Bijlage Beleidsplan schulddienstverlening en preventie 2018 - 2022

Het benaderen van schuldeisers (inventariseren en informeren) onderhandelen en maken van afspraken is de verantwoordelijkheid van de schuldhulpverlener. Het is bekend dat enkele vrijwilligersorganisaties ook zelf beschikken over fondsen en zelf tussen schuldenaar en schuldeiser bemiddelen over afbetalingsregelingen. Binnen ons model valt dit te prijzen, immers particulier initiatief wordt gewaardeerd en daar waar het eenvoudige en/of enkelvoudige regelingen zijn, kan dit toereikend zijn. Echter voor meer complexe zaken is wel specifieke deskundigheid en/of bevoegdheid noodzakelijk. Bovendien beschikt het BAC over (gemandateerde) bevoegdheden, zoals aanvragen WSNP, moratorium, en een basisbankrekening. De gemeente Veenendaal zal de taakafbakening tussen vrijwilliger en professional zorgvuldig blijven bewaken. Met de vrijwilligers(organisaties) zullen we de taken en verantwoordelijkheden bespreken en waar nodig vastleggen in een samenwerkingsovereenkomst/convenant. Daarbij is respect voor ieders opvatting, identiteit en eigen verantwoordelijkheid. Deze samenwerking is niet vrijblijvend. 3.3.4 Scholing Goede ondersteuning van inwoners door vrijwilligers kan alleen maar door kwalitatief goede vrijwilligers. Dit vraagt om goede scholing en actuele kennis. Om deze kwaliteit te waarborgen biedt de Gemeente Veenendaal en Renswoude het volgende aan: • De cursus Bereken uw Recht.

Deze is voor vrijwilligers die geschoold zijn in het geven van financiële ondersteuning maar meer kennis nodig zijn op het gebied van wetgeving m.b.t. de diverse inkomensbronnen en het gebruik van het programma Bereken uw Recht 20. • De training Formulierenbrigade. In 2017 is gestart met de training Formulierenbrigade. Deze tweedaagse training heeft tot doel vrijwilligers te trainen in het ondersteunen van klanten bij hun financiën, te begeleiden met het invullen van formulieren en te krijgen waar zij recht op hebben. Gezamenlijk met de vrijwilligersorganisaties zal bepaald worden in welke frequentie deze training vanaf 2018 aangeboden gaat worden. • Voorlichting Wegwijs in schuldhulpverlening. Het BAC zal vanaf 2018 alle vrijwilligers voorlichting geven over het schuldhulpverleningstraject in vogelvlucht. • Actualiteitendag. Eens per jaar in het voorjaar zal er een actualiteitendag worden georganiseerd door het BAC waarbij er voorlichting wordt gegeven over de belangrijkste wettelijke wijzigingen van dat jaar. • Voorlichtingsmateriaal over stress sensitieve dienstverlening. Hierbij zal aangesloten worden bij de ToekomstAgenda Informele Zorg. 20

Via deze website kunnen instanties en burgers eenvoudig bekijken voor welke inkomensondersteunende voorzieningen zij in aanmerking komen. Daarnaast proberen we zoveel als mogelijk de ons bekende doelgroep rechtstreeks aan te schrijven.

21

3.4

Vroegsignalering

Zoals eerder beschreven gaan financiële problemen vaak gepaard met problemen op andere levensdomeinen. Niet zelden zullen andere hulpverleningsorganisaties als het CJG, Veens, thuiszorgorganisaties of het WMO-Loket eerder in beeld zijn bij een inwoner dan de schulddienstverlening. Deze organisaties hebben dan ook een belangrijke rol in de vroegsignalering. Zij hebben de mogelijkheid in een veel eerder stadium inwoners te wijzen op hun mogelijkheden binnen de schulddienstverleningsketen. Op deze wijze sluiten we de keten van schulddienstverlening. Meerdere organisaties hebben echter aangegeven niet goed op de hoogte te zijn van de eerste signalen of waar zij vervolgens heen kunnen verwijzen. De komende vier jaar zullen we inzetten op het ontwikkelen van voorlichtingsmateriaal en het geven van voorlichting, waarbij gebruik wordt gemaakt van landelijk ontwikkelde materialen. Aansluitend zal er worden geïnvesteerd in het intensiveren van de contacten met woningcorporaties en zorgverzekeraars om bewoners in een eerder stadium te kunnen bereiken voordat achterstanden problematisch worden. 3.5

Sociale kaart

Vanuit het project ‘Buurtgerichte aanpak armoede Veenendaal’ zal er in 2018 de sociale kaart van Veenendaal en Renswoude worden uitgebreid op het gebied van armoede en schulden. Mogelijk ontstaan er aangepaste versies voor de afzonderlijke doelgroepen afgestemd op de behoeften en wensen van deze doelgroep. De gemeente is verantwoordelijk voor het verspreiden, bekend maken (online en offline) en actueel houden van deze sociale kaart. 3.6

Werkgevers

“62% van de werkgevers heeft te maken met personeel met financiële problemen. Een werkgever is al snel 13 duizend euro per jaar kwijt aan een werknemer met financiële problemen die voltijds werkt en een modaal salaris verdient. “ Dit blijkt uit het rapport ‘Personeel met schulden’ van het Nibud uit mei 2017. Het Nibud-rapport laat zien dat werkgevers pas laat zicht krijgen op de geldproblemen van hun personeel. In 2018 zal de werkgroep Schuldpreventie een aanbod voor werkgevers ontwikkelen zodat zij in een eerder stadium leren herkennen dat werknemers financiële problemen hebben en hoe zij hen vervolgens het beste kunnen helpen. Hierbij zal de werkgroep gebruik maken van de producten die het Nibud hiervoor heeft ontwikkeld. 3.7

De gemeente als schuldeiser

“De overheid is de grootste en de lastigste schuldeiser”, zegt Florijn, oud-wethouder van Leeuwarden. “Zo gaan schulden bij de overheid altijd voor, waardoor andere betalingsregelingen worden gedwarsboomd. Deze bevoorrechte positie van de overheid moet beëindigd worden, vindt de NVVK-voorman.” In het pamflet van de VNG wordt tevens benadrukt hoe belangrijk het is dat de overheid en gemeentes goede randvoorwaarden creëren voor de schulddienstverlening. Het goed vervullen van de rol van schuldeiser als gemeente is een van deze randvoorwaarden. De communicatie tussen afdeling Invorderingen en de schuldhulpverlening kan verbeterd worden. In 2018 zullen er afspraken worden gemaakt tussen het BAC en afdeling Invorderingen van de

22

gemeentes Veenendaal en Renswoude om er zorg voor te dragen de gemeente als schuldeiser een betere partner wordt. De gemeente zal daarnaast meer bekendheid geven aan de mogelijkheden van financiële ondersteuning en de (preventieve) schulddienstverlening.

23

4

UITVOERINGPLAN

In dit hoofdstuk gaan we in hoofdlijnen in op het uitvoeringsplan. Onderstaande zijn de eerste ideeën over de invulling van de uitvoering om de beschreven doelstellingen te bereiken. Na vaststelling van dit beleidsplan zal het uitvoeringsplan samen met de betrokken partijen verder worden uitgewerkt en vastgesteld. Het uitvoeringsplan zal op basis van de beleidsonderwerpen worden beschreven. Beleidsonderwerp Ondersteuning is gericht op het stimuleren van de eigen kracht van inwoners en hun netwerk

Meer wijkgericht werken

Intensiveren van de samenwerken tussen professionele en vrijwilligers organisaties

Vroegsignalering

Actiepunt Afspraken maken met het BAC over intensievere inzet van vrijwilligers bij specifieke klantprofielen

Wie Afd. E&W en BAC

Tijdslijn Eerste helft 2018

Ontwikkeling van online schulddienstverlening en aansluiting bij de centrale Digitale toegang

Afd. E&W en BAC en ICT Valley

Ontwikkeling van een aanbod voor werkgevers

Werkgroep preventie

Investeren in de bekendheid van schulddienstverlening bij inwoners. In de dienstverlening gaan we meer rekening houden met de effecten van deze stress vanuit ‘Stress sensitieve dienstverlening’ Gespecialiseerde schulddienstverlening aansluiten in de wijk. Opzetten van themagerichte voorlichtingen in de wijk

Alle betrokken partners Alle betrokken partners

Ontwikkeling 2018 start uitvoer halverwege 2019 Ontwikkeling 2018 start uitvoer begin 2019 2018 e.v.

Testen met studieruimte waarbij met meerdere inwoners tegelijk formulieren e.d. ingevuld kunnen worden onder aanwezigheid van professional. Faciliteren en coördineren van overleg en afstemming tussen vrijwilligers- en professionele organisaties Aanpassen sociale kaart Veenendaal en Renswoude met schulddienstverlening Voorlichting aan professionals en vrijwilligers over:

Afd. E&W, BAC, Veens, SHM

Afd. E&W, BAC en Veens Afd. E&W, BAC en Veens

Ontwikkeling 2018 start uitvoer begin 2019 Start voorjaar 2018 Uitvraag naar behoefte voorjaar 2018 01-07-2018

Alle betrokken partners

01-07-2019

Afd. E&W ism gerelateerde afdelingen Afd. E&W en BAC

01-07-2018

Opzetten begin 2018 24

- de eerste signalen van financiële problemen; - stress sensitieve dienstverlening; - voorlichting Wegwijs in schuldhulpverlening.

Meer inzage in bereik en effectiviteit van beleid Verbetering van afstemming tussen schuldhulpverlening en gemeente als schuldeiser Schulddienstverlening aansluiten op specifieke doelgroepen als jongeren en ouderen

Meer uitstroom uit beschermingsbewind

Ondersteuning vrijwilligers

uitvoer eind 2018

Afspraken maken met woningcorporaties en zorgverzekeraars om bewoners in een eerder stadium te kunnen bereiken. Aansluiting bij Benchmark Armoede en schulden Intern zullen de verbindingen tussen de gemeente als schuldeiser en de schulddienstverlening worden geïntensiveerd.

Afd. E&W en BAC

Eind 2018

Afd. E&W

01-06-2017

Afd. E&W, afd. Invordering en BAC

Begin 2018

In het project ‘Wijkgerichte aanpak armoede Veenendaal’ onderzoeken we de meest effectieve werkwijze voor de benadering van specifieke groepen als jongeren, ouderen en gezinnen. Afspraken maken tussen bewindvoerders en BAC over stapsgewijze afbouw beschermingsbewind via Budgetbeheer extra. Aanbod van: - training Formulierenbrigade; - voorlichting Wegwijs in schuldhulpverlening; - actualiteitendag; - cursus Bereken uw Recht

Projectgroep

1-7-2017 tot 01-07-2019

Afd. E&W, BAC en grootste bewindvoerders in de regio

Geheel 2018

Afd. E&W + input behoefte van vrijwilligers

Doorlopend

25

5

5.1

FINANCIËLE PARAGRAAF

De baten van schulddienstverlening en preventie

In 2011 heeft Divosa, in opdracht van het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid, onderzoek gedaan naar de kosten en baten van schuldhulpverlening 21. Dit hebben ze gedaan aan de hand van een fictieve representatieve gemeente. Ze hebben de kosten van schuldhulpverlening in de huidige situatie afgezet tegen de kosten in twee alternatieve scenario’s. Het ene scenario richtte zich op het vergroten van het bereik van schuldhulpverlening met 3% en het tweede op het vergroten van de effectiviteit met 5%. Bij de berekening van de kosten voor de gemeente zijn de volgende kostensoorten meegerekend:  Uitgaven aan schuldhulpverlening  Participatiewet uitkeringen en uitvoeringskosten  Re-integratiekosten  Kosten voor bijzondere bijstand  Kosten door het mislopen van vorderingen Belangrijkste conclusies: 1. Scenario 1 levert de gemeente over 10 jaar € 1.290 aan baten op aan elke extra bereikte cliënt. 2. Scenario 2 levert de gemeente over 10 jaar € 152 aan baten op voor elke bereikte cliënt. Dit beleidsplan zet zowel in op het vergroten van het bereik van schulddienstverlening als op het vergroten van de effectiviteit. Binnen 10 jaar zal dit een besparing op moeten leveren op de andere beleidsterreinen binnen het sociale domein.

5.2

Kosten schuldhulpverlening22

Het is niet goed mogelijk alle bovengenoemde (directe en indirecte) kosten voor schuldhulpverlening van de afgelopen jaren te berekenen. Onderstaand de bekende kosten die direct gerelateerd zijn aan financiële problemen. Uitvoering BAC

Uitvoering Overige BeschermingsKwintes kosten bewind Budget SchuldhulpSchuldhulpSchuldhulp- Bijzondere verlening verlening verlening bijstand 2014 € 482.675 € 248.803 2015 € 451.376 € 40.056 € 37.000* € 380.545 2016 € 495.192 € 56.989 € 45.000** € 412.703 * eenmalige subsidies aan st. Hulpdienst In-Zicht en st. Schuldhulp Veenendaal ** inclusief structurele subsidie aan SchuldHulpMaatje van € 25.000 per jaar

Totaal

€ 731.478 € 806.599 € 964.884

21

Zie https://www.divosa.nl/sites/default/files/onderwerp_bestanden/kosten_en_baten_schuldhulpverlening.pdf voor de resultaten van dit onderzoek. 22 De kosten en baten voor schulddienstverlening zijn beschreven voor de Gemeente Veenendaal.

26

5.3

Budgettair kader 2018 en verder

Voor 2018 e.v. zijn de volgende budgetten voor schuldhulpverlening vastgesteld:

Budget schuldhulpverlening

2018 € 564.423

2019 € 565.653

2020 € 570.702

De meeste van de actiepunten kunnen uitgevoerd worden binnen het reguliere budget. Op enkele punten verwachten we dat er wellicht extra kosten nodig zijn. 5.3.1 Vanaf 2018 De volgende actiepunten starten vanaf voorjaar 2018: Meer wijkgerichte werken Toelichting: Er zal gezocht worden naar samenwerking tussen deze domeinen zodat de kosten gedeeld kunnen worden. Extra kosten: nog onbekend. Dekking: binnen meerdere budgetten van het sociale domein. Mogelijk aanpassing via Bestuursrapportage. Scholing van vrijwilligers Toelichting: Aanbod van:  cursus Bereken uw Recht;  training Formulierenbrigade;  voorlichting Wegwijs in schuldhulpverlening;  actualiteitendag; Deze voorlichtingen hebben raakvlakken met meerdere onderdelen uit het sociale domein (WMO, minimabeleid, wijkgericht werken). Er zal gezocht worden naar samenwerking tussen deze domeinen zodat de kosten gedeeld kunnen worden. Extra kosten: nog onbekend. Dekking: binnen meerdere budgetten van het sociale domein. Mogelijk aanpassing via Bestuursrapportage. Aanpassen Sociale kaart Veenendaal en Renswoude met schulddienstverlening Extra kosten: geen. Dekking: binnen reguliere schuldhulpverleningsbudget. Aansluiting bij Benchmark Armoede en schulden Extra kosten: € 3.265 per jaar. Dekking: binnen reguliere schuldhulpverleningsbudget.

Intensivering van de verbindingen tussen de gemeente als schuldeiser en de schulddienstverlening Extra kosten: besparing op het budget van afdeling Invorderingen aangezien het rendement van het terugvorderen lager is dan de personeelskosten. Dekking: binnen reguliere schuldhulpverleningsbudget. 5.3.2 Vanaf 2019 Niet alle actiepunten vinden plaats vanaf 1-1-2018. Enkele actiepunten hebben wat meer voorbereidingstijd nodig. 27

Afspraken maken met het BAC over intensievere inzet van vrijwilligers bij specifieke klantprofielen Extra kosten: geen. Verwachte besparing i.v.m. sneller doorlopen van trajecten Dekking: binnen reguliere schuldhulpverleningsbudget. Ontwikkeling van online schulddienstverlening Extra kosten: nog onbekend. Dekking: hiervoor kan mogelijk een aanvraag worden gedaan op de middelen uit het Reserve sociaal domein.

Ontwikkeling van een aanbod voor werkgevers Toelichting: Mogelijk extra kosten voor voorlichting aan werkgevers maar de verwachting is dat dit veelal op afstand kan middels reeds beschikbaar materiaal Extra kosten: nog onbekend. Dekking: binnen reguliere schuldhulpverleningsbudget. Investeren in de bekendheid van schulddienstverlening bij inwoners Extra kosten: geen. Dekking: binnen reguliere schuldhulpverleningsbudget. ‘Stress sensitieve dienstverlening’ verweven binnen de schulddienstverlening Toelichting: In 2018 gaan we met alle betrokken partijen een plan opstellen op welke wijze we stress sensitieve dienstverlening het beste kunnen toepassen binnen de schulddienstverlening. In 2019 zullen hier extra kosten gemaakt gaan worden voor voorlichting. Mogelijk kunnen we dit ook al meenemen in de opdracht voor Veens voor 2019. Extra kosten: nog onbekend. Dekking: aanvraag extra gelden middels Kadernota 2019. Faciliteren en coördineren van overleg en afstemming tussen vrijwilligers- en professionele organisaties Extra kosten: geen. Dekking: binnen reguliere schuldhulpverleningsbudget. Voorlichting geven aan overige hulpverleners t.b.v. tijdig signaleren en juist doorverwijzen Toelichting: Voorlichting aan professionals over:  de eerste signalen van financiële problemen;  stress sensitieve dienstverlening;  voorlichting Wegwijs in schuldhulpverlening Extra kosten: nog onbekend.

Zal niet veel zijn aangezien dit in groepsverband kan. Mogelijk kunnen we dit ook al meenemen in de opdracht voor Veens voor 2019. Dekking: aanvraag extra gelden middels Kadernota 2019. Afspraken maken tussen bewindvoerders en BAC over stapsgewijze afbouw beschermingsbewind via Budgetbeheer extra Verlaging van kosten op bijzondere bijstand en verhoging van kosten voor Budgetbeheerextra. De verwachte besparing is hoger dan de te verwachte stijging. Extra kosten: Verlaging kosten budget Bijzondere bijstand, verhoging kosten budget schuldhulpverlening. Dekking: in de Kadernota 2019 bovenstaande verschuiving van kosten weergeven.

28

6

ACTIEPUNTEN

Beleidsonderwerp Ondersteuning is gericht op het stimuleren van de eigen kracht van inwoners en hun netwerk

Meer wijkgericht werken Intensiveren van de samenwerken tussen professionele en vrijwilligers organisaties

Vroegsignalering

Meer inzage in bereik en effectiviteit van beleid Verbetering van afstemming tussen schuldhulpverlening en gemeente als schuldeiser Schulddienstverlening aansluiten op specifieke doelgroepen als jongeren en ouderen Meer uitstroom uit beschermingsbewind Ondersteuning vrijwilligers

Actiepunt Afspraken maken met het BAC over intensievere inzet van vrijwilligers bij specifieke klantprofielen Ontwikkeling van online schulddienstverlening en aansluiting bij de centrale digitale toegang Ontwikkeling van een aanbod voor werkgevers Investeren in de bekendheid van schulddienstverlening bij inwoners. In de dienstverlening gaan we meer rekening houden met de effecten van deze stress vanuit ‘Stress sensitieve dienstverlening’ Overleg met professionele en vrijwillige partners over mogelijkheden wijkgericht werken Faciliteren en coördineren van overleg en afstemming tussen vrijwilligers- en professionele organisaties Aanpassen Sociale kaart Voorlichting geven aan overige hulpverleners t.b.v. tijdig signaleren en juist doorverwijzen Voorlichting aan professionals over: - de eerste signalen van financiële problemen; - stress sensitieve dienstverlening; - voorlichting Wegwijs in schuldhulpverlening. Aansluiting bij Benchmark Armoede en schulden

Per wanneer

Intern zullen de verbindingen tussen de gemeente als schuldeiser en de schulddienstverlening worden geïntensiveerd.

01-07-2018

In het project ‘Wijkgerichte aanpak armoede Veenendaal’ onderzoeken we de meest effectieve werkwijze voor de benadering van specifieke groepen als jongeren, ouderen en gezinnen. Afspraken maken tussen bewindvoerders en BAC over stapsgewijze afbouw beschermingsbewind via Budgetbeheer extra. Aanbod van: - training Formulierenbrigade; - voorlichting Wegwijs in schuldhulpverlening; - actualiteitendag; - cursus Bereken uw Recht

01-07-2019

01-01-2019 01-07-2019 01-07-2019 01-01-2019

01-01-2019 01-07-2019

01-07-2018 01-01-2019 01-01-2019 e.v.

01-06-2017

01-01-2019

01-04-2017

29

BIJLAGE 1 AFKORTINGEN EN BEGRIPPEN Betalingsregeling

Bij overeenkomst tussen schuldenaar en schuldeisers vastgelegde regeling, waarin wordt bepaald dat de vastgestelde vorderingen worden terugbetaald in een vooraf vastgesteld aantal termijnen

Budgetadviesgesprek

Gesprek van schulddienstverlener met de cliënt waarin individuele adviezen worden gegeven over budgettering, inkomsten en uitgaven. Met de cliënt wordt bekeken of deze mogelijk aanspraak kan maken op bepaalde regelingen

Beschermingsbewind

Ook wel: bewindvoering. Een regeling waarbij de rechter een bewindvoerder machtigt om de verantwoording te nemen over de financiën van een cliënt. De bewindvoerder legt hierover verantwoording af aan de kantonrechter (basis Burgerlijk Wetboek)

Budgetbeheer

Geheel van activiteiten in het kader van het beheren van de inkomsten van de schuldenaar en het overeenkomstig het vastgestelde budgetplan verrichte van betalingen

Budgetcoaching

Intensieve begeleiding van schuldenaren door kennis en vaardigheden over budgettering aan te reiken. Het doel van budgetcoaching is dat de cliënt uiteindelijk zelfstandig in staat is verantwoord te budgetteren

Divosa

Divosa is de vereniging van leidinggevenden in het sociaal domein.

Dwangakkoord

Schuldeisers die zonder valide reden niet meewerkern aan een minnelijke regeling kunnen door de rechter worden verplicht dit alsnog te doen (op basis van art. 287a Fw)

Executieve functies

Onder executieve functies (EF) worden de hogere controlefuncties van de hersenen verstaan. EF zijn lastig eenduidig te definiëren. Dit komt doordat zij meerdere verschillende deelfuncties omvatten. EF worden wel vergeleken met de taken van een ondernemer van een groot bedrijf.

Kwetsbare mensen

Onder kwetsbare mensen verstaan wij mensen die (tijdelijk) minder goed in staat zijn hun vraag te formuleren en de weg naar het antwoord te vinden. Binnen deze doelgroep bestaat nog veel differentiatie waar oog voor moeten zijn.

Minnelijke regeling

Onderhands akkoord tussen schuldenaar en schuldeiser zonder tussenkomst van de rechter. De rechter kan aanvullende verplichtingen opleggen in de vorm van een moratorium of dwangakkoord

Moratorium

Tijdelijk opschorting/inperking van het verhaal-/beslagrecht. Door de rechter opgelegde periode waarbinnen bepaalde schuldeisers geen invorderingsmaatregelen kunnen nemen (op basis van art. 287b Fw). Deze geldt nu alleen in bepaalde situaties (huisuitzetting, afsluiten energie). In de nieuwe wet wordt deze mogelijkheid verbreed.

30

NVVK

Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet. Branchevereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren. Schulddienstverlenende organisaties kunnen zich hierbij aansluiten. NVVK-leden zijn gehouden aan de bepaalde gedragscodes

Nazorg Onzichtbare schuldenaar

Activiteiten gericht op het voorkomen van recidive Persoon heeft risicovolle of problematische schulden aar die niet in beeld is bij een schuldhulpverleningsorganisatie.

Problematische schulden

Schulden die een persoon niet meer zelfstandig kan oplossen.

Risicovolle schulden

Dit zijn huishoudens die een of meer rekeningen niet op tijd hebben kunnen betalen, rood staan, een creditcardschuld hebben, et cetera

Schuldeiser

Een schuldeiser is een persoon of instelling die geld tegoed heeft van een schuldenaar als gevolg van een overeenkomst tussen schuldeiser en schuldenaar, bijvoorbeeld een leveringsafspraak met betrekking tot goederen of diensten waar de betaling van een geldbedrag tegenover staat. Een schuldeiser verschilt van een crediteur omdat een crediteur in normale gevallen zijn rekening betaald krijgt. Pas als de rekening niet betaald wordt en de crediteur dit kenbaar maakt verandert deze in schuldeiser.

Schuldregeling

Schuldsanering of schuldbemiddeling die leidt tot een schuldenvrije situatie

Schuldsanering

Afkopen van de totale schuldenlast tegen definitieve kwijtschelding van de restantschuld op basis van een percentage van de totale schuldenlast door middel van het afsluiten van een kredietovereenkomst

SCP

Sociaal Cultureel Planbureau. Het Sociaal en Cultureel Planbureau is een interdepartementaal, wetenschappelijk instituut, dat - gevraagd en ongevraagd - sociaal-wetenschappelijk onderzoek verricht. Het SCP rapporteert aan de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de ministeries en maatschappelijke en overheidsorganisaties. Het SCP valt formeel onder de verantwoordelijkheid van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Stabilisatie

In evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van de schuldenaar, waardoor ‘financiële rust’ wordt bereikt

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

WRR

De Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid. De WRR heeft tot taak ten behoeve van het regeringsbeleid wetenschappelijke informatie te verschaffen over ontwikkelingen die op langere termijn de samenleving kunnen beïnvloeden. De werkzaamheden van de WRR zijn erop gericht bestaande problemen in brede samenhang te bezien, daarbij nieuwe problemen te verkennen en nieuwe perspectieven en oplossingsrichtingen aan te geven.

WSNP

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen. Is onderdeel van de Faillissementswet. Voorafgaand aan een wettelijk schuldsaneringstraject dient een minnelijk traject te zijn doorlopen. In de WSNP zijn rechten en verplichtingen opgenomen t.a.v. schuldeisers en schuldenaren. 31

Zichtbare schuldenaar

Personen met problematische schulden die wel bekend en geregistreerd zijn bij een schuldhulpverlenende instantie.

32

BIJLAGE 2 PROJECT BUURTGERICHTE AANPAK ARMOEDE VEENENDAAL Projectidee: Buurtgerichte aanpak armoede (verbeterpunt) Inleiding In lijn met de aandacht voor het thema armoede en vooral kinderen die in armoede opgroeien, heeft het college eind januari een projectplan vastgesteld om te komen tot een buurtgerichte aanpak hoe we in Veenendaal het thema armoede oppakken. Voor de uitvoering van dit project is een subsidieaanvraag ingediend voor de ‘Regeling ter stimulering van activiteiten die een duurzame bijdrage leveren aan het tegengaan van armoede- en schuldenproblematiek’. Het ministerie heeft te kennen gegeven dat wij deze subsidie, door overintekening, niet krijgen. Gezien het belang van het thema hebben we daarom een beroep gedaan op de bestemmingsreserve. Om armoede in gezinnen en financiële problemen te voorkomen is een integrale aanpak en nauwe samenwerking tussen veel (maatschappelijk) instanties nodig. Hier is in Veenendaal nog veel winst in te behalen, dit vraagt wel een gezamenlijke investering. Het project bestaat uit drie deelprojecten met ieder een eigen aanpak. Te weten: gezinnen met kinderen, jongeren en ouderen. Het project loopt van 1-1-2017 tot 1-7-2019.

Beoogd resultaat Belangrijkste resultaat is te komen tot een structureel aanbod en het creëren van randvoorwaarden zodat financieel kwetsbare inwoners ‘mee kunnen doen’ in de maatschappij, dit in het bijzonder voor kinderen die opgroeien in arme gezinnen en hun gezinssysteem. Daarnaast zijn er preventieve maatregelen op maat voor financieel kwetsbare groepen, jongeren en ouderen, om te voorkomen dat ze in de financiële problemen komen. Wijze van bevorderen zelfredzaamheid en sociale cohesie We kiezen voor een buurtgerichte aanpak in Engelenburg-Noord en Dragonder-Zuid. Dat betekent o.a. dat we op basis van de behoefte van de bewoners maatregelen en acties formuleren en uitvoeren hoe zelf te zorgen niet (meer) in financiële problemen te komen. Bovendien wordt ook het netwerk nadrukkelijk betrokken om te borgen dat de behaalde resultaten duurzaam zijn. Door de buurtgerichte aanpak komen we met de maatschappelijke en professionele organisaties en de vrijwilligers in de haarvaten van de buurt, omdat armoede een thema is waarbij bewoners moeilijk te bereiken zijn vanwege taboe, schaamte. Betrokkenheid partners Projectleider: Vitras Partners projectgroep: gemeente, CJG, Patrimonium Woonservice, BAC, Kwintes, Basisscholen, GGD, Taalhuis, Thuiszorgorganisaties, Schuldhulpmaatje.

De projectplannen voor de deelprojecten zijn vanaf het begin in co-creatie met de gemeente en organisaties in Veenendaal opgesteld en vormgegeven. Het thema armoede leeft bij partners en er is veel enthousiasme en steun bij partners om met deze projecten aan de slag te gaan. Kosten project € 200.000 reeds toegekend vanuit de reserve sociaal domein Financiële consequenties Op basis van de evaluatie van de pilots wordt een voorstel voor een structureel aanbod geformuleerd, dit kan financiële consequenties hebben. Indien nodig wordt dit in de kadernota opgenomen.

33

BIJLAGE 3 DE VOORDEUR VAN VEENS Veens Voordeur in iedere wijk Heeft u een vraag, probleem of idee? Dan kunt u in uw eigen wijk terecht bij de Veens Voordeur. De Veens Voordeur is dé plek in de wijk waar iedereen kan binnenlopen. Getrainde Voordeurvrijwilligers of wijkcoaches staan u graag te woord.

Met onderstaande en vele andere vragen kunnen inwoners van Veenendaal terecht bij de Veens Voordeur:    

‘Ik zoek hulp bij het op orde krijgen van mijn financiën’ ‘Mijn taak als mantelzorger is best zwaar, kunt u mij ondersteuning bieden?’ ‘Ik voel mij soms eenzaam en zoek een wandelclub bij mij in de buurt’ ‘Kunt u mij ondersteunen bij het opzetten van een activiteit, ik heb een goed idee.’

Iedereen uit de wijk is welkom om zijn of haar vraag te bespreken. U krijgt gratis en onafhankelijk advies.

Ondersteuning en advies Bij de Voordeur denken de vrijwilliger of wijkcoach graag met u mee.  

Wat kunt u eventueel zelf oppakken? Waar kan uw eigen sociale netwerk u ondersteunen?

Verder kunt u denken aan:   

Het volgen van een cursus of activiteit Ondersteuning of advies van een vrijwilliger of korte begeleiding van een wijkcoach Als het nodig is verwijzen we u door naar een andere organisatie

Het belangrijkste is dat u ondersteuning krijgt die past bij uw situatie zodat u weer verder kunt.

34

BIJLAGE 4 UITVOERINGSEISEN BAC Kwaliteitseisen De volgende kwaliteitseisen worden gehanteerd: Richtlijnen NVVK Het BAC is lid van de NVVK en handelt volgens de gedragscode van de NVVK (Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet). De gedragscode wordt breed geaccepteerd als basis voor schuldregelen in Nederland. Deze gedragscode geeft richting aan het proces van schuldhulpverlening en biedt aan schuldeisers een waarborg voor kwaliteit en gelijke behandeling. Ook heeft zij modules van “Schuldhulpverlening nieuwe stijl” nieuwe stijl ontwikkeld. De NVVK stelt kwalitatieve eisen aan de dienstverlening (opleidingsniveau, procesbeschrijvingen, behandeling schuldeiser en schuldenaar). Dit wordt jaarlijks door het NVVK getoetst. Klachtenprocedure Bij elke organisatie gaat er wel eens iets niet goed. Dat is geen probleem als fouten of missers maar goed worden opgelost. Een laagdrempelige en effectieve klachtenprocedure is van belang voor schuldenaren en tegelijkertijd voor de opdrachtgever. Zo hebben we zicht op de uitvoering. Algemene wet bestuursrecht Door de invoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening vallen de op grond van deze wet genomen besluiten onder de werkingssfeer van de Algemene wet bestuursrecht.

Dit houdt in dat de volgende besluiten vatbaar zijn voor bezwaar en beroep: • besluit tot het doen van een aanbod schuldhulpverlening • besluit tot het weigeren of beëindigen van schuldhulpverlening • besluit tot het intrekken of wijzigen van een aanbod schuldhulpverlening • besluit tot het opleggen van een hersteltermijn. Ook is de wet dwangsom van toepassing op deze besluiten. Het BAC moet zich houden aan de richtlijnen van de algemene wet bestuursrecht.

Uitvoering gemeentelijk beleid Het BAC werkt in opdracht van de gemeente Veenendaal. Het beleidsplan Schulddienstverlening en preventie geeft het kader voor uitvoering van de schulddienstverlening in Veenendaal. Dit betekent voor het BAC o.a. het volgende: • Actieve deelname en bijdrage aan de werkgroep Schuldpreventie • Samenwerking met vrijwilliger(sorganisaties). Deze samenwerking/afstemming vindt plaats op casusniveau. Daarnaast biedt het BAC ondersteuning bij het scholen van vrijwilligers (actualiteiten schuldhulpverlening en bespreking casuïstiek). • Actieve inbreng in de ontwikkeling van nieuwe producten (online schulddienstverlening, voorlichtingen in de wijk, online platform).

Prestatie-indicatoren De volgende prestatie-indicatoren worden gehanteerd. Onderwerp Norm Reguliere wachttijd Max. 4 weken Wachttijd crisissituatie Max. 3 dagen Gemiddelde doorlooptijd schuldregeling Cfr NVVK model (120 dagen)

35

Geslaagde schuldbemiddeling Geslaagde schuldbemiddeling (na akkoord)

50% leidt tot akkoord 80% leidt tot “schone lei”

Toelichting: • Wachttijd In artikel 4 WGS is opgenomen dat indien een persoon zich tot het college wendt voor schuldhulpverlening binnen 4 weken het eerste gesprek plaatsvindt waarin de hulpvraag wordt vastgesteld. Als er sprake is van een crisissituatie is deze wachttijd wettelijk bepaald op 3 dagen. Onder crisissituatie wordt verstaan gedwongen woningontruiming, beëindiging van de levering van gas, elektriciteit, stadsverwarming of water of opzegging dan wel ontbinding van de zorgverzekering. Ook wordt in de uitvoeringsovereenkomst helder beschreven wat onder een wachttijd wordt verstaan en wat tijdens het eerste contact van aanvrager en het intakegesprek met het BAC verwacht wordt. • Doorlooptijd Het BAC geeft de verzoeker inzicht in het aantal weken tussen het eerste gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld en het bereiken van het resultaat. Dit is mede afhankelijk van de klantprofielen en de in te zetten instrumenten. We hanteren als gemiddelde doorlooptijd de doorlooptijden van het NVVK. • Geslaagde bemiddeling Wanneer er sprake is van een problematische schuldsituatie en er zijn geen in de persoon en schuldenpakket belemmerende factoren aanwezig dan gaat het BAC op enig moment ene betalingsvoorstel doen aan de schuldeisers.

Als alle schuldeisers akkoord gaan met het voorstel dan is er sprake van een geslaagde bemiddeling (minnelijk akkoord) en kan de schuldregeling van start gaan. Volgens het jaarverslag NVVK was dit landelijke slagingspercentage in 2011 44%. 10 Met de vernieuwde aanpak verwachten we een slagingspercentage van 50%. Wanneer een minnelijk akkoord tot stand is gekomen streven we naar een slagingspercentage van 80%. Bij schuldregelingen wordt door de schuldeisers, na het succesvol doorlopen van een traject, aan de schuldenaar finale kwijting verleend met uitzondering van de vorderingen van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). Dat wil zeggen dat alle vorderingen die nog resteren na afloop van een traject (36 maanden) kwijt worden gescholden (schone lei). Bij een schuldbemiddeling spaart de schuldenaar ten behoeve van alle schuldeisers een aflosbedrag en dit wordt periodiek aan de schuldeisers uitbetaald. Dit slagingspercentage was in 2011 landelijk gezien 80%.

Informatieverstrekking De uitvoering van bovenstaande afspraken wordt gevolgd. Het BAC levert maandelijks informatie aan de gemeente over de aanmeldingen, wachttijden en doorlooptijden. Tevens vindt een inhoudelijke verantwoording plaats over de activiteiten die zij onderneemt op grond van het voorliggende beleidsplan. Jaarlijks vindt een verantwoording naar het college plaats door middel van een jaarverslag. Dit jaarverslag bevat tevens een analyse van de doelgroep en de effectiviteit van de inzet van instrumenten. Dit jaarverslag is openbaar en wordt ter kennisname gezonden aan de raad. Daarbij wordt gekeken of de behaalde resultaten en verwachtingen zijn gehaald. Eventuele knelpunten of verbeterpunten kunnen leiden tot aanpassing van het beleid en/of de onderlinge afspraken. Indien resultaten niet zijn behaald heeft de gemeente de mogelijkheid om de uitvoerende taken elders onder te brengen.

36

BIJLAGE 5 (VRIJWILLIGERS)ORGANISATIES IN VEENENDAAL EN RENSWOUDE In Veenendaal zijn veel organisaties actief op het gebied van schulddienstverlening. Zo kennen we Veenendaal o.a. de volgende organisatie/initiatieven die actief zijn voor personen met geldproblemen: Kerk en Minima De stichting heeft zich tot doel gesteld de helpende hand te bieden aan: “De medemens in nood”. De inspiratie hiervoor wordt gevonden in de Bijbel. De stichting geeft materiële en immateriële hulp daar waar de burgerlijke overheid of hieraan gelieerde instanties geen hulp kunnen bieden dan wel tekort schieten. De hulp kan ook bestaan uit eenmalige of tijdelijke kortstondige financiële ondersteuning, die erop is gericht om het gezin of de persoon te vitaliseren. Deze hulp wordt gegeven aan zowel kerkelijke als niet-kerkelijke personen, ongeacht religie of nationaliteit, woonachtig binnen de grenzen van de Gemeente Veenendaal. SchuldHulpMaatje Onze missie SchuldHulpMaatje is een initiatief van de kerken in Nederland. Onze vrijwilligers bieden hulp aan mensen die te maken hebben met (dreigende) schulden. Zonder oordelen en snel. Om een vicieuze cirkel van schulden te voorkomen, richten zij zich voor de langere termijn ook op zelfredzaamheid en bewust financieel gedrag. En je mag bij een maatje altijd opnieuw aankloppen voor advies of hulp bij je financiën.

Elke SchuldHulpMaatje locatie werkt volgens de door SchuldHulpMaatje Nederland ontwikkelde aanpak. Dit garandeert:  Een beproefde effectieve en betrouwbare aanpak.  Elk SchuldHulpMaatje is deskundig getraind en houdt dit op peil met ons Permanent Educatie Programma.  Elk maatje beschikt over een Verklaring omtrent Gedrag (VOG). Onze visie Schulden los je alleen op door structurele hulp, waarbij mensen leren zelf regie te nemen over hun financiële situatie. Geïnspireerd door het evangelie bieden wij als samenwerkende kerken financiële hulp aan het toenemend aantal mensen met schulden. Op een eigentijdse wijze. Ons uitgangspunt is dat je iemand in moeilijkheden niet in de steek laat. Wij gaan naast mensen met schulden staan. En samen kijken en leren we hoe zij vrij kunnen komen van een (dreigende) schuld. Iedereen die hulp nodig heeft bij financiële problemen, kan rekenen op de steun van onze maatjes. Ongeacht geloof, ras, geaardheid of afkomst. Voorkomen van schulden is natuurlijk het beste. Daarom geven we ruime aandacht aan vroegsignalering en preventie. Wie de cirkel van schulden doorbreekt of weet te voorkomen is pas echt vrij. Hulpdienst In-Zicht Hulpdienst In-Zicht biedt hulp en begeleiding bij het oplossen van kleine en grote problemen. We doen dit met een groep vrijwilligers gratis voor iedereen die dit niet zelf (betalen) kan.

Bijvoorbeeld bij:  aanvragen van bijstand en andere uitkeringen;  tegemoetkoming schoolkosten, studiekosten, studiefinanciering;  kwijtschelding van belastingen;  belastingaangiftes;  vragen rond werk, opleiding en werkeloosheid;  betalingsachterstanden en –regelingen;  complexe schuldenproblematiek;  budgetteren en/of het op orde brengen van de administratie;  verschillen van mening met de Overheid. 37

St. Voedselhulp Veenendaal De Voedselbank richt zich erop, mensen die onder een bepaald bestaansminimum leven direct te helpen door voedsel uit te reiken dat door derden beschikbaar wordt gesteld. Het streven hierbij is om voor iedere deelnemer tot een structurele verbetering van het financiële huishouden te komen en dus onafhankelijk van een voedselpakket. Diaconaal platform Veenendaal De diaconieën van diverse kerken en christelijke gemeenten in Veenendaal hebben in 2005 een platform opgericht om de diaconale en maatschappelijke betrokkenheid van de kerken te stimuleren. In het platform werken (bijna) alle diaconieën samen. Ook de Gemeente Veenendaal had het verlangen om in de uitwerking van de WMO de banden met de plaatselijke diaconieën verder aan te halen. Visie: Als kerken willen we bijdragen aan een samenleving waarin wordt omgekeken naar mensen. Waarin wordt gezorgd voor mensen die in nood zijn door armoede, ziekte of eenzaamheid. Zeker nu de overheid hier steeds minder toe in staat is en steeds meer mensen met minder moeten doen. St. NN Stichting NN Veenendaal verstrekt al jarenlang aan het einde van het jaar voedselpakketten aan mede-Veenendalers met een minimuminkomen. Het gaat om een grote groep mensen en gezinnen die met zeer bescheiden middelen rond moeten zien te komen.

In Renswoude: Formulierenbrigade van SWO Het (digitaal) invullen van formulieren is voor veel mensen lastig, daardoor weten zij vaak niet altijd op welke voorzieningen zij recht hebben. Daarom is op initiatief van de SWO-SR een “formulierenbrigade” opgezet. De vrijwilligers hebben ruime ervaringen op de verschillende gebieden en willen die graag delen met anderen die wat minder bedreven zijn op dit gebied. De vrijwilligers weten goed waar mensen recht op hebben en helpen graag bij het invullen van de benodigde formulieren en/of adviseren in aanpak. Bijvoorbeeld voor:  het schrijven van een moeilijke brief;  het invullen van een ingewikkeld formulier;  hulp bij het indienen van een aanvraag bij instanties zoals gemeenten, banken, belastingdienst etc.;  waar nodig ondersteuning bij (digitale) verwerkingen die met een computer gedaan worden. Interkerkelijke Diaconale Hulpverlening Schuldhulp Na een aanloopperiode van een aantal maanden zijn zij in 2014 officieel van start gegaan als samenwerkend platform van een achttal kerken uit Scherpenzeel en Woudenberg onder de naam Interkerkelijke Diaconale Hulpverlening (IDH). Eind 2105, nadat ook enige kerken uit Renswoude zich hebben aangesloten bij onze IDH Schuldhulp, is het samenwerkingsverband omgezet in een vereniging met de nieuwe naam: Interkerkelijke Diaconale Hulpverlening Schuldhulp.

Geïnspireerd door het evangelie, handelend vanuit naastenliefde en met respect voor de ander, helpen zij wie geen helper heeft. Dit doen zij in samenwerking met de gemeentelijke sociale teams van de Gemeente Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg en de diaconieën van de deelnemende kerken.

38

BIJLAGE 6 PAMPLET VNG

39

40