E Raadsinformatiebrief Wet Inburgering 2021

INFORMATIEBRIEF GEMEENTERAAD

Onderwerp Stand van zaken invoering nieuwe Wet Inburgering Met ingang van 1 januari 2022 treedt de Wet Inburgering 20201 in werking. Inburgeringsplichtigen die zich vanaf die datum vestigen in de gemeente, vallen onder de nieuwe wet. De inburgeringsplichtigen die zich voor die datum vestigen, blijven onder de huidige Wet inburgering (2013) vallen. Wij willen u nu informeren over de actuele stand van zaken. Introductie leerroutes De huidige wet biedt ondanks inspanningen van de inburgeringsplichtige en de betrokken partijen te vaak onvoldoende mogelijkheden om echt goed in te burgeren, duurzaam te integreren en te participeren. De Wet Inburgering 2021 introduceert verschillende nieuwe taken en verantwoordelijkheden voor zowel de asielstatushouder als de gemeente. In deze nieuwsbrief informeren wij u over deze nieuwe elementen. Leerroutes Een belangrijk element in de Wet Inburgering 2021 is de invoering van drie leerroutes. De gemeente heeft voor wat betreft de leerroutes een aanbodplicht voor asielstatushouders. De gemeente biedt aan asielstatushouders drie leerroutes aan die gericht zijn op taal in combinatie met participatie in allerlei vormen (onderwijs; leerwerktrajecten; werk; vrijwilligerswerk; activering, enz.):  B1-route: gericht op aanleren van taal op minimaal B1-niveau en het verhogen van perspectief op de arbeidsmarkt.

 Z-route: gericht op zelfredzaamheid en (arbeidsmarkt)participatie. (De route naar zelfredzaamheid voor degenen die laag leerbaar of analfabeet in hun eigen taal zijn en die naar verwachting niet in staat zijn de onderwijsroute of de B1-route met goed gevolg af te leggen).  Onderwijsroute: gericht op het toeleiden van de inburgeraar naar regulier Nederlands onderwijs. Regionale samenwerking In de aanloop naar de vaststelling van de Wet Inburgering 2021 heeft verantwoordelijk minister Koolmees uitgesproken dat gemeenten op niveau van de arbeidsmarktregio’s zoveel mogelijk samen dienen te werken. De gemeenten in arbeidsmarktregio Foodvalley zijn ruim twee jaar geleden al het overleg betreffende inburgering aangegaan. Dit heeft er in Q3 van 2020 toe geleid dat er gezamenlijk een marktverkenning is uitgevoerd onder taalaanbieders inzake de leerroutes. De gemeenten in arbeidsmarktregio Foodvalley hebben vervolgens geïnventariseerd welke voordelen het heeft om de leerroutes gezamenlijk in te kopen. Het gezamenlijke doel is:  Een passend aanbod kunnen doen van leerroutes van hoge kwaliteit.  Een verbetering van kansen van inburgeraars in de arbeidsmarktregio Foodvalley door inzet op snelle taalverwerving op het hoogst haalbare niveau met oog en aandacht voor zelfstandig participeren in de maatschappij.

 Een inburgeringstraject op maat, passend bij iemands mogelijkheden, kennis en kunnen;  Inburgeraars die zich thuis voelen in arbeidsmarktregio Foodvalley.  Een integraal plan voor iedere inburgeraar met oog voor samenhang tussen het taalaanbod en het bredere sociaal domein in de gemeenten. 1 nWI 2020



Door gezamenlijk in te kopen kunnen schaalvoordelen worden bereikt waarmee efficiëntere uitvoering en kostenbesparing zijn te realiseren.

Aanbesteding van leerroutes De opdracht is onderverdeeld in drie percelen en die in één aanbesteding wordt gepubliceerd:  Perceel 1: B1-route  Perceel 2: Z-route  Perceel 3: Onderwijsroute en B1-Entree route Wij zijn voornemens om een aanvullende leerroute in te kopen, namelijk de B1-entreeroute. Deze route is specifiek gericht op jongeren die wel de ambitie hebben om een studie te volgen, maar waarvan de verwachting is dat de snelheid van de onderwijsroute niet passend is. In deze route wordt de inburgeraar voorbereid op het volgen van Entree-onderwijs (en waar mogelijk al gestart met het Entree-onderwijs) en het voldoen aan de inburgeringsplicht. Verder wordt binnen iedere leerroute ook het alfabetiseringstraject georganiseerd. Hierin starten alle analfabeten en niet Latijns gealfabetiseerde inburgeraars. Daarnaast hebben we de wens om een instroomklas te organiseren, deze wens is minimaal gericht op de Onderwijsroute (en optioneel voor de B1, B1-entree en Z-route) om te borgen dat iedere inburgeraar binnen 8 weken na ondertekening van het PIP verder gaat met de Nederlandse les. Deze instroomklas is als verplicht onderdeel opgenomen in perceel 3 en als optioneel onderdeel in perceel 1 en 2. Financiële kaders De wetgever is er in haar budgettaire kaders vanuit gegaan dat de kosten voor een leerroute gemiddeld € 10.000 per persoon zal kosten.

De daadwerkelijke kosten zullen voor de B1- en de Zroute naar verwachting onder dat bedrag liggen en bij de onderwijsroute daar boven. Voor de bepaling van het volume zijn wij uitgegaan van de huisvestingstaakstelling voor de arbeidsmarktregio Foodvalley over de afgelopen vijf jaar. Hiermee ondervangen we een eventuele piek in de instroom zoals tijdens de vluchtelingencrisis. We gaan ervan uit dat 70% van de taakstelling inburgeringsplichtig is, omdat minderjarigen niet inburgeringsplichtig zijn. In de arbeidsmarktregio Foodvalley verwachten we 50% in de B1 route, 25% in de Zelfredzaamheidsroute, 10% in de Onderwijsroute en 15% in de B1-entreeroute. Voor de gehele arbeidsmarktregio Foodvalley gaan we uit van 319 inburgeraars per jaar. De geschatte opdrachtwaarde komt daarmee in totaal € 5.680.000 voor 2 jaar. De geraamde waarde van de opdracht ligt daarmee ook boven het Europese drempelbedrag. Er zal daarom Europees worden aanbesteed. We gaan uit van de volgende kosten: Aantallen per gemeente + kosten per perceel Renswoude Perceel 1 B1route Perceel 2 Zroute

Kosten Rhenen

Kosten Veenendaal

€ 24.000

3

80.000

10

€ 240.000

30

€ 9.000

1

45.000

5

€ 135.000

15

2

Perceel 3 Onderwijsroute Perceel 3 B1entree route Totaal

€ 13.000

€ 46.000

1

5

€ 13.000

1

€ 78.000

6

€ 27.000

3

€ 81.000

9

€ 165.000

19

€ 534.000

60

De prijs is gebaseerd op een bandbreedte van de maximum-minimumprijs. Deze bandbreedte is gebaseerd op regionaal marktonderzoek en gepubliceerde aanbestedingen in andere regio’s. Per leerroute wordt een vaste trajectprijs gehanteerd, gebaseerd op een gemiddelde trajectduur en – intensiteit. De aangeboden trajectprijs voor een perceel betreft een all-in tarief, en bevat alle kosten verband houdend met de uitvoering van de gevraagde dienstverlening. Hierboven is de maximumprijs aangehouden (Perceel 1: B1 route € 8.000, perceel 2: Z-route € 9.000,Perceel 3 Onderwijsroute € 13.000 en perceel 3 de B1 entree route € 9.000) We gaan uit van een minimum/maximumprijs per traject. Deze bandbreedte is gebaseerd op regionaal marktonderzoek en gepubliceerde aanbestedingen in andere regio’s. Per leerroute wordt een vaste trajectprijs gehanteerd, gebaseerd op een gemiddelde trajectduur en –intensiteit. De aangeboden trajectprijs voor een perceel betreft een all-in tarief, en bevat alle kosten verband houdend met de uitvoering van de gevraagde dienstverlening. De opdrachtnemer dient een prijsopgave te geven binnen deze bandbreedte waarmee we binnen het beschikbare budget van gemiddeld € 10.000 per asielstatushouder blijven. Risico’s:  De geschatte percentages per leerroutes vormen de basis voor de gegeven bandbreedte voor het minimum en maximum tarief.

We willen monitoren in hoeverre de geschatte percentages per leerroute afwijken van de werkelijke instroom per leerroute. Het is nu moeilijk te voorspellen hoe de verdeling werkelijk zal zijn, omdat er geen historische gegevens zijn waar we dit op kunnen baseren. Dit betekent dat er een risico is dat het Rijksbudget niet toereikend zal zijn als de verdeling per leerroute er in de praktijk heel anders uit gaat zien. Op basis van onze huidige inschatting van het aantal inburgeringsplichtige asielstatushouders verdeeld per leerroute, blijven we met de voorgestelde bandbreedte binnen het beschikbare budget.  Indien deze inschatting niet juist blijkt en relatief meer inburgeraars instromen in de duurdere onderwijsroute, lopen we het risico dat we een tekort hebben. Daarnaast is uitgegaan van een gemiddelde voor de arbeidsmarktregio. De gemeente blijft zelf verantwoordelijk voor financiering. Dit betekent dat wij ook het risico dragen als wij “toevallig” veel inburgeraars hebben in de relatief “duurdere” routes.  De verplichte 800 uur aan participatie-activiteiten voor de Z-route vallen buiten de scope van de aanbesteding. Deze worden lokaal ingevuld en hier is vanuit het Rijksbudget beperkt budget over, omdat het grootste deel van het Rijksbudget naar de percelen gaat.

De uren kunnen deels ingevuld worden met re-integratieactiviteiten, trainingen in het kader van financiële zelfredzaamheid en al bestaande activiteiten. Er zal echter aanvullend aanbod moeten worden ingericht voor de overige uren. Dit kan leiden tot extra kosten in verband met aanpassing van de formatie en eventuele aanvullende financiering aan partners.  Er zijn landelijk geluiden dat het Rijksbedrag niet toereikend is om de kosten van de Onderwijsroute te dekken. Hierover heeft de VNG hiervoor een lobby richting het Rijk gestart. Meerdere arbeidsmarktregio’s hebben aangegeven dat ze verwachten geen aanbod te krijgen

3

voor de Onderwijsroute. Ook in de arbeidsmarktregio Foodvalley verwachten we dat dit een aannemelijk risico is. Als er geen aanbod wordt gedaan zal moeten worden gekozen om een nieuwe aanbesteding te doen met een of meer andere arbeidsmarkregio’s. Deze risico’s trachten we te beperken door strakke werkafspraken te maken met de opdrachtnemer en door met name het eerste jaar, maar ook die jaren daarop, intensief te monitoren in hoeverre de instroom in de leerroutes afwijken van de schattingen. Tot slot willen wij de 800 uur aan participatieactiviteiten slim combineren met trajecten in het kader van de Participatiewet. Dit ontwikkelen wij in het najaar van 2021. Met de Wet Inburgering 2021 komt er een grotere rol richting de gemeente, namelijk de regierol op de inburgering. De gemeenteraad heeft ten aanzien van de Wet inburgering 2021 een kleine rol, omdat er geen wettelijke plicht is om een verordening vast te stellen. In de Wet inburgering 2021 zijn de kaders al vastgelegd. De beleidsvrijheid die resteert ligt meer op het niveau van het college van B&W. Op het moment van schrijven van deze Raadsinformatiebrief is het Besluit en de lagere regelgeving behorende bij de Wet Inburgering 2021 nog niet vastgesteld. De aanbesteding voor de leerroutes dient te worden uitgevoerd conform het nog vast te stellen besluit, de lagere regelgeving en de eindtermen.

De Wet Inburgering 2021 gaat naar verwachting in op 1 januari 2022. Indien deze datum wijzigt, verandert daarmee ook de ingangsdatum van het contract behorende bij de aanbesteding. Overzicht aanbod De regierol van gemeenten op de uitvoering van de inburgering betreft verder het tijdig zorgen voor een passend inburgeringsaanbod en het bieden van ondersteuning en begeleiding gedurende het gehele inburgeringstraject. Onderstaand schema geeft aan welk aanbod de gemeente moet realiseren:

Bron: Handreiking van beleid naar inkoop in de inburgering. Gemeenten gaan, naast hun rol voor asielstatushouders, een belangrijke rol spelen bij het adviseren van gezinsmigranten en overige migranten over passend inburgeringsonderwijs en andere aspecten om een goede start in Nederland te maken. Gezinsmigranten krijgen daarom - net als asielstatushouders - een brede intake, de gemeente voert voortgangsgesprekken met de gezinsmigranten en ook voor deze groep wordt er door de gemeente een PIP vastgesteld. Hoewel gezinsmigranten en overige migranten vrij zijn in hun keuze voor een taalschool, kan de gemeente hen hierover wel adviseren.

4

Overige inburgeringsvoorzieningen Naast de leerroutes in de Wet Inburgering 2021 zijn er nog een aantal andere inburgeringsvoorzieningen. Deze vallen buiten de scope van de regionale aanbesteding. Het gaat om de Brede Intake, Het persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP), de maatschappelijke begeleiding, het financieel ontzorgen, het Participatieverklaringstraject (PVT) en de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP). Deze onderdelen worden lokaal georganiseerd door de gemeente.

5