grote rol in de organisatie van het gezondheidsfestival. De organisatie heeft het festival in 2025 overgedragen aan bewoners. Het eerstvolgende festival vindt plaat op 4 juli 2026 op winkelplein Galecop.

‘DE ROL VAN DE BIBLIOTHEEK IN HET GEHEEL ZOU JE KUNNEN ZIEN ALS GEVEN VAN ZUURSTOF AAN DE BOOM. VAN ZUURSTOF LEVEN MENSEN’ PAGINA 51

COLOFON DEZE PUBLICATIE IS EEN INITIATIEF VAN PROGRAMMALEIDERS EN -MAKERS VAN HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK: BIBLIOTHEEK UTRECHTSE VENEN SASKIA WULTERKENS SARA BEKKERS BIBLIOTHEEK NIEUWEGEIN COLINDA OLFF GINA VAN DEN BERG BIBLIOTHEEK VEENENDAAL DARINKA VERBRUGGEN CORNELIE DE KUIJPER

SCHRIJF JE EIGEN VERHAAL

KUNSTENHUIS IDEA MASJA HARSVELD MARLON VAN CASTEREN

Misschien herken jij jezelf in één van de verhalen. Of heb je een idee dat je graag samen met de bibliotheek zou willen uitwerken. We nodigen je van harte uit. Heb jij een initiatief, een vraag of een droom voor jouw buurt of gemeenschap? Neem contact op met jouw lokale bibliotheek. Samen verkennen we het idee, kijken we wat er nodig is en zetten we stappen om het te laten slagen.

BIBLIOTHEEK LEK & IJSSEL HÉLÈNE MONTESANT BIBLIOTHEEK Z-O-U-T MAJA VAN EIJNDTHOVEN COLINDA BONGERS BIBLIOTHEEK UTRECHT LOTTE KWAK ROOS POLMAN BIBLIOTHEEK EEMLAND KARIEN POSTEL DOMINIQUE LEMCKE BISC ROSA GRÉGOIRE JORIS HAANSTRA DEZE PUBLICATIE IS GEMAAKT DOOR: PROJECTLEIDING JORIS HAANSTRA - BISC

INTERVIEWS EN TEKST NINA STEGEMAN ONDERZOEK & NIEUWE PERSPECTIEVEN FOTOGRAFIE EN VORMGEVING SELMA VAN GORKUM - GOOD ROOTS DESIGN EINDREDACTIE THIJS DE GROOF - CUBISS

HET UTRECHTS BIBLIOTHEEKNETWERK