D10. Overkoepelende notitie fiches Landbouw Regiodeal 6e tranche

Overkoepelende notitie fiches Landbouw Regiodeal 6e tranche 22 oktober 2024 Namens het Landbouwnetwerk Foodvalley en fiche indieners Landbouw: Arjan Bossenbroek (Regio Foodvalley), Anne-Jo Smits (Praktijkcentrum Emissiereductie Veehouderij) en Yvette van Wichen (LTO Noord) 1. Inleiding In de Regio Foodvalley is sprake van een krachtig netwerk met ruime vertegenwoordiging van partners werkzaam in de landbouw. In 2019 is gestart met de inzet om samen te werken aan de toekomstbestendigheid van de agrarische sector in dit gebied. Na drie jaar is dit doel doorontwikkeld naar: Wat zou het mooi zijn als we in 2030 een gidsregio zijn voor klimaatbestendige, natuurvriendelijke en kapitaalkrachtige landbouw in de Foodvalley. Om dit doel in 2030 te kunnen bereiken maken we steeds een aanpak voor de komende jaren, waarbij we elk jaar de activiteiten specificeren en toelichten in een jaarplan. Het Landbouwnetwerk richt zich op drie pijlers: 1) Het Landbouwnetwerk heeft een duidelijke netwerkfunctie. Het betekent dat het Landbouwnetwerk partners uit de regio met elkaar verbindt in het Partneroverleg en themagroepen om samen te werken aan het gemeenschappelijk doel. Dit zijn partners in de landbouw, natuur en omgeving en alle snijvlakken ertussen met een belang voor sterke landbouw met toekomstperspectief.

2) Het Landbouwnetwerk draagt bij aan kennisontwikkeling, kennisdeling en het organiseren ervan. Velen van de betrokken partners van het netwerk hebben diverse expertise. Het Landbouwnetwerk faciliteert in het organiseren en delen van deze kennis zodat de agrarisch ondernemers gemakkelijk en laagdrempelig aan kennis kunnen komen. 3) Met het netwerk en al zijn partners biedt het Landbouwnetwerk middels het Agroloket Regio Foodvalley concrete ondersteuning aan (individuele) vraagstukken van boeren. Het loket is 5 dagen per week geopend en biedt zowel informatie over projecten en initiatieven voor boeren in de regio, alsmede is een middel om kennis te delen en projecten te hosten. www.agroloketrfv.nl De regio heeft inmiddels succes invulling gegeven aan de huidige regiodeal waarbij hard gewerkt wordt aan het verkennen van nieuwe concepten t.a.v. emissiereductie, circulair veevoer, bodemen water kwaliteit en verdienmodellen, www.boeraanhetroer.nl. Door de huidige regiodeal is samenwerking verder versterkt en zijn nieuwe ideeën ontstaan voor een nog betere toekomstbestendigheid voor de agrarische sector. Meer dan 10 projectplannen zijn ingediend voor een nieuwe regiodeal. Het geeft aan hoe zeer de sector verder wil ontwikkelen en samen de schouders zet onder het ontwikkelen van een waardevol buitengebied.

2. Aanpak ontwikkeling landbouw regio In de aanvraag voor een nieuwe regiodeal maken we graag gebruik van bestaande structuren en netwerken. Het Landbouwnetwerk Foodvalley biedt inmiddels een stabiele basis om de regio te faciliteren in doorontwikkeling naar een toekomstbestendige landbouw als waardevolle drager in het buitengebied. De samenwerking van de partners in het netwerk, het Agroloket als eerste lijn 1

voor de agrariërs en de themagroepen waarin verdieping plaats vindt op actuele onderwerpen, leent zich voor het uitrollen van de regiodeal. De agrariërs zijn de basis van de Regiodeal, zij formuleren zelf van de inhoud wat van de projecten in de Regiodeal vanuit hun eigen behoefte om kennis op te doen, te leren van anderen en te werken aan een toekomstbestendige landbouw. Dit vraagt om een flinke participatie in de volgende fase van de Regiodeal van agrariërs (is reeds toegezegd) en ruimte en middelen voor uitvoering door en voor agrariërs. Met de fiche indieners/ het netwerk in de regio is gekeken naar wat het toekomstperspectief van de agrariër nodig heeft. Het vraagt om een aanpak van onderaf, vraag gestuurd naar behoefte van de ondernemers. Het vraagt ook om maatwerk en oog voor (nieuw) vakmanschap van de agrariër. Het opdoen en delen van kennis van praktisch niveau en ruimte hebben om te kunnen experimenteren en leren. Op hoofdlijnen zien we de volgende pijlers ontstaan voor deze Regiodeal: a) Praktische kennis Doelstelling: Het ontwikkelen van een breed scala aan kennisinitiatieven die agrariërs ondersteunen in hun dagelijkse praktijk en hen voorbereiden op de toekomst. Dit omvat zowel formele als informele leermogelijkheden, waarbij de nadruk ligt op praktische toepasbaarheid. Uitwerking: •

•

• •

Cursussen en masterclasses: Gericht op actuele thema's zoals bodemgezondheid, gewasbescherming, kringlooplandbouw en digitalisering. Deze cursussen helpen agrariërs hun kennis te verdiepen en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Hybride leertrajecten: Een combinatie van online en fysieke sessies waarin theorie wordt gecombineerd met praktijkvoorbeelden en hands-on toepassingen. Hierdoor kunnen ondernemers flexibel leren. Podcasts en video’s: Toegankelijke en laagdrempelige manieren om kennis te delen, waarbij experts praktijkgerichte informatie aanbieden die direct toepasbaar is. Experimenteerruimte: Praktijklocaties waar ondernemers kunnen testen en experimenteren met innovatieve oplossingen, zonder de druk van onmiddellijke rendementseisen. Dit stimuleert het leren van successen én mislukkingen.

Bijpassende fiches: • • • • • • •

L1.1: Meetnetwerk Bodem en Waterkwaliteit L1.2: Nutriëntenbehoud in het landelijk gebied L2: Maaisel composteren L7: Efficiënte eiwitbenutting melkvee L11 Invloed duurzaam voer op humane gezondheid L12: Manifest Gezonde Leefomgeving 2.0 L13: Landbouwnetwerk Foodvalley

b) (Nieuw) vakmanschap Doelstelling: Het versterken van het vakmanschap van agrariërs, waarbij de focus ligt op duurzame bedrijfsvoering en het ontwikkelen van vaardigheden om toekomstbestendig te ondernemen. 2

Uitwerking: •

•

•

•

Managementmaatregelen en stoffenbalans: Agrariërs begeleiden bij het effectief beheren van hun bedrijfsmiddelen, met een focus op kringlooplandbouw en efficiënte inzet van meststoffen, water en energie. Werken met KPI’s: Het inzetten van key performance indicators (KPI's) die agrariërs helpen bij het monitoren van hun bedrijfsvoering op belangrijke duurzaamheidsaspecten, zoals bodemgezondheid, biodiversiteit en klimaatimpact. Meten is weten: Het aanmoedigen van agrariërs om hun prestaties nauwkeurig te meten en monitoren, zodat ze beter inzicht krijgen in hun bedrijfsprocessen en de impact van veranderingen kunnen evalueren en benchmarken met collega-bedrijven. Samen met agrariërs een meetnetwerk opzetten voor bodem- en waterkwaliteit in de regio Foodvalley, gericht op hun eigen vragen aangaande duurzame landbouw en natuurherstel. De uitwisseling over resultaten onder professionele begeleiding levert inzichten op over mogelijke maatregelen en verhoogt het bewustzijn over het belang van schoon water en gezonde bodems. Studiegroepen: Het organiseren van studiegroepen waarin agrariërs van elkaar leren en kennis delen over specifieke thema's, zoals natuurinclusieve landbouw, eiwitbenutting of de energietransitie.

Bijpassende fiches: • • • • • • • • •

L1.1: Meetnetwerk Bodem en Waterkwaliteit L1.2: Nutriëntenbehoud in het landelijk gebied L2: Maaisel composteren L3: Versterken regionale graanketen L5: Implementatie Monitor Duurzame Landbouw Gelderland – Regio Foodvalley L7: Efficiënte eiwitbenutting L11 Invloed duurzaam voer op humane gezondheid L12: Manifest Gezonde Leefomgeving 2.0 L13: Landbouwnetwerk Foodvalley

c) Energie Doelstelling: Het ontwikkelen van nieuwe kansen binnen de energietransitie, waarbij agrariërs een centrale rol spelen in de productie van duurzame energie en het verminderen van hun eigen energieverbruik. Uitwerking: •

Duurzame energieoplossingen: Agrariërs ondersteunen bij de ontwikkeling en implementatie van zonne-energie, windenergie en andere duurzame energiebronnen, zoals biogas. Energie en milieu doelstellingen realiseren van bedrijven, overheden en

samenleving in de Regio Foodvalley •

•

Verdienmodellen voor energieproductie: Onderzoeken van nieuwe verdienmogelijkheden, bijvoorbeeld door energieopwekking te combineren met landbouwactiviteiten. Energiebesparing: Het stimuleren van energiebesparende maatregelen op landbouwbedrijven, waardoor zowel de bedrijfskosten als de milieu-impact verminderd worden. 3

Bijpassende fiches: • •

L8: Biogashubs Foodvalley L10: Agri Energiefixers

d) Verdienvermogen toekomst Doelstelling: Het versterken van het verdienvermogen van agrariërs door innovatieve oplossingen te ontwikkelen die hen in staat stellen om ook op lange termijn economisch rendabel te blijven. Het verdienvermogen heeft niet alleen een economische, maar ook een maatschappelijke component. Vandaar dat ook gezocht wordt naar verbinding met de burger. Uitwerking: •

•

•

Nieuwe businessmodellen: Ondersteuning bij de ontwikkeling van alternatieve inkomstenbronnen, zoals kortere ketens, directe verkoop aan consumenten, of de integratie van nevenactiviteiten zoals agrarisch natuurbeheer. Innovaties in verdienmodellen: Verkennen van kansen in de markt voor biologische producten, premium nichemarkten, en het inzetten van nieuwe technologieën voor meer efficiëntie. Ketenversterking: Het opzetten van samenwerkingen met afnemers, verwerkers en retail om een stabielere afzetmarkt voor duurzame producten te creëren.

Bijpassende fiches: • • • • • • • •

L3: Versterken regionale graanketen L4: Haalbaarheidsonderzoek grootschalige monovergisting Binnenveld L8: Biogashubs Foodvalley L10: Agri Energiefixers L 11 Invloed duurzaam voer op humane gezondheid L12: Manifest Gezonde Leefomgeving 2.0 L13: Landbouwnetwerk Foodvalley M6: Verhoging van het verdien- en innovatievermogen.

Onderstaande fiches hebben ook een forse overlap met dit deelthema: • •

M3: Lokale coffee free coffee beans M4: Gezond bouwen in de Foodvalley

e) Bedrijfsondersteuning / erfbetreders Doelstelling: Het bieden van gerichte ondersteuning aan agrariërs door coaches en erfbetreders, die een cruciale rol spelen in de bedrijfsvoering van veel agrariërs. Uitwerking: •

•

Keukentafelgesprekken: Persoonlijke gesprekken met agrariërs over de uitdagingen en kansen voor hun bedrijf, met inzet van agrarisch coaches en waarbij erfbetreders hun expertise delen en maatwerkadviezen geven. Kennis op maat: Het bieden van specifieke, op de individuele ondernemer gerichte kennis, bijvoorbeeld over wet- en regelgeving, subsidies of technische innovaties.

4

•

Begeleiding op maat: Praktische begeleiding bij de implementatie van veranderingen op het bedrijf, zoals nieuwe technologieën, duurzaamheidsmaatregelen of financieringsopties.

Bijpassende fiches: • • • •

L9: Gesprek van de toekomst L12: Manifest Gezonde Leefomgeving 2.0 L13: Landbouwnetwerk Foodvalley M6: Verhoging van het verdien- en innovatievermogen

Conclusie De vijf pijlers bieden een samenhangend kader waarin de landbouwfiches van de Regiodeal verder uitgewerkt kunnen worden. Door in te zetten op praktische kennis, vakmanschap, energie, verdienvermogen en bedrijfsondersteuning, wordt het toekomstperspectief van de agrariër in de regio versterkt. Dit sluit aan bij de bredere doelstellingen van de Regiodeal, namelijk het realiseren van een toekomstbestendige en veerkrachtige landbouwsector.

5

3. Tabel aanvraag financiering en cofinanciering Landbouw Regiodeal Kostensoort en partij die daarvoor cofinanciering levert en geld vraagt:

Dekking:

Gevraagde bijdrage uit Regio Deal Rijk (max. 50%)

Eigen bijdrage (minimaal zelfde bedrag als gevraagd aan het Rijk) Fiches:

In geld / Euro’s

L1.1 Bodem en waterkwaliteit L1.2. Nutriëntenbehoud landelijk gebied L2 Maaisel composteren L3 Versterken regionale graanketen L5 Implementatie MDLG L7 Eiwitbenutting melkvee via hooi L8 Biogashubs L9 Gesprek van de toekomst L10 Agrifixers L11 Invloed duurzaam voer op humane gezondheid L12 Manifest gezonde leefomgeving L13 Landbouwnetwerk Foodvalley Cofinanciering Regio Foodvalley

€ 120.000 € 650.000

€ 480.000 € 400.000

€ 150.000 € 240.000

Totaal Totaal cofinanciering incl. inkind

€ 3.830.000 € 5.091.000

€ 1.261.000

€ 190.000 € 1.640.000 € 300.000 € 50.000

In kind (uren etc.) tevens uitgedrukt als waarde in Euro’s € 75.000 € 30.000 € 130.000 € 160.000 € 126.000 € 100.000 € 250.000

In geld / Euro’s € 400.000 € 725.000 € 200.000 € 275.000 € 360.000 € 364.000 € 300.000 € 1.140.000 € 150.000 € 345.000 € 500.000

€ 4.759.000

6

4. Aanvrager en intentieverklaringen partners: Onderstaande partners steunen via intentieverklaringen zijn de overkoepelende notitie en alle landbouw fiches die hierin genoemd zijn. Regio Foodvalley LTO Noord Aeres Gemeente Ede

7