D9. Bijlage 5B Brief aan Minister LVVN mevrouw F. Wiersma

Bijlage: Bijdrage Regio Foodvalley aan hoofdpunt 4 van het Hoofdlijnenakkoord: een goede toekomst voor landbouw (…) voor voedselzekerheid, voor natuur. Regio Foodvalley: een prioritair gebied voor voedselproductie, waar boeren, kennisinstellingen en overheden samenwerken aan toekomstperspectief door vakmanschap Regio Foodvalley, inclusief Putten, blijft een regio waar agrarische bedrijven zijn die doorontwikkelen naar het voedselsysteem van de toekomst. Een regio die voor Nederland belangrijk is door de specifieke kennis van pluimvee- en kalverhouderij. Regio Foodvalley ligt naast en op de Veluwe en heeft een uitgebreid bekensysteem. Het zijn de boeren zelf die proactief aan de slag zijn gegaan met oplossingen om emissies naar de lucht, de natuur en het water te reduceren. Aeres en WUR ondersteunen het onderzoek naar die boerenoplossingen en de overheden doen actief mee in kennisdeling en om te zorgen dat de juridische borging ook georganiseerd wordt. Het belang van de regio voor de voedselproductie, de kennisontwikkeling en de opgaven voor het natuurlijk systeem maken dat wij Regio Foodvalley zien als een prioritaire regio. Een regio waar we extra inzetten op het versterken van de bestaande samenwerking, het doorontwikkelen van meetnetwerken en meer biodiversiteit.

Naar doelsturing: de boer aan het roer In Regio Foodvalley wordt structureel samengewerkt door boeren, kennisinstellingen en overheden. Dat heeft geleid tot de oprichting van het Praktijkcentrum Emissiereductie Veehouderij en uitgebreide meetnetwerken voor luchtkwaliteit, boerderij- en depositiemetingen. Op tientallen boerenbedrijven worden met sensoren emissies op bedrijfsniveau gemeten. In studiegroepen wisselen boeren ervaringen uit en leren van elkaar over het realiseren van emissiereductie. Zo wordt het vakmanschap versterkt. In combinatie met het al ontwikkelde dashboard en het omgevingsmeetnetwerk, wordt in Regio Foodvalley de basis gelegd voor doelsturing. Vergunningen op basis van doelvoorschriften vragen om borging via bedrijfsmetingen. Daarom benutten wij deze solide basis door de meetnetwerken voort te zetten, het bedrijvenmeetnetwerk uit te breiden en de bestaande studiegroepen van legpluimveehouders, kalverhouders en varkenshouders uit te breiden naar vleeskuiken- en geitenhouders. Ook binnen de melkveehouderij zijn er in Regio Foodvalley studiegroepen die nu zelf meten wat hun managementmaatregelen bijdragen. Zij gebruiken kennis uit het buitenland om de effecten van hun maatregelen aan te tonen, waarbij op kleine schaal met sensortechnieken wordt gemeten.

Doordat al jaren gratis bodemcursussen worden gegeven voor boeren, erfbetreders én ambtenaren wordt in Foodvalley samengewerkt om vanuit een gezonde bodem toe te werken naar meer biodiversiteit ín en óp de bodem. Deze aanpak gaan we versterken en opschalen waarmee we de kennis binnen Nederland en specifiek in Regio Foodvalley versterken. Door de al aanwezige meetnetwerken en de kennis daarover is Regio Foodvalley een logische regio om de systematiek van meten aan bodem en watersystemen verder te ontwikkelen. Het meten van waterkwaliteit is van essentieel belang om ruimte te organiseren voor de toepassing van dierlijke mest. Daardoor kan die toepassing worden verruimd, zodat minder kunstmest nodig is. Daarmee dragen we tegelijk bij aan de klimaatopgaven. Zo ontstaat een integraal meet- en kennisnetwerk waarmee we inzicht krijgen in de effecten van managementmaatregelen en innovaties zodat boeren op basis van vakmanschap kunnen sturen op emissiedoelen voor lucht, bodem en water. Het meten en monitoren van de kwaliteit van de natuur, waaronder het versterken van het depositie-meetnetwerk in de regio, is ook belangrijk om doelgericht samen te werken aan een goede staat van instandhouding van de natuur.

Ondernemingsplannen voor toekomstperspectief Het regionale initiatief voor het maken van ondernemingsplannen voor boeren die toekomstgericht willen blijven ondernemen, hebben we betrokken bij onze pilot voor ondernemingsplan in de gemeenten Ede en Barneveld. Met de ervaringen uit deze pilot willen we in deze regio iedere boer ondersteunen met een ondernemingsplan en implementeren de daaruit voortkomende benodigde maatregelen. Door dit gezamenlijk te doen als overheden met de boeren en hun adviseurs, krijgt innovatie de ruimte die het verdient en nodig heeft, worden procedures aangepast en innovatiemiddelen zo ingericht dat nieuwe vindingen snel juridisch houdbaar toegepast kunnen worden en doelen voor natuur, bodem, water en klimaat worden gehaald. Gezamenlijk duidelijkheid creëren over wat er nodig is en hoe dat gerealiseerd kan worden, geeft agrariërs perspectief. 1

Samenwerken aan praktijkgerichte oplossingen Met de partners in Regio Foodvalley werken we er actief aan dat boerenoplossingen gewaardeerd kunnen gaan worden in de praktijk. Daarvoor maken we graag gebruik van het uitgebreide kennis-ecosysteem, in het bijzonder op het gebied van de intensieve veehouderij, van de gemeenten, omgevingsdiensten, Waterschap, Aeres en de Wageningen Universiteit. We benutten daarvoor onder andere het Fieldlab Foodvalley Waardeert, waarin we willen bijdragen aan de oplossingen die in dat Fieldlab verkend gaan worden door experts uit de praktijk en van de kennisinstellingen. Samen meten we daarin niet alleen de impact van de oplossingen, maar zorgen we ook voor de noodzakelijke juridische borging en vinden we oplossingen die bijdragen aan het verdienmodel. Zo wordt ruimte en toekomstperspectief geboden aan agrarisch ondernemers, omdat hun managementmaatregelen worden geborgd en beloond. Belangrijke oplossingen voor de opgaven zien wij ook in het beschikbaar stellen van structurele extra middelen voor agrarisch natuurbeheer, zodat er langjarige zekerheid is voor een verdienmodel met landbouwinclusieve natuur. Met de regio werken we aan het bevorderen van kruidenrijk grasland, zodat schade door droogte en wateroverlast vermindert en we tegelijk de basiskwaliteit natuur versterken.

Dat draagt ook bij aan de populatie van insecten die als bestuivers essentieel zijn voor voedselproductie. Samen met de regio zoeken we naar een pragmatische aanpak voor actieve inzet op behoud en herstel van natuurgebieden. Zo zijn er bijvoorbeeld goede ervaringen met het actief bekalken met steenmeel. Oplossingsgericht werken betekent enerzijds dat we inzetten op ruim voldoende middelen voor boeren die willen stoppen. Maar anderzijds juist ook inzetten op behoud van goede landbouwgronden. Dat is een cruciaal onderdeel van perspectief voor (jonge) boeren die door willen gaan. Daarom faciliteren we een grondfonds om goede landbouwgronden in te zetten als ruilgronden in de gebiedsprocessen, voor boeren die doorgaan. We bevorderen nieuwe oplossingen en verdienmodellen voor grondeigenaren voor multifunctioneel grondgebruik ten behoeve van de groenblauwe dooradering, beekherstel en recreatief medegebruik. We verwachten dat de praktijkgerichte oplossingen die we ontwikkelen, binnen de samenwerkende gemeenten in Regio Foodvalley vlot breder toegepast kunnen worden, vanwege de bestaande leernetwerken en de gebiedsprocessen die lopen of al in voorbereiding zijn.

2