Concept jaarstukken gemeente Renswoude 2023
Tekst van het document
In de begroting staan hier een aantal stelposten met specifieke bestedingsdoelen. Hier staat o.a. de stelpost loon en prijsstijgingen. Dit is een verstandige en verplichte begrotingspost wanneer er prijsstijgingen of loonstijgingen opgevangen moeten worden. Dit budget zal bij de kadernota ingezet worden, omdat we over de gehele begroting prijsstijgingen zien. Daarnaast is er de stelpost onder uitputting rijkscirculaires. Bij de kadernota zal ook deze post ingezet worden.
3.2. Paragrafen 3.2.1.
Paragraaf lokale heffingen
Algemeen
De lokale heffingen vormen jaarlijks een belangrijk onderdeel van onze inkomsten en zijn onderdeel van de gemeentelijke beleidsvrijheid. De nota lokale heffingen is het beleidskader voor het heffen van belastingen en rechten. In de paragraaf lokale heffingen bij de jaarrekening legt gemeente Renswoude verantwoording af over het gevoerde beleid 2023 en de realisatie daarvan. Er wordt onderscheid gemaakt in heffingen waarvan de besteding van de opbrengst vrij is (zogenaamd belastingen) en heffingen waarvan de besteding van de opbrengst gebonden is (zogenaamd rechten). De gemeente Renswoude maakt onderscheid tussen de volgende heffingen:
Belastingen:
• Onroerende zaakbelastingen • Toeristenbelasting
Rechtens: • • • •
Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht Rioolrecht Begrafenisrechten Diverse leges, zoals bouwleges en leges burgerlijke stand, reisdocumenten en rijbewijzen.
Opbrengsten lokale belasting Tarief Toeristenbelasting (overnachtingen, forfaitair) Totaal toeristenbel. Onroerende- zaakbelastingen (OZB) Eigenarenheffing woningen - Code 1 Eigenarenheffing niet-woningen - Code 3 Gebruikersheffing niet- woningen - Code 4 Totaal OZB Totaal opbrengst belastingen
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
2022 werkelijk Opbrengst
Tarief
2023 geraamd Opbrengst
2023 werkelijk Tarief Opbrengst
€ 0,75
€ 90.420 € 90.420
€ 0,75
€ 51.714 € 51.714
€ 0,75
€ 70.296 € 70.296
0,1659% 0,0771% 0,1419%
€ 644.999 € 272.586 € 201.162 € 1.118.747
0,1636% 0,0626% 0,1470%
€ 660.000 € 290.000 € 220.000 € 1.170.000
0,1636% 0,0626% 0,1470%
€ 657.778 € 285.790 € 211.592 € 1.155.160
€ 1.209.167
€ 1.221.714
€ 1.225.455
36
Toeristenbelasting
In 2023 zijn de tarieven van de toeristenbelasting ongewijzigd. De toeristenbelasting bedraagt € 0,75 per persoon per nacht. Opbrengsten afvalstoffen- en rioolheffing Tarief Afvalstoffenheffing Vast recht - Code 1 Vast recht medisch - Code 2 Variabel tarief Totaal Rioolheffing Eenpersoonshuishoudens - Code 1 Meerpersoonshuishoudens - Code 2 Bedrijven < 10 personen - Code 3 Bedrijven > 10 personen - Code 4 Totaal
2022 werkelijk Opbrengst
€ 245,00 € 300,00
€ 227,15 € 264,50 € 473,75 € 677,00
Tarief
2023 geraamd Opbrengst
€ 536.450 € 3.000 € 79.653 € 619.103
€ 254,00 € 300,00
€ 119.580 € 404.406 € 103.396 € 25.049 € 652.431
€ 230,30 € 268,20 € 480,40 € 686,50
€ 630.000
2023 werkelijk Tarief Opbrengst € 254,00 € 300,00
€ 552.435 € 3.000 € 77.872 € 633.307
€ 230,30 € 268,20 € 480,40 € 686,50
€ 113.652 € 425.543 € 133.048 € 11.712 € 683.955
€ 630.000
€ 545.000 € 165.000 € 710.000
Voor de rechten hanteren wij in beginsel het uitgangspunt van 100% kostendekkende tarieven. Dit is de maximale benutting van de wettelijke mogelijkheden. Deze opbrengsten zijn bedoeld als tegemoetkoming in de kosten voor een specifieke dienst.
Afvalstoffenheffing De kosten voor verwerking van het afval zijn voor het algemeen door de jaren heen vergelijkbaar. Voor wat betreft de opbrengsten voor oud papier zijn deze altijd enigszins volatiel, dit komt door een mogelijk onevenwicht tussen vraag en aanbod. In het najaar van 2023 is er door ACV een presentatie gegeven omtrent mogelijke oplossingen voor diverse knelpunten rondom de huisvesting van ACV en het afvalbrengstation Ede. Een nieuw afvalbrengstation in combinatie met een Circulair Ambachtscentrum voor de regio is een geschetst scenario. Er moeten hiervoor besluiten worden genomen waarvan de financiële impact later komt.
Rioolrecht
In het Gemeentelijk Riolering Plan (GRP) wordt berekend wat de lasten van het huidige rioolstelsel zijn, welke vervangings- en uitbreidingsinvesteringen de komende jaren moeten worden gedaan om aan de klimaatveranderingen het hoofd te kunnen bieden. Ook staat in het GRP welke opbrengsten aan rioolrechten we moeten realiseren om dit allemaal mogelijk te maken.
Kwijtscheldingsbeleid
Wanneer inwoners onoverkomelijke problemen hebben met het voldoen van gemeentelijke belastingen bestaat de mogelijkheid tot kwijtschelding hiervan. Kwijtschelding is onder bepaalde voorwaarden mogelijk voor de onroerendezaakbelasting, de afvalstoffenheffing en het rioolafvoerrecht. In overleg met de afdeling Sociaal domein wordt bekeken of en in hoeverre cliënten hiervoor in aanmerking komen. Lasten ontwikkeling Belastingdruk Gem. waarde woning Eenpers.huish. OZB Afvalst.heffing - Code 1 Rioolheffing - Code 1 Totaal Meerpers.huish. OZB Afvalst.heffing - Code 1 Rioolrecht - Code 2 Totaal
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
€ 388.693
€ 388.693
2022 Gebruiker (huurder)
Eigenaar/ gebruiker
Gem. waarde woning *
€ 644,84 € 254,00 € 254,00 € 227,15 € 227,15 € 481,15 € 1.125,99
€ 394.912
€ 644,84 € 245,00 € 245,00 € 264,50 € 264,50 € 509,50 € 1.154,34
€ 394.912
2023 Gebruiker (huurder)
Eigenaar/ gebruiker
€ 254,00 € 230,30 € 484,30
€ 646,08 € 254,00 € 230,30 € 1.130,38
€ 254,00 € 268,20 € 522,20
€ 646,08 € 254,00 € 268,20 € 1.168,28
37
Onderbouwing lasten per taakveld en dekkingspercentage
De kosten van sommige taakvelden hebben gedeeltelijk betrekking op een bepaalde dienst die door de gemeente wordt verricht. In deze gevallen worden de kosten van deze taakvelden voor een evenredig deel aan de betreffende dienst toegerekend.
Afvalstoffenheffing/ reinigingsrecht Lasten per taakveld 7.3 Afval 2.1 Verkeer en vervoer 6.3 Inkomensregelingen Subtotaal 0.4 Overheadkosten 15% van subtotaal Compensabele BTW Totaal lasten
€ € € € € € €
€ € € € € € €
2023 403.333 9.972 8.152 421.458 63.219 64.589 549.265
7.3 Inkomsten afval Door te berekenen via heffingen
€ 108.993 € € 628.558 €
549.265
Opbrengst afvalstoffenheffing Gerealiseerde opbrengsten Exploitatieresultaat Afrekening AVU en ACV Minder compensabele btw Te storten in voorziening milieu Dekkingspercentage
€ 707.570 € € 707.570 € € 79.012 € € € € 79.012 € 113%
624.183 624.183 74.918 74.918 114%
2022 533.178 9.782 8.962 551.922 82.788 102.841 737.551
De lasten die op het ‘taakveld 7.3 Afval’ worden gepresenteerd, hebben volledig betrekking op de inzameling- afvoer en verwerking van afval. Vanaf 2020 zamelt de gemeente geen afval meer in bij bedrijven. De lasten die staan vermeld op ‘taakveld 2.1 Verkeer en vervoer’, worden gedeeltelijk toegerekend aan de kosten van afvalinzameling – reinigingsrecht en rioolrecht. Een exacte verdeling is moeilijk te bepalen, maar omdat Renswoude een landelijke gemeente is, is het aandeel bladafval relatief groter dan het zwerfvuil. We rekenen daarom 50% van de kosten van straatvegen en onkruidbestrijding toe aan de rioolheffing, 30% aan verkeersveiligheid en 20% aan de afvalstoffenheffing/ reinigingsrecht. De overheadkosten worden toegerekend op de wijze zoals hierboven is toegelicht. De dotatie aan de voorziening milieu is € 74.918. Rioolrecht Lasten per taakveld 7.2 Riolering 2.1 Verkeer en vervoer 5.7 Openbaar groen en recreatieve voorz. 6.3 Inkomensregelingen Subtotaal 0.4 Overheadkosten 15% van subtotaal Compensabele BTW Totaal lasten
2022 € 345.685 € 24.455 € 14.051 € 8.011 € 392.202 € 58.830 € 34.523 € 485.555
€ € € € € € € €
2023 362.412 24.931 4.260 8.604 400.207 60.031 37.675 497.912
€
-
Te dekken via rioolrecht
€ 485.555 €
497.912
Opbrengst rioolrecht
€ 660.442
€
683.955
Te storten in voorziening riolering Dekkingspercentage
€ 174.888 € 136%
186.043 137%
onttrekking van voorziening riolering conform GRP €
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
-
38
Op ‘taakveld 6.3 Inkomensregelingen’, staat gespecificeerd aangegeven hoeveel wordt geraamd aan kwijtschelding van rioolrecht, dit bedrag wordt ook meegenomen bij de onderbouwing van het rioolrecht.
Begraafplaatsen Lasten per taakveld 7.5 Begraafplaatsen 0.4 Overheadkosten 15% Totaal lasten
2022 € 95.118 € 14.268 € 109.386
2023 € 85.728 € 12.859 € 98.587
Werkelijke opbrengst Dekkingspercentage
€ 63.543 58%
€ 69.654 71%
De lasten op ‘taakveld 7.5 Begraafplaatsen’, hebben betrekking op de kosten van begraven met uitzondering van de kosten van het rouwcentrum. Op grond van de beraadslagingen in de commissie RF van 4 juni 2015 heeft de gemeenteraad vastgesteld dat de lasten van de begraafplaats voor minimaal 50% moeten worden gedekt door de opbrengsten van de begraafrechten. De overheadkosten worden toegerekend op de wijze zoals hierboven is toegelicht.
Onderbouwing legestarieven legesverordening
De tarieven genoemd in de legesverordening en de bijbehorende tarieventabel hebben betrekking op verschillende en uiteenlopende zaken. Het is ondoenlijk om elk legestarief afzonderlijk te onderbouwen. De in de legesverordening genoemde leges kunnen in 3 groepen worden onderscheiden: 1. Algemene dienstverlening. 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning. 3. Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn.
Algemene dienstverlening
Binnen de leges die vallen onder het hoofdstuk algemene dienstverlening vindt kruissubsidiëring plaats. Medewerkers van Burgerzaken werken aan verschillende diensten en het is niet efficiënt om zo gedetailleerd tijd vast te leggen. Voor een aantal kosten die op de afdeling Burgerzaken drukken, is onmogelijk gebleken vast te stellen voor hoeveel procent ze aan één bepaalde dienst zijn toe te rekenen. Geprobeerd is de diverse leges in dit hoofdstuk zodanig vast te stellen, dat ze in een redelijke verhouding staan tot de lasten.
Algemene dienstverlening Lasten per taakveld 0.2 Burgerzaken (bevolkingsaangelegenheden 15%) 0.2 Burgerzaken (burgerlijke stand) Subtotaal 0.4 Overheadkosten 15% Totaal lasten Gerealiseerde opbrengst Dekkingspercentage
2022
2023
€ 18.142 € 33.168 € 51.310 € 7.696 € 59.006
€ 18.690 € 22.507 € 41.197 € 6.179 € 47.376
€ 75.727 128%
€ 66.993 141%
Voor alle diensten van de gemeente melden de inwoners zich bij de publieksbalie. Uit het verleden is gebleken dat 15% van de tijd wordt besteed aan algemene dienstverlening, 35% wordt besteed aan dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning en 50% wordt besteed aan dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn. Voor een aantal documenten, dat onder dit hoofdstuk valt zijn door het Rijk maximum legesbedragen bepaald. De lasten op ‘taakveld 0.2 Burgerzaken burgerlijke stand’, hebben volledig betrekking op algemene dienstverlening. De baten van dit taakveld hebben betrekking op leges burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen en algemene dienstverlening.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
39
Leges dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Lasten per taakveld 0.2 Burgerzaken ( bevolkingsaangelegenheden 35%) 1.1 Crisisbeheersing ( 10%) 8.3 Wonen en bouwen Subtotaal 0.4 Overhead 15% Totaal lasten
2022
2023
€ 42.330 € 35.129 € 147.808 € 225.267 € 33.790 € 259.057
€ 43.609 € 36.337 € 201.476 € 281.422 € 42.213 € 323.636
Gerealiseerde opbrengst Dekkingspercentage
€ 254.675 98%
€ 193.171 60%
De VRU adviseert bij de afgifte van omgevingsvergunningen ten aanzien van eisen die uit oogpunt van brandpreventie aan de betreffende bouwwerken moeten worden gesteld. Deze lasten worden op ‘taakveld 1.1 Crisisbeheersing’, opgenomen. De lasten op ‘taakveld 8.3 Wonen en bouwen’, hebben betrekking op de volgende diensten: • Bouw- en woningtoezicht • Sloopvergunningen • Gedeeltelijk handhaving bouwzaken De post handhaving bouwzaken bevat drie activiteiten: • Activiteiten naar aanleiding van meldingen en klachten • Algemeen toezicht • Handhaving en toezicht op de vergunningverlening Uit het verleden is gebleken dat medewerkers circa 15% van hun tijd aan meldingen en klachten besteden en 5% aan algemeen toezicht. Het merendeel van de tijd op dit taakveld wordt besteed aan toezicht op de vergunningverlening. De eerste twee onderdelen worden niet meegenomen bij de kostenonderbouwing van dit hoofdstuk, het laatste onderdeel wel. Ook ten aanzien van de tarieven binnen dit hoofdstuk vindt kruissubsidiëring plaats. Aanvragen omgevingsvergunningen hebben betrekking op veel verschillende zaken en vereisen sommige aanvragen meer tijd dan anderen. Het is daarom ondoenlijk om voor al die verschillende aanvragen afzonderlijke legesbedragen te bepalen.
We hebben getracht de diverse leges voor in dit hoofdstuk genoemde diensten zodanig vast te stellen, dat ze in redelijke verhouding staan tot de dienstverlening die is verricht. In onze verordening is opgenomen dat de leges van aanvragen omgevingsvergunning in situaties waar al met de bouw is begonnen zonder dat eerst de aanvraag is gedaan, worden verhoogd met 10% met een minimum van € 105,00 en een maximum van € 1.050,00. Deze hogere leges zijn niet gebaseerd op hogere kosten, maar op rechtvaardigingsgrond waarin goed gedrag wordt beloond en ongewenst gedrag niet.
Leges dienstverlening vallend onder Europese diensten richtlijn Europese dienstenrichtlijn Lasten per taakveld 0.2 Burgerzaken (bevolkingsaangelegenheden 50%) 0.2 Burgerzaken (burgerlijke stand) 1.2. Openbare orde en veiligheid Subtotaal 0.4 Overhead 15% Totaal lasten
2022
2023
€ 60.472 € 7.432 €0 € 67.904 € 10.186 € 78.089
€ 62.299 € 3.335 € 712 € 66.346 € 9.952 € 76.298
Gerealiseerde opbrengst € 26.495 € 41.028 Dekkingspercentage 34% 54% De kostenverdeling in dit hoofdstuk zijn gelijk aan de verdeling beschreven onder punt 1 Algemene dienstverdeling.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
40
Aan de ‘taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid’, wordt 15% van de kosten aan inzet BOA’s toegerekend. De baten op dit hoofdstuk hebben betrekking op leges overige documenten burgerzaken. Ook op dit hoofdstuk is niet mogelijk alle kosten die worden gemaakt voor een bepaald product exact te kwantificeren. We hebben daarom getracht de tarieven zodanig vast te stellen, dat er een redelijke verhouding bestaat tussen de leges die voor een bepaalde dienst of levering wordt gevraagd en de kosten die gemaakt worden. Uit het overzicht blijkt dat de tarieven niet helemaal kostendekkend zijn.
Recapitulatie onderbouwing kostendekking legesverordening Hoofdstuk leges verordening
Lasten
1.Alg.dienstverlening 2.Fysieke leefomgeving/ omg.vergunning 3.Europese diensten Totaal
€ 47.376 € 323.636 € 76.298 € 447.309
Dekkingspercen tage € 66.993 141% € 193.171 60% € 41.028 54% € 301.192 67% Baten
Aan de hand van deze recapitulatie wordt inzichtelijk gemaakt, hoe de totale baten zich verhouden tot de totale lasten in 2023. Hieruit blijkt dat de gerealiseerde baten lager zijn dan de gerealiseerde lasten. Bij de begroting wordt geprobeerd de lasten en baten en de daarbij behorende tarieven zo goed mogelijk te berekenen.
3.2.2.
Paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing
Algemeen
Het weerstandsvermogen geeft inzicht in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Dit komt tot uitdrukking in de verhouding tussen de aanwezige weerstandscapaciteit en de inschatting van de risico’s. De gemeente Renswoude loopt, net als andere gemeenten, financiële risico's bij de uitvoering van haar taken. Een eigen financiële buffer ofwel weerstandsvermogen is nodig om te voorkomen dat financiële tegenvallers dwingen tot bezuinigingen of drastische beleidsbijstelling.
Ambitie
De gemeente Renswoude kiest voor een solide financieel beleid en streeft het behoud van een structureel gezonde financiële positie na. Dit uitgangspunt bepaalt de relevantie van ons weerstandsvermogen in relatie tot ons risicomanagement. Immers, een gezonde financiële positie is nodig voor het in stand houden van het niveau van voorzieningen binnen onze gemeente.
Gemeentelijke regelgeving
Met ingang van 2019 is de Nota reserves en voorzieningen 2019 van kracht. De volgende zaken zijn van belang voor het weerstandsvermogen van de gemeente Renswoude. 1. De minimale omvang van de risicoreserve is vastgesteld op 1,4 x de berekende risico’s. Dit bedrag wordt jaarlijks geblokkeerd (in de algemene reserve vaste buffer) bij het vaststellen van de begroting. De stand van de algemene reserve vaste buffer is op 31-12-2023 € 4.100.000. Het overige gedeelte van de algemene reserve is niet geblokkeerd. Deze gelden zijn afgezonderd in de “algemene reserve niet geblokkeerd” en vrij te besteden door de raad voor beleidsdoeleinden van de gemeente.
Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s)
De risico’s zijn in het hiernavolgende overzicht per programma inzichtelijk gemaakt. De risicopositie wordt bepaald door de risico’s te kwantificeren op basis van de kans dat het risico zich voordoet. Korte toelichting systematiek: • In de eerste kolom worden de risico’s genummerd; • In de tweede kolom wordt het risico omschreven; • In de derde t/m vijfde kolom staat de maximum omvang per risico; • De risicokans is uitgedrukt in drie klassen. Lage kans (10%), gemiddelde kans (50%), hoge kans (90%).
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
41
Toelichting risico’s
Risico 1.1: Personeelskosten bij ziekte vast personeel
Risico ja/nee
Omschrijving Risico
Bij ziekte van vast personeel wordt de gemeente geconfronteerd ja met extra kosten voor tijdelijke vervanging.
Impact
Tijdelijke vervanger is in de regel duurder dan vast personeel. Hierdoor wordt 10% van de totale personeelskosten als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt.
Beheersmaatregelen
Geen specifieke beheersmaatregelen. Risico ja/nee
Risico 2.2: Decentralisaties
Omschrijving Risico
Bij de decentralisaties (Wmo, Jeugd en Participatie) is er een risico dat de van het rijk ontvangen vergoeding geen gelijke tred houdt met de (toenemende) vraag.
Impact
De financiële omvang van deze taken is in verhouding tot de omzet van de gemeente relatief hoog. Zolang er geen afspraken zijn gemaakt over een budgetplafond, is sprake van een “openeinderegeling”.
Beheersmaatregelen
Gelet op de ontwikkeling van deze kosten, voorzien we stelposten in de begroting en hebben we een bestemmignsreserve voor tegenvallers.
Risico 4.1 Minder uitkering gemeentefonds
Risico ja/nee
Omschrijving Risico
Impact
Verandering in de rijksuitgaven kunnen dus een directe invloed hebben op de inkomsten van de gemeente.
Beheersmaatregelen
Geen specifieke maatregelen, want het gaat om een externe factor.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
3.000.000
Risico klasse Laag 10%
ja
Gemeenten ontvangen het grootste gedeelte van hun inkomsten uit de Algemene uitkering van het Gemeentefonds. Hoeveel uitkering wordt ontvangen is voor een groot gedeelte afhankelijk van de hoogte van de rijksuitgaven. Wijzigingen in de ja rijksuitgaven hebben direct invloed op de omvang van de Algemene uitkering. Daarnaast zijn we nog in afwachting van de herverdeeleffecten van de algemene uitkering.
Totaal omvang risico Rekenpercentage Omvang risico x rekenpercentage
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
100.000
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
500.000
3.000.000 10% 300.000
100.000 50% 50.000
500.000 90% 450.000
42
Beschikbare weerstandscapaciteit
Met de weerstandscapaciteit wordt bedoeld: al die elementen waarmee tegenvallers eventueel bekostigd kunnen worden. In de Nota reserves en voorzieningen is de richtlijn voor het berekenen van de weerstandscapaciteit vastgesteld. De weerstandscapaciteit bestaat met ingang van 2019 uit de “algemene reserve vaste buffer” en de stille reserves. Op basis hiervan is de weerstandscapaciteit als volgt te berekenen: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit Algemene reserve vaste buffer Stille reserves Beschikbare weerstandscapaciteit
2021 4.100.000 900.000 5.000.000
2022 4.100.000 900.000 5.000.000
2023 4.100.000 933.000 5.033.000
Berekening stille reserves (objecten niet voor de openbare dienst bestemd) balanswaarde bedragen (x € 1.000) WOZ-waarde 41.000 De Hokhorst voetbal 900.000 11.000 Grond carports 85.000 Totaal 985.000 52.000
verschil 859.000 74.000 933.000
Omvang van het weerstandsvermogen
Omdat de risico’s die gemeenten lopen verschillen, is er geen algemene norm voor de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Gemeenten dienen zelf een beleidslijn te formuleren over de in de organisatie noodzakelijk geachte weerstandscapaciteit in relatie tot de risico’s. De weerstandsratio (beschikbare weerstandscapaciteit in relatie tot de benodigde weerstandscapaciteit) moet dus minimaal 1 zijn. Een waarde hoger dan 1 geeft aan dat tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder grote ingrepen te doen in het voorzieningenniveau. In Renswoude is middels de Nota reserves en voorzieningen 2023 gekozen voor een minimale waarde van 1,4. Dit wordt geblokkeerd als risicobuffer in de “algemene reserve vaste buffer”.
Als de benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit ontstaat het volgende beeld. Ratio weerstandsvermogen bedragen (x € 1.000) 2021 2022 2023 Beschikbare weerstandscapaciteit 5.000.000 5.000.000 5.033.000 Benodigde weerstandscapaciteit Factor 1,4 Extra reservering Gr. Overeem II Risico weerstandsvermogen
1.062.602 1.062.602 0
1.108.800 1.108.800 0
1.120.000 1.120.000 0
4,7
4,5
4,5
De weerstandsratio is op 31 december 2023 4,5. Ten opzichte van de jaarrekening 2022 is de beschikbare weerstandscapaciteit iets gegroeid. Daarnaast zijn de risico’s opnieuw beoordeeld en deze zijn iets toegenomen.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
43
Ruimte in algemene reserve vaste buffer A. Stand algemene reserve vaste buffer Benodigde stand * risico's x factor 1,4 B. Totaal benodigde stand C. Ruimte in algemene reserve vaste buffer (A-B)
4.100.000 1.120.000 1.120.000 2.980.000
Kengetallen BBV
De volgende kengetallen zijn verplicht gesteld vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV): 1. Netto schuldquote 2. Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 3. Solvabiliteitsratio 4. Kengetal grondexploitatie 5. Structurele exploitatieruimte 6. Belastingcapaciteit. Met de kengetallen kan snel een beeld worden gevormd van de financiële positie van de gemeente. Het zijn kengetallen die iets zeggen over de ‘weerbaarheid’ en ‘wendbaarheid’ van de gemeentelijke begroting. Voor de weerbaarheid (kan de gemeente financiële tegenvallers het hoofd bieden) is het van belang te weten hoe groot het eigen vermogen is, hoeveel schulden de gemeente heeft en waarvoor deze schulden zijn aangegaan. De kengetallen daarvoor zijn de solvabiliteit, de netto schuldquote en de grondexploitatie. Een wendbare begroting kan snel worden aangepast als er zich tegenvallers voordoen. Dat is een begroting waarvan de inkomsten op korte termijn kunnen worden verhoogd (stijging tarief OZB omdat de woonlasten zich nog onder het landelijke gemiddelde bevinden) en de lasten op korte termijn kunnen worden bijgesteld omdat er meer structurele baten dan structurele lasten zijn. De kengetallen daarvoor zijn “belastingcapaciteit” en “structurele exploitatieruimte”.
Beoordeling van de kengetallen in samenhang
Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en structurele baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. Zo worden voorraden strategische gronden en onderhandenwerk bouwgrondexploitatie door gemeenten met leningen gefinancierd. Maar bij verkoop vallen de geldmiddelen weer vrij om de leningen af te lossen. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Er zijn geen landelijke normen voor de kengetallen omdat deze erg afhangen van de lokale situatie. De gemeenteraad kan wel eigen normen stellen voor deze kengetallen en bij belangrijke raadsbesluiten laten opnemen wat het effect is op de financiële kengetallen en de afgesproken normen. Voor de financiële kengetallen geldt, net als voor de weerstandscapaciteit, dat de raad kan aangeven welk financieel beleid hij voor ogen heeft en eventueel kan overgaan tot het formuleren van eigen normen.
Om de in deze paragraaf opgenomen kengetallen enigszins te kunnen duiden is aansluiting gezocht bij de door de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) gehanteerde signaleringswaarden. De VNG heeft een aantal signaalwaarden ontwikkeld om een grofmazige waardering te geven aan deze kengetallen. Deze zijn onderverdeeld in drie groepen. In onderstaande tabel is dit zichtbaar gemaakt.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
44
Kengetal
jaarrekening Begroting jaarrekening 2022 2023 2023 Netto schuldquote 111% 127% 153% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen 120% 138% 144% Solvabiliteitsratio 38% 39% 29% Grondexploitatie 17% 18% 19% Structurele exploitatieruimte -1,5% 4,8% 0,7% Belastingcapaciteit 101% 108% 93% Nadere duiding bij de in de tabel in beeld gebrachte financiële kengetallen: • Netto schuldquote: hoe zwaar drukt de schuld op de begroting? Hier wordt de schuldpositie van de gemeente uitgedrukt in een percentage van de omvang van de jaarlijkse exploitatie (inkomsten exclusief mutaties in reserves). De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie van de algemene dienst en van het Woningbedrijf. • Netto schuldquote, gecorrigeerd met verstrekte leningen De gemeente leent soms geleend geld door aan andere organisaties. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast.
De aan het Woningbedrijf verstrekte geldleningen worden niet gezien aan leningen aan derden, omdat het Woningbedrijf onderdeel is van de gemeente. De schuldquote mag dus niet met deze leningen worden verlaagd. • Solvabiliteit: welk deel van het gemeentebezit is betaald met eigen middelen? Dit is het eigen vermogen als aandeel in het balanstotaal. Ofwel: de solvabiliteitsratio geeft aan welk deel van het balanstotaal niet door schuld is gefinancierd. Een solvabiliteitsratio van minder dan 20 procent geeft aan dat een gemeente zijn bezit met relatief veel schulden heeft belast. • Grondexploitatie: heeft de gemeente relatief veel grond en loopt zij daardoor risico? De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Als dat niet lukt, kan de grondexploitatie een negatieve impact hebben op de financiële positie van de gemeente. De accountant beoordeelt ieder jaar in hoeverre de gronden tegen actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal wordt berekend door de in exploitatie genomen gronden te delen door het totaal van de baten (excl. mutaties reserves).
• Structurele exploitatieruimte: heeft de gemeente voldoende structurele middelen om haar structurele lasten te dekken? De relevantie van het kengetal structurele exploitatieruimte is om te weten welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Bij dit kengetal wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten in vergelijking met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. • Belastingcapaciteit: heft de gemeente relatief veel belastingen en is er ruimte deze belastingen te verhogen? Hieronder wordt verstaan de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in jaar t ten opzichte van het landelijk gemiddelde (in
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
45
jaar t-1). Hiermee komt tot uitdrukking de ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen. Zijn de woonlasten laag, dan kan bij tegenvallers gemakkelijk worden bijgestuurd door de onroerendezaakbelasting te verhogen.
3.2.3.
Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding
De gemeente Renswoude heeft een oppervlakte van 1.852 hectare. Deze ruimte wordt gebruikt voor verschillende doeleinden gebruikt zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en water. Goed beheer van de kapitaalgoederen is belangrijk voor een prettig woon-, leef- en werkklimaat voor iedereen. Kapitaalgoederen zijn ook nodig om de programmadoelen van de gemeente te realiseren. Om bijvoorbeeld economische ontwikkeling te stimuleren is een goede bereikbaarheid van belang, om onderwijs te geven zijn schoolgebouwen nodig. Straatverlichting en de inrichting van groen leveren een bijdrage aan de sociale veiligheid. De riolering draagt bij aan de gemeentelijke milieudoelstellingen. Kapitaalgoederen leggen blijvend beslag op de gemeentelijke begroting. Niet alleen is geld nodig voor de aanschaf of aanleg, maar ook voor de jaarlijkse kosten van onderhoud. Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen per kapitaalgoed tenminste wordt ingegaan op het beleidskader, de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling van de financiële consequenties in de begroting.
Uitgangspunten beheer openbare ruimte
De uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte worden in de beheerplannen per kapitaalgoed beschreven. Hieronder is een overzicht weergegeven waarin per onderscheiden beheerdomein de omvang van het areaal en de waarde die dit vertegenwoordigt is aangegeven. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Domein Wegen Riolering Pompen, gemalen en bergbezinkbassins Civiele kunstwerken Openbare verlichting Groen Sportaccomodaties Afvalinzameling
Omvang areaal 330000 m2 30 km vrijverval 10 pompgemalen, 50 km drukleiding, 2 bergbezinkbassins, 4 km drainage, 224 drukrioolpompen buitengebied en 1345 kolken 19 bruggen en ca. 60 duikers 900 lichtpunten 350.000 m2 waarvan 3.500 bomen 3 voetbalvelden, 4 tennisbanen, 1 sporthal 2 ondergrondse containers en 15 bovengrondse containers
Waarde (€) 20.000.000 30.000.000 5.000.000 2.500.000 900.000 5.000.000 2.000.000 100.000
Integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR)
Er is een integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025) vastgesteld in de raadsvergadering van 27 oktober 2021. Deze documenten gaan uit van het eerder gedefinieerde scenario “conserverend”, waarna de uitkomsten zijn verwerkt in de begroting 2022-2025.
Toelichting per kapitaalgoed
Wegen en verkeersvoorzieningen Aantal kilometers te onderhouden weg Oppervlakte wegennet Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
41 km, waarvan 12 km elementenverharding en 29 km asfaltverharding. 330.000 m2, waarvan 30% elementverharding en 70% asfaltverharding. In stand houden van een kwalitatief goede en veilige wegeninfrastructuur. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Uitgangspunt is de CROW-norm (CROW is een kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer en werk en veiligheid). Het werken conform de richtlijnen CROW wordt door de gemeente bewerkstelligd door: - Periodiek globale visuele inspecties (eens per twee jaar) - Te werken met een wegbeheersysteem - Onderhoud uit te voeren volgens systematiek en planning.
46
Staat van onderhoud
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
De staat van onderhoud van de elementenverhardingen is in het algemeen goed. De asfaltwegen die zich met name in het buitengebied bevinden, hebben over het algemeen allemaal ongeveer dezelfde ouderdom. De wegen waarvan de technische levensduur ruim is overschreden, zijn in 2022 aangepakt. Ja.
Voor 2023 is geen grootschalig onderhoud gepland. € 241.300 In 2023 is een nieuw raamcontract in de markt gezet voor het dagelijksen groot onderhoud van de wegen. Binnen dit raamcontract is in 2023 asfaltonderhoud uitgevoerd aan de Woudegge en de Ubbeschoterweg. Daarnaast is op diverse locaties kleinschalig elementen onderhoud uitgevoerd. Er is gewerkt conform het in 2021 door de raad goedgekeurde IBOR-plan met bijbehorende meerjarenplanning (MJOP 2021-2025). Conform MJOP is gestart met de integrale voorbereiding van de Eikenlaan en omgeving. De in het MJOP 2021-2025 opgenomen werkzaamheden zijn bijna voltooid, waardoor een nieuw MJOP opgesteld dient te worden.
Openbaar Groen Oppervlakte te onderhouden groen
Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen?
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
Totaal 350.000 m2, waarvan: Bermen 160.000 m2 Gazon 43.000 m2 Bosplantsoen 35.000 m2 Sierplantsoen: 22.000m2 Heesters 6.000 m2 Overig 28.000 m2 Bomen: 3.500 stuks Een beheervriendelijke (efficiënt) en hoogwaardige (functie) buitenruimte die binnen de financiële kaders beheersbaar is. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). In het beheerplan is het gewenste kwaliteitsniveau vermeld. Belangrijke uitgangspunten zijn: - Groen is waardevol voor de leefomgeving - Koesteren van het groen, maar wel rationeel - Realiseren van groene kwaliteit - Deskundig beheren - Groen moet duurzaam zijn en bij voorkeur bio divers - Er wordt wat aanplant van bomen betreft gestreefd naar meer afwisseling, dit om de plaagdierdruk (eikenprocessierups) structureel omlaag te brengen De staat van onderhoud is in het algemeen goed te noemen en voldoet minimaal aan de in het beleidsplan genoemde beeldkwaliteitsniveaus. Ja.
47
Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
€ 357.570 In 2023 is een nieuw raamcontract opgesteld voor het onderhouden van de plantsoenen. Dit contract wordt in 2024 vergund. Om invulling te geven aan het opstellen van een visie en uitvoeringsplan voor het vergroten van de biodiversiteit is voor de bebouwde kom een inventarisatie met kansen voor biodiversiteit uitgevoerd. Op basis hiervan wordt in het najaar van 2024 met een uitvoeringsplan voor enkele locaties gestart. Bij de aanplant van bomen wordt een meer divers straatbeeld nagestreefd met een minder homogeen bomenbestand. In 2023 is een raamcontract voor het maaien van bermen en sloten opgesteld, met een werkwijze waarin meer ruimte voor biodiversiteit; zonder afbreuk te doen aan verkeersveiligheid. Het raamcontract wordt begin 2024 vergund; vanaf 2024 wordt conform de in het bestek opgenomen werkwijze gewerkt.
Riolering Aantal kilometers te onderhouden riolering
Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
Vrij verval riolering: 30 kilometer Drukriolering in het buitengebied: 50 kilometer Riool- en hemelwatergemalen: 10 Pompunits: ruim 224 Kolken: 1.345 Bergbezinkbassins: 2 Zorg voor goed functionerende riolering. Dit is uit oogpunt van volksgezondheid, bewoonbaarheid en milieubescherming een belangrijke taak van de gemeente. GRP 2021-2028 Voldoen aan de daarvoor geldende wettelijke vereisten. Een goed functionerende riolering is nodig om afvalwater uit de directe leefomgeving te verwijderen ten behoeve van de volksgezondheid. Ook komt riolering de bewoonbaarheid in de kernen ten goede doordat wateroverlast en stank worden voorkomen. Daarnaast wil de gemeente Renswoude door hemelwater af te koppelen een bijdrage leveren aan klimaat adaptieve maatregelen die nodig zijn. De staat van onderhoud van het rioleringsstelsel is in het algemeen goed te noemen. Ja.
Aanpassen riolering bedrijventerrein Groot Overeem en Hooge Hoek (foutaansluitingen). € 456.000 Het afkoppelplan is ter vaststelling aangeboden aan de raad. De voorbereidingen zijn gestart voor het bepalen van uitgangspunten voor afkoppelen en herinrichting in het algemeen en voor de vervanging van de riolering (inclusief afkoppelen) en herinrichting van de Eikenlaan e.o. in het bijzonder.
48
Bij een gedetailleerd onderzoek op bedrijventerrein Groot Overeem en Hooge Hoek zijn diverse foutaansluitingen op het schone hemelwater geconstateerd en hersteld. Helaas heeft dit nog niet geleid tot voldoende verbetering van de kwaliteit van hemelwater dat rechtstreeks loost op de Lunterse beek. In 2024 wordt het onderzoek voorgezet en, in overleg met het waterschap, bepaald welke maatregelen verder nodig zijn.
Gebouwen (exclusief woningbedrijf) Algemeen
Aantal te onderhouden gebouwen:
Doel Beheerplan
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
Naast gemeentelijke gebouwen, onderhoudt de gemeente ook de woningen in het gemeentelijke woningbedrijf. Voor het woningbedrijf is enkele jaren geleden een onderhoudsplan opgesteld. In deze paragraaf wordt alleen op de overige gemeentelijke gebouwen ingegaan. Voor de scholen geldt, dat de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor het onderhoud (zowel binnen als buiten). Gemeentehuis Sporthal Gemeentewerf Brandweerkazerne Bibliotheek (alleen binnenzijde, buitenzijde t.l.v. VvE) Ambtswoning Aula begraafplaats Baarhuisje In stand houden van de gebouwen en voorkomen achterstallig onderhoud. Gemeentehuis -> beheerplan nieuwe gemeentehuis in 2022 opgesteld Sporthal -> beheerplan opgesteld in 2021, uitvoering wordt meegenomen in ontwikkeling Dorpshuis 2.0 Gemeentewerf -> opstellen beheerplan na renovatie Brandweerkazerne -> beheerplan opgesteld in 2022 Bibliotheek (alleen binnenzijde, buitenzijde t.l.v.
VvE) Ambtswoning -> beheerplan opgesteld in 2022 (conform het aangrenzende wooncomplex-cpl.31-van het Woningbedrijf) Aula begraafplaats -> beheerplan wordt opgesteld in 2024 Baarhuisje -> onderdeel van begraafplaats Gemeentehuis is deels nieuw en deels gerenoveerd en opgeleverd begin 2023 Brandweerkazerne in 2021 nieuw gebouwd Voormalige basisschool de Borgwal is in 2023 ingericht voor tijdelijk gebruik als tijdelijke opvanglocatie voor Oekraïners en daarna gesloopt Gemeentewerf: planvorming voor renovatie en verduurzaming in 2023 opgestart Gezien de planvorming rondom de diverse gebouwen is dit niet relevant. De opgestelde/op te stellen beheerplannen zijn/worden in de begroting opgenomen. Verduurzamen sporthal gelijktijdig met ombouw tot dorpshuis 2.0 Daarnaast is er een reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen (stand 31-12-2023 is € 248.681.
49
Ontwikkelingen
De renovatie en verduurzaming gemeentewerf wordt in 2024 uitgevoerd. In 2024 zal voor de aula een meerjarig onderhoudsplan worden opgesteld.
Omvang areaal
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
De sloten die volgens de Keur van het Waterschap onderhoudsplichtig zijn en in eigendom zijn van de gemeente, worden door de gemeente onderhouden. Sloten moeten voldoende water kunnen blijven aan- en afvoeren, zodat voor de bewoners van een gebied geen waterproblemen ontstaan. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Het doorstroomprofiel moet voldoende zijn; als maat wordt gehanteerd dat minimaal 2/3 van het theoretische profiel beschikbaar is.
Staat van onderhoud
Goed
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen
Ja.
Openbaar Water
Doel Beheerplan
€ 39.900 Geen grote onderhoudswerkzaamheden gepland. In 2023 is subsidie aangevraagd voor maatregelen klimaatadaptatie. De verwachting is dat in 2024 de subsidie wordt toegekend. De middelen worden meegenomen in de aanpak rondom afkoppelen (en speelbeleid).
Civiele kunstwerken (bruggen en duikers) Omvang areaal
Het areaal bestaat uit 19 bruggen en duikers.
Doel
Kunstwerken moeten te allen tijde veilig zijn. Het uit te voeren onderhoud is gericht op het voorkomen van achterstallig onderhoud en het waarborgen van de veiligheid.
Beheerplan
Rapportage ‘Inspectie en meerjarenplanning kunstwerken’ d.d. 11 december 2018. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025).
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
De kunstwerken moeten functioneel en veilig zijn.
Staat van onderhoud
De kwaliteit is goed.
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen?
Ja.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
50
Jaarlijks budget
€ 66.500
Groot onderhoud komende jaar
In 2023 is een 5-jaarlijkse inspectie uitgevoerd. Er zijn geen grootschalig onderhoudswerkzaamheden of vervangingen gepland.
Ontwikkelingen
Er wordt gewerkt conform het in 2021 door de raad goedgekeurde IBORplan met bijbehorende meerjarenplanning (MJOP 2021-2025). In 2023 is de 5-jaarlijkse inspectie opgestart. In 2024 worden de uitkomsten van deze inspectie en de daaropvolgende detailinspecties verwacht.
Openbare Verlichting Omvang areaal
Het areaal bestaat uit +/- 900 lichtpunten met in totaal 889 masten en 895 armaturen. Bijdragen aan een verkeersveilige en sociaal veilige openbare ruimte. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Als uitgangspunt geldt de RVOL (Richtlijn voor openbare verlichting)
Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen
Hoewel het areaal relatief oud is (417 armaturen zijn ouder dan 20 jaar en 128 masten ouder dan 40 jaar, d.w.z. economisch afgeschreven), is de kwaliteit in het algemeen redelijk tot goed. Ja, het huidige wel, maar voor het toekomstige beheerplan niet.
€ 41.000 Noodzakelijke vervangingen worden toegepast. Voor 2022 tot en met 2025 is jaarlijks 15.000 opgenomen in de begroting. Eind 2021 is het IBOR-plan en bijbehorende meerjarenplanning (MJOP 2021-2025) door de raad goedgekeurd. De hierin en in de begroting opgenomen bedragen zijn onvoldoende voor de vervangingsinvesteringen van het areaal in de toekomst. Daarom is voor openbare verlichting in 2023 een onderhoudsbestek, beleid-/beheerplan (inclusief vervangingsplan) opgesteld in samenwerking met de gemeente Scherpenzeel (synergievoordeel). Het bestek wordt in 2024 aanbesteed.
Meubilair (bebording en speelvoorzieningen) Omvang areaal
Het areaal bestaat uit: - 850 verkeersborden - 16 speelplaatsen met 125 speeltoestellen
Doel
Speelplekken: ontspanningsplek voor de doelgroep Verkeersborden: geleiding verkeer
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
51
Beheerplan
Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025).
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Functionele en veilige voorzieningen.
Staat van onderhoud
De kwaliteit van de speeltoestellen is, ondanks de gemiddeld hoge ouderdom, in het algemeen goed. Bebording is goed.
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen?
Ja.
Jaarlijks budget
€ 13.300
Groot onderhoud komende jaar
Niet gepland (afhankelijk van nieuw beleid). In 2023/2024 is/wordt beleid opgesteld voor speelvoorzieningen, waaronder een vervangingsinvesteringenplan. In 2024 wordt het beleidsplan aan de raad aangeboden.
Buitensportaccommodaties Omvang areaal
Het areaal bestaat uit 3 voetbalvelden, 4 tennisbanen en 1 sporthal.
Doel
Goede voorzieningen ten behoeve van sport.
Beheerplan
Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025) m.u.v. de sporthal.
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Onderhoud geschiedt op grond van de eis dat de voorziening voldoet aan ‘schoon, heel en veilig’. Deze begrippen zijn niet nader gespecificeerd. Daarnaast moeten ze voldoen aan de wettelijke eisen.
Staat van onderhoud
De kwaliteit is redelijk (voetbal en tennisvelden zijn goed). In 2022 zijn 4 kunstgras tennisvelden en 2 kunstgras voetbalvelden gerenoveerd.
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen?
Ja.
Jaarlijks budget
€ 115.833
Groot onderhoud komende jaar
Er zijn geen werkzaamheden voor groot onderhoud of vervanging gepland.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
52
Ontwikkelingen
3.2.4.
Eind 2021 is het IBOR- plan en bijbehorende meerjarenplanning (MJOP 2021-2025) door de raad goedgekeurd. Dit IBOR-plan gaat niet over de sporthal (gemeentelijk vastgoed). In 2023 is alleen dagelijks onderhoud uitgevoerd.
Paragraaf financiering
Inleiding In de paragraaf financiering wordt de financieringsfunctie van de gemeente Renswoude uiteengezet. In deze paragraaf komen de kasgeldlimiet en de renterisiconorm aan de orde. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de ontwikkeling van de schuld in 2022 en de hiermee gepaard gaande rentekosten. Beleidskader De Wet Fido geeft voorschriften met betrekking tot het aantrekken van geldleningen, het uitzetten van middelen en het verstrekken van garanties. Van belang hierbij is dat deze activiteiten geschieden in het kader van het uitoefenen van de publieke taak. Uitzetting van tijdelijk overtollige middelen dient een voorzichtig karakter te hebben en mag niet gericht zijn op het verschaffen van inkomen door het lopen van overmatige risico’s. Het beleggings-en financieringsbeleid van de gemeente is vastgelegd in het Treasurystatuut 2015 gemeente Renswoude, dat laatstelijk is vastgesteld door de raad op 3 maart 2015. Doelstelling van het treasurybeleid De doelstellingen van het treasurybeleid zijn: • De organisatie van voldoende financiële middelen voorzien en het streven naar voldoende liquiditeit (de mate waarin de direct opeisbare schulden tijdig kunnen worden voldaan) en solvabiliteit (de mate waarin alle schulden kunnen worden voldaan bij een eventuele liquidatie).
• Het nastreven van een financiële rentabiliteit (het aantrekken van middelen tegen zo laag mogelijke kosten, het uitzetten van middelen tegen zo hoog mogelijke opbrengsten, het gebruik maken van marktontwikkelingen). Gemeentefinanciering Financiering voor een periode van één jaar en langer wordt enkel aangetrokken ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak. Bij het bepalen van de financieringsbehoefte worden alle inkomsten en uitgaven betrokken. De financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel mogelijk beperkt door primair de beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) te gebruiken om het renteresultaat te optimaliseren. Kasgeldlimiet Met kortlopende schuld worden leningen bedoeld die een looptijd korter dan één jaar hebben. Eens per kwartaal dient een opgave aan de toezichthouder (Provincie Utrecht) te worden gedaan met betrekking tot de gemiddelde netto vlottende schuld. Dit bedrag mag de kasgeldlimiet, dit is de maximaal toegestane netto vlottende schuld, niet overschrijden. Soms is de overschrijding tijdelijk (bijvoorbeeld omdat de gemeente op korte termijn opbrengsten uit grondexploitatie verwacht). Als de overschrijding niet tijdelijk is zal de gemeente een vaste geldlening moeten aantrekken. De minister van Financiën stelt het percentage van de kasgeldlimiet vast.
Dit percentage is momenteel 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het dienstjaar. Bedragen x € 1.000 1e kw. 2e kw.
Kasgeldlimiet 2023 Omvang van de begroting per 1 januari 2023 Toegestane kasgeldlimiet in % Toegestane kasgeldlimiet in bedragen a. Vlottende middelen, kwartaalgemiddelde b. Vlottende schulden, kwartaalgemiddelde c. Saldo vlottend kwartaalgemiddelde: a-b
16.072 8,5% 1.366
3e kw.
4e kw.
1.366
1.366
1.366
1.366
17 168 -151
29 77 -48
-493 0 -493
297 17 279
-151 1.366 1.216
-48 1.366 1.318
-493 1.366 873
279 1.366 1.645
Toets kasgeldlimiet d. Saldo vlottend kwartaalgemiddelde: c e. Toegestane kasgeldlimiet, in bedragen Onderschrijding: d+e
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
53
Renterisiconorm De renterisiconorm is bedoeld om het renterisico dat de gemeente loopt op zijn langlopende schuld te beperken. Hierbij is het uitgangspunt om zoveel mogelijk spreiding in de looptijden van leningen aan te brengen. Het renterisico op de vaste schuld mag de renterisiconorm niet overschrijden. De renterisiconorm wordt berekend op 20% (het door de minister van Financiën vastgestelde percentage) van het begrotingstotaal, inclusief toevoeging reserves aan het begin van het begrotingsjaar.
Renterisiconorm 2023 1. Renteherzieningen 2. Aflossingen 3. Renterisico (1+2) 4. Renterisiconorm 5a. Ruimte onder renterisiconorm (4>3) 5b. Overschrijding renterisiconorm (3>4) Berekening
Bedragen x € 1.000 Begroting Rekening Verschil 2023 2023 0 0 0 1.917 2.583 666 1.917 2.583 666 3.214 4.368 1.153 1.297 1.784 487 0 0 0
4a. Begrotingstotaal jaar 2023 4b. Percentage regeling Renterisiconorm (4 = 4a * 4b)
16.072 0 3.214
21.839 0 4.368
5.767 0 1.153
Minimumbedrag
2.500
2.500
0
Relatiebeheer De gemeente Renswoude heeft als huisbankier de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, een bankinstelling zoals hiervoor vermeld, gecertificeerd met de triple A-rating volgens Moody’s en volgens Standard & Poor's. Bij deze bank heeft de gemeente Renswoude een viertal zakelijke rekeningen: een rekening voor het dagelijks betalingsverkeer, een rekening voor de inning van belastingen, een rekening voor de inning van de huren en een rekening ten behoeve van schatkistbankieren. Gemeente Renswoude heeft verder nog een rekening bij de Rabobank Gelderse Vallei e.o., deze rekening wordt hoofdzakelijk gebruikt voor transacties via de legeskas. Financieringspositie Gemeentefinanciering heeft betrekking op de financiering van de organisatie voor de lange termijn. De financieringsstructuur wordt hierbij bepaald door de verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen. Zodra de financieringsmiddelen (de reserves, voorzieningen en opgenomen geldleningen) lager zijn dan het totaal van de boekwaarde van de investeringen is dit een teken dat de gemeente een vaste geldlening moet gaan aantrekken. Schatkistbankieren Vanaf 2014 zijn gemeenten, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen verplicht hun overtollige liquide middelen te stallen en beleggingen aan te houden bij het Ministerie van Financiën.
Overtollige liquiditeiten en beleggingen mogen niet meer worden gestald bij private partijen buiten de schatkist. Voor de gemeente Renswoude betekent dit dat alle liquide middelen die in een kwartaal het drempelbedrag overstijgen, afgeroomd moeten worden naar een daartoe geopende werkrekening Schatkistbankieren (SKB), waarna de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) het doorstort naar ’s Rijksschatkist. Er was een drempelbedrag van € 1.000.000.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
54
Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar (1) Drempelbedrag 1000 Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaalcijfer op dagbasis buiten (2) 's Rijks schatkist aangehouden 70 1 30 14.793 middelen (3a) = (1) > (2) Ruimte onder het drempelbedrag 930 999 970 (3b) = (2) > (1)
Overschrijding van het drempelbedrag
-
-
-
13.793
Kwartaal 2
Kwartaal 3
(1) Berekening drempelbedrag (4a) (4b)
(4c)
Begrotingstotaal verslagjaar Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat
Verslagjaar 16.795 16.795
(1) = (4b)*0,02 + (4c)*0,002 met een minimum van €1.000.000 als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan 500 mln. En als begrotingstotaal groter dan € 500 miljoen is is het Drempelbedrag 1000 drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal 1 (5a) (5b) (2) - (5a) / (5b)
Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) Dagen in het kwartaal Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
Kwartaal 4
6.342
88
2.744
1.360.995
90
91
92
92
70
1
30
14.793
Renteschema op basis van notitie rente BBV In de BBV is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarstukken naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook inzicht moet geven in de rentelasten, het renteresultaat en de doorberekende rente aan investeringen, grondexploitaties en projecten. In onderstaand schema is dat weergegeven. De doorberekende rente is inclusief de rente over de investeringen van het Woningbedrijf.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
55
Renteschema op basis van Notitie rente Besluit Begroting en Verantwoording
a. b.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten ( idem) Saldo rentelasten en rentebaten
c1.
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken ( = projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
c2.
c3.
d1. d2.
Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen
-/-
-/-
€
-14.753
-29.669
-/-
€
-
-
+/+
€
-
-
-
-
186.921
344.463
253.083
324.016
-66.162
20.447
+/+ +/+
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente e.
De aan taakvelden toegerekende rente ( renteomslag )
f.
Renteresultaat op het taakveld Treasury
3.2.5.
Begroot na wijziging Werkelijk 201.674 413.376 39.244 201.674 374.132
-/-
Paragraaf bedrijfsvoering
3.2.5.1. Ontwikkelingen bedrijfsvoering Personeel Het college werkt aan een veerkrachtige en wendbare organisatie. Een organisatie die op elk moment kan inspelen op de toegenomen opgaves uit de samenleving en voldoet aan de toenemende eisen die wetgeving aan haar stellen. Ook in 2023 is er in personeel geïnvesteerd. In training, opleiding, arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden, maar zeker ook in de formatie. Het huidige beleid is erop gericht, dat gekozen wordt voor vast personeel op strategische functies en dat specialistische functies op inhuurbasis aan de gemeentelijke organisatie worden gebonden. Gelet op de overspannen arbeidsmarkt, met name in onze zoekgebieden, is inhuur onvermijdelijk. Inhuur - zowel incidenteel als structureel - vindt bij voorkeur plaats bij collega gemeenten. De ontwikkelingen op de gemeentelijke arbeidsmarkt zijn nog steeds zo dat het gewoon is geworden om structureel in te huren. Een deel van de gewenste arbeidskrachten is inmiddels alleen beschikbaar voor gemeenten als ZZP-er al dan niet via een bureau. Dit zal in de toekomst niet veel anders worden. Daarnaast moet incidenteel worden ingehuurd op specialistische thema’s. Gemeente Renswoude wil een inclusieve organisatie zijn, een afspiegeling van het dorp.
Hierbij kunnen alle medewerkers vanuit de eigen talenten en kwaliteiten een bijdrage leveren, waarbij het accent ligt op goed werkgeverschap. Dit komt tot uiting in de vorm van een eerlijk salaris, opleidingsmogelijkheden, loopbaanplanning, gezamenlijke activiteiten en vooral aandacht vanuit het management. Hierdoor kunnen wij onze medewerkers en nieuwe kandidaten net dat stukje extra geven, waardoor zij in deze huidige arbeidsmarkt voor de gemeente Renswoude (blijven) kiezen. Het college wil Renswoude als zelfstandig opererende, unieke en veelzijdige werkgever op de kaart zetten. Hieraan werken wij dagelijks, door gericht vacatures te plaatsen en gebruik te maken van onze contacten met de collega’s HR binnen Regio Foodvalley. Afgelopen jaar is ons personeelsbeleid succesvol geweest. Zo hebben we 9 vacatures met vaste medewerkers in weten te vullen. Het ging hierbij om functies bij burgerzaken, de werf, team samenleving, DIV, ondersteuning en applicatiebeheer. Hier bovenop is het ons gelukt om 3 inhuur medewerkers vast in dienst te nemen. Dit zijn 2 functies bij team samenleving en 1 adviseur duurzaamheid.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2023
56
Het structureel ziekteverzuim wordt beïnvloed door een viertal langdurig zieken. Dit heeft geresulteerd in het volledig moeten vervangen van een tweetal van deze medewerkers door tijdelijke inhuur en voor de andere zieke medewerkers is gekozen om inhuur op bepaalde onderdelen van hun taak te regelen. Vanuit het management is er nadrukkelijk aandacht, betrokkenheid en intensieve begeleiding voor zieke medewerkers. Tenslotte wordt er voor het eerst in de jaarrekening ook gerapporteerd over fraude, conform de ambtenarenwet art 4 lid 4. Fraude in deze context houdt in dat er van binnenuit de organisatie wordt gefraudeerd. Denk hierbij aan verslaggevingsfraude door het management en diefstal van activa van de gemeente Renswoude. Naast fraude is er ook misbruik en oneigenlijk gebruik. Misbruik is het opzettelijk verstrekken van onjuiste of onvolledige gegevens door individuen of organisaties om onterecht overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen, of om minder belasting te betalen, waarbij sprake is van bewuste misleiding om overheidsgelden onrechtmatig te verkrijgen. Oneigenlijk gebruik betreft handelingen die formeel aan de wet voldoen, maar in strijd zijn met het doel en de strekking van de regelgeving, waarbij gebruik wordt gemaakt van de ‘mazen van de wet’.
Om ons integriteitsbeleid aan te scherpen, hebben wij in 2023 het proces rondom de indiensttreding van vast personeel en inhuurkrachten aangepast om fraude te voorkomen. Deze aanpassingen in het proces vereisen dat alle nieuwe medewerkers een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) aanvragen, een geheimhoudingsverklaring ondertekenen en de eed of belofte afleggen. Informatiemanagement & ICT Bij de ingebruikname van het nieuwe gemeentehuis, hadden we ook te maken met veel ICT gerelateerde zaken. Het heeft enige tijd gekost voordat alle systemen functioneel waren en nog steeds ondervinden we een aantal technische issues. Samen met gemeente Veenendaal proberen we hier oplossingen voor te vinden. In 2023 zijn we ook gestart met de nieuwe digitale werkomgeving. Dit maakt het werk weer een stuk veiliger. De belangrijkste ontwikkeling die nu plaatsvindt is de overstap naar cloud toepassingen van applicaties. Een aantal software leveranciers ondersteunen op een gegeven moment niet meer de oude applicaties. Bij burgerzaken zijn we ook druk bezig met productvernieuwing. Organisatieontwikkeling In 2023 zijn we overgegaan naar een nieuwe organisatiestructuur. Waar we eerst twee algemeen managers hadden, is er nu gekozen voor een viertal teammanagers. Teammanager Ruimte, teammanager Samenleving, teammanager Financiën en teammanager Ondersteuning en HR.
Deze teammanagers hebben zelf een eigen werkpakket en sturen daarnaast hun team(s) aan. Er is geconstateerd dat deze indeling leidt tot meer tijd en ruimte voor de aandacht en sturing die onze medewerkers verdienen, waardoor de werksfeer en kwaliteit van het werk nog beter is geworden. We zijn gestart om onze visie ‘ik bedoel wij samen’ uit te rollen tijdens een personeelsconsultatie, waarbij we interactief met deze visie aan de slag zijn gegaan. In het najaar hebben we, om het dorp en de inwoners van Renswoude nog beter van dienst te zijn, een dorpssafari georganiseerd. Hierbij zijn alle medewerkers (eigen en inhuur) met elkaar op de fiets gestapt om een aantal belangrijke aspecten van Renswoude te bezoeken. Er werd overal een rondleiding of voorlichting gegeven. Dit heeft onze medewerkers een (nog) duidelijker beeld van Renswoude gegeven en is van toegevoegde waarde voor het nog beter uitvoeren van onze werkzaamheden. Archief In 2023 heeft de focus gelegen bij de invulling van de bezetting van informatiemanagement en het archief. Twee functionarissen zijn er met pensioen gegaan en de derde heeft gekozen voor om een functie buiten de gemeente Renswoude. We hebben deze vacatures in kunnen vullen met een nieuwe vaste kracht, die bij onszelf in dienst is. Daarnaast hebben we een tweetal inhuurkrachten, die ons voor een aantal dagen versterken op DIV.