C1. Bijlage 1 Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026
Tekst van het document
Utrecht. Deze drie concessies zijn bepalend voor de
echter nog niet over een netwerk van recreatieve
ov-bereikbaarheid van ook Foodvalley. Als regio be-
fietsroutes. De komende jaren willen we daar veran-
nutten we de gangbare processen van aanbesteden
dering in brengen – ook vanwege de economische
om de belangen aangaande het ov in Foodvalley in
waarde die recreatie heeft.
de nieuwe concessies krachtig in te brengen, en we
We zullen de belangrijke stromen fietsrecreanten
doen dit jaarlijks in de jaarplannen. We doen voor-
in kaart brengen en een netwerk van recreatieve
stellen om het ov-netwerk te verbeteren en om het
routes identificeren. Met die inzichten kunnen we
overstappen tussen de bus- en treinnetwerken te
quick wins realiseren, eventuele grootschaligere
vergemakkelijken. Daarbij is in het bijzonder aan-
investeringen in de fietsinfrastructuur voorbereiden
dacht voor de aansluiting van het doelgroepen- en
en koppelkansen signaleren bij de ontwikkeling van
collectief vervoer op het reguliere ov. Ook willen we
toeristische hotspots in de regio. We zoeken hierbij
zorgdragen voor een naadloze overstap tussen de
nadrukkelijk de afstemming met andere projecten
concessies in de provincies Gelderland en Utrecht,
in het domein fiets, zoals de fietsinfrastructuur in het
die in Foodvalley bij elkaar komen. De regio zal zich
Binnenveld, bij nieuwe woningbouwlocaties, en de
verder inzetten voor het (wederom) opstarten van
realisatie van missing links.
ontwikkelteams op alle concessies.
34
Figuur 3: Kaart van de regio, met daarin ingetekend het bestaande fietsnetwerk (zwart) en de ambities voor het uitbreiden of verbeteren van dat netwerk.
A
Nijkerk
Barneveld
GELDERLAND Scherpenzeel Renswoude Ede
Veenendaal
UTRECHT Rhenen
Wageningen
Bestaand netwerk Ambities
35
Daarnaast vraagt de regio door middel van lobby
corridors (A1, A12, A30). Wij zullen onderzoeken of dit
activiteiten aandacht voor de betaalbaarheid van
een kansrijke verbinding is.
het ov voor de gebruikers, de (dreigende) verschraling van het ov in met name de kleine kernen en de
•
Bus Rapid Transit
toekomstbestendigheid van het ov-netwerk in Food-
Bus Rapid Transit, kortweg BRT, is een bussysteem
valley, onder meer via het onderzoek OV onder druk.
dat hoge frequenties en hoge snelheden combineert
Een aantrekkelijk ov verkleint de kans op vervoersar-
met comfort en betrouwbare reistijden. In stede-
moede en vergroot de kans om stappen te zetten in
lijk gebied biedt dit type hoogwaardig openbaar
de mobiliteitstransitie.
vervoer de voordelen van de metro en tussen de steden de voordelen van een sprinter, zonder dat
•
Hoogwaardig openbaar vervoer rondje WERV
er investeringen hoeven te worden gedaan in een
Uit de in 2022 uitgevoerde mobiliteitsanalyse blijkt
spoornetwerk. Op filegevoelige wegen is wel een
een goede (hoogwaardig-) openbaarvervoer
vrije businfrastructuur nodig. Daarnaast vergt BRT
verbinding in het rondje WERV – Wageningen-
investeringen in haltes en mogelijk in de busvloot.
Ede-Rhenen-Veenendaal – essentieel voor het
Bus Rapid Transit is voor Regio Foodvalley op sommi-
realiseren van de ambities van de verstedelijkings-
ge trajecten mogelijk interessant om de bereikbaar-
strategie. In het kader van de in 2022 beschikbaar
heid op peil te houden. Daarom zullen we onder-
gestelde mobiliteitsgelden voor de grootschalige
zoeken of, en zo ja op welke relaties en verbindingen
woningbouwgebieden zijn twee hoogwaardig-
BRT kansrijk is. De netwerkanalyse 2030-2040 biedt
ov-verbindingen meegenomen. De maatregel HOV-
hier mogelijk aanknopingspunten voor.
lijn Ede-Veenendaal is gehonoreerd. Onder voorbehoud van cofinanciering worden in 2023 de voorbereidingen getroffen voor de aanleg van een vrije
Deelmobiliteit
businfrastructuur. Daarnaast is de HOV-ontsluiting van Ede Zuidoost met een verbinding tussen de
Deelmobiliteit biedt kansen om de mobiliteit in
Poortwachter (A12) en Station Ede-Wageningen
Regio Foodvalley verder te verduurzamen. Afhan-
(inclusief brug voor langzaam verkeer Noord-
kelijk van het aanbod krijgen gebruikers flexibel en
plein-WFC) ook gehonoreerd. Omdat dit traject
laagdrempelig toegang tot onder meer deelfietsen,
slechts één deel betreft van de beoogde HOV-lijn
-bakfietsen, -scooters en -auto’s. Door die op strate-
Ede-Wageningen wordt de lobby voor een rijks-
gische locaties beschikbaar te stellen, bijvoorbeeld
bijdrage voor het gehele traject de komende jaren
bij treinstations, wordt de actieradius van gebruikers
gecontinueerd. HOV wordt nadrukkelijk meegeno-
vergroot. Hierdoor worden locaties bereikbaar die
men in de voorbereidingen van het BO-MIRT. Ook
anders alleen goed bereikbaar zijn met een (eigen)
gaan we door met lobbyen voor openbaarver-
auto. Deelmobiliteit kan zo bijdragen aan het terug-
voerontwikkelingen op de andere verbindingen op
dringen van het privéautobezit – en uiteindelijk ver-
het rondje WERV. Het gaat daarbij niet alleen om
mindert dat de CO2-uitstoot en biedt dat mogelijk-
de aanleg van infrastructuur, maar ook om nieuwe
heden om de openbare ruimte anders in te richten.
concessies en exploitatie. • •
Ponlijn
Visie deelmobiliteit
Regio Foodvalley ontwikkelt momenteel een visie op
De Veenendaallijn is het gedeelte van de voormali-
deelmobiliteit. Het gaat daarin om de vragen welke
ge spoorlijn Kesteren-Amersfoort (Ponlijn) dat nog
rol de regio en de afzonderlijke gemeenten kunnen
in gebruik is. Wellicht zou een directe verbinding
spelen bij de ontwikkeling van deelmobiliteit, welke
tussen Veenendaal en Amersfoort in de toekomst
vormen van deelmobiliteit kansrijk zijn en hoe die het
kunnen bijdragen aan het ontlasten van de drukke
beste worden aangeboden. Bij dat laatste kijken we
uiteraard goed naar de ontwikkelingen rond mobi-
van autogebruik en het verbeteren van de bereik-
liteitshubs – zie hieronder. Al naar gelang de ont-
baarheid in landelijke gebieden. Omdat mobiliteits-
wikkeling van de visie zetten we de komende jaren
hubs een goed instrument lijken om slim en schoon
acties in om deelmobiliteit te realiseren op en rond
reizen te bevorderen, hebben we in de afgelopen
stations en op de diverse hubs in de regio.
jaren onderzoek laten doen naar kansrijke locaties om hubs met prioriteit te ontwikkelen. Daar willen we nu verder invulling aan geven.
Mobiliteitshubs •
Ontwikkeling van een hubvisie
Mobiliteitshubs zijn knooppunten in het mobiliteit-
In Foodvalley lopen momenteel diverse hubinitiatie-
snetwerk waar verschillende vormen van mobiliteit
ven naast elkaar. Er zijn allereerst vijf prioritaire hubs
worden verbonden. Met voorzieningen als fietsen-
aangeduid die de komende jaren moeten worden
stallingen, ov-aansluitingen en een goed aanbod
ontwikkeld. Daarnaast krijgen grote stations een
van deelmobiliteit zijn ze een ideaal vertrek- en
sterkere hubfunctie met een vergroot aanbod van
overstappunt. Op de hubs kunnen ook voorzieningen
deelmobiliteit en fietsparkeervoorzieningen. En voor
worden aangeboden die niet direct met mobiliteit te
de duurzame ontsluiting van woningbouwlocaties
maken hebben maar wel extra gemak bieden, zoals
zijn enkele bestaande en nieuwe locaties aangewe-
een pakketkluis, een kiosk, koffietent of toiletvoorzie-
zen voor de ontwikkeling van nieuwe hubs.
ningen. Daarnaast zijn ze een concentratiepunt voor
Om dit alles in samenhang op te pakken zet Regio
ruimtelijke ontwikkeling, bijvoorbeeld in de ontwik-
Foodvalley zich in voor de ontwikkeling van een
keling van nieuwbouwwijken.
regionale visie op hubs. Daarbij dienen het eerder uitgevoerde onderzoek Mobipunten voor slimme en
Hubs kunnen zo bijdragen aan verschillende beleids-
duurzame mobiliteit in Regio Foodvalley, het bijbe-
doelen van Regio Foodvalley, zoals het terugdringen
horende netwerkplan en de routekaart als uitgangs-
37
punt. Met die visie willen we duidelijkheid scheppen
hubs en deelmobiliteit, zoals de gemeente Ede op
over de definities en typologieën, hun samenhang,
de Parklaan.
en het gewenste aanbodniveau. Welke hub waar zou kunnen komen, hangt dan af van de plek in het netwerk en de functie in bijvoorbeeld de ontsluiting
Autobereikbaarheid
van binnensteden, nieuwe woningbouwlocaties en het bereikbaar houden van landelijk gebied. Bij het
Door de mobiliteitsgroei komt ook de autobereik-
uitwerken van de visie houden we rekening met de
baarheid van Foodvalley de komende jaren verder
typologieën die de provincies Gelderland en Utrecht
onder druk te staan. Dit geldt met name voor de
al hanteren en met de landelijke richtlijnen. We
assen van het rondje WERV – Wageningen-Ede-
willen uitspraken doen over het gewenste aanbod
Rhenen-Veenendaal – en de aansluiting richting de
niveau op de verschillende hubs in termen van
grote nationale corridors. Uiteraard gaat het dan
openbaar vervoer en deelmobiliteit. Verder maken
om het verbreden van de Rijnbrug. Maar ook wordt
we een keuze voor het al dan niet omarmen van de
gewerkt aan de aanleg van de Parklaan in Ede, die
landelijke richtlijnen voor uniforme beeld- en merk-
de A12 verbindt met de N224 en een cruciale nieuwe
voering.
verbinding vormt voor de bereikbaarheid van EdeOost en verbindingen van belangrijke voorzienin-
•
Implementatie van hubs
gen met de regio en daarbuiten. Daarnaast wordt
Met de nieuwe visie als uitgangspunt kan de regio
binnen het project Beter Bereikbaar Wageningen
ook beginnen met de daadwerkelijke uitrol van
gewerkt aan aanpassingen en uitbreidingen van
mobiliteitshubs. Op basis van het eerdere onderzoek
de Mansholtlaan en de Nijenoordallee. Dit draagt
naar geschikte locaties zal het in elk geval gaan
bij aan de bereikbaarheid van Wageningen en de
om de prioritaire hubs busstation Wageningen, de
WUR-campus, en zorgt voor een verhoogde ver-
stations Rhenen en Nijkerk Corlaer, en Harskamp.
keersveiligheid voor alle verkeerdeelnemers.
Voor Nijkerk Corlaer geldt dat de wens leeft de hub te ontwikkelen tot station. Dit moet uiteraard mee-
De komende jaren spant de regio zich verder in om
genomen worden bij de locatiekeuze.
deze dossiers te realiseren, en om andere fysieke
Het is de bedoeling de stations Veenendaal-De
ingrepen ten behoeve van capaciteitsuitbreiding
Klomp, Ede-Wageningen en Barneveld-Noord door
op het rondje WERV mogelijk te maken. Ook zetten
te ontwikkelen tot multimodale hubs. We willen
we de eerste stappen om te komen tot multimodaal
verder hubs realiseren om de woningbouwlocaties
verkeersmanagement en een betere benutting van
uit de verstedelijkingsopgave te ontsluiten. Op tafel
de infrastructuur.
liggen de herinrichting van station Veenendaal-Centrum tot hub, de ontwikkeling van de nieuwe hubs
•
Ede-West, P+R Ede-Zuid en Ede-Ziekenhuis Gelderse
Gemeente Veenendaal trekt momenteel samen
Vallei, en de uitbreiding van het aanbod deelmobili-
op met provincie Utrecht om de verbreding van
teit op de Kennisas Ede-Wageningen. Ook kijken we
de N233 Rondweg Oost bij Veenendaal voor te
of het mogelijk is een hub Hoevelaken te realiseren.
bereiden. De stikstofproblematiek zorgt nog voor
De regio zet zich tot slot in voor de selectie van een
vertraging in het proces. De regio volgt de landelijke
aanbieder van deelmobiliteit. Die kan de hubs
ontwikkelingen op dit dossier nauwgezet. In de tus-
exploiteren, in lijn met het gewenste aanbod dat in
sentijd proberen Veenendaal en de provincie tijde-
de (nieuwe) hubvisie – zie de actie hierboven – wordt
lijke maatregelen te treffen om de fileproblematiek
gedefinieerd en al naar gelang de haalbaarheid van
het hoofd te bieden.
de businesscase. Hierbij nemen we de ervaringen mee die andere gemeenten momenteel opdoen met
N233 Rondweg Oost Veenendaal
38
•
Capaciteit N224
Deze oostelijke ontsluiting heeft mogelijk tot gevolg
De N224 is een belangrijke oost-westverbinding
dat vanaf de rotonde N798 met de Vetkamp de weg
in Regio Foodvalley en van groot belang voor de
doorgetrokken moet worden onder het spoor bij de
autobereikbaarheid van met name de gemeenten
Wallerstraat tot aan de Bloemendaalseweg; vervol-
Scherpenzeel, Renswoude en Ede. De N224 kent
gens zou deze weg door het gebied Luxool kunnen
momenteel al problemen met de capaciteit, zoals
aansluiten op de Barneveldseweg. De komende
op de rotonde N224/N226 Woudenberg, net buiten
jaren zet de gemeente samen met stakeholders de
de regiogrens. Regio Foodvalley ondersteunt de
benodigde stappen om te komen tot realisatie van
gemeenten bij het werken aan kortetermijnoplos-
deze ontsluiting.
singen voor de verkeersdruk en onveiligheid van de N224 in en om Renswoude en Scherpenzeel.
•
Ontsluiting (nieuwe) woonwijken
In het licht van de verstedelijkingsopgaven zal er
De komende jaren realiseren we hoogwaardige
echter ook naar de langere termijn moeten wor-
auto-ontsluitingen die nieuwe woningbouwlocaties
den gekeken. De provincies Utrecht en Gelderland
aansluiten op het bestaande netwerk en verbinden
hebben afgesproken onderzoek uit te voeren naar
met de belangrijke bestemmingen in de regio. Die
wat er de komende jaren nodig is om de capaciteits
zien we als ‘voorwaardelijk’ voor de woningbouw.
problemen van de N224 aan te pakken.
Een voorbeeld is het doortrekken van de Arkemheenweg richting N301 en het vergroten van de capaciteit
•
Rondweg Oost Barneveld
tussen de Verbindingsweg en de Amersfoortseweg,
Gemeente Barneveld verkent de mogelijkheden
nodig om de verkeersdruk op de kruising Amers-
van een oostelijke rondweg. Deze rondweg moet
foortseweg-Frieswijkstraat-N301 te verminderen.
bijdragen aan de ontsluiting van Barneveld-Zuid
De door de regio voorgestelde ontsluiting van
en -Oost, de bestaande en nieuwe woningbouw in
de nieuwbouw in Kernhem-Noord op de A30 via
Barneveld-Noord en Voorthuizen-Zuid, en vormt een
bestaande op- en afritten, is inmiddels door het rijk
verbeterde verbinding met bedrijventerrein Harse-
gehonoreerd in de BO-MIRT-afspraken van novem
laar. De wens is ook om met deze verbinding beter
ber 2022. Ook de ontsluiting van de woonwijk
aan te sluiten op de A1. De gemeente wil de rondweg
Bloemendal in Barneveld-Noord richting de A30 is
opnemen in de omgevingsvisie. Die wordt mogelijk
gehonoreerd.
in 2023 vastgesteld. • •
Verbreding N301 Nijkerk
Multimodaal verkeersmanagement
De regio wil de komende tijd een regionale netwerk-
Volgens de Mobiliteitsvisie Nijkerk zal de geplande
visie opstellen. Die zal dan weer de basis vormen
uitbreiding van woningen en bedrijvigheid in Nijkerk
voor regionaal multimodaal verkeersmanagement.
en daarbuiten het nodig maken om de N301 (Beren-
Met de gecoördineerde inzet van verkeersmanage-
camperweg) te verbreden naar 2x2 rijstroken, van
mentinstrumenten kan de doorstroming op het
aansluiting Nijkerk A28 tot de N798/N301 Ambachts-
wegennet op peil worden gehouden, rekening
straat. De gemeente spant zich de komende jaren
houdend met de rangorde van de wegen. In de
samen met andere stakeholders in voor de realisatie
netwerkversie zullen we vastleggen hoe relevant de
hiervan.
verschillende wegen zijn voor de regionale bereikbaarheid en hoe het vigerende beleid op het gebied
•
Oostelijke ontsluiting Nijkerk
van verkeersmanagement eruitziet. Ook voorziet de
Gemeente Nijkerk gaat onderzoek doen naar de
visie in een regelstrategie met bijbehorende streef-
mogelijkheden van een oostelijke ontsluiting die
waarden en wordt benoemd hoe we het regionaal
randvoorwaardelijk is voor de nieuwbouw van 800
verkeersmanagement in de praktijk willen brengen.
woningen in het gebied Luxool/stationsomgeving.
39
Figuur 4: Kaart van de regio, met daarin de locaties van de gewenste mobiliteitshubs.
A ZWOLLE Multimodale corridor A1
Nijkerk
APELDOORN
Nijkerk Corlaer AMERSFOORT
Barneveld Noord
A
Barneveld Harskamp
GELDERLAND A
Scherpenzeel UTRECHT
A
Veenendaal De Klomp
Veenendaal
UTRECHT
Valleilijn
Renswoude
Veenendaal Centrum Ede West
Ede Ede Wageningen Gelderse Vallei Ede Zuidpoort
A
Multimodale corridor A12 NIJMEGEN
Veenendaal Lijn Rhenen
Wageningen Station Rhenen
Wageningen Busstation
Zuidelijke ontsluiting
A
Prioritaire hubs Stationshubs Hubs nieuwe wijken Woningbouw
40
Overzicht acties Programmalijn 2 Regionale bereikbaarheid Dossier
Acties
Fietsnetwerk Fietsen in het Binnenveld
• Ontwikkelen toekomstbeeld fietsroutes Binnenveld, aansluiten op proces gebieds ontwikkeling Binnenveld • Hoofdroutes in kaart brengen, wayfinding en verkeersveiligheid verbeteren • Pilot met knip(s) bij Wageningen en Rhenen
Fietsverbindingen woningbouwlocaties
• Voorbereiden uitvoering fietsverbindingen Veenendaal-De Klomp – Veenendaal Centrum, Barneveld-Noord (woningbouw) – Station Barneveld-Noord en KernhemNoord – Ede Centrum • Lobbyen voor rijksbijdrage voor fietsverbindingen Ede – Barneveld, Kernhem – Kennisas (Wageningen) en Station Veenendaal-De Klomp – Kennisas (door Binnenveld)
Missing links
• Realiseren missing links uit de Regionale Fietsnetwerkkaart Regio Foodvalley • Signaleren en realiseren nieuwe missing links als gevolg van woningbouwopgave
Recreatief fietsnetwerk
• Identificeren van een recreatief fietsnetwerk in Regio Foodvalley
Openbaar vervoer Ov-concessies
• Regiobelangen inbrengen in nieuwe provinciale concessies voor regionaal ov, met aandacht voor aansluiting doelgroepenvervoer en collectief vervoer • Voorstellen doen voor verbeteringen ov-netwerk en overstap tussen bus- en treinnetwerken • Inzet voor een goede aansluiting (overstapmogelijkheden) tussen de concessiegebieden in de regio • Inzet voor het opstarten van ontwikkelteams op alle concessies • Aandacht vragen voor (dreigende) verschraling van ov in de regio en toekomst bestendigheid ov-netwerk
HOV-verbindingen WERV
• • • •
PON-lijn
• Onderzoeken of een directe verbinding tussen Veenendaal en Amersfoort kansrijk is
Bus Rapid Transit
• Kansen BRT in Regio Foodvalley onderzoeken
Aanleg vrije businfrastructuur HOV-lijn Ede-Veenendaal voorbereiden Inzet voor aanleg (H)OV-ontsluiting Ede-Zuidoost Continueren lobby voor rijksbijdrage HOV-lijn Ede-Wageningen Lobby voor HOV-ontwikkelingen op rondje WERV
Dossier
Acties
Deelmobiliteit Visie deelmobiliteit
• Inzet voor ontwikkeling visie deelmobiliteit, in afstemming met ontwikkelingen op het dossier Mobiliteitshubs
Mobiliteitshubs Hubvisie
• Ontwikkeling van een regionale hubvisie voorzien van een typologie
Implementatie hubs
• Ontwikkeling prioritaire hubs • Ontwikkeling hubs voor ontsluiting woningbouwlocaties verstedelijkingsopgave
Autobereikbaarheid N233 Rondweg-Oost
• Inzet voor verbreding N233 Rondweg Oost bij Veenendaal. Inzet wordt geconcretiseerd al naar gelang de ontwikkelingen in het stikstofdossier
Rondweg Oost Barneveld
• Inzet voor realisatie van een Oostelijke Rondweg
Verbreding N301 Nijkerk
• Inzet voor de verbreding van de N301 tussen aansluiting Nijkerk A28 tot de N798/N301 Ambachtsstraat
Oostelijke ontsluiting Nijkerk
• Onderzoek naar mogelijkheden realisatie oostelijke ontsluiting Nijkerk
Capaciteit N224
• Onderzoek naar capaciteitsproblemen N224
Ontsluitingen (nieuwe) woningbouwlocaties
• Inzet voor ontsluiting woningbouw Kernhem-Noord op A30 • Inzet voor ontsluiting Barneveld Noord (woningbouw Bloemendal) op A30
Multimodaal verkeersmanagement
• Voorbereidingen treffen voor regionale netwerkvisie als basis voor multimodaal verkeersmanagement
Foto: Hilda Weges
41
42
PROGRAMMALIJN 3 – DUURZAAM, SLIM, VEILIG Doel
In 2030 is de mobiliteit in Regio Foodvalley duurzaam, slim en veilig
Rol regio
Regio Foodvalley pakt deze opgaven op en voert ze uit in samenspraak met de provincies Gelderland en Utrecht, Rijkswaterstaat, het rijk en omliggende regio’s
Duurzame mobiliteit
dan 100 werknemers te verplichten de negatieve klimaateffecten van werkgebonden personenmo-
De komende jaren werkt Regio Foodvalley via twee
biliteit terug te dringen, is een extra reden om er de
sporen aan de verduurzaming van de mobiliteit.
komende jaren voortvarend mee aan de slag te gaan.
Het eerste spoor is mobiliteitsmanagement. Afgelopen jaren hebben we hier in de regio ervaring mee
Onderwijsaanpak
opgedaan: met de werkgeversaanpak hebben we
Veel scholieren, studenten en werknemers van
gezond en duurzaam reizen binnen gemeentelijke
onderwijsinstellingen reizen met het ov. Een kleiner,
organisaties en grote werkgevers gestimuleerd. Ge-
maar nog altijd aanzienlijk deel pakt de auto. Deze
let op de mobiliteitsgroei in de regio in de komende
dagelijkse reisbewegingen zorgen geregeld voor
jaren is het van belang dat we nog sterker inzetten
‘hyperspitsen’ in het ov en voor extra druk op de
op dit spoor. We zullen daartoe nieuwe initiatieven
autowegen. Regio Foodvalley wil de mogelijkheden
ontplooien voor mobiliteitsmanagement op doel-
onderzoeken om voor deze problematiek een on-
groepenniveau.
derwijsaanpak te beginnen. Zo’n aanpak lijkt op de werkgeversaanpak en is bedoeld om de proble-
Het tweede spoor pakt de regio samen met de pro-
matiek van onderwijsinstellingen, vervoerders en
vincies Gelderland en Utrecht op. In het kader van
overheden te bundelen en om gezamenlijk te komen
de regionale mobiliteitsprogramma’s van Gelder-
tot oplossingen die de bereikbaarheid, leefbaarheid
land, Werkprogramma CO2-reductie in de Gelderse
en veiligheid verbeteren.
mobiliteit, en van Utrecht, Regionaal mobiliteits programma 2.0, werken we aan een verduurzaming
Bewonersaanpak
van het goederenvervoer, aan de ontwikkeling van
De komende jaren komen er in Regio Foodvalley
laadinfrastructuur en aan een regionale afstemming
maar liefst 40.000 woningen bij. Met die tiendui-
van het parkeerbeleid. Onze inzet op deze thema’s
zenden nieuwe inwoners zal het dagelijkse aantal
in de bereikbaarheidsagenda sluit nauw aan bij de
verplaatsingen ook fors omhooggaan. Hoe kunnen
aanpak in de regionale mobiliteitsprogramma’s.
we dat in goede banen leiden? Bekend is dat grote veranderingen in de leefomstandigheden, zoals een
Werkgeversaanpak
verhuizing, een aanleiding kunnen vormen voor
Via de zogenaamde werkgeversaanpak is de afge
veranderingen in het reisgedrag. Een zogenaamde
lopen jaren veel gedaan om gezond en duurzaam
bewonersaanpak, gericht mobiliteitsmanagement
reisgedrag te stimuleren onder werknemers van
op en rond nieuwe woningbouwlocaties, kan ertoe
de grote werkgevers in de regio. Deze werkgevers
bijdragen dat nieuwe wijkbewoners goed worden
aanpak zullen we continueren en opschalen, zodat
geïnformeerd over de schone en slimme vervoers
meer werkgevers uit de regio aanhaken en meer
opties in hun wijk en dat het gebruik van deze ver-
werknemers zich committeren aan duurzamer reis
voermiddelen ook sneller gewoontegedrag wordt.
gedrag. Het kabinetsbesluit om werkgevers met meer
De komende jaren inventariseren we de mogelijk-
heden van zo’n op nieuwe woningbouwlocaties ge-
en spoor, en aan efficiëntere en duurzame stads-
richte bewonersaanpak. We kijken hierbij uiteraard
distributie. Een logistiek makelaar werkt momenteel
ook naar mogelijkheden om huidige inwoners van
aan een programma en aanpak om dit de komende
de regio aan te zetten tot duurzamer mobiliteits
jaren te realiseren. Binnen de werkzaamheden van
gedrag, via bijvoorbeeld promotie- en stimulerings-
de logistiek makelaar is CO2-reductie van zwaar
campagnes.
transport een belangrijke pijler.
Bezoekersaanpak
Parkeerbeleid
Regio Foodvalley kent een aantal belangrijke toe-
We zetten ons in voor het vergroten van de samen-
ristische hotspots, zoals World Food Center, Ouwe-
hang van het parkeerbeleid tussen de verschillende
hands Dierenpark en de Veluwerand/Hoge Veluwe.
Foodvalley-gemeenten. Hierbij kijken we ook naar
Die trekken jaarlijks honderdduizenden bezoekers en
de mogelijkheden van een gedifferentieerd par-
zorgen dus voor grote reizigersstromen in het gebied.
keerbeleid. Er is in het bijzonder aandacht voor het
Samen met stakeholders willen we verkennen hoe
parkeerbeleid op de nieuwe woningbouwlocaties.
het reisaanbod van en naar deze plekken kan worden verbeterd, zodat bezoekers comfortabel maar
Laadinfrastructuur
vooral ook duurzaam kunnen reizen en de regio als
De regio stimuleert het gebruik van zero-emissie
geheel nog maar minimale hinder ondervindt.
vervoer en de uitrol van laadinfrastructuur. De komende jaren wordt de uitrol van de infrastructuur
Logistieke aanpak
versneld, waarbij we in het bijzonder kijken naar de
Ook de sectoren goederenvervoer en stadslogistiek
mogelijkheden van waterstofvulpunten. Ook hier
staan voor de uitdaging om hun emissies terug te
is er aandacht voor woningbouwlocaties, zodat die
dringen. De Regio Foodvalley werkt daarom aan het
meteen over een adequaat aanbod van laadinfra-
stimuleren van een modal shift van weg naar water
structuur beschikken.
44
Slimme mobiliteit
de organisatie en gebruiken deze data natuurlijk ook voor hun eigen processen in beleid, beheer en
Slimme mobiliteit betreft het slim benutten van
toezicht. Foodvalley zal haar Data Top 15 verder op
de bestaande infrastructuur door het gebruik van
orde brengen. Deze inspanningen stemmen we af
nieuwe technieken, data, diensten, kennis en maat-
met wat er al gebeurt voor de Verkeersdesk.
regelen. We spannen ons de komende tijd in om de regionale datahuishouding op orde te brengen en
Regionaal verkeersmodel
data en modellen in te zetten voor de onderbouwing
Regio Foodvalley is gestart met de ontwikkeling van
van bereikbaarheidsvraagstukken. De acties zijn
een regionaal multimodaal verkeersmodel. Dat
daarmee randvoorwaardelijk voor het realiseren
zullen we in de komende periode afronden en in ge-
van een modal shift naar duurzamere en gezondere
bruik nemen. Met het model krijgen we een scherper
vervoersmiddelen.
inzicht in de (trends in) verkeersstromen van auto, fiets en openbaar vervoer. Ook kunnen we de in-
Verkeersdesk
vloed van andere mobiliteitsontwikkelingen in beeld
In de afgelopen jaren hebben we als Foodvalley-
brengen, zoals de realisatie van mobiliteitshubs.
gemeenten samengewerkt aan de totstandkoming van de Verkeersdesk. Deze desk borgt, ontsluit en visualiseert mobiliteitsgerelateerde data. De Ver-
Veilige mobiliteit
keersdesk is een tool voor het formuleren en beantwoorden van beleidsvraagstukken en daarmee
Mobiliteit moet eerst en vooral veilig zijn, zeker
belangrijk voor een betere bereikbaarheid en een
ook voor meer kwetsbare verkeersdeelnemers als
meer duurzame mobiliteit in de regio. De komende
fietsers. Regio Foodvalley wil de verkeersveiligheid
jaren zullen we de data actualiseren, aanvullen en
verhogen door sluipverkeer in onder andere het Bin-
aanscherpen, en waar mogelijk benutten in de uit-
nenveld terug te dringen. Ook moeten de wegen in
werking van use cases. Ook wordt bepaald hoe we
het buitengebied en schoolfietsroutes met gerichte
de Verkeersdesk optimaal kunnen gebruiken voor
ingrepen veiliger worden gemaakt.
de digitaliseringsopgave (Data Top 15). De Verkeersdesk is momenteel in beheer van ge-
In het algemeen geldt dat de regio, gemeenten en
meente Ede. Het is belangrijk een oplossing voor de
provincies naar mogelijkheden zoeken om de ver-
lange termijn te vinden: hoe zorgen we ervoor dat de
keersveiligheid van mens en dier te verbeteren. Dat
Verkeersdesk voor de regio beschikbaar blijft en op
kan bijvoorbeeld door de maximumsnelheid op bui-
welke manier (organisatorisch en financieel) kunnen
tenwegen te verlagen van 80 naar 60 km/uur (met
we dit beleggen?
aangepaste weginrichting), door middengeleiders te plaatsen, verkeersplateaus, bruggen en tunneltjes,
Data Top 15
faunapassages enzovoort.
In het landelijke programma Digitalisering Overheden werken vijf landsdelen samen om ervoor te
Sluipverkeer Binnenveld terugdringen
zorgen dat in 2023 alle wegbeheerders ‘digitaal
In het Binnenveld is met name de fietsveiligheid
capabel in mobiliteit’ zijn. De bedoeling is dat de
in het geding door een combinatie van recreatie,
wegbeheerders dan vijftien typen data beschikbaar
landbouwverkeer en sluipverkeer. Om in ieder geval
maken, zodat serviceproviders en andere partijen
het sluipverkeer terug te dringen kunnen we strate-
die data kunnen (her)gebruiken. Het gaat om data
gische ‘knips’ in het autonetwerk aanbrengen, door
over bijvoorbeeld werkzaamheden, incidenten,
wegen af te sluiten voor doorgaand autoverkeer, en
maximumsnelheden, logistiek en de fiets. Overhe-
snelheidsmaatregelen doorvoeren. We zullen hier-
den zorgen dat de data veilig geborgd zijn binnen
voor een aantal pilots uitvoeren. Afhankelijk van de
Foto: Wirestock
resultaten kan dan worden besloten om deze knips
vaker (alleen) op de fiets, hoeven ouders zich minder
en snelheidsmaatregelen te bestendigen.
zorgen te maken, en dat leidt dan weer tot meer gezonde en duurzame verplaatsingen. Regio Food-
Verkeersveilige wegen in het buitengebied
valley heeft de schoolroutes al in beeld gebracht in
Op een aantal routes in het buitengebied van Food-
de Regionale Fietsnetwerkkaart Regio Foodvalley.
valley zijn er problemen met de veiligheid en door-
De komende jaren spannen we ons in om deze
stroming van het landbouwverkeer. Ook ontstaat er
routes met quick wins en/of grootschaligere ingre-
op die routes te vaak schade aan het wegdek en aan
pen veiliger te maken voor scholieren in de regio.
bermen. We willen de routes daarom successievelijk
Dat maakt uiteraard fietsen voor woon-werk en
beter ‘leesbaar’ maken, door een herkenbaardere
recreatief verkeer veiliger.
en overzichtelijkere wegindeling en wegbeeld. Ook moeten waar mogelijk de verkeersstromen beter worden gescheiden, bijvoorbeeld door fietsers te scheiden van groot (landbouw)verkeer. Veilige schoolroutes Veilige schoolroutes, waarbij fietsers zo min mogelijk drukke kruispunten of autoverkeer tegenkomen, maken het makkelijker en leuker voor kinderen om zelf naar school te fietsen. Zo kunnen kinderen
46
Overzicht acties Programmalijn 3 Slim, veilig, duurzaam Dossier
Acties
Duurzame mobiliteit Werkgeversaanpak
• Continueren van de huidige werkgeversaanpak • Opschalen van de werkgeversaanpak door meer werkgevers in de regio te betrekken
Onderwijsaanpak
• Inventariseren mogelijkheden voor opzet onderwijsaanpak in Regio Foodvalley
Bewonersaanpak
• Inventariseren mogelijkheden voor opzet bewonersaanpak in Regio Foodvalley
Bezoekersaanpak
• Samen met stakeholders inventariseren hoe het reisaanbod van en naar toeristische hotspots kan worden verbeterd en verduurzaamd
Logistieke aanpak
• Faciliteren modal shift van weg naar water en spoor • Faciliteren efficiëntere en duurzame stadsdistributie in Foodvalley-gemeenten • Werken aan CO2-reductie zwaar transport
Parkeerbeleid
• Vergroten samenhang parkeerbeleid tussen de verschillende regiogemeenten • Inventariseren mogelijkheden voor gedifferentieerd parkeerbeleid met aandacht voor nieuwe woningbouwlocaties
Laadinfrastructuur
• Versnellen uitrol laadinfrastructuur • Mogelijkheden verkennen voor waterstofvulpunten • Realisatie adequaat aanbod laadinfrastructuur op nieuwe woningbouwlocaties
Slimme mobiliteit Verkeersdesk
• Actualiseren, aanscherpen, aanvullen en benutten (in use cases) van data uit Verkeersdesk • Inventariseren optimale benutting Verkeersdesk ten behoeve van de digitaliseringsopgave • Inventariseren mogelijkheden voor borging Verkeersdesk op lange termijn
Data Top 15
• Op orde brengen van Data Top 15
Regionaal verkeersmodel
• Doorontwikkelen regionaal verkeersmodel
Veilige mobiliteit Sluipverkeer Binnenveld
• Terugdringen van sluipverkeer in het Binnenveld door (tijdelijke) aanbreng van strategische knips in en snelheidsmaatregelen op het netwerk
Verkeersveilige wegen in het buitengebied
• Scheiden van verkeersstromen om wegen in het buitengebied veiliger te maken
Veilige schoolroutes
• Signaleren quick wins en grootschalige ingrepen ten behoeve van fietsveiligheid op schoolroutes
4 UITVOERING EN ORGANISATIE
De lijst met acties in de Bereikbaarheidsagenda 2023-2026 is lang en de achterliggende doelen zijn ambitieus. In dit afsluitende hoofdstuk staan we daarom stil bij de programmaorganisatie die voor de uitvoering is opgetuigd, bij de uitwerking in jaarplannen, en bij de monitoring en evaluatie. Alles is erop gericht de regio in 2030 duurzaam, slim en veilig bereikbaar te laten zijn.
49
Programmaorganisatie
binnen het programma. De projectleiders zijn verantwoordelijk voor specifieke onderdelen van het
De programmaorganisatie draagt de komende jaren
programma, zoals fietsroutes en openbaar vervoer
zorg voor de uitvoering van de acties uit de Bereik-
(programmateam). De backoffice verzorgt zaken als
baarheidsagenda 2023-2026. Figuur 5 geeft de
communicatie, financiën enzovoort. Deze ondersteu-
organisatiestructuur schematisch weer. We lopen de
ning is geborgd binnen de reguliere werkzaamheden
verschillende ‘posten’ een voor een af.
van het regiokantoor.
Het Portefeuillehoudersoverleg Mobiliteit van
De programmamanager ten slotte is de spin in
Regio Foodvalley fungeert als stuurgroep van het
het web en bewaakt de algehele voortgang op het
programma. De regionale portefeuillehouder is hier-
programma en de verbinding met de andere pro-
bij een belangrijke ‘bestuurlijke verbindingsschakel’.
gramma’s en trajecten in de regio.
Voor de dagelijkse aansturing en uitvoering van de
Overigens hebben we als regio ook goede ervaring
programmalijnen en -acties zijn de leden van het
met het werken met zogenaamde ‘adoptiegemeen-
ambtelijk overleg (AO), projectleiders en de back
ten’. Zo’n gemeente is eigenaar van een bepaald
office verantwoordelijk. In het ambtelijk overleg
initiatief, trekt een of meer onderdelen en zorgt dat
Mobiliteit zijn alle regiogemeenten vertegenwoor-
er op die punten resultaten worden behaald. Zo nam
digd. Er wordt uitvoering gegeven aan de onderwer-
binnen de Bereikbaarheidsagenda 2018-2022 ge-
pen van de bereikbaarheidsagenda en bijbehorende
meente Wageningen het initiatief tot een regionaal
jaarplannen. Hier wordt ook de bestuurlijke besluit-
mobiliteitsconvenant en gemeente Veenendaal het
vorming voorbereid. De AO-leden spelen daarmee
initiatief om fietsen binnen de organisaties van de
een belangrijke rol in de algehele samenwerking
regiogemeenten te stimuleren.
Stuurgroep FV-BB PHO Mobiliteit Regio Foodvalley
> Provincies > Rijkswaterstaat & IenW > Werkgevers
Adviesteam Programmamanager
Programmateam PM1
PM2
PM3
PM4
Projectleiders AO
Backoffice Communicatie Inhuur | Financiën Monitoring
Figuur 5: Organisatie van de Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026.
Hoofdlijnen programma Begroting Voorbereiding stuurgroep
50
Inzet regio en regiogemeenten
Uitwerking in jaarplannen
Al die (personele) inspanningen voor de bereikbaar-
De Bereikbaarheidsagenda 2023-2026 beschrijft
heidsagenda kosten natuurlijk tijd. Wat ureninzet
de ambitie en de doelen van Regio Foodvalley voor
betreft is het volgende afgesproken voor de periode
2030. De komende vier jaar zullen we in drie pro-
2023-2026:
grammalijnen naar de eindplaatjes toewerken. De acties van die lijnen zijn al behoorlijk concreet, maar
Ureninzet 2023-2026
nog altijd op hoofdlijnen. De keuze voor die aanpak
Organisatie
Uren
Programmamanagement Regio Foodvalley
730
Gemeenten
2900
ruimte voor aanpassingen.
Provincie Gelderland
260
Natuurlijk komt die gedetailleerde invulling er wel,
Provincie Utrecht
260
maar dan in specifieke jaarplannen. Hierin worden
Rijkswaterstaat
260
de precieze acties – onderzoeken, projecten,
is bewust, want zo houden we de komende vier jaar
lobbytrajecten, communicatie, pilots enzovoort – De financiën voor de complete zijn begroot op iets
de benodigde menskracht en de financiering uitge-
meer dan € 600.000, oftewel zo’n € 150.000 per
werkt. Die worden voor publicatie afgestemd met
jaar. Dit bestaat uit een jaarlijks deel van € 90.000
de acht regiogemeenten (gemeenteraden, colleges
voor het programmabudget en van € 60.000 voor
van Burgemeester en Wethouders) en partners als
de kosten van het programmamanagement.
de provincies en het rijk. Daarmee scheppen de jaarplannen ook meteen duidelijkheid op de vol-
Mobiliteitsfonds
gende punten:
Zoals we al eerder aangaven, beheren de acht Foodvalley-gemeenten ook een gezamenlijk mobiliteits-
•
Afspraken tussen de acht regiogemeenten over
fonds. De gelden uit dit fonds zullen worden ingezet
de mensen en middelen die worden vrijgemaakt
voor gezamenlijke dossiers uit de bereikbaarheids-
voor de acties en over de inzit van die mensen en
agenda. Bij de start van dit fonds is overeengekomen
middelen.
dat de gemeenten jaarlijks een bedrag van één euro
•
Afspraken met de provincies Utrecht en Gelder-
per inwoner storten, waarbij er jaarlijks een (geringe)
land over de agendering van het bereikbaar-
prijsindexatie conform de Consumentenprijsindex
heidsprogramma in provinciale coalitieprogram-
plaatsvindt. Figuur [xx] laat zien welk geld er daar-
ma’s, over het beschikbaar stellen van provinciale
mee jaarlijks beschikbaar komt voor projecten.
subsidies/cofinanciering en over het gezamenlijk oppakken van acties en projecten.
Gemeente
2023
2024
2025
2026
Barneveld
€ 62.038
€ 63.354
€ 64.671
€ 65.823
Ede
€ 122.579
€ 125.180
€ 127.781
€ 130.057
Nijkerk
€ 45.084
€ 46.041
€ 46.997
€ 47.835
Renswoude
€ 5.746
€ 5.868
€ 5.990
€ 6.097
Rhenen
€ 20.892
€ 21.335
€ 21.778
€ 22.166
Scherpenzeel
€ 10.474
€ 10.697
€ 10.919
€ 11.113
Veenendaal
€ 69.193
€ 70.661
€ 72.129
€ 73.414
Wageningen
€ 40.994
€ 41.864
€ 42.734
€ 43.495
Totaal
€ 377.000
€ 385.000
€ 393.000
€ 400.000
Tabel: Bijdragen per gemeente aan het Mobiliteitsfonds van Regio Foodvalley.
Foto: Erik Koole
•
Afspraken met het rijk over de agendering van
uitvoering van de lobbyactiviteiten om de belangen
de ambities van Regio Foodvalley op de rijks
van Foodvalley in de dossiers bovenregionale bereik-
agenda. Denk daarbij aan de Omgevingsagenda
baarheid voor het voetlicht te brengen. De agenda
MIRT voor Landsdeel Oost, het Bestuurlijk Overleg
brengt de ‘ijkmomenten’ voor de korte en lange
MIRT, het Bestuurlijk Overleg OV/Spoortafel nati-
termijn in beeld (waar moet de lobby zich op rich-
onaal en natuurlijk de inspanningen in het kader
ten?) en benoemt de posities en inzet van Foodvalley
van de verstedelijkingsopgave. Dit betreft ook
in BO MIRT Noordwest/Oost en Metropoolregio
subsidies vanuit het ministerie van Infrastructuur
Utrecht U Ned, de Korte Termijn Aanpak en Aanpak
en Waterstaat en andere ministeries.
2030 van U Ned, het Toekomstbeeld OV en in de samenwerking met omliggende regio’s Cleantech,
Zo’n jaarplan is daarmee een instrument om tot
Amersfoort, Utrecht, Noordwest-Veluwe, Rivieren-
concrete afspraken te komen met de gemeentelijke
land en Arnhem-Nijmegen.
organisaties van de Foodvalley-gemeenten én om andere partijen te betrekken. Tijdens de jaarlijk-
In de werkgroep mobiliteit van de verstedelijkings-
se voorbereiding van deze jaarplannen vindt een
strategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley worden
bestuurlijke werksessie plaats, waarin wordt terug-
afspraken gemaakt over de organisatie en acties ten
geblikt op de voortgang in het afgelopen jaar en
behoeve van de ‘bouwsteen mobiliteit’. Deze acties
vooruitgekeken op de uitdagingen voor het aanko-
krijgen ook een plek in de lobbyagenda.
mende jaar – zie ook ‘Monitoring en evaluatie’. In de opzet van de lobbyagenda werkt de regio
Lobbyagenda
nauw samen met de verantwoordelijken voor public
In 2023 ontwikkelt Regio Foodvalley een lobbyagen-
affairs van de betrokken gemeenten.
da. Deze schept duidelijkheid over de organisatie en
Monitoring en evaluatie
De komende jaren zetten we ons echter ook in voor een uitbreiding van de monitoringsactiviteiten. We
Waar publiek geld gebruikt wordt, moet natuurlijk
willen nauwer aansluiten bij de provinciale monitors
ook gemonitord en geëvalueerd worden. Dat doen
die inzicht bieden op de voortgang van de regionale
we in de basis op twee manieren.
mobiliteitsprogramma’s. Hiervoor moeten we eerst bepalen welke indicatoren voor de regio relevant
Allereerst geven we in de jaarplannen inzicht in
zijn. Om de voortgang te meten benutten we boven
de tot dan gerealiseerde voortgang op specifieke
al bestaande bronnen, maar we kijken ook naar
projecten, alvorens afspraken te maken over de inzet
mogelijkheden om door middel van aanvullend
op deze projecten in het komende jaar. Het jaarplan
onderzoek onze inzichten te verrijken.
2023 is gebaseerd op de evaluatie van de bereikbaarheidsagenda 2018-2022. Het jaarplan 2024
Aan het einde van de looptijd van de Bereikbaar-
geeft een terugblik op de gepleegde inzet in 2023
heidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026 zullen we
en schetst de acties voor 2024. Het jaarplan 2025
het verloop van de gehele periode evalueren.
blikt terug op 2024 en maakt afspraken voor 2025. Enzovoort. Daarnaast worden de inspanningen van Regio Foodvalley gemonitord binnen de werkagenda Slimme mobiliteit van provincie Gelderland. Deze monitoring vindt jaarlijks plaats en schetst de bijdrage van de inzet van verschillende regio’s in de provincie aan innovatie, bereikbaarheid en CO2-reductie. De provincie kijkt hierbij ook naar de kosteneffectiviteit van de verschillende inspanningen en maatregelen.
Foto: Martin Bergsma
52
54
Bijlage 1 Netwerkperspectieven voor openbaar vervoer in Regio Foodvalley
Figuur 5: Ov-netwerkperspectief voor het noorden van Regio Foodvalley. Ermelo
Putten
Uddel
VELUWE
Spakenburg Bunschoten
Nijkerk
Garderen
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken Terschuur
Soest
Barneveld
Achterveld
Kootwijk
Stroe
Zwartebroek
Amersfoort
VELUWE
Harselaar Kootwijkerbroek
Harskamp
Leusden
De Glind Wekerom Otterlo
Woudenberg Scherpenzeel
Renswoude
Stations c.q. (H)OV-hubs Nieuw station Planontwikkeling Railverbindingen Nieuw Regionaal vervoer met dienstregeling
Lunteren
Regionaal vervoer met dienstregeling
Buurtbus
Buslijn 101
Buslijn 503
Buslijn 102
Buslijn 505
Buslijn 103
Buslijn 509
Buslijn 104
Buslijn 511
Buslijn 105 Buslijn 107 Buslijn 110 Buslijn 142 Buslijn 205
55
Figuur 6: Ov-netwerkperspectief voor het zuiden van Regio Foodvalley.
Nijkerk
Barneveld
Valleilijn
Scherpenzeel Renswoude
Ede
Veenendaal
Veenendaal Lijn Rhenen
Wageningen
HOV/verbindend Verbindend/ontsluitend Te onderzoeken Spoorlijn Treinstation Treinstation (nieuw)
56
COLOFON Dit is een uittreksel van de Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026. De volledige bereikbaarheidsagenda is te downloaden via www.regiofoodvalley.nl/projecten/programma-mobiliteit Deze bereikbaarheidsagenda is vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Regio Foodvalley op 6 april 2023 onder voorbehoud van wensen en bedenkingen van gemeenteraden in de regio. Naar aanleiding van wensen en bedenkingen is de Bereikbaarheidsagenda aangepast en op 9 juni 2023 definitief vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Regio Foodvalley.
Projectteam
Ambtelijk Overleg Mobiliteit Regio Foodvalley
Procesbegeleiding
MuConsult, Amersfoort
Eindredactie en vormgeving
Essencia Communicatie, Den Haag
Fotografie
Regio Foodvalley (tenzij anders vermeld)
Contact Regio Foodvalley Postbus 9022 6710 HK Ede +31 (0) 318 680 667 info@regiofoodvalley.nl www.regiofoodvalley.nl
Foto: Michel de Nijs
www.regiofoodvalley.nl