Collegevoorstel als extra informatie

Collegevoorstel Djuma: 567226/567228

PORTEFEUILLEHOUDER EF Vergadering van burgemeester en wethouders, d.d. 10 januari 2023

Onderwerp: Eindevaluatie Transitieplan IW4 Gevraagde beslissing: De raad voor te stellen 1. Het nieuwe financieringsmodel voor de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) vast te stellen, waarbij de rijksbijdrage Wsw jaarlijks ongewijzigd in zijn geheel beschikbaar wordt gesteld aan de Gemeenschappelijke Regeling Instituut voor Werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (GR IW4) en de jaarlijkse extra gemeentelijke bijdrage komt te vervallen. Openbaarheid: Besluit (voorblad) openbaar Advies openbaar Bijlage(n) openbaar

Datum: 28 december 2022

Pagina 1 van 3

Ja Ja Ja

Opsteller: A. Stolk Afdeling: SociDomAlg. Aantal bijlagen: 4

1. Inleiding Met de inwerkingtreding van de Participatiewet is een belangrijke beleidswijziging aangebracht voor het ondersteunen van mensen met een arbeidsbeperking. Het uitgangspunt hierbij is het werken aan een inclusieve arbeidsmarkt: zoveel mogelijk mensen werken bij reguliere werkgevers, ook mensen met een arbeidsbeperking. Dit heeft o.a. geleid tot het Sociaal Akkoord, met de banenafspraak voor het realiseren van uiteindelijk 125.000 banen voor mensen uit deze doelgroep. Ook is destijds besloten de instroom van nieuwe personen in de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) te beëindigen. Bestaande Wsw-medewerkers blijven werkzaam onder de regels van de oude Wsw. Voor de gemeenten is het belangrijk deze wijzigingen rond de Wsw met veel zorgvuldigheid en goede voorzieningen naar de zittende doelgroep vorm te geven. Kernpunt is het blijven bieden van passend werk en goede begeleiding voor deze (kwetsbare) doelgroep. De gemeenten werken aan een inclusieve samenleving. In 2018 zijn besluiten genomen om deze transitie tot stand te brengen. Hiervoor is de uitvoeringsstructuur van de Participatiewet en de sociale werkvoorziening aangepast aan de nieuwe werkelijkheid met de focus op toekomstbestendigheid. Hierbij is het van essentieel belang dat we blijven zorgen voor passend werk en de benodigde begeleiding van inwoners die werkzaam zijn in de sociale werkvoorziening van IW4.

De bijgevoegde documenten zijnde de oplegger eindevaluatie besluit 2018 (bijlage 1), de eindrapportage (bijlage 2) en de externe toetsing transitieplan IW4 (bijlage 3) geven een nadere toelichting. De beschrijving van het nieuwe financieringsmodel wordt in het bijgevoegd ‘memo financiering Wsw’ (bijlage 4) nader toegelicht. Op woensdag 16 november 2022 is een voorlichtingsavond georganiseerd in het gemeentehuis Rhenen voor de raadsleden van gemeenten Renswoude, Rhenen. Tijdens deze avond is de evaluatie van het transitieplan en het nieuwe financieringsmodel Wsw toegelicht door IW4 en de verschillende beleidsmedewerkers. 2. Kaders • De Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) • Gemeenschappelijke Regeling IW4 3. Beoogd effect Een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet waarmee positief wordt bijgedragen aan de inclusieve arbeidsmarkt en de werkgelegenheid van mensen die werkzaam zijn binnen de Wsw geborgd wordt. 4. Argumenten 1.1. Er is geen extra gemeentelijke bijdrage meer nodig om het subsidietekort Wsw te compenseren. In 2018 heeft Berenschot in aanloop naar de besluitvorming over de financiering van de Wsw onderzoek gedaan naar het subsidietekort binnen de Wsw. Geconcludeerd werd dat een extra gemeentelijke bijdrage nodig was, omdat de uitvoeringskosten (loon- en overige kosten) hoger waren dan de subsidie (Rijksbijdrage).

Een deel van dit tekort moet IW4 zelf terugverdienen. Bij de besluitvorming in 2018 is bepaald dat dit € 1.200,- per standaardeenheid (SE) is. Deze € 1.200,- is gebaseerd op het landelijke gemiddelde resultaat per SE van de SW-bedrijven in Nederland. De rest vult de gemeente vervolgens aan door middel van de gemeentelijke bijdrage. Gelet op de volumeontwikkeling Wsw die gunstiger is dan in 2018 werd voorzien, is dit tekort op de exploitatie van de Wsw afgenomen. Op basis van de huidige rekenmethodiek bedroeg deze in 2022 “slechts” € 1.200,- per SE. Hiermee is naar verwachting geen extra gemeentelijke bijdrage meer nodig. Naar verwachting neemt dit bedrag in de toekomst nog verder af, omdat er alleen uitstroom en geen instroom van deze doelgroep is. 1.2.Met het nieuwe financieringsmodel vervallen de negatieve prikkels op het gebied van Begeleid Werken en Handicapcode Ernstig. Het vastgestelde rekenmodel uit het besluit 2018 brengt voor IW4 een aantal negatieve consequenties met zich mee, die vooraf niet zijn voorzien. Namelijk op het gebied van ‘Begeleid Werken’ en op het gebied van de ‘Handicapcode Ernstig’.

Pagina 2 van 3

Door in het nieuwe financieringsmodel de rekenmethodiek van de extra gemeentelijke bijdrage te schrappen, verdwijnen deze negatieve prikkels. Als we de rekenmethode ongewijzigd laten, zou dat kunnen betekenen dat de gemeentelijke bijdrage negatief wordt en IW4 voor deze doelgroep aan de gemeenten juist moet betalen. De bijgevoegde memo (bijlage 4) over de financiering Wsw geeft een toelichting op het huidige en nieuwe rekenmodel. 2.1 IW4 beheer N.V. en de GR IW4 beschikken over voldoende middelen om negatief resultaat op te vangen. IW4 begon in 2019 aan een transitieproces van drie jaar om zich om te vormen tot een toekomstbestendige organisatie. Deze transitieperiode is nu succesvol afgerond. In het tweede kwartaal van 2023 wordt de nieuwe duurzame en toekomstbestendige huisvesting betrokken. Naar verwachting ontwikkelt het bedrijfsresultaat zich positief. De begroting is structureel in evenwicht, waarbij de marges zowel naar boven als naar beneden beperkt zijn. Verder beschikt zowel de NV als de GR over voldoende middelen om een negatief resultaat op te vangen. Alternatieven Het alternatief is vasthouden aan het huidige financieringsmodel voor de Wsw. Hierbij blijven de negatieve financiële prikkels op het gebied van ‘Begeleid Werken’ en ‘Handicapcode Ernstig’ bestaan.

De gemeentelijke bijdrage blijft dan bestaan, maar zorgt ervoor dat IW4 voor deze doelgroep aan de gemeenten moet betalen. 5. Kanttekeningen 1.1 Het nieuwe financieringsmodel leidt tot een financieel risico voor IW4 Beheer N.V. In het nieuwe financieringsmodel wordt de gehele Rijksbijdrage Wsw via de GR aan IW4 beheer N.V. verstrekt en is er geen sprake meer van een gemeentelijke bijdrage. Als het Rijk besluit de Wsw-budgetten in de toekomst substantieel af te romen bestaat het risico dat er een onoverkomelijk subsidietekort ontstaat. Dan treedt IW4 weer in gesprek met de deelnemende gemeenten. De gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude zijn via de GR IW4 aandeelhouder in IW4 Beheer NV. Zowel de NV als de GR beschikken over reserves. Uiteindelijk zijn de deelnemende gemeenten wel risicodrager. Dit risico wordt binnen de P&C cyclus verwerkt in onze risico paragraaf. Momenteel wordt in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een onderzoek gedaan naar de begeleidingskosten Beschut Werken. IW4 geeft aan dat zij geen sluitende businesscase kan maken met de huidige landelijke begeleidingsvergoeding. De VNG en Cedris pleiten voor een hogere landelijke begeleidingsvergoeding mede gebaseerd op ervaringscijfers van andere SW-bedrijven.

Naar verwachting wordt dit onderzoek begin 2023 afgerond, wanneer de begeleidingsvergoeding niet wordt verhoogd geeft dit een financieel risico bij IW4. De bijgevoegde oplegger eindevaluatie (zie bijlage 1) geeft toelichting. 6. Uitvoering a. Planning: Aan de raden van Renswoude, Rhenen (februari/maart 2023) en Veenendaal (december 2022) wordt een gelijkluidend voorstel voorgelegd dat tussen de colleges van de drie gemeenten is afgestemd. b. Communicatie: Over het door u genomen besluit zal IW4 worden geïnformeerd. 7. Risico’s, kosten, baten en dekking De gehele rijksbijdrage die de gemeente Renswoude (en Rhenen, Veenendaal) jaarlijks ontvangt/ontvangen voor de uitvoering van de Wsw, wordt beschikbaar gesteld aan de Gemeenschappelijke Regeling Instituut voor werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (GR IW4) en vervolgens IW4 Beheer N.V. Op basis van besluitvorming in 2018 zijn in de meerjarenbegroting 2023 e.v. binnen het taakveld Participatie bedragen opgenomen voor de uitvoering van de Wsw/beschut werk. De binnen het taakveld nu nog resterende middelen zijn naar verwachting nodig voor de uitvoering van de taken zoals Beschut Werk.

Pagina 3 van 3