Document · PDF

D1. De Staat van Utrecht over armoede

Gemeenteraad 13 mei 2025, gemeente RenswoudeBij agendapunt: De Staat van Utrecht - De Staat van Utrecht over armoede28.683 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

2.5

Samenvattend: armoede is vaak diepgeworteld

Was 75 jaar geleden, bij de opkomst van de verzorgingsstaat, armoede nog iets dat bestreden leek te kunnen worden met inkomensgerelateerde wetten, dan laten de inzichten van de laatste decennia een veel complexer beeld zien. Voor zoverre armoede gepaard gaat met veel stress, kan het de gezondheid en het gebruik van executieve functies doen verslechteren. Beide zijn juist kwaliteiten die men nodig heeft om uit de geldzorgen te kunnen komen. Daarnaast is er ook risico dat men genetisch stresseffecten doorgeeft aan kinderen, waarmee hun startsituatie op een impactvolle achterstand komt te staan.

Ook los van stressvolle situaties wordt gezien dat er heel wat vaardigheden nodig zijn om (financieel) redzaam te zijn in onze samenleving. De WRR benoemt dat als doenvermogen. Hiermee worden eveneens vooral ook executieve functies bedoeld. In hoeverre men hierover beschikt, verschilt van persoon tot persoon en dit kan niet van buitenaf zomaar bijgespijkerd worden. Het gaat om vaardigheden die grotendeels in aanleg aanwezig zijn. Mensen die niet beschikken over een optimaal doenvermogen, of liever, die een doenvermogen hebben dat niet helemaal aansluit bij de eisen en verwachtingen van onze samenleving, staan op achterstand als zij in armoede leven. Zij maken gemiddeld minder kans om snel en voortvarend uit de financiële problemen te komen. Iets dergelijks geldt ook voor mensen die minder dan gemiddeld ‘grip’ ervaren op de wereld om hen heen. Zij ervaren een kloof tussen (instanties binnen) de samenleving en het uitvoering geven aan hun eigen wensen en ‘levensprojecten’. Ongewenste effecten daarvan zijn onder andere dat wantrouwen tegen instanties kan groeien en dat parallel gevoelens van (vermeend) eigen tekortschieten naar binnen slaan. Op die manier kan het hebben van financiële problemen leiden tot het internaliseren van (misplaatste) schaamte- en schuldgevoelens en tot het ontwikkelen van een laag zelfbeeld.

Samenlevingsbrede ontwikkelingen 3.1

Inleiding

3.2

Nieuwe maatschappelijke normen

3.3

Grote groei van de schuldenproblematiek

3.4

Opkomst van de stress-sensitieve benadering in sociaal domein

3.5

Samenlevingsbrede inzet

3.1

Inleiding Welke rol spelen veranderingen in de samenleving bij de manier waarop armoede ingrijpt in het persoonlijke leven? Armoedevraagstukken hebben altijd als een rode draad door de geschiedenis heen gelopen en nooit een quick-fix gekend. (De Swaan, 1988) Wel veranderde (en verandert) de context van financiële problemen voortdurend. Zoals nu duidelijk is geworden, is het ‘onder de huid kruipen’ van armoede niet alleen met grootschalige en abstracte financiële regelingen te verhelpen. Daar horen volgens deskundigen ook meer in de maatschappij gewortelde ontwikkelprocessen bij. (WRR, 2006) (SCP, 2023) In het onderstaande gaan we beknopt in op de nieuwe context en interpretatie van de huidige armoedeproblemen. We hebben het over de opkomst van nieuwe maatschappelijke (communicatie)normen, over de sterke groei van de schuldenproblematiek, over het meer geïnstitutionaliseerd raken van de stress-sensitieve benadering in het sociale domein en over de grote diversiteit aan partijen die momenteel actief zijn bij armoedevraagstukken. 39

3.2

Nieuwe maatschappelijke normen

Van verzorgingsstaat naar participatie- en netwerksamenleving Rond de jaren ’90 van de vorige eeuw vond een kanteling plaats van de klassieke verzorgingsstaat naar de participatiesamenleving. Deze kanteling kwam grotendeels voort uit het feit dat de kosten van de verzorgingsstaat dermate opliepen dat deze niet meer houdbaar zou blijven als er geen aanpassingen kwamen. In de nieuwe participatiesamenleving wordt, ten opzichte van de periode ervoor, vanuit de overheid een groter beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van burgers op gebieden als onder andere zorg, werk en inkomen; zij worden geacht op alle punten meer eigen redzaamheid te gaan tonen. (WRR, 2017) Parallel hieraan kwamen processen als digitalisering en globalisering verder op gang. De wereld wordt in volle breedte toegankelijk voor iedereen via beeldschermen en ICT-gebruik (netwerksamenleving). Dit proces ging belangrijke nieuwe eisen stellen aan communicatieen overlegstrategieën van mensen en instanties onderling. Er wordt bijvoorbeeld steeds sterker geleund op ieders vermogen om vragen of problemen om te zetten in (abstracte) digitale acties.

(Kennisplatform Wij-Leren.nl, zd) (Jungman, 2020) Vanuit armoedeperspectief houdt dit onder andere in dat aanvragen voor uitkeringen, verzoeken tot specifieke financiële ondersteuning, het aangaan van kredietleningen en het melden van veranderingen in de huishoudsamenstelling in een web van databestanden terecht

komt, waarop men soms niet of nauwelijks nog grip heeft. Positief aan de digitalisering (vanuit armoedeperspectief bezien) is dat er door de automatisering van procedures veel meer financieel maatwerk mogelijk is, dan als alles door mensen zou moeten worden geadministreerd en berekend. De keerzijde is dat er veel verlies is opgetreden aan menselijk contact waarin aanvragers de eigen persoonlijke situatie kunnen toelichten en ze zich als mens gezien kunnen voelen. Door dit soort persoonlijke contacten zouden instanties ook sterker in verbinding blijven staan met wat er speelt bij hun cliënten en procedures daarop aanpassen. Daarnaast is een schaduwzijde dat door de digitalisering ook risico van verlies aan controle kan optreden. Het digitaal (onjuist) aanleveren van financiële en bijkomende persoonlijke gegevens kan, mede door soms onzichtbare datakoppelingen, verstrekkende (lange termijn) gevolgen hebben. Het blijvend herijken van basisbehoeften In veranderende samenlevingen veranderen welzijnsstandaarden ook mee. Wat eerst als een luxe wordt beschouwd (zoals 75 jaar geleden nog een eigen telefoon) kan uitgroeien tot een absoluut minimum vereiste. Om digitaal redzaam te kunnen zijn, zijn er bijvoorbeeld laptops, telefoons en internetabonnementen nodig.

Om te kunnen ‘meedoen’, zoals in de participatiesamenleving ook verwacht wordt, is geld nodig voor mobiliteit, deelname aan (sport) verenigingen en ontmoeting. De kosten om in geval van armoede

minimaal te kunnen functioneren moeten steeds opnieuw geijkt worden, omdat de samenleving zelf nieuwe normen stelt. Sinds enkele jaren is in dit kader ook het brede en soms wat verwarrende begrip ‘bestaanszekerheid’ ingeburgerd geraakt. Veel partijen op het gebied van (kennis over) armoede omarmen dit begrip en geven er een eigen invulling aan. Verwarrend is daarbij mogelijk dat aan het woord ‘bestaan’ een religieus-levensbeschouwelijke betekenis kan worden toegekend, die zich moeilijk laat verenigen met het woord ‘zekerheid’ (niemand kan zeker zijn van zijn of haar ‘bestaan’ in levensbeschouwelijke of existentiële zin). In dat opzicht kan het woord tot de verbeelding spreken van burgers in een niet-realistisch opzicht. De brede manier van kijken naar armoede is met name ook opgepakt door de Commissie Sociaal Minimum. Zij bracht in 2023 twee rapporten uit over een zeker bestaan in Nederland en komt met uitgewerkte berekeningen over de gewenste hoogte van toekenningen. Daarnaast presenteert ze zeven breed uitlopende beleidsuitdagingen. Het gaat hierbij onder andere om het versterken van de financiële positie van huishoudens met kinderen, het investeren in een realistisch activeringsbeleid en harmoniseren van gemeentelijke regelingen. (Commissie Sociaal Minimum, 2023a) (Commissie Sociaal Minimum, 2023b)

3.3

Grote groei van de schuldenproblematiek

Beperkte overlap tussen huishoudens met schulden en huishoudens met laag inkomen Een andere belangrijke recente maatschappelijke ontwikkeling op gebied van financiële problematiek is de grote groei van het aantal geregistreerde problematische schulden. In de afgelopen dertig jaar is het aantal huishoudens met dit type schulden bijna verdrievoudigd. (Hogeschool van Amsterdam, Lectoraat Armoede Interventies, 2024) Onderzoek wijst uit dat 60% van de huishoudens met geregistreerde problematische schulden deze (minimaal) drie jaar op een rij heeft. (CBS, 2023d) Uit de cijfers over de provincie Utrecht blijkt dat er in 2023 19.700 huishoudens zijn met een inkomen tot aan de lage inkomensgrens en 47.500 huishoudens met geregistreerde problematische schulden. Dit betekent dat er 2,4 maal zoveel huishoudens zijn met schulden, als huishoudens met een laag inkomen volgens de CBS-definitie. Een van de vragen is in hoeverre er overlap is tussen beide groepen. Dekt het aantal huishoudens met schulden bijvoorbeeld de hele groep huishoudens met laag inkomen af? Het antwoord is nee. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) stelt dat er een zwakke samenhang is tussen de groep mensen met een inkomen onder de armoedegrens en mensen met geregistreerde problematische schulden. Hiervoor zijn verschillende verklaringen mogelijk en wordt verwezen naar het

feit dat armoede en problematische schulden geen gemeenschappelijke oorzaak hoeven te hebben. Zo vergroten bijvoorbeeld een afstand tot de arbeidsmarkt en het hebben van een groot aantal kinderen de kans op armoede en niet per se de kans op een problematische schuld. Anderzijds vergroten financiële ongeletterdheid en een verslavingsprobleem juist wel de kans op een problematische schuld en niet per se de kans op het hebben van een inkomen onder de armoede grens. In 2021 had een kwart van de mensen met een inkomen onder de armoedegrens ook problematische schulden. (SCP, 2024b) Opkomst schuldenproblematiek De sterke groei van het aantal mensen dat met problematische schulden te maken krijgt wordt door deskundigen onder andere toegeschreven aan de flexibilisering van de arbeidsmarkt (men werkt bijvoorbeeld minder vaak met vaste contracten dan voorheen) en de toename van het aantal eenpersoonshuishoudens (waardoor men kwetsbaarder is als het inkomen wegvalt). Ook de digitalisering wordt genoemd als belangrijke factor. Deze maakt bijvoorbeeld het kopen op afbetaling gemakkelijker. In de uitvoeringspraktijk van de schuldhulpverlening wordt gebruik gemaakt van een vierdeling aan soorten schulden: (1) Overlevingsschuld die vaak voorkomt bij mensen met een minimum inkomen die langere tijd hoge vaste lasten hebben.

(2) Overbestedingsschuld die ontstaat als men in principe genoeg geld heeft om rond te komen, maar toch teveel uitgeeft. (3) Aanpassingsschuld. Deze kan ontstaan als de situatie

waarin men leeft plotseling verandert, bijvoorbeeld door ziekte, scheiding of werkloosheid. (4) Compensatieschuld die voortkomt uit bijvoorbeeld een verslavingsprobleem. (Hogeschool van Amsterdam, Lectoraat Armoede Interventies, 2024) (Movisie, 2020) (Schuldhulpverlening.org, sd)

Werkende armen in beeld De groei van de schuldenproblematiek onderstreept het belang om ‘armoede’ niet alleen, of direct, te koppelen aan mensen die een laag inkomen op bijvoorbeeld basis van een uitkering hebben. Ook onder werkenden met hogere inkomens kan er sprake zijn van (langdurige) financiële problematiek. Uit onderzoek blijkt dat er in deze groep veelal ook schaamte speelt om hierover naar buiten te treden. Zo wil men dit vaak ook niet met de eigen werkgever bespreken uit angst dat dit ongewenste gevolgen kan hebben. Diverse werkgevers van grote organisaties proberen hier inmiddels proactief beleid op te voeren en roepen hun medewerkers op om eventuele financiële problemen bespreekbaar te maken. (SAM&, 2020b) (Financieelfittewerknemers, zd) (Nibud, 2018)

Schuldenproblematiek vormt een belangrijk nieuw segment in de manier waarop armoede zich openbaart in de huidige samenleving. Het verlegt de aandacht van armoede als alleen een inkomensprobleem van met name uitkeringsgerechtigden naar een bredere context. De aanpak van schuldenproblematiek heeft momenteel veel politieke aandacht. [bron]

3.4 Opkomst van de stress-sensitieve benadering in sociaal domein Stress-sensitief werken raakt ingeburgerd De nieuwe inzichten over de effecten van stress op gezondheid en gedrag, zoals genoemd in deel II, hebben inmiddels in diverse sectoren een zachte landing gemaakt. In ziekenhuizen, de jeugd gezondheidszorg en ook het sociaal domein van gemeenten wordt de zogeheten stress-sensitieve aanpak toegepast. Bij deze aanpak kunnen verschillende methodieken worden ingezet. Pioniers op het vlak van de stress-sensitieve benadering in het sociaal domein in Nederland (Jungman et al, 2020) onderscheiden drie niveaus waarop kan worden ingestoken door bijvoorbeeld gemeentelijke afdelingen Werk & Inkomen. 1. Bewust niveau: Hierbij voorzien organisaties hun professionals van kennis over de wijze waarop chronische stress doorwerkt en hoe vaak het voorkomt. Doordat de professionals de impact begrijpenen zich kunnen realiseren dat het waarschijnlijk vaak speelt, kunnen zij met meer compassie samenwerken met hun cliënten. Zij zullen het gedrag van sommige van hun cliënten minder snel duiden als ‘ongemotiveerd’ en de samenwerking langer in stand houden. 2. Geïnformeerd niveau: Op dit niveau liggen de ambities hoger en gaan organisaties verder dan kennisverspreiding. Ze zetten de

Concrete boodschappen vanuit het stress-sensitief werken op de afdeling Werk & Inkomen van de gemeente Utrecht

kennis over de doorwerking van chronische stress actief in om echt aanpassingen te doen in bestaande werkwijzen. Ze gaan bijvoorbeeld hun medewerkers trainen om stress-gerelateerde no-shows te reduceren en richten hun ontmoetingsruimten anders in, zodat de ontmoetingen zo min mogelijks stress toevoegen bij de cliënten. 3. Getransformeerd niveau: Hier wordt nog een stap verder gegaan en werkt men vanuit het besef dat er vaak meer nodig is dan alleen toeleiding naar betaald werk of het oplossen van schulden om cliënten te helpen. Op dit niveau wordt ook toegewerkt aan het (weer) grip en regie laten krijgen van cliënten op hun leven in het algemeen. (Jungman, 2020)

• Zorg dat er niet meer stress bijkomt • Houd ingewikkelde gesprekken ’s ochtends (of bij jongeren juist ’s avonds) • Ontvang mensen gastvrij en spreek en schrijf in een heldere taal • Breng kinderen tijdens een gesprek even naar een speelhoek • Geef de mensen het gevoel van een gelijkwaardig gesprek • Toon empathie en laat merken dat je jezelf in hen hebt verdiept en onbevooroordeeld bent • Hak opdrachten in stukjes • Stuur appjes die herinneren aan gemaakte afspraken • Vertel over de gevolgen van chronische stress • Zorg op succesmomenten voor (kleine) beloningen • Doe iets aan de oorzaak

Basisingrediënten nog in ontwikkeling De toepassingsmogelijkheden van het concept stress-sensitief werken zijn nog volop in ontwikkeling. Dat geldt voor zowel de wetenschappelijke onderbouwing als voor de praktische uitwerking. Belangrijke ingrediënten van de stress-sensitieve aanpak zijn onder andere: psycho-educatie aan cliënten over de impact van stress, het samen met cliënten opstellen en uitwerken van (leer)doelen en plannen, zorgdragen voor schriftelijke communicatie die zo simpel mogelijk wordt gehouden (positieve toon, persoonlijke benadering, specifiek over welke acties er verwacht worden) en inrichting van ontmoetingsruimten met omgevingscomfort (daglicht, rust, ruimte, groen en planten). (Jungman, 2020)

Samenvattend kan gesteld worden dat met de stress-sensitieve aanpak de eerste (geïnstitutionaliseerde) schreden zijn gezet in het toepassen van nieuwe kennis over het menselijk functioneren, binnen armoedebeleid. Met de aanpak probeert men te werken aan het verlagen van de druk (en stress-niveaus) van mensen met financiële problemen, om op die manier de negatieve spiraalwerking ervan te doorbreken.

3.5

Samenlevingsbrede inzet

Tenslotte noemen we als kenmerk van de huidige context waarin armoede maatschappelijk gezien wordt, de samenlevingsbrede inzet. In de praktijk worden problemen rond armoede in Nederland veel breder opgepakt dan via de door wetten geregelde inzet van het Rijk en gemeenten. Voor de provincie Utrecht geldt bijvoorbeeld dat zij zich inzet voor huishoudens met weinig inkomen door middel van regelingen op gebied van openbaar vervoer en huis-isolatie. Naast deze overheidsorganen zijn er ontelbaar veel (maatschappelijke) organisaties, stichtingen en particulieren die zich inzetten voor mensen met financiële problemen. Soms raken de particuliereen de overheidsinzet elkaar, bijvoorbeeld als ervaringsdeskundigen mee kunnen werken aan beleidsvorming op het gebied van armoede of als gemeenten samenwerken met lokale kenniscentra en belangenverenigingen om te innoveren op armoedebeleid. In het onderstaande noemen we (verre van uitputtend) enkele trends die momenteel zichtbaar zijn in de aanpakken rond armoede. (Provincie Utrecht, 2024b) (Provincie Utrecht, 2024)

Meer ruimte voor ervaringsdeskundigheid in beleid In de afgelopen jaren wordt er vanuit diverse maatschappelijke organisaties ingezet op het opleiden van ervaringsdeskundigen; mensen die hun ervaringen met arm-zijn helder en open weten te verwoorden. Ze vormen daarmee een tolk voor grote groepen mensen wiens

(diepgaande en complexe) ervaringen heel lang onzichtbaar zijn gebleven voor de buitenwereld. De ervaringsdeskundigen geven soms workshops en spreken onder andere bij congressen en bijeenkomsten met (overheids)bestuurders. (Sterk uit armoede, 2020) (Movisie, 2024) Een recent voorbeeld van een boek over armoede dat gebaseerd is op ervaringskennis, is ’S Jongers ‘Armoede uitgelegd aan mensen met geld’ (2024). Hierin verweeft hij het verhaal over zijn eigen levensloop met (wetenschappelijke) inzichten en theorieën op het gebied van armoede. Hij concludeert dat ‘armoede zoveel meer is dan geen geld hebben. En de armoede verlaat je niet eens je geld hebt… Al ben ik nu bestaanszeker, de littekens op mijn lichaam en ziel zullen nooit verdwijnen’. In zijn boek introduceert ’S Jongers ook de term ‘spreidstandburger’ en onderstreept het belang van deze groep voor de samenleving. Met een spreidstandburger bedoelt hij burgers, zoals hijzelf, die door hun afkomst en vroegere ervaringen met ‘elk been in een andere wereld staan’. Aan de ene kant zijn deze spreidstandburgers succesvol in hun werkveld, maar aan de andere kant dragen ze een verleden mee dat totaal afwijkt van de homogene werkomgeving waarin ze terecht gekomen zijn.

’S Jongers beveelt leidinggevenden aan om actief op zoek te gaan naar spreidstandburgers in hun organisatie en er niet langer van uit te gaan dat iedereen op dezelfde wijze naar de wereld kijkt. (‘S Jongers, 2024)

Toenemende verantwoordelijkheid publieke en private sectoren Voor veel publieke en private sectoren geldt dat er een toenemend besef ontstaat dat armoede- en schulden vraagstukken een integrale inzet behoeven. Op uiteen lopende manieren worden zij gevraagd een verant woordelijke rol op zich te nemen of initiëren zij dat zelf. Zoals hiervoor al kort genoemd, verschijnen er voor werkgevers in het algemeen steeds meer ‘educatietrajecten’ in hoe zij hun werknemers preventief tegemoet kunnen komen bij financiële problemen. De insteek is onder andere dat het in dienst hebben van werknemers met armoedeproblematiek nadelig is voor de organisatie. Het kan bijvoorbeeld leiden tot verminderde productiviteit en tot het moeten uitvoeren van administratief belastende loonbeslagen. (Financieelfittewerknemers, zd) (Nibud, 2018) Middels het rapport ‘Omgaan met armoede op scholen’, wordt door de Rijksoverheid een expliciete handreiking gedaan aan alle primair- en voortgezet onderwijsscholen in ons land om een armoede-aanpak te integreren in visie en beleid. De aanpak kent drie pijlers: het goed herkennen en bespreekbaar maken van armoedesignalen bij kinderen en ouders, door middel van financiële en materiële steun

zorgen dat schoolkosten beheersbaar blijven voor huishoudens met financiële problemen en tenslotte financiële educatie. (Ministeries van SZW en OCW, 2022) (NJI_Nederlands Jeugd Instituut, z.d.)

Diverse rechtbanken maken inmiddels gebruik van schulden functionarissen. Deze functionarissen komen in beeld bij zaken die voor de rechter komen, waarbij mogelijke financiële problematiek speelt. De functionaris kan, als de rechtzoekende daarvoor open staat, doorgeleid worden naar schuldhulpverleningstrajecten van de gemeente. (Binnenlands bestuur, 2024) (Rechtspraak, z.d.) Jeugdzorg Nederland stelt in haar reflectieverslag ‘Jeugd bescherming als er sprake is van financiële problematiek bij ouders’ dat in de toekomst de financiële situatie van ouders explicieter en grondiger in analyses van de gezinsproblematiek betrokken gaan worden. Mede naar aanleiding van de Kinderopvangtoeslagaffaire bleek dat de impact die financiële problemen bij gezinnen waar kinderbeschermingsmaatregelen (potentieel) spelen, niet altijd goed genoeg zichtbaar is geweest. Er wordt nu ingezet op meer scholing en nieuwe handelingskaders op dit vlak. (Jeugdzorg Nederland, 2024)

Naast dat grote koepels van (nuts)voorzieningen zoals energie leveranciers, woningcorporaties, drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars proberen mogelijke betalingsproblemen in

een vroeg stadium te signaleren bij hun klanten, kunnen zij sinds 1 januari 2021 ook gemeenten waarschuwen als zij zien dat dit niet tot resultaat heeft geleid. Een gemeente zal na een signaal van bijvoorbeeld een verhuurder zelf iemand uitnodigen voor een gesprek om te kijken of hulpverlening op gang gebracht moet of kan worden. Het staat de aangeschrevenen overigens wel vrij om de hulp van de gemeente te weigeren. Deze vorm van vroegsignalering door gemeenten kan mogelijk worden uitgebreid met gegevens van bijvoorbeeld ook hypotheekverstrekkers en andere partijen. (Rijksoverheid, z.d.) (Divosa, 2023)

Met de inzet van crowdfunding komen innovatieve programma’s tot stand die vaak op heel basale en directe wijze armoedeproblematiek te lijf gaan. Voorbeelden van stichtingen die veel media aandacht hebben gekregen in de afgelopen periode zijn ‘Lekker Geven’ van de Rotterdamse straatarts Van Tongerloo en Collectief Kapitaal. Deze laatste is in januari 2025 ook een samenwerkingsverband aangegaan met de gemeente Utrecht in een project om werkenden in de bijstand financieel te ondersteunen. Het doel is om via crowd funding 100.000 euro op te halen waarmee 100 Utrechters een jaar lang een financiële buffer ontvangen. De achtergrond is dat momenteel mensen die een bijstandsuitkering hebben en daarnaast werken, maar zeer beperkt mogen bijverdienen. Bij een teveel wordt dit pas een maand later ingehouden. Dit achteraf verrekenen creëert financiële stress en maakt volgens wethouder en stichting

Collectief Kapitaal de stap naar werk alleen maar moeilijker. Een financiële buffer geeft hierbij verlichting. (Gemeente Utrecht, 2025) (Lekker geven, z.d.) (Collectief Kapitaal, z.d.)

Middels onder andere filantropie en experimentele aanpak worden schulden van huishoudens soms integraal afgekocht. Een voorbeeld is het filantropische werk vanuit miljardairsfamilie Van der Vorm via stichtingen Nieuw Vaarwater en Fonds De Loods in Rotterdam. Ook is er in 2024 een experimenteel programma opgestart in de gemeente Arnhem. In het project ‘Immerloo schuldenvrij’ kunnen huishoudens in één keer van hun schulden afkomen. De gemeente heeft hierover afspraken gemaakt met grote schuldeisers. De mogelijke ‘tegenprestatie’ is dat de gezinnen met een professional aan de slag gaan met onderliggende problemen. Onderzocht wordt ook in hoeverre dit project de overheid uiteindelijk financieel iets oplevert. (Nationaal programma Arnhem Oost, zd) (Algemeen Dagblad, 2024) (Binnenlands Bestuur, 2024)

3.6

Tenslotte

Ondanks dat het bestrijden van armoede op een ruime samen levingsbrede inzet kan rekenen, voorkomt dit niet dat er op dit moment nog veel mensen (ernstige) financiële problemen hebben. Deels heeft dit te maken met externe factoren als de actuele stijging van kosten voor levensmiddelen en wonen en de politieke vraagstukken daaromheen. Deels ook gaat het om ‘niet-gebruik’ van hulpbronnen zoals financiële regelingen of andersoortige tegemoetkomingen. Een aanzienlijk deel van rechthebbenden wordt niet bereikt, omdat zij niet op de hoogte zijn van het bestaan van de tegemoetkomingen, de weg er naar toe niet kunnen vinden, de drempel voor hen te hoog is om financiële problemen naar buiten te brengen en/of het vertrouwen te laag is in de samenleving totaal. Deze ‘mismatch’ tussen (latente) vraag en aanbod is een wicked problem. De nieuwe kennis over hoe armoede zijn diepe weerslag kan hebben op gezondheid en gedrag gaat hopelijk steeds meer vruchten afwerpen en bijdragen aan een ‘waardiger’ samenleven. De nieuw gegroeide inzichten zullen op termijn hopelijk steeds breder toepasbaar en effectiever blijken.

Bibliografie

• Algemeen Dagblad. (2024, september 2). Gemeente wil schulden kwijtschelden, maar inwoners gooien deur dicht. Zó diep zit het wantrouwen. Opgehaald van Algemeen Dagblad. • Augeo foundation. (2023, mei 3). De werking van DNA kan veranderen door jeugdtrauma’s. Augeo foundation. Opgehaald van https://www.augeo.nl/actueel/werking-van-dna-doorjeugdtraumas • Augeomagazine. (2021, December). Epigenetica laat ons trauma’s door kindermishandeling

• CBS. (2023a). Arbeidsparticipatie hoger bij goede beheersing Nederlands. Opgehaald van CBS.nl. • CBS. (2023d). Schuldenproblematiek in beeld. Opgeroepen op mei 2023, van CBS.nl. • CBS, NIBUD, SCP. (2024). Nieuwe meetmethode CBS, SCP en Nibud brengt armoede scherper in beeld. Opgehaald van CBS.nl. • CBS, NIBUD, SCP. (2024b). De nieuwe methode om armoede in Nederland te meten. • Centraal Planbureau. (2024). Verschillen tussen hand-to-mouth huishoudens in Nederland.

beter begrijpen. Augeomagazine. Opgehaald van https://www.augeomagazine.nl/special-

• Collectief Kapitaal. (zd). Ieder mens een zeker bestaan. Opgehaald van Collectiefkapitaal.nl.

huisartsenzorg/achtergrond-epigenetica

• Commissie Sociaal Minimum. (2023a). Een zeker bestaan. Naar een toekomstbestendig stelsel van

• Binnenlands Bestuur. (2023, mei 26). Gemeenten flink aan de bak. Meer preventie en nazorg nodig bij probleemschulden. Binnenlands Bestuur, pp. 31-33. • Binnenlands Bestuur. (2023, maart 22). Gemiddelde schuldenlast Utrechter gehalveerd. Binnenlands Bestuur. • Binnenlands Bestuur. (2024, juni 6). Helft kleinere gemeenten heeft moeite met aanpak armoede. Binnenlands bestuur. • Binnenlands Bestuur. (2024, juni 3). Kleinere gemeenten niet uitgerust voor aanpak armoede. Binnenlands Bestuur. • Binnenlands bestuur. (2024, april 3). Rechtbank biedt hulp bij schuldenaanpak. Opgehaald van Binnenlands Bestuur. • Binnenlands Bestuur. (2024, april 28). Rotterdamse filantropen lossen schulden gezinnen af. Binnenlandsbestuur.nl. • Binnenlands Bestuur. (2024a, september 6). Waarom mensen geen bijstand of toeslag aanvragen. Binnenlands Bestuur. • Bregman, R. (2013, december 17). Waarom arme mensen domme dingen doen. De correspondent. • Budgetcoach groep. (z.d.). Geen (geld)zorgen! Op naar financieel fitte medewerkers. Opgeroepen op mei 2023 • CBS. (2020). Schuldenproblematiek in beeld. Huishoudens met geregistreerde problematische schulden 2015-2018. • CBS. (2023). Armoede en sociale uitsluiting. Opgehaald van Longreads.cbs.nl: https://longreads. cbs.nl/armoede-en-sociale-uitsluiting-2023/risico-op-armoede-bij-huishoudens/

het sociaal minimum. • Commissie Sociaal Minimum. (2023b). Een zeker bestaan. Naar een toekomstig stelsel van het sociaal minimum. • Dannenberg, E. (2024, september 18). Staar je niet blind. Armoede is een veelkoppig monster waar inwoner en professional maar beperkt grip op hebben. Binnenlands bestuur. • De Correspondent. (2013, december 17). Waarom arme mensen domme dingen doen. De Correspondent. • De Correspondent. (2023, april 25). Arm of rijk: iedereen doet domme dingen. De Correspondent. • De Swaan, A. (1988). Zorg en de staat. • Deloitte et al. (2022). Onzichtbare geldzorgen op de werkvloer. Een onderzoek naar het werkgeversperspectief op de financiële gezondheid van werknemers. • Divosa. (2020). Werkende armen - (Her)kennen we die? Opgehaald van Divosa.nl. • Divosa. (2023). Ontwikkelingen in de vroegsignalering. Hoe kijken gemeenten hier tegenaan? • Financieelfittewerknemers. (zd). De rol van de werkgever. Opgehaald van www.financieelfittewerknemers.nl. • Geldfit. (2023). Over geldfit. Opgeroepen op mei 2023, van Geldfit.nl. • Gemeente Amsterdam. (2021). Dienstverlening bij geldproblemen. • Gemeente Utrecht. (2023). Actieagenda Utrechters Schuldenvrij. • Gemeente Utrecht. (2023). Financiële vitaliteit op de werkvloer. Opgeroepen op mei 2023, van Intranetpagina. • Gemeente Utrecht. (2023). Hulp bij geldproblemen. Opgeroepen op mei 2023, van Intranetpagina.

• Gemeente Utrecht. (2023). Stress-sensitief werken helpt. Opgeroepen op mei 2023, van Intranetpagina. • Gemeente Utrecht. (2025). Gemeente Utrecht en Collectief Kapitaal starten actie als antwoord op ‘kapotte bijstand’. Opgehaald van www.Utrecht.nl. • Gemeente Utrecht, Hogeschool Utrecht. (2019). Zorgen over geld? Praten helpt. Handreiking: signaleren van geldzorgen. • Hogeschool van Amsterdam, Lectoraat Armoede Interventies. (2024). Financiële dienstverlening toen, nu en straks. Opgehaald van Financiële dienstverlening; toen nu en straks_def. • Ipsos I&O. (2024, maart). Financiële problemen beïnvloeden werk en activiteiten. Opgehaald van IPSOS: https://www.ipsos-publiek.nl/actueel/financiele-problemen-beinvloeden-werk-en-activiteiten/ • Jeugdzorg Nederland. (2024, december). Jeugdbescherming reflecteert. Opgehaald van www.jeugdzorgnederland.nl. • Jeugdzorg Nederland. (2024). Reflectieverslag: Jeugdbescherming als er sprake is van financiële stress bij ouders.

• Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2022). Omgaan met armoede op scholen. • Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2023). Niet-gebruik van inkomensondersteunende regelingen SZW. • Ministeries van SZW en OCW. (2022). Omgaan met armoede op scholen. Handreiking voor PO en VO. • Movisie. (2020). Wat werkt bij de aanpak van armoede en schulden. • Movisie. (2024). Drie eyeopeners bij ervaringsdeskundigheid in beleid. Opgehaald van Movisie.nl. • Movisie. (2024). Werkboek: Armoede beter begrijpen, verrijk je kennis in vijf dagen. • Nationaal programma Arnhem Oost. (zd). Experiment Immerloo schuldenvrij. Opgehaald van Nationaal programma Arnhem Oost. • National Child Traumatic Stress Network. (2010). Understanding the impact of trauma and urban poverty on family systems. Risks, resilience and interventions. • Nationale ombudsman. (2022). Met te weinig genoegen nemen. • Nationale Ombudsman. (2022). Statushouders lopen groter risico op langdurige financiële problemen.

• Jungman, N. W. (2020). Stress-sensitief werken in het sociaal domein.

• NEMO kennislink. (2013, december). Het trauma van je opa overerven. NEMO kennislink.

• Kennisplatform Utrecht Sociaal. (2024). Verslag van de bijeenkomst: Wat als arme mensen domme

• Nibud. (2018). De Nibud-coach voor werkgevers. Opgehaald van Nibud.nl.

dingen doen? Opgehaald van Kennisplatform Utrecht Sociaal. • Kennisplatform Wij-Leren.nl. (zd). 21ste eeuwse vaardigheden. Opgehaald van Kennisplatform Wij-leren.nl. • Lekker geven. (zd). welkom op het crowdfundingsplatform lekker geven. Opgehaald van lekkergeven.nl. • Meisters, R. (2023). Unravelling socioeconomic and regional differences in health and healthcare expenditures in the Netherlands. • Meisters, R. e. (2023, juli). Two sides of the same coin? Absolute income and perceived income inadequacy as social determinants of health. International Journal of equity in health. • Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2022, juli 12). Aanpak geldzorgen, armoede en schulden. • Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2022). Factsheet aanpak geldzorgen, armoede en schulden.

• Nibud. (2022). Rondkomen en betalingsproblemen. Ervaringen van Nederlandse huishoudesn in onzekere tijden. • Nibud. (2023). Nibud position paper werkzame mensen die moeite hebben met rondkomen. Opgehaald van Nibud.nl. • Nibud. (2024a). Geldzaken in de praktijk. • Nibud. (2024c). Factsheet geldzaken in de praktijk. • Nibud. (zd). Werkgevers: Hulp bij geldproblemen medewerkers. Opgehaald van Nibud.nl. • NJI_Nederlands Jeugd Instituut. (zd). Omgaan met armoede op school. • NOS. (2023, april 23). Steeds meer aandacht bij ziekenhuizen voor geldzorgen personeel. Opgehaald van NOS.nl. • Notten, N. (2022, februari 10). Kansenongelijkheid wordt van generatie op generatie overgedragen. Sociale Vraagstukken. • NVVK. (zd). Vroegsignalering. Opgehaald van NVVK.

• Panteia et al. (2020). Schulden en werk. Deelrapport II; werknemers met schulden. • Pharos. (2021). Leven met ongezonde stress. Aandacht voor chronische stress in de aanpak van gezondheidsverschillen. Opgehaald van Pharos.

• SCP. (2023). Somber over de samenleving. Een studie naar verschillen in maatschappelijk onbehagen in Nederland. • SCP. (2024b). Koersen op kwaliteit van de samenleving.

• Pharos et al. (2018). Armoede, schulden en gezondheid.

• SCP. (2024b). Samenhang tussen armoede en problematische schulden. Technische kennisnotitie.

• Pharos. (z.d.). De eerste duizend dagen van een kind. Opgehaald van Pharos: Eerste 1000 dagen

• SER. (2021). Werken zonder armoede.

van een kind - Een Kansrijke Start - Pharos • Provincie Utrecht. (2021). Sociale agenda. Wij doen mee! Opgehaald van Provincie Utrecht. • Provincie Utrecht. (2024, november 6). OV-kortingsregeling voor mensen met krappe beurs in provincie Utrecht. Opgehaald van Provincie Utrecht. • Provincie Utrecht. (2024b, september 3). 38.000 huiseigenaren komen in aanmerking voor isolatiemaatregelen. Opgehaald van Provincie Utrecht. • Raad volksgezondheid en Samenleving. (2022). Van schuld naar schone lei. • Rechtspraak. (sd). Schuldenfunctionaris. Opgehaald van www.rechtspraak.nl. • Rijksoverheid. (zd). Gemeenten: sneller signaleren van schulden. Opgehaald van Rijksoverheid.nl. • RIVM. (2018). Armoede, chronische stress en gezondheid in de gemeente Den Haag. Een verkenning op basis van group model building. • ’S Jongers, T. (2023, april 25). Arm of rijk: iedereen doet domme dingen. De correspondent.

• Sociale vraagstukken. (2024, juli 1). Terugdringen armoede lukt wel, waarom niet bij schulden? Sociale Vraagstukken, pp. 1-4. Opgehaald van Terugdringen armoede lukt wel, waarom niet bij schulden? – Sociale Vraagstukken • Sterk uit armoede. (2020). Sterk uit armoede. Opgeleide ervaringsdeskundigen vertellen hun krachtige verhaal. Opgehaald van www.sterkuitarmoede.nl. • Trimbos instituut. (2023, oktober). Financiële situatie van mensen met ernstige psychische aandoeningen. Opgehaald van Trimbos instituut. • UMC Utrecht. (2019, oktober). Gesprekstherapie na trauma heeft effect op DNA. UMC Utrecht. Opgehaald van https://www.umcutrecht.nl/nieuws/gesprekstherapie-na-trauma-heeft-effectop-dna • Universiteit van Amsterdam / Conen, W. . (2023). Verborgen armoede in Nederland. Een kwantitatief onderzoek naar de omvang, kenmerken, locaties en dynamiek van verborgen armen.

• ’S Jongers, T. (2024). Armoede uitgelegd aan mensen met geld.

• Utrecht Monitor. (2023). Schulden. Opgeroepen op mei 2023, van Utrecht-monitor.nl.

• SAM&. (2020). Wat werkende armen kan helpen bij het vragen van ondersteuning voor hun

• Wijzer in geldzaken. (2023). Leidinggevenden over personeel met financiële problemen.

kinderen. Opgehaald van www.samenvoorallekinderen.nl. • SAM&. (2020b). Altijd op het richeltje lopen. Verslag onderzoek werkende ouders onder de armoedegrens. • Schuldhulpverlening.org. (sd). Welke soorten schulden zijn er? Opgeroepen op januari 16, 2024, van Schuldhulpverlening.org. • SCP. (2012). Een beroep op de burger. Minder verzorgingsstaat, meer eigen verantwoordelijkheid? • SCP. (2018). Als werk weinig opbrengt. Werkende armen in 5 Europese landen en 20 Nederlandse gemeenten. • SCP. (2019). Memo; Als werk weinig opbrengt. Bevindingen en beleidsoverwegingen. Position paper. Opgehaald van SCP.nl.

Opgeroepen op mei 2023, van Wijzeringeldzaken.nl. • Wijzer in geldzaken. (2023b). Geldgesprek in de buurt. In gesprek met werknemers met geldzorgen. Opgeroepen op mei 2023, van Wijzeringeldzaken.nl. • WRR. (2006). De verzorgingsstaat herwogen. Over verzorgen, verzekeren, verheffen en verbinden. • WRR. (2017). Weten is nog geen doen. Een realistisch perspectief op redzaamheid. • WRR. (2023). Grip. Het maatschappelijke belang van persoonlijke controle. Opgehaald van WRRrapport+nr.+108_Grip.Het+maatschappelijk+belang+van+persoonlijke+controle (1).pdf • www.borninbrussels. (2023, December). Epigenetica: hoe verklaren we de overdracht van intergenerationeel trauma? www.borninbrussels. Opgehaald van https://www.bornin.brussels/ nl/nieuws/lepigenetica-hoe-de-overdracht-van-intergenerationeel-trauma-te-verklaren/

Bijlage 1: Armoedecijfers per gemeente

Overzicht van gebruikte armoede-indicatoren a)

Percentage inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (CBS, Nibud, SCP, 2023)

Percentage huishoudens (totaal) met 1 jaar of langer een inkomen tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Percentage huishoudens (totaal) met 4 jaar of langer een inkomen tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Percentage paren met kinderen die 1 jaar of langer een inkomen hebben tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Percentage paren met kinderen die 4 jaar of langer een inkomen hebben tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Percentage eenoudergezinnen die 1 jaar of langer een inkomen hebben tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Percentage eenoudergezinnen die 4 jaar of langer een inkomen hebben tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Percentage alleenwonenden die 1 jaar of langer een inkomen hebben tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Percentage alleenwonenden die 4 jaar of langer een inkomen hebben tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Absolute aantal huishoudens (totaal) dat 1 jaar of langer een inkomen tot aan de lage inkomensgrens heeft (CBS, 2023)

Absolute aantal huishoudens (totaal) dat 4 jaar of langer een inkomen tot aan de lage inkomensgrens heeft (CBS, 2023)

Absolute aantal paren met kinderen dat 1 jaar of langer een inkomen heeft tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Absolute aantal paren met kinderen dat 4 jaar of langer een inkomen heeft tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Absolute aantal eenoudergezinnen dat 1 jaar of langer een inkomen heeft tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Absolute aantal eenoudergezinnen dat 4 jaar of langer een inkomen heeft tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Absolute aantal alleenwonenden dat 1 jaar of langer een inkomen heeft tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Absolute aantal alleenwonenden dat 4 jaar of langer een inkomen heeft tot aan de lage inkomensgrens (CBS, 2023)

Percentage huishoudens met geregistreerde problematische schulden (CBS, 2024)

Absolute aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden (CBS, 2024)

Gemiddelde percentage huishoudinkomen dat aan woonlasten wordt besteed (woonquote) (CBS, 2022)

Percentage huishoudens met risico op energiearmoede (CBS/TNO, 2024)

Amersfoort Amersfoort % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

2,7%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

3,2%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

2,2%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,8%

1 jaar of langer

5,3%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

1,3%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

4,8%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

1,2%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

2.200

19.700

296.300

4 jaar of langer

600

4.800

69.100

1 jaar of langer

400

3.900

48.400

4 jaar of langer

100

1.300

15.600

1 jaar of langer

300

2.100

32.100

4 jaar of langer

100

400

6.500

1 jaar of langer

1.200

10.500

167.600 32.300

300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

8,3%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

6.030

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

21,7%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

3,4%

3,2%

4,8%

Relatief gunstige score: De gemeente behoort binnen de provincie Utrecht tot de drie meest gunstig scorende. Relatief ongunstige score: De gemeente behoort binnen de provincie Utrecht tot de drie meest ongunstig scorende. Cijfers laag inkomen, bron CBS * Afronding van absolute aantallen door CBS naar hondertallen. In geval het getal nul genoteerd staat, ligt de werkelijke waarde tussen de 0 en 49. ** Schulden: Bedoeld worden hier geregistreerde problematische schulden zoals door CBS definieerd. *** Woonquote (2022): Gemiddelde percentage van het huishoudinkomen dat besteed wordt aan woonlasten (exclusief huurtoeslag, koopsubsidie, hypotheekaftrek en dergelijke). Bron: CBS **** E nergiearmoede (2024): Huishoudens met een inkomen tot aan de lage inkomensgrens met een hoge energierekening en/of een woning met lage energetische kwaliteit. Bron: CBS/TNO.

Baarn Baarn % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

2,0%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

2,8%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,8%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

2,2%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,6%

0,8%

1 jaar of langer

4,0%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

0,9%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

4,4%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

300

19.700

296.300

4 jaar of langer

100

4.800

69.100

1 jaar of langer

100

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

200

10.500

167.600 32.300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

6,9%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

780

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

22,3%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

3,3%

3,2%

4,8%

De Bilt De Bilt % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

2,1%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

3,2%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,8%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

2,7%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,8%

1 jaar of langer

5,5%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

1,2%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

4,3%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

1,0%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

600

19.700

296.300

4 jaar of langer

100

4.800

69.100

1 jaar of langer

100

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

100

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

300

10.500

167.600 32.300

100

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

6,6%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

1.290

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

22,3%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

3,7%

3,2%

4,8%

Bunnik Bunnik % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

1,2%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

2,5%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,4%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

1,2%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,3%

0,8%

1 jaar of langer

3,2%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

0,9%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

5,0%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

0,5%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

200

19.700

296.300

4 jaar of langer

4.800

69.100

1 jaar of langer

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

100

10.500

167.600 32.300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

4,3%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

300

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

20,6%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

2,1%

3,2%

4,8%

Bunschoten Bunschoten % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

1,8%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

2,2%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,5%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

1,1%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,2%

0,8%

1 jaar of langer

7,4%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

1,0%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

3,7%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

1,0%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

200

19.700

296.300

4 jaar of langer

4.800

69.100

1 jaar of langer

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

100

10.500

167.600 32.300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

7,2%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

630

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

20,3%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

2,2%

3,2%

4,8%

Eemnes Eemnes % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

1,8%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

2,7%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,6%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

2,3%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,4%

0,8%

1 jaar of langer

5,1%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

0,7%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

3,7%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

100

19.700

296.300

4 jaar of langer

4.800

69.100

1 jaar of langer

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

10.500

167.600 32.300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

7,1%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

300

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

2,8%

3,2%

4,8%

Houten Houten % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

1,3%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

1,9%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,5%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

1,1%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,4%

0,8%

1 jaar of langer

4,5%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

0,8%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

3,3%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

0,9%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

400

19.700

296.300

4 jaar of langer

100

4.800

69.100

1 jaar of langer

100

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

100

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

200

10.500

167.600 32.300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

5,0%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

1.050

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

20,3%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

1,4%

3,2%

4,8%

IJsselstein IJsselstein % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

1,9%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

2,2%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,6%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

1,5%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,6%

0,8%

1 jaar of langer

4,0%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

1,4%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

3,5%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

0,6%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

300

19.700

296.300

4 jaar of langer

100

4.800

69.100

1 jaar of langer

100

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

200

10.500

167.600 32.300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

7,8%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

1.130

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

21,1%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

2,2%

3,2%

4,8%

Leusden Leusden % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

1,6%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

2,5%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,4%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

1,5%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,2%

0,8%

1 jaar of langer

5,3%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

0,8%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

4,5%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

0,7%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

300

19.700

296.300

4 jaar of langer

100

4.800

69.100

1 jaar of langer

100

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

200

10.500

167.600 32.300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

5,1%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

700

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

20,4%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

1,6%

3,2%

4,8%

Lopik Lopik % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

Cijfer voor provincie Utrecht

Cijfer voor Nederland

1,7%

2,6%

3,10%

1 jaar of langer

2,8%

3.3%

3,8%

4 jaar of langer

0,7%

0,9%

1,0%

1 jaar of langer

1,7%

2,4%

2,5%

4 jaar of langer

0,4%

0,8%

1 jaar of langer

4,9%

5,4%

5,7%

4 jaar of langer

1,2%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

5,2%

4,9%

5,9%

4 jaar of langer

1,2%

1,1%

1,3%

1 jaar of langer

200

19.700

296.300

4 jaar of langer

4.800

69.100

1 jaar of langer

3.900

48.400

4 jaar of langer

1.300

15.600

1 jaar of langer

2.100

32.100

4 jaar of langer

400

6.500

1 jaar of langer

100

10.500

167.600 32.300

2.100

% huishoudens met schulden (2024) **

4 jaar of langer

6,2%

7,4%

8,9%

Aantal huishoudens met schulden (2024)**

370

47.500

747.560

Woonquote (2022)***

20,6%

21,6%

22,3%

% huishoudens met energiearmoede (2024)****

2,9%

3,2%

4,8%

Montfoort Montfoort % inwoners dat in armoede leeft volgens integrale CBS, Nibud en SCP- indicator (2023) % huishoudens met laag inkomen (2023) % paren met kinderen met laag inkomen (2023) % eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) % eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023) Aantal huishoudens totaal met laag inkomen (2023) Aantal paren met kinderen met laag inkomen (2023) Aantal eenoudergezinnen met laag inkomen (2023) Aantal eenpersoonshuishoudens met laag inkomen (2023)

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15446048/1