C. Raadsinformatiebrief Biodiversiteit

Raadsinformatiebrief

Nummer 569910/569952 Datum 22 februari 2023 Opgesteld door P. Nagtegaal Telefoonnummer 0318 578 150 E-mail p.nagtegaal@renswoude.nl

Onderwerp Aanpak biodiversiteit Samenvatting Met bet uitvoeren van verschillende activiteiten wordt beoogd de biodiversiteit in de gemeente te vergroten.

Inhoud Middels een raadsinformatiebrief wordt de gemeenteraad tussentijds geïnformeerd over de aanpak voor biodiversiteit.

Inleiding biodiversiteit Biodiversiteit is de ‘verscheidenheid aan natuur en levensvormen op aarde’. Vergroten van de biodiversiteit draagt bij aan het vergroten van de ecologische of natuurwaarden in een gebied. Voor het openbaar groen betekent het dat flora en fauna (planten en dieren) de ruimte krijgen zich langjarig te ontwikkelen. Planten en dieren zijn verbonden met elkaar en met hun omgeving. Deze samenhangende leefomgevingen worden biotopen genoemd. Met voldoende ruimte, meer diversiteit in soorten, gelaagdheid (mantel-zoom vegetatie) en afwisseling in het groen (afwisseling van gras, vaste planten, ruigte, struiken en bomen) ontstaan stabiele biotopen. Voor ons mensen is dit qua gezondheid, aantrekkelijke leefomgeving, maar ook economisch enorm van belang. Immers, zonder bijen en insecten vindt geen bestuiving van gewassen plaats en groeien er geen vruchten. Voor onze gezondheid is het fijn dat natuurlijke vijanden plaaginsecten onderdrukken, zoals lieveheersbeestjes die luizen eten en vogels die (eikenprocessie)rupsen eten. Het aanbrengen van variatie in beplanting, bijvoorbeeld met meer kleur en geur, en beplantingsvormen geeft meer beleving van het groen in onze omgeving. De planten en diersoorten, met hun ecosystemen, variëren per gebied; dit is afhankelijk van ruimte, natuurlijke ligging, verplaatsingsmogelijkheden en de eventuele aanwezigheid van water.

Gemeente Renswoude Postadres Postbus 8, 3927 ZL Renswoude Bezoekadres Lijsterbeslaan 18 3927 AE Renswoude

Pagina 1 van 7

Telefoon E-mail Website

0318 - 578 150 info@renswoude.nl renswoude.nl

KvK BTW IBAN

32163726 001104512B01 NL77 BNGH 0285 0070 84

Om te kunnen beoordelen of de biodiversiteit ook daadwerkelijk verbetert, worden meestal doelsoorten benoemd. De aanwezigheid van zulke planten en dieren in gebieden geeft een indicatie voor de verbetering van de natuurwaarden en de biodiversiteit. Met een meer natuurlijke inrichting, het treffen van specifieke faunavoorzieningen, het inrichten van kleine landschapselementen, natuurinclusief bouwen en ecologisch beheer van gebieden (bijvoorbeeld ecologisch slootschonen) wordt beter rekening gehouden met het in stand houden en uitbreiden van biotopen en daarmee het vergroten van de biodiversiteit. Dit gaat niet vanzelf. Daarom zet de gemeente in 2023 de eerste stappen voor het vergroten van biodiversiteit. De openbare ruimte en het beheer ervan bieden hiervoor kansen. Maar ook in de samenwerking met boeren (natuurinclusief boeren) en gebiedseigenaren valt winst te behalen. Begroting In de begroting 2023 heeft de gemeente een bedrag van € 25.000 opgenomen om de volgende resultaten te realiseren: Resultaat 1 “Het buitengebied is meer biodivers in 2026 dan nu”: 1. Activiteit: biodiversiteit opnemen in bestekken maaien bermen en sloten en ander groenonderhoud 2. Activiteit: subsidie op inzaaien onderzoeken 3. Activiteit: binnenhalen subsidies duurzaamheid biodiversiteit Resultaat 2 “Het dorp is meer biodivers in 2026 dan nu”: 1.

Activiteit: het opzetten van het aanjaagproject biodiversiteit, waaronder - Vastleggen huidige situatie door deskundige - Opstellen visie en uitvoeringsplan ter verbetering van de biodiversiteit Wat doen we al? Begin 2021 zijn de resultaten van het natuurkansenonderzoek gemeente Renswoude door Buiting en Heem gepresenteerd. Deze praktisch in gestoken verkenning was gericht op het vaststellen van relatief eenvoudige mogelijkheden om natuurwaarden te ontwikkelen en verhogen. Het onderzoek beschrijft onder andere kansen voor bermontwikkeling, kruidenvegetaties voor wilde bijen, beekbegeleidende vegetaties, verfraaiing van het openbaar groen, kruidenrijk grasland en natuurvriendelijke oevers. Gebruikmakend van de aanbevelingen uit de rapportage wordt in het maaien van de bermen in het buitengebied geëxperimenteerd met gefaseerd maaien. Op diverse plaatsen zijn bloemrijke bermen ingericht. En bij renovaties van de groene openbare ruimte wordt een gevarieerder beplantingssortiment toegepast; zoals boomsoorten met meer natuurwaarde, insectvriendelijke heesters en vaste planten met meer kleur en geur. Wat gaan we doen in 2023 met betrekking tot de openbare ruimte? Ecologisch beleidsplan en uitgangspunten Het natuurkansenonderzoek uit 2021 richtte zich nadrukkelijk niet op de complexere ecologische natuurpotenties of de ecologische infrastructuur.

Om de resultaten in de begroting te kunnen monitoren is derhalve een ecologisch beleidsplan nodig waarin doelen, specifieke doelsoorten en werkmethoden. Wat zijn de natuurwaarden nu in 2023, om te kunnen bepalen of er in 2026 een verbetering heeft plaatsgevonden. En wat streven we na qua biodiversiteit? Belangrijk is ook om het beleidsplan te laten vergezellen van pragmatische beleidsuitgangspunten of beleidsregels om toe te passen in projecten en (onderhouds)bestekken, zodat over het gehele werkveld verbeteringen optreden. Ecologisch beheer Het ecologisch bermbeheer gaan we gebruik maken van de methode van Kleurkeur ontwikkeld door de Vlinderstichting in samenwerking met de stichting Groenkeur. Met deze vorm van

Pagina 2 van 7

gefaseerd maaibeheer blijft steeds een ander gedeelte van de bloeiende planten in de bermen staan.

Bron: Vlinderstichting

Bij-vriendelijke locaties inrichten Om de bewustwording rondom biodiversiteit te vergroten, en er ook van te genieten, is het van belang om enkele locaties bij-vriendelijk in te richten. De volgende drie locaties zijn hiervoor geschikt: - Groenzone in Beekweide; bloemrijke kruidenvegetatie - Nog niet gebruikte zone op de begraafplaats; bloemrijke kruidenvegetatie - Langs het Dickerijsterlaantje; schaduw vegetatie Voor alle drie de locaties geldt dat de bestaande ondergrond (in meer of mindere mate) moet worden verschraald om de vegetatie voor een langere periode een kans te geven. In de bijlage is de locaties opgenomen met mogelijke eindresultaten. Groenrenovatie Bij de groenrenovatieplannen wordt binnen de beplantingsplannen vaker gekozen voor vaste planten met meer kleur en geur, die de biodiversiteit verhogen en zorgen voor een aantrekkelijker leefomgeving. De locatie aan Spikhorst, nabij de speelweide, leent zich uitstekend voor het zaaien en/of planten van een vaste planten border geschikt voor insecten. Subsidies Op basis van goede plannen verleent onder andere de provincie Utrecht subsidie voor het aanbrengen van landschapselementen en andere biodiverse inrichtingen. Conform de doelstellingen die de gemeenteraad heeft meegegeven worden de subsidiemogelijkheden onderzocht, aangevraagd en naar verwachting verkregen.

Natuurvriendelijk boeren Veel ruimte in het buitengebied is in eigendom bij agrariërs. Agrarische gebieden zijn niet alleen van belang vanwege hun bufferfunctie tussen en rondom natuurgebieden. Ze vormen ook het leefgebied van veel dier- en plantsoorten. De kern van Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer richt zich dan ook op het ontwikkelen en in stand houden van goede leefgebieden voor soorten van internationaal belang op basis van een collectieve, gebiedsgerichte aanpak.

Pagina 3 van 7

Bij agrarisch beheer valt te denken aan kruidenrijke akkerranden, botanische hooilandjes of aan speciale inrichtingen voor weidevogels. Voorbeelden van landschapselementen zijn poeltjes, singels en boomgaarden. Na het aanvragen en verkrijgen van diverse subsidiemogelijkheden kan, in samenwerking met Collectief Utrecht Oost en LTO, een aanjaagproject met boeren worden opgezet. In het gebied van Collectief Utrecht Oost kan voor twee typen van de agrarische leefgebieden subsidie worden verleend: droge en natte dooradering. Daarnaast is subsidie mogelijk voor verbetering van de waterkwaliteit. Er zijn gemeenten die met Collectief Utrecht Oost een samenwerkingsovereenkomst hebben afgesloten. Een goede aanpak is te starten met een inspirerende lezing voor agrariërs waarin naast het belang van biodiversiteit, veel praktijkvoorbeelden van boeren die al veel gedaan hebben, subsidie-mogelijkheden en beheerpakketten voor agrarisch beheer en beheer van landschapselementen aan de orde komen. Dit kan vervolgd worden met diverse praktische projecten te realiseren. Een aanjaagproject met agrariërs verdient de nodige zorgvuldigheid in het licht van alle ontwikkelingen die spelen, zoals reductie van stikstofemissie, landelijke regelingen waardoor een deel van het land niet mag bemesten mag worden, schaalvergroting of juist eventuele overwegingen over beëindigen van de bedrijfsvoering.

Betrekken inwoners Het inrichten van de zaai- en plantlocaties is een prima gelegenheid om dat samen met bewoners te doen. Naast het betrekken van de kinderburgemeester zal ook contact gezocht worden met scholen om een rol in te vullen. Bij het uitvoeren van de bewonersacties maakt de gemeente graag gebruik van de aangeboden betrokkenheid van IVN. Een aanjaagproject met agrariërs kan alleen slagen met de betrokkenheid van agrariërs. Financieel overzicht Beschikbaar 1. Beschikbaar begroting 2023 € 25.000 2. Praktijklocaties inrichten 3. Ecologisch beleidsplan 4. Uitwerking bestekken en inkoop 5. Verkenning subsidiemogelijkheden openbare ruimte 6. Groenrenovaties 7. Subsidies agrariërs 8. Aanjaagproject agrariërs

Budget € 5.000 € 18.000 € 1.000 € 1.000 binnen begroting pm o.b.v. subsidies voor agrariërs

Vervolgstappen 1. Na de besluitvorming door het college wordt de gemeenteraad geïnformeerd met een Raadsinformatiebrief. 2. Opstellen ecologisch beleidsplan. 3. Ecologische uitwerking toevoegen in bestekken en contracten. 4. Organiseren Zaai- en plantdag 22 april 2023: - Opstellen draaiboek en communicatieaanpak; - informeren en enthousiasmeren bewoners. 5. Organiseren inspiratieavond agrariërs. 6. Uitvoeren verkenning naar subsidiemogelijkheden.

Pagina 4 van 7

Bijlagen zaai- en plantlocaties Locatie Beekweide

Bron: Google maps

Locatie begraafplaats

Bron: Google maps

Op deze locatie is in het verleden reeds wilde flora ingezaaid. Een doorontwikkeling is mogelijk.

Pagina 5 van 7

Locatie Dickerijsterlaantje

Bron: Google maps

Locatie Spikhorst

Bron: Google maps

Pagina 6 van 7

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude, de secretaris

E.J. Jansonius de burgemeester

P. Doornenbal-van der Vlist Bijlage(n):

Pagina 7 van 7