Bijlage K Memo - invulling RES Renswoude V4

Invulling van het RES-bod in Renswoude De RES opdracht In de regionale energiestrategie gaan regio’s aan de slag met het klimaatakkoord. Een van de opgaven uit dit akkoord is dat we nationaal 35 TWh aan duurzame elektriciteit moeten opwekken in 2030. Deze 35 TWh moet op het land worden opgewekt. Kleinschalig zon-op-dak en wind op zee tellen niet mee voor deze opgave. Reden hiervoor is dat het Klimaatakkoord uitgaat van een autonome groei voor zon-op-dak, waardoor kleinschalige zon-op-dak al is meegerekend. Wind op zee is in het Klimaatakkoord gereserveerd voor de (grote) industrie. De RES kent geen taakstellingen per regio: iedere regio onderzoekt welke bijdrage zij kunnen leveren. Momenteel is het RES-bod van regio Foodvalley 0,75 TWh in 2030, met een ambitie om te groeien naar 1,0 TWh. Regio Foodvalley kijkt echter niet alleen naar de opdracht vanuit het Rijk. Regio Foodvalley is ook onderdeel van het Gelders Energie Akkoord. Hierin wordt gestreefd naar 55% CO2 reductie in 2030 (t.o.v. 1990). Dit zou betekenen dat er in de regio Foodvalley in 2030 een opwekvermogen van 1,3 TWh nodig is. Het huidige RES-bod zit hier dus nog onder.

De verhouding tussen Renswoude en de regio Renswoude is een gemeente met weinig inwoners en veel ruimte, daarnaast ligt Renswoude gunstig ten opzichte van de Veluwe, waar beperkingen zijn rondom de wespendief. Dit betekent dat Renswoude de ruimte en mogelijkheid heeft om een (relatief) hoog bod te leveren aan de regio. Momenteel is ons bod 0,049 TWh, mits de wespendief niet alsnog voor beperkingen zorgt vanuit de Utrechtse Heuvelrug. Wanneer dit getal vergeleken wordt binnen de regio, dan kan er gekeken worden naar diverse uitgangspunten, zoals aantal inwoners, energieverbruik en grondoppervlakte. Als het bod van Renswoude wordt vergeleken met het bod van andere gemeenten op basis van het aantal inwoners, dan zal eruit komen dat het aandeel van Renswoude aan de hoge kant is. Maar toch is het belangrijk om dit getal van 0,049 TWh niet direct los te laten. Want naast de inzet voor de regio en de regionale verhoudingen, zijn de cijfers voor de opgave van Renswoude zelf ook van belang. Wij hebben ook onze eigen opgave en eigen doelstellingen. De gemeenteraad heeft bepaald dat Renswoude in 2035 energieneutraal moet zijn. Het energieverbruik van Renswoude is ongeveer 0.101 TWh1. Om duurzaam aan deze energievraag te voldoen, zijn we (ambtelijk en regionaal) uitgegaan van het lokaal vastgesteld beleid. Wij focussen op: energiebesparing, zon op dak en windenergie.

Daarnaast verkennen we de mogelijkheden van zon op restgronden en alternatieve energie-opwek. Voorlopig ziet de oplossing voor onze energievraag er als volgt uit: - 30% energiebesparing - 20% zon op dak (verwachting grote + kleine daken samen) - 50% windenergie

Windenergie Zon op dak 1

Benodigd 0,0505 TWh 0,0202 TWh

Bod RES 1.0 0,038 TWh 0,011 TWh

Te kort voor energieneutraal in 2035 0,0125 TWh 0,0092 TWh

Raadspresentatie Bart Verhagen. Dit is ons energieverbruik exclusief de snelweg.

Willen wij als Renswoude dus energieneutraal zijn in 2035, dan komen we binnen onze eigen gestelde kaders, met het huidige RES bod nog 0,0217 TWh tekort. Het zou dan onze opgave worden om dit tekort tussen 2030 en 2035 op te lossen. Twee belangrijke aspecten om niet uit het oog te verliezen zijn: - Is 30% energiebesparing daadwerkelijk mogelijk? Met de aanleg van warmtepompen, stijgende vraag naar airco’s en de ontwikkelingen op het gebied van elektrische auto’s kan onze energievraag juist stijgen in plaats van dalen. - De snelweg. In onze huidige berekening is de snelweg niet meegenomen. Mocht er een nationaal besluit komen dat gemeenten wel verantwoordelijk zijn voor de snelweg die over hun grondgebied loopt, dan stijgt ons energieverbruik van 0,101 TWh naar 0,141 TWh.

Andere opties binnen de RES Wanneer we de vastgestelde kaders van Renswoude wat losser zouden laten en alleen naar de opties van de RES kijken, dan is het mogelijk om het bod van Renswoude anders in te vullen. Dit kan op de volgende manieren2: TWh / jaar = 0,049 Wind Zon op land Zon op dak Extra kosten voor netbeheer

Huidige invulling 2 molens 0 ha 7 ha 0

Alternatief 1 0 molens 32 ha 7 ha 0

Alternatief 2 0 molens 0 ha 33 ha 17 mln3

Beschikbaar Ja Max 1510 ha Max 30 ha

Hierbij is belangrijk om het volgende mee te nemen: - Alternatief 1 – zon op land: Hiervoor dienen we 32 hectare aan landbouwgrond op te geven voor de opwek van duurzame energie. Dit is in totaal maar een klein deel van ons totale oppervlakte (ongeveer 2%). Maar het opofferen van landbouwgronden voor zon-op-land ligt gevoelig bij LTO in de RES. In de RES van regio Foodvalley is zon-op-land gemaximeerd. Mocht Renswoude hier toch voor kiezen, dan gaan we tegen de regionale onderhandelingen in. Alleen wanneer een andere gemeente ervoor kiest om minder hectare zon-op-land te realiseren, blijven we binnen de kaders van de RES. Dan zou Renswoude deze hectares kunnen ‘overnemen’. - Alternatief 2 – zon op dak: In Renswoude hebben we geen 33 ha aan dakoppervlakte beschikbaar. We hebben een totaal van 30 ha, waarvan naar schatting maar 5 tot 7 ha geschikt is voor zon op dak. De kosten van het geschikt maken van meer dakoppervlak zijn hoog. Daarnaast zijn de bijkomende kosten voor alleen maar zon-op-dak erg hoog. Het aansluiten van deze losse daken kost de netbeheerder op grond van een eerste inschatting ongeveer 17 miljoen. Omdat deze kosten niet wegvallen in een grote businesscase, worden deze verrekend via het vastrecht en komen deze kosten bij onze inwoners (en andere klanten van de netbeheerder) terecht.

- Alternatief 1 en 2: Bij teveel opwek door zonne-energie, kan het stroomnet de hoeveelheid stroom die wordt terug geleverd niet aan. Dit betekent dat diverse installaties uitgeschakeld kunnen worden.

2

De volgende getallen worden binnen de RES gebruikt als uitgangspunt: windmolen = 0,019 TWh / molen hectare zon op land = 0,0012 TWh / hectare hectare zon op dak = 0,0015 TWh / hectare 3 Omrekening vanuit netimpactanalyse RES op basis van een eerste inschatting.

Andere opties - buiten de RES Binnen de RES wordt gekeken naar ‘bewezen’ technieken. Dit zorgt ervoor dat er maar een beperkte energiemix mogelijk is. Breder kijken dan de bewezen technieken staat genoemd in onze position paper en willen we, ondanks de RES, dan ook niet uit het oog verliezen. Akkoord gaan met de RES, betekent niet dat Renswoude akkoord gaat met twee windmolens. Door akkoord te gaan met de RES, committeert Renswoude zich aan het bod van 0,049 TWh opwek. Een opgave die wij, gezien ons eigen energieverbruik en ons coalitieakkoord toch moeten vervullen. Een realistische optie is dat wij de 0,049 TWh wel omarmen, maar kijken naar een andere invulling dan de twee windmolens. De volgende opties gaan we verder uitwerken/nader onderzoeken: o Inzetten op maximale besparing Hoe meer wij besparen, hoe minder we hoeven op te wekken. o Wijkaanpak Hoewel zon op particuliere daken al meegenomen wordt in het Klimaatakkoord en niet extra meetelt in de RES, telt dit wel mee in onze eigen verduurzamingsopgave. o Zonne-energie op restgrond (of op gronden die wij vanwege toekomstige stedenbouwkundige ontwikkelingen nu reeds verwerven) Staat genoemd in de position paper, maar er is in Renswoude maar 6 ha restgrond. Deze 6 ha ligt versnipperd door de gemeente, wat aansluiting kostbaar maakt.

Zonne-energie op restgrond is wel kansrijk in combinatie met een ander project, dus bijvoorbeeld zon boven parkeerplaatsen samen met een groot zon-op-dak project. Of zonnepanelen langs de spoorlijn en snelweg, samen met een opwekproject op de Emminkhuizerberg. o Heroverweging zon op land Waar zijn stukken land waar zonne-energie wellicht wel te combineren is met een agrarische bestemming. We kunnen hierbij denken aan gronden die misschien wel bestemd zijn als agrarische grond, maar niet als zodanig worden gebruikt (in navolging van het voorbeeld in Rhenen). o Meer grote daken volleggen Zoals hiervoor aangegeven, is dit een kostbare aangelegenheid. Maar in combinatie met een aantal kleine windmolens, kleine zon-op-land opstellingen of samenwerkingsverbanden tussen bedrijven met meerdere grote daken kan gekeken worden of deze kosten wegvallen in een businesscase. Vallei-Energie is hier al mee bezig. o Verticale zonne-energie opstellingen en windmolens zonder wieken Met deze oplossingen zou Renswoude in de innovatie-hoek gaan zitten. Er zijn momenteel al diverse ideeën ontwikkeld, welke wachten op de kans van een pilot-project. De opbrengst is vaak wat lager dan bij een ‘traditionele’ windmolen of ‘traditioneel’ zonneveld. Er is een uitgebreid onderzoek gedaan naar de alternatieve mogelijkheden voor duurzame energieopwek in Renswoude. Zie hiervoor bijlage 1.

o Postcoderoosregeling Vaak worden daken van bedrijven (en particulieren) nu niet maximaal benut voor zon op dak. Men legt er het aantal panelen op dat zij nodig hebben voor hun stroomverbruik. Daarnaast geldt voor een postcoderoosregeling dat er allerlei beperkingen zijn m.b.t. hoeveel panelen iemand mag kopen, hoeveel inkomsten iemand heeft of hoeveel een bedrijf per jaar verbruikt. Als gemeente kunnen wij verkennen hoeveel interesse er zou zijn in een postcoderoosregeling wanneer deze beperkingen er niet zijn en dit uitwerken in een eigen coöperatie. o Eigen energiebedrijf Vroeger waren er veel gemeenten met een eigen energiebedrijf. Door de koppeling van elektriciteitsnetten is dit steeds verder gecentraliseerd. Met de maatschappelijke discussie omtrent verduurzaming ontstond bij een aantal gemeenten de intentie om een gemeentelijk

o

o

duurzaam energiebedrijf op te zetten. Bij sommigen is dit al omgezet in acties. Ook in de regio verkennen meerdere gemeenten momenteel de mogelijkheid tot het oprichten van een eigen/regionaal energiebedrijf. Wanneer we hier als Renswoude voor kiezen, zouden we er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat alle inkomsten terugvloeien naar verduurzamingsmaatregelen of andere zaken die de lokale gemeenschap ten goede komen. Energie opslag Wanneer Renswoude kiest voor voornamelijk zonne-energie, dan komen er enorme pieken op het stroomnet. Wil je als gemeente deze stroom niet kwijtraken, dan zullen we dit lokaal moeten opslaan. Waterstof als energiedrager kan interessant zijn, maar voor de productie van waterstof is echter weer veel elektriciteit nodig. Windenergie Wij willen de komst van windmolens niet uitsluiten, maar staan hier pas voor open wanneer blijkt dat andere opties onvoldoende blijken te zijn.