Bijlage H Verwerking moties en amendementen concept RES

BIJLAGE H RES Foodvalley 1.0

Verwerking moties en amendementen behandeling concept-RES

Inleiding De concept-RES van Regio Foodvalley is voor 1 oktober 2020 besproken in de acht gemeenteraden, de twee Provinciale Staten en het algemeen bestuur van de twee waterschappen. De reacties die daaruit op de conceptRES zijn binnengekomen worden verwerkt in de RES 1.0 en de aanpak daarnaartoe (zie Doorstartdocument). Het is van belang de moties en amendementen zorgvuldig te behandelen. De moties en amendementen bieden inzicht in de manier waarop de gemeenten en provincies het bod willen gaan invullen en realiseren en op welke manier juist niet. Welke obstakels en belemmeringen liggen er nog? Waar zijn de raden, provinciale staten en algemeen besturen het niet over eens? In de reacties op de concept-RES staat een aantal thema’s centraal: • De roep om, naast zon en wind, alternatieve technieken voor de opwek van energie te onderzoeken, zoals kernenergie, warmte en geothermie. • Het creëren van draagvlak. • Borgen van lokaal eigenaarschap. • Het efficiënt gebruik maken van de netcapaciteit. De verhouding tussen zonne- en windenergie is namelijk van invloed op de maatschappelijke kosten.

Voorgelegde beslispunten en aangenomen moties en amendementen De besturen van de overheidspartijen hebben de concept RES voorgelegd aan hun eigen raden, staten en ABleden met daarin de volgende twee (uniforme) beslispunten: 1. Op basis van de concept RES Foodvalley het proces met de regionale stakeholders en het Rijk te vervolgen naar een RES 1.0. 2. Het Rijk op te roepen onderzoek naar alternatieve energiebronnen en energiedragers te versnellen en aan te geven wat de daarbij te maken keuzes voor de regio zijn. Alle deelnemende overheidspartijen hebben dit voorgelegde besluit aangenomen. Hieronder staat een overzicht van de aangenomen moties en amendementen daarbij, met daaronder een korte toelichting over de stand van zaken van betreffende motie of amendement in april 2021.

Gemeente Barneveld Heeft geen moties of amendementen aangenomen.

Gemeente Ede De Gemeente Ede heeft een amendement aangenomen ten aanzien van netcapaciteit (zie onderdeel 3 en 4). Amendement

Onderdeel 2. Het Rijk op te roepen om het onderzoek naar de potentie van alternatieve energiebronnen en energiedragers te versnellen en aan te geven wat de daarbij te maken keuzes voor de regio zijn. Onderdeel 3. Het Rijk tevens op te roepen de regelgeving rond netwerkverzwaring met spoed aan te passen, zodat procedures kunnen worden verkort, anticiperend kan worden geïnvesteerd en daarmee de netcapaciteit tijdig kan meegroeien met de uitvoering van de RES(en). Onderdeel 4. Het college op te roepen om in Foodvalley-verband samen met netwerkbeheerders de definitieve RES Foodvalley 1.0 concreet uit te werken: welke aanvullende verfijningen in het regionale netwerk zijn noodzakelijk, zodat zoveel mogelijk kleinere en grotere initiatieven met wind en zon rendabel gerealiseerd kunnen worden, binnen de huidige beleidsdoelen, tot 2030. Hoe verwerken we Onderdeel 2: dit amendement legt een nadruk op de potentie van alternatieve dit? energiebronnen en energiedragers. Dit verzoek is gedaan aan het Rijk. Zie de aanbiedingsbrief concept-RES hier. Meer hierover in bijlage G: Alternatieve technieken en innovaties. Onderdeel 3: nadat de RES regio’s in de concept-RES’en knelpunten bij ontwikkeling en uitvoering van de RES hebben aangegeven, zijn er door het Nationaal Programma RES vier onafhankelijke werkgroepen samengesteld, waarvan één over Netimpact.

Op 1 februari hebben de werkgroepen hun adviezen aan het NP RES opgeleverd. In het rapport staan aanbevelingen en is concreet uitgewerkt van wie verwacht wordt de acties tot uitvoering te brengen. De drie adviezen in het kort: 1. Versterken van de programmering in de regio gericht op integraler afwegen; 2. Beter benutten van de bestaande en

nieuwe energieinfrastructuur; 3. Introduceren van vernieuwende incentives die beter anticiperen op de transitie. Lees het rapport van de werkgroep netimpact hier. Onderdeel 4: Samen met de netwerkbeheerders is door de gemeenten de duurzame opwek van energie via zon en wind in kaart gebracht. De netwerkbeheerders hebben hun op middellange termijn voorziene netwerk investeringen in beeld gebracht, zoals de voorgenomen uitbreiding van onderstations. Op basis van de opwek en de netwerkcapaciteit zijn gebieden in beeld gebracht waar voorlopig voldoende aansluit capaciteit wordt voorzien en gebieden waar mogelijke zijn of worden verwacht. Gekeken is daarbij in hoeverre optimaliseringsmogelijkheden beschikbaar zijn en kunnen worden uitgevoerd om de opwek van duurzame energie te verhogen.

Gemeente Nijkerk

Heeft toezeggingen gedaan door het College. Toezeggingen

1.

Het College heeft toegezegd haar best te doen om de 40 hectare zonneveld (aan de westkant van de A28, ten zuiden van de Bunschoterweg) zo dicht mogelijk langs de A28 te realiseren; 2. Het College zal zich inspannen om, bij het uitvoeren van het haalbaarheidsonderzoek naar ten minste twee windturbines langs de A28, te kijken of er ruimte is om ter hoogte van De Flier aan de westkant van de A28 twee windmolens te realiseren en hierover verantwoording af te leggen bij het aanbieden van het haalbaarheidsonderzoek; dit met de kanttekening dat de mogelijkheden beperkt zijn gelet op wettelijke beperkingen. Hoe verwerken we Beide toezeggingen door het College worden op dit moment als volgt opgepakt: dit? Samen met de omwonenden en grondeigenaren van het zoekgebied (westkant A28, zuidelijk van de Bunschoterweg) voor de maximaal 40 hectare aan zonnevelden wordt al ontwerpend gezocht naar een ruimtelijke inpassing en inrichting van de zonnevelden. Uitgangspunt daarbij is dat de zonnevelden zo dicht mogelijk langs de A28 komen. Parallel aan dit ontwerpend participatieproces wordt aan de hand van een milieueffectrapportage, ook de milieueffecten van de zonnevelden inclusief de eventueel te nemen mitigerende en compenserende maatregelen, in beeld gebracht en als bouwsteen meegenomen in het ontwerpproces. Voor de windturbines is een tweetal zoekgebieden geformuleerd.

Eén daarvan bevindt zich ter hoogte van de Flier, zowel aan de oost- als de westkant van de A28. Samen met bewoners en bedrijven wordt ook hier al ontwerpend onderzocht waar de windturbines geplaatst kunnen worden. Net als bij de zonnevelden wordt, parallel aan dit ontwerpend participatieproces, aan de hand van een milieueffectrapportage, de milieueffecten van de mogelijke locaties voor de windturbines (inclusief mogelijke mitigerende en compenserende maatregelen) in beeld gebracht en als bouwsteen meegenomen in het ontwerpproces. Het ontwerpproces in combinatie met een milieueffectrapportage werkt stap voor stap van grof naar fijn met een gedragen voorkeursalternatief, waarbij rekening is gehouden met de milieueffecten, als resultaat. Dit voorkeursalternatief bevat alle relevante informatie om op basis daarvan een bestemmings-/omgevingsplan te kunnen opstellen en de omgevingsvergunning(en) te kunnen verlenen voor de zonnevelden en de windturbines. In de milieueffectrapportage is voorzien in een formele procedure van terinzagelegging en indienen van zienswijzen en een onafhankelijke commissie m.e.r. die advies verstrekt. Het college streeft ernaar om na de zomer tot een voorkeursalternatief te komen waarbij de procedure van de milieueffectrapportage grotendeels is doorlopen. Het college hecht eraan dat bewoners en bedrijven gedurende dit proces goed zijn betrokken.

De verscherpte coronamaatregelen van afgelopen maanden beperken helaas de mogelijkheden om bewoners en bedrijven goed te betrekken waardoor ook de planning voortdurend onder spanning staat.

Gemeente Renswoude Heeft geen moties of amendementen aangenomen. De gemeente Renswoude heeft een position paper opgesteld naar aanleiding van de uitrol van de concept-RES. Het document neemt een standpunt in op enkele onderwerpen. Een korte samenvatting: Procesmatig wordt er aandacht gevraagd voor het belang voor de langere termijn (2035 energieneutraal conform eigen doelstelling en 2050 conform Klimaatakkoord); voor andere (bestaande) technieken; innovatie; en het maken van eigen afwegingen, in Foodvalley verband of als gemeente (liever dan landelijke ‘toewijzing’). Inhoudelijk: 1. Geen voorstander van zonneparken op natuur- of landbouwgronden; 2. Grote windmolens maar zo veel mogelijk draagvlak van directe omwonenden; 3. Regio moet aandringen bij het Rijk op het onderzoeken van de mogelijkheden van grootschalige alternatieve energieopwekking op landelijk niveau, waarvan regio’s kunnen meeprofiteren; 4. Hoe kunnen wij de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen afbouwen?; 5. Bredere milieu impact; 6. Energiebesparende maatregelen en zonnepanelen op daken voor burgers en bedrijven aanmoedigen en waar mogelijk faciliteren; 7. Kleine(re) windmolens met houten wieken goede optie voor het buitengebied. 8. Lees het volledige position paper hier. Bovendien heeft de gemeente Renswoude de criteria voor eerlijke verdeling opgesteld die zijn opgenomen in de concept-RES.

Gemeente Rhenen Heeft een motie aangenomen. Motie

Verzoek in de langetermijnvisie van de regionale energiestrategie (RES) Foodvalley een onderzoek naar alle versies van de opwek van kernenergie evenals alle andere innovaties op het gebied van kernfusie en thorium mee te nemen in haar zoektocht naar duurzame energiebronnen, teneinde de energietransitie zo optimaal en volledig mogelijk te kunnen volbrengen. Hoe verwerken we In de langetermijnvisie van de RES worden alternatieve manieren van opwek van energie dit? beschreven en richting RES 2.0 nader onderzocht. Hierbij willen we in beeld brengen welke kansen we zien en welke uitgangspunten we hanteren voor de inzet van onder meer kernenergie in de periode 2030 – 2050. Door hoge investeringen en procedurele vereisten is het namelijk niet reëel om te veronderstellen dat kernenergie kan bijdragen aan de regionale opwek van energie tot 2030. Kernenergie betreft een nationale aangelegenheid. De mogelijke bijdrage van (kleinschalige) kernenergie kan daarom het beste op landelijk niveau nader onderzocht worden.

Gemeente Scherpenzeel Er zijn twee moties aangenomen. Motie 1

In de RES-regio en bij de Rijksoverheid erop aan te dringen: • •

•

De geplande afkoppeling van het gas van bestaande bebouwing te herzien. In het lokale en regionale beleid voor warmte voorlopig geen onomkeerbare maatregelen en uitgaven op te nemen zolang er geen beter alternatief dan verwarming door gas voor bestaande bebouwing beschikbaar is. In het lokale en regionale beleid geen nieuwe biomassacentrales op te nemen.

Hoe verwerken we De lokale visies voor warmte en energie zijn richtinggevend en daar wordt op voort dit? gebouwd in de RES. Dit geldt zeker voor warmte, aangezien in 2021 wordt gewerkt aan lokale Transitievisies. De resultaten daarvan zullen worden verwerkt in RES 2.0. In RES 1.0 is voor warmtetransitie o.a. het uitgangspunt opgenomen dat we houtige biomassa alleen toepassen in de vorm van regionaal verkregen resthout (bijvoorbeeld snoeihout), zoals het duurzame warmtenet in Ede nu gebruikt. Biomassa draagt voor een beperkt deel bij aan een oplossing voor de energietransitie. In de RES 2.0 gaan we meer in detail de rol van biomassa in Regio Foodvalley. Motie 2

Draagt het College op:

Zich tot het uiterste in te spannen om de warmtevisie te kunnen vaststellen in december 2020 en de energievisie in februari 2021; • Op korte termijn een breed participatietraject te organiseren voor omgevingsvisie, energievisie en warmtevisie, omdat deze zaken veel raakvlakken hebben; • Zorg te dragen voor een concrete toezegging betreffende de bijdrage van de gemeente Scherpenzeel aan deze RES tijdig voor juni 2021, zodat Scherpenzeel ook een volwaardige bijdrage levert aan dit proces. Hoe verwerken we Warmtevisie: De raad van Scherpenzeel heeft in december 2020 de Nota van dit? Uitgangspunten voor de Transitievisie Warmte vastgesteld, in voorbereiding op de Transitievisie Warmte. In de Nota van Uitgangspunten staat het tijdpad voor een stapsgewijze aanpak richting aardgasvrij in 2050. Bekijk de nota hier. •

Energievisie: De raad van Scherpenzeel heeft in februari 2021 de Energievisie vastgesteld. Vanuit de Energievisie wordt ingezet op energiebesparing enerzijds: 1,5% energiebesparing per jaar, zodat in 2030 15% energiebesparing is bereikt; opwek van duurzame energie anderzijds: zonnepanelen op daken en boven parkeerterreinen, 20 ha aan zonneveldprojecten en het realiseren van 2 windturbines met een totaal vermogen van 6-10 MW. Participatie: Voor de Energievisie is in Scherpenzeel een participatietrajecten georganiseerd. Er is een energiedebat gevoerd, er zijn enquêtes uitgezet, en er zijn inloopen informatieavonden, online bewonersavonden en webinars georganiseerd. De informatie uit enquêtes, bewonersavonden en inspraakmoment is gebruikt bij het opstellen van de Energievisie en wordt meegenomen in het vervolgproces dat plaatsvindt vanaf maart 2021. De Energievisie landt in de Omgevingsvisie. Formele inspraak hierover volgt nog.

Gemeente Veenendaal Heeft één motie aangenomen. Motie

Verzoek de gestelde kaders in de Ontwerp-Omgevingsvisie m.b.t. windenergie te betrekken bij de verdere onderhandelingen over de Veenendaalse inzet in de RES. Hoe verwerken we De bijdrage van Veenendaal aan het bod is in lijn met de Omgevingsvisie: alleen zon op dit? voorkeursbestemmingen. De raad heeft bij de Omgevingsvisie aangegeven dat qua windenergie ze alleen windmolens tot 20 meter hoog willen toestaan in Veenendaal.

Gemeente Wageningen De Gemeente Wageningen heeft één amendement en een motie aangenomen. Motie

Verzoek er bij de Regio Foodvalley op aan te dringen om nieuwe biomassacentrales niet op te nemen in de volgende versie van de Regionale Schets Warmte. Hoe verwerken we In de concept-RES was er sprake van een Regionale Schets Warmte. Hierin waren geen dit? biomassacentrales opgenomen, maar wel werd biomassa aangehaald als mogelijke bron voor warmte. In de RES 1.0 is het een Regionale Structuur Warmte. Nadat eind 2021 in alle gemeenten een lokale Transitievisie Warmte is vastgesteld, verkennen we wat dit betekent voor regionale afstemming en samenwerking. Het resultaat daarvan leggen we vast in RES 2.0. Daarbij hanteren we een aantal gezamenlijke uitgangspunten. Hierin staat onder meer dat houtige biomassa wordt toegepast van regionaal verkregen resthout (bijvoorbeeld

snoeihout). Biomassa draagt voor een beperkt deel bij aan een oplossing voor de energietransitie. In de RES 2.0 gaan we meer in detail de rol van biomassa in Regio Foodvalley uitwerken. Amendement Gemeente Wageningen verzoekt Regio Foodvalley erop aan te dringen het concept-bod in overeenstemming te brengen met de ambitie en een bod te doen van 1,0 TWh opwekking duurzame energie. Hoe verwerken we De concept-RES (mei 2020) behelst een regionaal bod van 0,75 TWh en een ambitie van dit? 1,0 TWh die de betrokken partijen nader willen invullen en realiseren. Door middel van studiegerichte opdrachten en werkateliers is gezocht naar mogelijkheden om het bod op te plussen. In de werkateliers werd vrij verkend hoe het bod kan worden ingevuld. Dit heeft geleid tot de conclusie dat wordt vastgehouden aan de doelstelling van 0,75 TWh en we blijven verkennen hoe de ambitie van 1,0 TWh kan worden gerealiseerd.

Provincie Gelderland Heeft twee moties aangenomen. Motie 1 (17M42)

Verzoek om in gesprek te gaan met gemeenten over grootschalige opwerk langs hoofdinfrastructuur. Hoe verwerken we Van de concept-RES naar de concretisering van RES 1.0 hebben studieopdrachten en dit? werkateliers plaats gevonden. Hierin werden zoeklocaties gebiedsgericht onderzocht en uitgewerkt. De gevolgde redeneerlijn daarbij is: grootschalige opwek langs hoofdinfrastructuur. Meer hierover in hoofdstuk 3 en F Verslag ateliers. Motie 2 (18M39) Verzoek om in gesprek te gaan met gemeenten om de omgeving te laten delen in de winsten, welke door de gemeenschap bestemd worden; en een tijdige terugkoppeling te ontvangen. Hoe verwerken we Dit is al uitgangspunt in concept-RES en is verder uitgewerkt in RES 1.0 (Hoofdstuk 4). dit?

Provincie Utrecht Heeft een motie aangenomen. Motie

Hoe verwerken we dit?

Draagt het College op: in navolging van de motie aangenomen door de tweede kamer en het gesprek wat naar aanleiding van die motie gaat plaatsvinden bij de gemeenten te inventariseren of en zo ja, onder welke voorwaarden, er belangstelling is om kernenergie onderdeel te maken van de Lange Termijn energiemix en hierover terug te koppelen naar de Staten ruim voor de behandeling van de RES 1.0. In de langetermijnvisie van de RES worden alternatieve manieren van opwek van energie beschreven en richting RES 2.0 nader onderzocht. Hierbij willen we in beeld brengen welke kansen we zien en welke uitgangspunten we hanteren voor de inzet van onder meer kernenergie in de periode 2030 – 2050. Door hoge investeringen en procedurele vereisten is het namelijk niet reëel om te veronderstellen dat kernenergie kan bijdragen aan de regionale opwek van energie tot 2030. Kernenergie betreft een nationale aangelegenheid. De mogelijke bijdrage van (kleinschalige) kernenergie kan daarom het beste op landelijk niveau nader onderzocht worden.

Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden Heeft geen moties of amendementen aangenomen.

Waterschap Vallei en Veluwe Heeft geen moties of amendementen aangenomen. Vanuit Waterschap Vallei en Veluwe heeft de commissie Water adviezen geleverd. Een korte samenvatting: •

Langetermijn wateropgaven integraal en gebiedsgericht koppelen aan andere opgaven, waaronder de energietransitie

• • • • •

Natuurlijker peilbeheer in veenweidegebieden bewerkstelligen in nauw overleg met de belanghebbende en medeoverheden Invulling geven aan een navolgbaar en gedegen participatieproces Gebiedspecifiek met inbreng van inwoners en bedrijven invulling geven aan locaties voor opwek van zon en wind Innovaties en doorontwikkelde technieken een plek geven in de transitie Lef en durf tonen in het afwegen van belangen en aanpassen van bestaande kaders

Hoe verwerken we dit? Regio Foodvalley heeft invulling gegeven aan een navolgbaar en gedegen participatieproces door het Burgerforum. Twee leden van het Burgerforum hebben aan de Stakeholdertafel deelgenomen. Daarnaast hebben zij deelgenomen aan gebiedsgerichte werkateliers, waarin zoeklocaties voor opwek van zon en wind werden onderzocht. Het advies van het Burgerforum is opgenomen als bijlage (bijlage C Advies Burgerforum).