Bijlage 5 Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Jaarstukken 2023 2024 Jaarverslag •• Jaarverslag Jaarrekening •• Jaarrekening
INHOUDSOPGAVE VOORWOORD ....................................................................................................... 4 1.
JAARVERSLAG ............................................................................................... 6 1.1
Bestuurlijk verslag ............................................................................... 6
1.2
Financiële informatie ............................................................................ 9
1.2.1 Financieel resultaat .............................................................................. 9 1.3
Verantwoording over de prestaties in 2024 ............................................ 11
1.3.1 Gezonde en veilige leefomgeving .......................................................... 11 1.3.2 Kansrijk Opgroeien ............................................................................. 26 1.3.3 Langer gezond zelfstandig ................................................................... 36 1.3.4 Vitale en wendbare organisatie ............................................................. 44 1.4
Paragrafen ......................................................................................... 49
1.4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................. 49 1.4.2 Bedrijfsvoering ................................................................................... 54 1.4.3 Verbonden Partijen ............................................................................. 57 1.4.4 Onderhoud kapitaalgoederen................................................................ 59 1.4.5 Financiering en Treasury...................................................................... 59 1.4.6 Openbaarheidsparagraaf ...................................................................... 62 2.
JAARREKENING ............................................................................................ 64 2.1
Balans ............................................................................................... 64
2.2
Gerealiseerd resultaat op hoofdlijn ........................................................ 66
2.3
Overzicht van baten en lasten en de toelichting ...................................... 66
2.4
Toelichting exploitatieverschillen per pijler ............................................. 67
2.5
Uitleg ontwikkeling inwoner- en kindbijdrage ......................................... 71
2.6
Overzicht van de aanwending van het bedrag onvoorzien ........................ 71
2.7
Overzicht van incidentele baten en lasten .............................................. 72
2.8
Overzicht mutaties reserves ................................................................. 72
2.9
Wet Normering Topinkomens ............................................................... 74
2.10
Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................... 76
2.11
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................. 77
2.11.1 Algemeen .......................................................................................... 77 2.11.2 Vaste activa ....................................................................................... 78 2.11.3 Vlottende activa ................................................................................. 79 Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 2
2.11.4 Vaste passiva ..................................................................................... 80 2.11.5 Vlottende passiva ............................................................................... 80 2.11.6 Overige grondslagen ........................................................................... 80 2.12
Toelichting op de balans per 31 december 2024 ..................................... 81
2.12.1 Vaste activa ....................................................................................... 81 2.12.2 Vlottende activa ................................................................................. 83 2.12.3 Reserves ........................................................................................... 87 2.12.4 Voorzieningen .................................................................................... 89 2.12.5 Vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar ............................... 90 2.12.6 Kortlopende schulden .......................................................................... 91 2.12.7 Overlopende passiva ........................................................................... 92 2.12.8 Gebeurtenissen na balansdatum ........................................................... 95 2.12.9 Garantstelling..................................................................................... 95 2.13
Overige gegevens ............................................................................... 96
2.13.1 Resultaatbestemming .......................................................................... 96 2.13.2 SISA bijlage 2024 ............................................................................... 96 3.
Overige toelichtingen op de jaarrekening ......................................................... 99 3.1
Taakvelden ........................................................................................ 99
3.2
Kerngegevens .................................................................................. 100
3.3
Gemeenschappelijke regeling ............................................................. 101
3.4
Afkortingenlijst ................................................................................. 102
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 3
VOORWOORD Publieke gezondheidszorg gaat over het beschermen en bevorderen van de collectieve gezondheid. Over het beschermen van inwoners tegen gezondheidsrisico’s waar ze zelf geen invloed op hebben zoals milieuvervuiling, hittestress, klimaatverandering, infectieziekten, gevaarlijke stoffen. We focussen hierbij op gezond gedrag en het voorkomen van gezondheidsschade (preventie). GGDrU is van en voor de 26 gemeenten 1 van de regio Utrecht. Gemeenten zorgen als eigenaren en opdrachtgevers van GGDrU voor de publieke gezondheid van hun inwoners. Vanuit de gedachte van positieve gezondheid ontwikkelt GGDrU publieke gezondheidsinterventies en -acties op het zoveel mogelijk laten meedoen van mensen. Het bereiken van situaties waarbij mensen kunnen meedoen, ook als (en misschien wel juist omdat) ze bijzonder zijn. Daarbij is de inspanning niet alleen op het individu gericht, maar ook op de groep als geheel. GGDrU wil het verschil in gezondheid verkleinen en het vermogen van mensen om mee te kunnen doen aan de samenleving vergroten. Voor u ligt het jaarverslag van 2024. Een jaar waarin GGDrU zich heeft ingezet voor de 1,4 miljoen inwoners in de 26 gemeenten van onze regio. Wat we allemaal hebben gedaan voor de publieke gezondheid in de regio Utrecht en hoe dat is gefinancierd leest u in de volgende pagina’s. Zorg redt levens. Preventie redt generaties. Daar draagt GGDrU aan bij.
Mevrouw A.M.A. Pennarts-Pouw, lid van het Dagelijks Bestuur, portefeuillehouder financiën Dr. Marc Sprenger, Directeur Publieke Gezondheid, secretaris van het bestuur
1
Dit zijn Amersfoort, Baarn, Bunnik, Bunschoten, De Bilt, De Ronde Venen, Eemnes, Houten, Leusden, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Soest, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vijfheerenlanden, Woerden, Woudenberg, Wijk bij Duurstede, IJsselstein en Zeist.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 4
Leeswijzer De jaarstukken 2024 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag verantwoorden we onze resultaten. We beschrijven in hoofdlijnen welke ontwikkelingen we in 2024 als organisatie hebben doorgemaakt. Daarna laten we zien of we onze voornemens uit de begroting 2024 hebben waargemaakt. Dit doen we in een verantwoording van het programma publieke gezondheid. De verplichte paragrafen zijn: weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering en verbonden partijen. De jaarrekening 2024 bestaat uit de programmarekening en de balans. Op beiden geven we een toelichting.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 5
1.
JAARVERSLAG 1.1
Bestuurlijk verslag
Landelijk en wereldwijd bracht 2024 veel uitdagingen met zich mee. Als we denken aan oorlogen, conflicten en klimaatproblematiek. Die uitdagingen hadden ook impact op de regio Utrecht en het werk van de GGD. We zien dat we als organisatie zo goed mogelijk moeten voorbereiden op toekomstige crises en hebben de weg ingezet om verder te bouwen aan een robuustere GGD. De maatschappelijke ontwikkelingen en uitdagingen vragen om een duurzaam, integraal preventieve aanpak en een stevige positionering van GGD’en binnen de keten in heel Nederland, ook in de regio Utrecht. Inwoners hebben in hun eentje niet altijd invloed op het voorkomen of vermijden van gezondheidsrisico’s, zien de risico’s niet of hebben niet de middelen en mogelijkheden om gezonde keuzes te maken. GGDrU is er om de gezondheid van inwoners te beschermen of te verbeteren. Door kennis en informatie op zowel het individuele en collectieve niveau te ontsluiten, te duiden en te delen. Daarmee wordt erger voorkomen. Elk kind heeft het recht om gezond en veilig op te groeien. GGDrU werkt hieraan door op collectief niveau de gezondheid van de jeugd en hun leefomgeving te versterken, en door te signaleren, ontzorgen en normaliseren op individueel niveau. Cruciaal hierbij is aandacht voor hechting, ouderschap, fysieke en mentale gezondheid en weerbaarheid.
Gezamenlijk hebben gemeenten en GGD te maken met een veranderend landschap, met nieuwe knelpunten en vraagstukken. Door een brede gezamenlijke en structurele aanpak van preventie wordt een beweging in gang gezet die leidt tot gezondere mensen in een gezondere maatschappij. Daarmee draagt GGDrU met een collectieve aanpak bij aan individuele gezondheid. Start nieuwe DPG Marc Sprenger werd per 1 februari 2024 de nieuwe Directeur Publieke Gezondheid. Marc Sprenger is van huis uit arts microbioloog en epidemioloog en heeft hiervoor onder andere gewerkt bij het RIVM en bij de WHO. Als speciaal gezant van het ministerie van VWS heeft hij zich beziggehouden met de bestrijding van het coronavirus in Suriname. Nieuw Digitaal Dossier Jeugdgezondheidszorg In 2024 is gestart met de aanbesteding en vervolgens implementatie van een nieuw Digitaal Dossier Jeugdgezondheidszorg. Uit het aanbestedingstraject is aanbieder Eljakim met product iuvenelis gekomen. Na de aanbesteding is de implementatie van dit dossier van start gegaan. De livegang staat gepland in februari 2025.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 6
Financiën 2026 en verder Gemeenten hebben te maken met grote financiële uitdagingen voor de toekomst. Met name voor de jaren vanaf 2026. Het gesprek hierover is in 2023 opgestart, maar ook in 2024 door het bestuur van GGD regio Utrecht zorgvuldig besproken. Om zoveel mogelijk recht te doen aan de verschillende geluiden van de 26 bestuurders is een uitgebreid traject doorlopen. Daarin zijn concrete mogelijkheden besproken om een bestuurlijke keuze te kunnen maken over de inhoudelijke en financiële richting voor GGDrU vanaf 2026 en verder. 22 mei 2024 heeft een bestuurlijke bespreking plaatsgevonden met het AB over de voorziene (financiële) ontwikkelingen voor 2026 en verder. De zomer 2024 is benut voor gesprekken met alle wethouders Volksgezondheid. Doel van deze gespreksronde was om meer inzicht te krijgen in de verschillende belangen, dilemma’s en knelpunten, die van invloed zijn op het maken van realistische en inhoudelijke keuzes voor de begroting van GGDrU. De bestuursconferentie is benut om met het Algemeen Bestuur duidelijkheid te creëren over wat de collectieve opdracht is aan de GGD. Om het AB te helpen bestuurlijke richting te geven is meer inzicht gegeven in welke opties er voorliggen, aan welke knoppen gedraaid kan worden en wat de consequenties daarvan zijn. In de ABvergadering van 6 november jl.
zijn vier scenario’s besproken waarin concrete mogelijkheden zijn opgenomen om een bestuurlijke keuze te kunnen maken onder de inhoudelijke en financiële richting van GGDrU. Het bestuur heeft gekozen voor enerzijds een inhoudelijke doorontwikkeling met een financiële taakstelling om concrete invulling te kunnen geven aan die toekomstbestendige GGD, binnen de financiële mogelijkheden. Anderzijds hebben gemeenten ruimte om voor hun eigen financiële situatie te kunnen bezuinigen op individueel maatwerk. GALA/IZA Om te zorgen dat alle Nederlanders die dit nodig hebben zorg kunnen blijven ontvangen, zijn in het Integraal Zorg Akkoord (IZA) afspraken gemaakt over samenwerking, preventie en het versterken van de eerstelijnszorg. Ook in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bouwen we aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Een beweging naar de voorkant is nodig, de urgentie is groot met als stip op de horizon een gezonde generatie in 2040. GGDrU heeft ook in 2024 gemeenten ondersteund in deze ontwikkeling. Kernwaarden GGD regio Utrecht Als organisatie zijn we zichtbaar, onafhankelijk, eigentijds, verbindend en alert. Dit zijn onze kernwaarden. Hierop kunnen we altijd worden aangesproken. Zichtbaar Inwoners, gemeenten en samenwerkingspartners weten waar we voor staan en weten ons te vinden.
We zijn zichtbaar in de wijken, buurten en scholen in onze regio. En daar blijft het niet bij, we vergroten onze zichtbaarheid bijvoorbeeld ook online en in de media. Onafhankelijk We vervullen belangrijke adviserende en toezichthoudende rollen. Dit doen we altijd vanuit een onafhankelijke positie, vanuit onze deskundigheid en kernwaarden. Eigentijds De wereld verandert snel en we veranderen mee. We gebruiken digitale middelen, zodat we inwoners op een eigentijdse manier informeren. We spijkeren onze kennis bij, houden trends in de gaten en ontwikkelen nieuwe projecten voor een veiliger en gezonder leven.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 7
Verbindend We zoeken naar verbinding in onze contacten met inwoners. Dit kunnen kinderen en hun ouders zijn, maar bijvoorbeeld ook reizigers of senioren. Samen met andere organisaties bundelen we onze krachten, want samen staan we sterker tegenover het aanpakken van problemen als armoede, kindermishandeling, druggebruik, eenzaamheid en depressie. Alert We signaleren gezondheidsrisico’s alert en adviseren hierover. Zo zorgen we dat gezondheidsproblemen snel worden opgelost of zelfs worden voorkomen.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 8
1.2
Financiële informatie
1.2.1
Financieel resultaat
Het jaarresultaat komt over 2024 uit op een positief resultaat van € 2.477.000 bruto inclusief mutaties in reserves (€ 1.598.000 positief exclusief mutaties in reserves). Dit is 3,06% ten opzichte van de totale lastenomvang van € 80.935.000 inclusief mutaties in reserves.
In de programmaverantwoording moet (vereisten Besluit Begroting en Verantwoording, BBV) een overzicht worden opgenomen van de algemene dekkingsmiddelen en de kosten van overhead, conform definitie BBV. Ook moet het opgenomen bedrag voor vennootschapsbelasting zichtbaar zijn en moet inzicht gegeven worden in het gebruik van het geraamde bedrag voor onvoorzien. Deze informatie vindt u hieronder.
In bovenstaande tabel zijn de exploitatiecijfers van 2024 opgenomen, zoals ook is opgenomen in de jaarrekening van de jaarstukken. Algemene dekkingsmiddelen Zoals uit bovenstaande tabel blijkt, zijn de algemene dekkingsmiddelen € 79.102.000 en daarmee € 4.086.000 lager dan begroot. Een nadere toelichting op dit verschil is te vinden in paragraaf 2.4 van de jaarrekening, waar exploitatieverschillen per pijler worden besproken. Overhead De gerealiseerde overhead over 2024 bedraagt € 17.407.000 en is daarmee € 776.000 lager dan begroot. In paragraaf 2.4 van de jaarrekening wordt specifiek ingegaan op de redenen achter dit verschil en worden exploitatieverschillen per pijler nader toegelicht. Vennootschapsbelasting Voor de aangifte vennootschapsbelasting 2024 wordt fiscale expertise ingeschakeld. Hoewel de cijfers nog niet fiscaal zijn beoordeeld, wijst de voorlopige berekening uit dat er voor het jaar 2024 op een aantal onderdelen vennootschapsbelasting verschuldigd is. De inschatting van de vennootschapsbelasting hebben we ook als zodanig opgenomen in de exploitatiecijfers.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 9
Onvoorzien In de begroting voor 2024 was een bedrag van € 126.000 gereserveerd voor onvoorziene uitgaven. Gedurende het jaar 2024 bleek het echter niet noodzakelijk om gebruik te maken van deze begrotingspost. Voor een uitgebreide financiële toelichting wordt verwezen naar paragraaf 2.4, getiteld 'Toelichting exploitatieverschillen per pijler', zoals opgenomen in het jaarrekeninggedeelte van de jaarstukken.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 10
1.3
Verantwoording over de prestaties in 2024
GGDrU zet zich ervoor in om voor alle inwoners kansen op goede omstandigheden te creëren, voor een zo gezond mogelijk leven, thuis, in de directe woonomgeving, op school op het werk en in de vrije tijd. Uitgangspunten hierbij zijn het principe van positieve gezondheid. We begroten en verantwoorden onze voornemens aan de hand van de volgende pijlers:
1.3.1
Gezonde en veilige leefomgeving
GGDrU maakt zich hard voor een leefomgeving, die uitnodigt tot gezond gedrag en beschermt tegen gezondheidsrisico’s. Een veilige en gezonde leefomgeving vergroot het woonplezier van inwoners. Het maakt het voor bedrijven aantrekkelijker om zich te vestigen. Dat is goed voor de lokale economie en de werkgelegenheid. GGDrU heeft ervaring met het verbinden van het fysieke en sociale domein, omdat GGDrU zowel gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering onder één dak heeft. Wat hebben we bereikt? •
Inwoners, gemeenten en andere organisaties, zoals scholen, wisten ons te vinden voor advies. In 2024 gingen de vragen vooral over binnenmilieu zoals schimmel in huis, infecties (onder andere rabiës), vogelgriep, klimaatadaptie, hitte, gezonde leefomgeving, luchtkwaliteit waaronder veel houtstookvragen, en geluidsoverlast.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 11
• •
•
Er is advies gegeven over ruimtelijke ontwikkelingen zoals nieuwbouw van onder andere woningen, de benodigde gezondheidsbescherming en mogelijkheden voor gezondheidsbevordering van die locaties. Ongewenste gezondheidssituaties en -risico’s zijn gesignaleerd en aangepakt. Dit varieerde van meldingen over slechte leefomstandigheden binnenshuis tot het geven van gezondheidskundig advies in het geval van een incident. Bijvoorbeeld bij het vinden van asbest of het woeden van een brand. Er zijn meldingen van infectieziekten onderzocht en maatregelen genomen om verspreiding te voorkomen
Wat hebben we daarvoor gedaan? Medische Milieukunde (MMK) Meldingen In 2024 zijn er ruim vijfhonderd meldingen bij MMK binnengekomen. Deze meldingen zijn afkomstig van zowel burgers als gemeenten en instellingen en variëren sterk in onderwerp en benodigde inzet. Een paar opvallende onderwerpen met veel MMK inzet uit 2024: Vocht en Schimmel Het aantal vocht- en schimmelmeldingen is in 2024 gestegen. Opvallend hierbij is dat er ook een toename in casussen is waarbij bij meerdere woningen in een blok of appartementencomplex sprake was van (ernstige) vocht- en schimmelproblemen in combinatie met gezondheidsklachten. Overleg uniforme aanpak schimmelmeldingen sociale woningbouw gemeente Utrecht In 2024 zijn er binnen de gemeente Utrecht, op initiatief van één van de grotere woningbouwverenigingen, stappen genomen om in samenspraak met gemeente en met medewerking van onder andere GGDrU te komen tot een gemeenschappelijk aanpak van vocht- en schimmelmeldingen. Dit met als doel eerder problemen te signaleren, te verhelpen en gezondheidsklachten en conflictsituaties te voorkomen. UF schuim In navolging van een grootschalige casus rondom UF-schuim in Elst, zoals beschreven in 2023, heeft dit thema landelijk meer aandacht gekregen en speelt het inmiddels op meerdere plekken in Nederland.
UF-schuim (ureum-formaldehyde-schuim), dat veelvuldig is gebruikt als isolatiemateriaal, roept zorgen op vanwege de mogelijke gezondheidsrisico’s. De zorgen van GGDrU zijn landelijk geagendeerd (RIVM en ministerie van Binnenlandse Zaken) en er is tot op heden contact met een aantal melders. Windturbines In 2024 heeft GGDrU bijgedragen aan het informeren over windturbines met betrekking tot mogelijke locaties en gezondheid van (nieuwe) bewoners van deze gebieden. Er zijn voorlichtingsmomenten geweest voor zowel bewoners, als raads- en statenleden (bijvoorbeeld in Amersfoort en Woerden). Juridisch kader Houtstook Met behulp van het juridisch kader houtstook is het mogelijk voor gemeenten om onder de Omgevingswet basisregels op te stellen die houtrook in bepaalde situaties kan verbieden. Dit kader is opgesteld met medewerking van het team Milieu en Gezondheid. Daarnaast is in Utrecht een buitenstookverbod geïmplementeerd.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 12
In Amersfoort zijn beleidsregels opgesteld over stookbeperkingen bij ongunstige weersomstandigheden om overlast en gezondheidsrisico’s te minimaliseren. Werken onder de Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Dit betekent voor partners een nieuwe manier van werken. Eén van de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet is het bereiken en in stand houden van een gezonde fysieke leefomgeving. GGDrU zet zich in als gemeentelijke adviseur om gezondheid via de fysieke leefomgeving te beschermen en bevorderen. Qua werkwijze is er (nog) niet veel veranderd in hoe gemeenten GGDrU benaderen voor advisering. Ook de hoeveelheid vragen is tot nu toe minder dan verwacht, maar er is steeds meer aandacht voor gezondheid in ruimtelijke ordening, zowel bij de gemeenten als (keten)partners. In de toekomst worden nog meer adviesvragen verwacht. Versterking regionale samenwerking in gezondheid en ruimtelijke ordening Goede samenwerking in de regio is essentieel. GGD regio Utrecht werkt van oudsher vanuit de Wet Publieke Gezondheid (WPG) en inmiddels ook vanuit de Omgevingswet aan een gezonde en veilige leefomgeving, door wetenschappelijke medisch milieukundige advisering en zorg. Voor zowel bewoners als gemeenten is GGDrU het aanspreekpunt voor vragen over gezondheidsbescherming en -bevordering in relatie tot de leefomgeving.
Ketenpartners als de Omgevingsdiensten in onze regio hebben ook steeds meer aandacht voor gezondheid. Dit is een positieve ontwikkeling. Waar van oudsher al veel samengewerkt werd met de omgevingsdiensten, met mogelijk een aanvullende gezondheidscomponent aan de juridische advisering, is in 2024 een mooie start gemaakt met het vastleggen van een samenwerkingsstructuur. Zo worden de perspectieven van de Omgevingsdiensten (gericht op juridisch onderbouwde advisering en taken in vergunningverlening, toezicht en handhaving in het milieudomein) en GGDrU (wetenschappelijk onderbouwde gezondheidskennis) samen te brengen. Gezamenlijk kunnen gemeenten zo nóg beter bediend worden voor een gezonde leefomgeving. ZonMw programma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak In 2024 zijn twee ZonMw projecten gestart. Het project Ontmoeting in de Wijk (start 1 maart 2024) onderzoekt de werkzame elementen in bestaande ontmoetingsplekken voor vrouwen met een niet-westerse migratieachtergrond en tienermeiden en valt binnen de subsidieronde ‘Ontwikkelen van kennis over gezondheid in kwetsbare wijken en gebieden’. Hierin werken de teams Onderzoek en Milieu en Gezondheid samen met de deelnemende gemeenten (Amersfoort, Nieuwegein, Zeist en Utrecht), het Louis Bolk Instituut en de Provincie Utrecht. De samenwerking wordt gewaarborgd door een onafhankelijk procesbegeleider van Movisie.
Het project Bouwen aan een Gezonde Gemeenschap (start 1 juli 2024) werkt aan het toepassen en verspreiden van kennis over het bouwen van sociale structuren in nieuwbouwwijken en valt binnen de subsidieronde ‘Toepassen van kennis over een gezonde leefomgeving’. Team Milieu en Gezondheid werkt hierin samen met de gemeente Utrecht, het Universitair Medisch Centrum Utrecht, de Universiteit Utrecht en Hogeschool Utrecht. Het is onderdeel van een breder consortium (Cartesius).
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 13
Infectieziektebestrijding (IZB) Algemeen Team Infectieziektebestrijding heeft als doel om inwoners te informeren over de bescherming tegen infectieziektes en hoe zij het verspreiden hiervan kunnen voorkomen. Team Infectieziektebestrijding heeft de volgende taken: testen, vaccineren, bron- en contactonderzoek, bestuurlijke advisering, doelgroepenbeleid, publieksvoorlichting, uitbraakmanagement, advisering infectiepreventie en risicocommunicatie. Kabinetswissel bezuinigingen invloed Het kabinet Schoof bezuinigt 300 miljoen op pandemische paraatheid. Dit heeft consequenties voor de uitvoer van de infectieziektebestrijding door de GGD. In 2024 had dit nog geen effect. Echter, de geplande functie van coördinator pandemische paraatheid, in 2025, wordt hierdoor niet ingevuld. Indien er vanuit het ministerie van VWS geen alternatieve financiering gevonden wordt, hebben de bezuinigingen directe gevolgen op de bestrijding van infectieziekten en de paraatheid bij een volgende pandemie. Minder financiering leidt tot minder personele capaciteit voor infectieziektebestrijding. Een robuuste IZB is relevanter dan ooit. De infectierisico’s in onze regio nemen namelijk toe door een combinatie van factoren. De groei van de bevolking en vergrijzing zorgen voor een groter aandeel kwetsbare inwoners.
Het herstel van internationaal reisverkeer vergroot het risico op insleep van ziekten uit het buitenland, terwijl het voorkomen van zoönosen zoals vogelgriep blijft stijgen. Klimaatverandering kan meer gunstige omstandigheden creëren voor ziekten die via teken en muggen worden overgedragen. Tegelijkertijd wordt onze regio steeds kwetsbaarder door de dalende vaccinatiegraad, wat nu al leidt tot uitbraken. Team Infectieziektebestrijding wil, naast het kundig oppakken van de meldingen, ook de geleerde lessen uit coronatijd gebruiken om in de toekomst snel te kunnen acteren bij een onverhoopte volgende pandemie. Meldingen Team Infectieziektebestrijding heeft het afgelopen jaar bij de volgende drie infectieziektes de meeste meldingen binnen gehad: Kinkhoest (1269 meldingen), mogelijke rabiës blootstelling (208 meldingen) en schurft (173 meldingen) 2. Vanwege het hoog aantal kinkhoestmeldingen zijn verloskundigen en huisartsen gewezen op het belang van vaccinatie tegen kinkhoest tijdens de zwangerschap en bescherming van zuigelingen. Op dit moment loopt bij de GGD onderzoek om de preventie van rabiës bij reizigers te verbeteren. Om de vraag naar goede scabiëszorg te ondersteunen behandelt de scabiëspoli studenten met scabiës en is een telefonische advieslijn voor scabiësvragen gestart (‘scabiës hotline’).
Daarnaast zijn er in het voorjaar meerdere introducties van patiënten met mazelen geweest in onze regio. Hier waren in onze regio in totaal vijf infecties gemeld met mazelen. Aan het eind van 2024 kwam er weer een mazelen cluster. Er waren toen negentien besmettingen.
2
Deze cijfers zijn vastgesteld op 6 januari 2025. Mogelijk kan dit aantal afwijken in verband met natellingen.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 14
Vaccinatiegraad In de regio Utrecht is er een dalende trend in de vaccinatiegraad, net zoals in andere delen van Nederland. Om het tij te keren is dit jaar een GGD-breed programma opgezet met verschillende activiteiten om de vaccinatiebereidheid te vergroten. Team infectieziektebestrijding wordt vooral ingezet op drie pijlers binnen dit programma: allereerst op het beter kunnen monitoren van de vaccinatiegraadcijfers met behulp van JGZ-data. Verder gericht op de doelgroepgerichte aanpak door de uitvoer van lokale pilots in gemeenten waarin doelgroepen beter in kaart worden gebracht wat betreft hun ideeën en attitudes omtrent vaccineren. Ten slotte wordt ingezet op meer onderzoek op het gebied van vaccinatiebereidheid en -gedrag. Vaccinatievoorziening In 2024 heeft de Vaccinatievoorziening een belangrijke bijdrage geleverd aan de volksgezondheid. Door nauwe samenwerking, een flexibele aanpak en een klantgerichte benadering heeft GGDrU een breed scala aan vaccinatieprojecten uitgevoerd. Samenwerkingen en projecten: In 2024 heeft GGD regio Utrecht zich gericht op het versterken van samenwerkingen en het uitbreiden van vaccinatiemogelijkheden. Dit zijn enkele hoogtepunten: -
Samenwerking met Seksuele Gezondheid: Verzorging van HPV-vaccinaties voor volwassenen (18+); BMR-vaccinatie voor volwassenen: Gericht op specifieke doelgroepen met verhoogd risico; Medewerkersvaccinaties voor Jeugdgezondheidszorg (JGZ): BMR- en DKTPvaccinaties voor zorgverleners; Samenwerking met Reizigersvaccinaties: Continuering van deze samenwerking in 2025, gericht op rabiës en hepatitisvaccinaties; HPV18- inhaalronde in samenwerking met JGZ: Specifieke focus op jongeren die de HPV-vaccinatie gemist hebben; Griepvaccinaties: Aanbod voor medewerkers om de weerstand te vergroten en uitval te voorkomen; MenACWY-pilot: Extra aanbod gericht op het testen van de effectiviteit en bereik van meningokokkenvaccinaties.
De cijfers: -
COVID-19: 193.426 vaccinaties HPV 18+: 7077 vaccinaties, een belangrijke bijdrage aan de preventie van baarmoederhalskanker bij volwassenen. HPV 18-: 476 vaccinaties tijdens de inhaalronde voor jongeren. Rabiës: 671 vaccinaties voor reizigers en specifieke risicogroepen. Hepatitis A/B: 138 vaccinaties, gericht op risicogroepen en reizigers. Hepatitis B: 69 vaccinaties. BMR (Bof, Mazelen, Rodehond): 57 vaccinaties, inclusief medewerkers en risicogroepen. DKTP (Difterie, Kinkhoest, Tetanus, Polio): 45 vaccinaties, voornamelijk voor medewerkers. MenACWY: 647, extra aanbod voor 14-jarigen die bij eerste uitnodiging niet verschenen zijn.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 15
COVID-19 najaarscampagne
In het najaar van 2024 is er een campagne uitgerold om mensen een COVID-19 vaccinatie te geven. Dit jaar is er nog dichter bij de inwoners geprikt met minder reistijd. In totaal zijn er 193.014 vaccinaties gezet in de regio. Dit terwijl het lastig is om personeel te vinden, er in de samenleving toenemende weerstand en desinformatie over vaccineren is en het lastig kan zijn om in korte tijd tijdelijke priklocaties te vinden. Infectiepreventie en technische hygiënezorg In 2024 heeft GGD regio Utrecht 29 inspecties gedaan op hygiëne bij asielzoekers en een scholing. Er zijn 23 bezoeken geweest bij Oekraïense vluchtelingen. Er zijn 23 bezoeken geweest bij dak- en thuislozen. Er zijn 120 schriftelijke adviezen geweest bij evenementenadvisering, waarbij nog 1 evenement is bezocht. Bovendien zijn er 124 bezoeken geweest bij PMU, tattoo en piercing organisaties. Tot slot zijn er 10 seks- en relax locaties bezocht. MUIZ MUIZ staat voor Meldpunt voor Uitbraken Infectieziekten & Bijzonder resistente microorganismen (BRMO). De MUIZ-applicatie, zorgt dat uitbraken digitaal gemeld kunnen
worden door instellingen. In 2024 zijn 11 nieuwe zorgorganisaties aangesloten, hiermee zit GGD regio Utrecht op een totaal van 78 actieve instellingen die uitbraken melden. In 2023 hebben deze zorgorganisaties in totaal 104 meldingen gedeeld met elkaar en GGD regio Utrecht. Dankzij dit systeem worden uitbraken sneller gemeld aan elkaar en de GGD, waardoor tijdiger advies gegeven kan worden en duidelijker is wat er speelt in de regio. VIP
In 2023 is de beleidsagenda Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP) van start gegaan, met als doel de GGD robuust te maken en voorbereid op toekomstige pandemieën. Het afgelopen jaar heeft GGD regio Utrecht belangrijke stappen gezet om kwetsbaarheden weg te nemen en de crisis paraatheid te versterken. Dit is bereikt door gerichte investeringen in personeel, kennisontwikkeling en samenwerking, zowel regionaal als bovenregionaal. Door eerder genoemde bezuinigingen van de landelijke overheid staat de continuïteit hiervan onder druk. Zoönose
De coronacrisis heeft wederom laten zien dat een infectieziekte van dier op mens (zoönose) kan resulteren in een wereldwijde pandemie. Nederland is in het bijzonder kwetsbaar vanwege een zeer hoge dichtheid, en onderlinge nabijheid, van mens en dier. GGD regio Utrecht wil graag haar kennis- en adviesfunctie versterken over zoönosen in onze leefomgeving om adequaat te kunnen reageren op (nieuwe)infectieziekterisico's. Daarom start GGD regio Utrecht samen met het RIVM een promotieonderzoek naar de gezonde leefomgeving en zoönosen. Een van de infectieziekte-epidemiologen start met dit promotieonderzoek. Reisadvies Voor het team Reisadvies en -vaccinaties was 2024 een spannend maar uiteindelijk tot tevredenheid stemmend jaar. Er zijn in Utrecht, Amersfoort en Zeist vele provinciegenoten gezien en gevaccineerd met een positief financieel resultaat. Dit ten opzichte van de verliezen die vlak voor en door Covid-19 zijn gemaakt. Door teamuitbreiding, omzetverhoging en besparingen op ICT en inkoop is consistent en gedegen naar dit positieve resultaat toegewerkt. De omzet steeg in 2024 met ca. 10% tot ruim boven de twee miljoen euro.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 16
Kostenbeheersing en schaalgrootte met daardoor weerbaarheid en wendbaarheid blijven voor de komende tijd van zeer groot belang. Kritische factoren zijn daarbij het vinden van voldoende gekwalificeerd en betaalbaar personeel evenals geschikte huisvesting. Omdat de vraag naar reisadvies en vaccinaties nog steeds ons aanbod overstijgt, is het team van Reisverpleegkundigen uitgebreid en dat wordt ook in 2025 weer gedaan. Zodat Utrechters veilig op reis gaan en gezond kunnen blijven terugkeren. Tuberculosebestrijding (TBC) TBC (tuberculose) is een melding plichtige infectieziekte die wordt veroorzaakt door de tuberkelbacterie. Deze bacterie kan ernstige ontstekingen veroorzaken. TBC kan overal in het lichaam voorkomen, maar de meest voorkomende is longtuberculose. Als een patiënt niet of niet goed wordt behandeld, kan de ziekte dodelijk zijn. Er wordt onderscheid gemaakt tussen actieve TBC ziekte en een Tuberculose infectie (TBI). In het laatste geval ben je nog niet ziek en kun je het niet doorgeven. Je draagt de bacterie bij je. Je hebt wel kans om in de toekomst actieve TBC te ontwikkelen. Het aantal actieve TBC meldingen is in 2024 met 30% gestegen in vergelijking met 2023. Ook in het aantal latente TBC infecties is een stijging te zien van ongeveer 14%.
De stijgingen hebben te maken met een aantal grote contactonderzoeken waar actieve TBC zijn gevonden en met het feit dat er landelijk meer ingezet wordt op het actief opsporen en behandelen van personen met een infectie. Dit heeft als doel om vroegtijdig personen met infectie te behandelen om daarmee actieve ziekte in de toekomst te voorkomen. Het team Tuberculosebestrijding GGDrU werkt samen in het Regionaal Expertise Centrum Noord West TBC. Dit is een samenwerking van TBC teams van zeven GGD-en. Door deze samenwerking wordt onze gemeenschappelijke expertise, kwaliteit en flexibiliteit geborgd op het gebied van tuberculosebestrijding. Forensische geneeskunde (FG) De Forensische Geneeskunde levert een onmisbare bijdrage in (straf)recht, openbare orde en volksgezondheid. GGD’en voeren de forensische geneeskunde uit vanuit hun maatschappelijke opgave voor de gezondheid en veiligheid van kwetsbare mensen. In 2022 is een landelijke ontwikkeling gestart om de uitvoering van de forensische geneeskunde op te schalen naar de tien politieregio's om de dekking van forensisch artsen te kunnen verzekeren. De afgelopen jaren hebben GGD Flevoland, GGD Gooi & Vechtstreek en GGDrU intensief samengewerkt om de uitvoering van de forensische geneeskunde op niveau van Midden-Nederland vorm te geven. Vanaf 1 januari 2024 zijn alle medewerkers forensische geneeskunde werkzaam voor GGDrU.
Dit betekent dat alle verrichtingen in heel Midden-Nederland worden uitgevoerd vanuit GGDrU. MiddenNederland was hiermee de eerste regio waar forensische geneeskunde vanuit een centrum-GGD wordt uitgevoerd. In 2024 is ingezet op verdere teambuilding, invoering van een doorschakelsysteem voor de telefoondiensten, eenduidige richtlijnen en efficiënte roostersystematiek. De FG omvat drie deelgebieden met verschillende opdrachtgevers: -
-
Lijkschouw. Het geven van een objectief medisch oordeel over feitelijke doodsoorzaken, in opdracht van gemeenten die deze taak financieren. In 2024 zijn er 1300 lijkschouwen gedaan, waarvan er 197 als een natuurlijke dood zijn beoordeeld en 1103 een niet natuurlijke dood. Ook zijn er 1188 schouwen gedaan na euthanasie Forensisch medisch onderzoek (FMO) vindt plaats in opdracht van de politie en het Openbaar Ministerie (OM). FMO is het lichamelijk letselonderzoek van
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 17
-
verdachten, daders en slachtoffers van (gewelds)misdrijven en/of zedenzaken. In het jaar 2024 zijn door GGDrU 169 letselbeschrijvingen gemaakt en zijn er 76 onderzoeken uitgevoerd naar mogelijke kindermishandeling. Medische zorg voor arrestanten (MAZ) vindt plaats in opdracht van de politie. In de regio Utrecht wordt deze taak momenteel uitgevoerd door een andere partij. In de regio Flevoland en Gooi en Vechtstreek leveren forensisch artsen van de GGDrU deze zorg. In 2024 zijn vanuit de GGDrU 1319 verrichtingen uitgevoerd in het kader van medische arrestantenzorg.
Eind 2024 is er duidelijkheid gekomen over een subsidie van het ministerie van Justitie en Veiligheid inzake de borging van de forensische geneeskunde. GGD-en (waaronder ook GGDrU) hebben deze subsidie aangevraagd voor 2024 en zullen ook voor 2025 een subsidieaanvraag indienen met als doel deze middelen te gebruiken voor maatregelen die de forensische geneeskunde steviger en robuuster voor de toekomst te maken. Aanbesteding Medische arrestantenzorg In 2023 heeft de politie een aanbesteding uitgeschreven voor de medische arrestanten zorg. Op elk perceel (politieregio) kunnen zorgverleners zich inschrijven. GGDrU heeft ingeschreven op het perceel Midden-Nederland. In 2024 zou de gunningsbeslissing worden genomen. Nadat deze beslissing twee keer is uitgesteld door de politie wordt de gunningsbeslissing nu verwacht in februari 2025. Voor GGDrU betekent de uitkomst van de aanbesteding dat de medische arrestantenzorg in de gehele politieregio uitgevoerd wordt (dus inclusief regio Utrecht) of dat afscheid genomen moet worden van de medische arrestantenzorg in Flevoland en Gooi & Vechtstreek. Alle artsen die nu van de opleiding komen, zijn opgeleid om de MAZ uit te voeren. Om een aantrekkelijke werkgever te zijn met een gevarieerd takenpakket is het wenselijk ook deze arrestantenzorg uit te voeren.
Personele bezetting en (team)ontwikkeling Zoals bekend is de huidige capaciteit van in te zetten forensisch artsen en verpleegkundigen landelijk op een zorgelijk niveau. Desondanks lukt het GGDrU om alle roosters te vullen, maar dit vraagt aandacht voor de komende jaren. De uitstroom is de komende vijf jaar hoog doordat meerdere artsen de pensioengerechtigde leeftijd behalen (of deze al zijn gepasseerd). Het aantrekken en opleiden van nieuwe artsen is dus van groot belang. GGDrU is bevoegd artsen in opleiding te begeleiden. Landelijk is een oproep gedaan meer opleidingsplekken te bieden en daar heeft de GGDrU gehoor aan gegeven. Ook is afgelopen jaar gewerkt aan uitbreiding van het team opleiders. In 2024 is gedurende het gehele jaar vijf AIOS opgeleid. Eén van deze AIOS was derdejaars en start in 2025 als forensisch arts in het team. GGDrU zet zich ook op andere manieren in om het mooie en vanuit het publieke belang essentiële vak van de forensische geneeskunde onder de aandacht te brengen. Naast dat aangesloten wordt op landelijke campagnes is er in 2024 bijgedragen aan diverse krantenartikelen. Zo heeft een journalist van het AD meegelopen met een forensisch arts, is er een landelijke bijeenkomst georganiseerd voor geïnteresseerden in het vak van forensisch arts.
Ook is er in 2024 geïnvesteerd in deskundigheidsbevordering door informatieavonden bij huisartsen in Gooi & Vechtstreek en kennissessies met o.a. forensische opsporing.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 18
Seksuele Gezondheidszorg Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) GGDrU houdt soa- en seksualiteitspreekuren voor kwetsbare groepen en groepen met een verhoogde kans op soa. In 2024 zijn 5330 consulten soa- en seksualiteitshulpverlening uitgevoerd. Vanwege de financiële knelpunten heeft GGDrU de keuze moeten maken het spreekuuraanbod af te schalen om ruimte te creëren om personen in een kwetsbare positie beter te bereiken. Deze wijziging is halverwege 2023 doorgevoerd. Het gevolg hiervan is dat de problematiek die het team signaleert geregeld meer complex en heftiger van aard is. GGDrU volgt wat hiervan de impact is op zowel medewerkers als de dienstverlening. Het team Seksuele Gezondheid maakt via professionals en direct bij doelgroepen (in een kwetsbare positie) het aanbod van soaen seksualiteitszorg beter bekend. Hierin wordt samengewerkt met netwerkpartners zoals jongerenwerk, buurtteams, maatschappelijk werk en AZC’s. Ook worden soa- en seksualiteitsconsulten op locatie aangeboden en zijn meer vaste locaties verspreid over de provincie Utrecht geopend. Financieel knelpunt ASG Het bekende financiële knelpunt voor de ASG blijft voortbestaan. Zowel voor alle ASGregio’s als voor ASG regio Utrecht in het bijzonder.
Eind 2023 gaf demissionair minister Kuijpers aan dat het belangrijkste knelpunt voor de toekomst van de ASG: ‘grote financiële tekorten en de nadelige gevolgen voor de volksgezondheid ervan’ niet door het demissionair kabinet opgelost kon worden. Met het huidige kabinet lijkt de financiële situatie nog benarder te worden met het voornemen SPUKs, en dus ook de SPUK ASG, met 10% te korten. Een herverdeling van de landelijk beschikbare middelen zou voor regio Utrecht uitkomst bieden, omdat regio Utrecht al jaren een bijzonder klein aandeel van het beschikbare budget krijgt. Er wordt al jaren gestuurd op een herverdeling. De eindrapportage van KPMG over de kosten van de ASG-regeling is aangeboden aan VWS en het is wachten op vervolgstappen. PrEP-zorg Bij GGDrU zijn eind 2024 901 personen in PrEP-zorg, waar eind 2023 nog 432 personen in zorg waren. PrEP-zorg werd tot augustus 2024 gefinancierd vanuit de landelijke PrEPpilot. Sinds augustus 2024 is de PrEP-zorg bestendigd en onderdeel van de SPUK ASG. Voor het landelijke PrEP-budget hanteert VWS sinds augustus een nieuwe verdeelsleutel waarbij regio Utrecht een groter aandeel ontvangt dan eerder. Hiernaast ontvangt GGDrU aanvullende middelen van de gemeente Utrecht. Dankzij de toegenomen budgetten heeft GGDrU veel nieuwe cliënten kunnen includeren en is de wachtlijst voor PrEP-zorg is afgenomen tot 190 cliënten.
Transkliniek Utrecht Sinds half 2023 voert GGDrU met Colored Qollective de pilot ‘Transkliniek Utrecht’ uit. Transkliniek Utrecht is een laagdrempelige voorziening van waaruit hormoonzorg, soazorg en seksualiteitshulpverlening geboden wordt voor specifieke groepen personen binnen de trans- en non-binaire gemeenschap in een kwetsbare positie, die te maken heeft met extra barrières in de toegang tot zorg. Het gaat om trans- en non-binaire personen die ongedocumenteerd zijn, sekswerk doen en/of van kleur zijn. Maandelijks vindt een kliniekdag plaats. In 2024 hebben 63personen gebruikt gemaakt van zorg van Transkliniek Utrecht. Er is een wachtlijst van 48 personen. De transkliniek is een succes en voldoet aan de doelstellingen.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 19
Ondersteunen van scholen bij relationele en seksuele vorming In het voorjaar vindt ‘De Week van de Lentekriebels’ plaats over relaties, seksualiteit en weerbaarheid op het speciaal- en basisonderwijs. Rutgers (expertisecentrum seksualiteit) organiseert deze week met GGD’en sinds 2006. Scholen kiezen zelf of zij meedoen met de projectweek en welk lesmateriaal zij gebruiken. Rutgers en GGD’en adviseren scholen. In 2023 kreeg Rutgers veel vragen van scholen vanwege onrust onder ouders. Dit jaar was dit minder het geval en konden scholen ondersteund worden in de vorm van ouderavonden en bijstaan leerkrachten om het thema te bespreken. Stimuleringsregeling Relaties en Seksualiteit Scholen konden zich eind 2023 inschrijven voor ronde 8 van de regeling. 59 scholen (PO/SO, V(S)O en MBO) uit de provincie Utrecht vroegen de regeling aan. De subsidie is aan 27 scholen toegekend in regio Utrecht en aan 4 scholen in de gemeente Utrecht. Scholen benutten de regeling in schooljaar ’24-’25 voor: training van medewerkers, advies van de GGD, aanschaf lesmateriaal en het vergroten van draagvlak voor het thema binnen de school. Ronde 8 is de laatste ronde van deze stimuleringsregeling. Gemeenten kunnen via maatwerkafspraken GGDrU in de gelegenheid stellen de scholen, die daar behoefte aan hebben, in de toekomst te blijven ondersteunen.
SchoolsOUT In opdracht van provincie Utrecht en gemeenten Amersfoort en Utrecht heeft GGDrU de interventie SchoolsOUT geïntroduceerd op het voortgezet onderwijs in de provincie Utrecht. GGDrU ondersteunt scholen bij aandacht voor seksuele en genderdiversiteit. Het programma is eind 2024 afgerond. Het eindverslag met aanbevelingen is gedeeld met de opdrachtgevers. Gezien de resultaten wordt het project niet voortgezet. Publieke gezondheid bij rampen en crisis Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO) is de basis om alle activiteiten bij de GGDrU zo goed mogelijk voor te bereiden op toekomstige rampen en crises. In 2024 is op dit gebied veel gedaan, voor individuen, teams en met onze ketenpartners. Trainingen, oefeningen en workshops raakten veel onderwerpen, van een basistraining tot aan gerichte trainingen op het gebied van communicatie, medische milieukunde en zoönose. Ook is de pandemische parate organisatie (team Crisis Paraat) ingebed in de organisatie en is het team meerdere keren bij elkaar gekomen. Dit op het gebied van voorbereiding en oefening, maar ook bijvoorbeeld vanwege een toename in het aantal besmettingen met mazelen. Tevens is er een werkbezoek afgelegd bij de LFI (Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding) voor verdere kennismaking en als onderdeel van de verdere implementatie.
Komende jaren wordt de samenwerking met ketenpartners, andere GGD regio’s en de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) verder versterkt. Publieke Gezondheid Asielzoekers Binnen de dienstverlening Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA) werden in 2024 - in opdracht van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) - de volgende gezondheidszorgtaken uitgevoerd: jeugdgezondheidszorg (JGZ), tuberculose preventie en -bestrijding (TBC), technische hygiënezorg (THZ), infectieziektepreventie en bestrijding (IZB), seksuele gezondheid (SG) en gezondheidsbevordering (GB).
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 20
Deze dienstverlening is vastgelegd in drie verschillende contracten. GGDrU voert deze voor COA uit als onderaannemer van GGD GHOR. Via deze contracten worden gemiddeld 21 COA-locaties bediend, waarvan zeven vaste locaties en wisselende aantallen locaties (crisis)noodopvang/tijdelijke gemeentelijke opvang. Pilots Voor de ondersteuning van de JGZ dienstverlening heeft GGDrU meegedaan aan twee pilots van GGD GHOR: de JGZ-bus en het inzetten van een niet-medisch ondersteuner op een JGZ PGA locatie. Deze laatste pilot loopt nog en lijkt zeer succesvol. Ook de pilot met de JGZ-bus is wegens succes verlengd. Deze bus wordt ingezet als een mobiele medische ruimte, voor uitvoering van de JGZ op COA-opvanglocaties waar geen of onvoldoende medische ruimte beschikbaar is. Ook wordt de bus gebruikt voor individuele consulten seksuele gezondheid. Hiermee worden Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV’s) bijvoorbeeld goed bereikt. Voorlichtingen en AMV's In totaal zijn 137 collectieve gezondheidsvoorlichtingen gegeven aan verschillende taalgroepen en over verschillende onderwerpen. Door deze voorlichtingen krijgen asielzoekers meer inzicht in hun gezondheid en gezond gedrag. Voorlichtingsthema's zijn bijvoorbeeld gezondheidszorg in Nederland, omgaan met stress en seksuele gezondheid.
De voorlichtingen zijn, net als de JGZ- en SG-consulten, een belangrijke manier om de kwetsbare doelgroep, de AMV’s, te bereiken. In 2024 is daar flink op ingezet. 70 van de 137 voorlichtingen zijn gegeven aan AMV’s, met de thema’s seksuele gezondheid (36), gezonde voeding (11), opgroeien in twee culturen (6), omgaan met stress (11) en middelengebruik (6). Aan statushouders en Oekraïense ontheemden heeft GGDrU ook gezondheidsvoorlichtingen gegeven. Deze in opdracht van verschillende gemeenten, zowel als maatwerk als via de samenwerkingsovereenkomsten. Drie aan Oekraïense ontheemden en 25 aan statushouders. Toezicht kinderopvang Toezichthouders van GGDrU voeren conform art 1.61 Wet Kinderopvang inspecties uit bij de kinderopvanglocaties in gemeenten om te zien of deze voldoen aan de kwaliteitseisen en geven hierover advies aan de gemeenten. Deze inspectie vindt sinds 2023 plaats op flexibele basis. Dit zorgt voor meer onvoorspelbaarheid en diepgang in de inspecties. Hiermee kan het toezicht beter toegespitst worden op de situatie die op een locatie wordt aangetroffen. In 2024 heeft GGD Regio Utrecht voor alle 25 gemeenten binnen de regio Utrecht, waar toezicht op de kinderopvang is, de wettelijke opdracht behaald.
100% van alle kinderdagopvanglocaties en gastouderbureaus en 50% van alle geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang zijn in 2024 één of meerdere malen door een toezichthouder bezocht. In totaal zijn er in 2024 binnen de totale kinderopvang 1988 onderzoeken uitgevoerd. In 2023 is er bij 27% van de onderzoeken een herstelaanbod aangeboden. In 2024 is er eenzelfde percentage aan herstelaanbod aangeboden.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 21
De verdeling van onderzoeken bij de dagopvang en buitenschoolse opvang in 2024 ziet er als volgt uit: • • • • •
980 jaarlijkse onderzoeken; 88 onderzoeken voor registratie; 58 onderzoeken na registratie; 124 incidentele onderzoeken en 102 nader onderzoeken.
Bij de in 21 gastouderbureaus die in 2024 in onze regio geregistreerd zijn, zijn de volgende onderzoeken uitgevoerd: • • •
20 jaarlijkse onderzoeken; 1 onderzoek na registratie en 1 nader onderzoek.
Bij de voorzieningen voor gastouderopvang zijn er in 2024 614 bezoeken afgelegd en ziet de verdeling van de onderzoeken er als volgt uit: • • • •
471 jaarlijkse onderzoeken; 130 onderzoeken voor registratie*; 7 incidentele onderzoeken en 6 nader onderzoeken.
*bij de gastouderopvang is er geen wettelijke opdracht om ook een onderzoek na registratie uit te voeren.
Ontwikkelingen in Wet- en regelgeving: bovenop de wetwijzigingen die per juli 2023 zijn doorgevoerd voor de kinderopvang, zijn er ook per juli 2024 wijzigingen in wet- en regelgeving voor de kinderopvang geweest. Voor het toezicht betekende dit dat er meer tijd nodig is geweest om de nieuwe wet- en regelgeving te bestuderen, het team hierin te scholen, de wijzigingen in de praktijk te toetsen en uniform te beoordelen en rapporteren. Dit geldt ook voor de nieuwe kwaliteitseisen die per januari 2025 zijn ingevoerd. Personele ontwikkelingen: het team Toezicht Kinderopvang is weer op sterkte. Sinds 1 juni is er een beleidsmedewerker gestart (gedeeld met Toezicht Wmo). Om de druk op de structurele tijd die er is voor toezicht en uitstroom en uitval van toezichthouders binnen het huidige team op te vangen, zijn er in 2024 7 nieuwe toezichthouders aangetrokken. Het inwerken van deze nieuwe toezichthouders heeft de nodige tijd van het huidige team gevraagd. Daarnaast is er nog een zzp’er (ervaren toezichthouder) ingehuurd, die in de tweede helft van het jaar locaties heeft bezocht om de wettelijke opdracht te kunnen behalen. Toezicht Wmo De toezichthouders onderzoeken Wmo-organisaties op het gebied van kwaliteit en veiligheid en stellen rapporten op voor de gemeenten.
Hierin staat een beschrijving van de kwaliteit en een advies aan de colleges B&W met betrekking tot monitoren en handhaven.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 22
Het protocol Openbaarmaking en het herziene Regionaal kader Handhaving zijn vastgesteld door alle colleges van B&W. GGDrU maakte in 2024 alle toezichtsrapporten van regulier kwaliteitstoezicht openbaar; toezichtsrapporten van signaalgestuurde onderzoeken en calamiteitentoezicht worden nog niet openbaar gemaakt. De openbaarmaking draagt bij aan transparant toezichthouderschap. In 2024 heeft GGDrU het Wmo-toezicht uitgevoerd voor 25 gemeenten in de regio Utrecht. Dit omvatte ook de gemeente Utrecht, waarvoor GGDrU sinds 1 maart 2024 gemandateerd is om toezichtstaken uit te voeren. De enige uitzondering binnen de regio is de gemeente Eemnes, die geen Wmo-toezicht afneemt bij GGDrU. In 2024 heeft Wmo toezicht 86% van de jaarlijkse opdracht (door gemeenten aangeleverde jaarplannen) behaald. Dit betrof: • •
46 Reguliere kwaliteitstoezichten 8 Signaalgestuurde onderzoeken
Daarnaast zijn er 46 meldingen gemaakt door Wmo-aanbieders met betrekking tot calamiteiten en geweldsincidenten in 2024. Deze meldingen zijn in behandeling genomen en beoordeeld door de toezichthouders. Hiervan heeft Wmo toezicht in achttien gevallen een vorm van calamiteitenonderzoek gedaan. Oorzaken van niet volledig realiseren van de opdracht ten aanzien van de reguliere en signaal-gestuurde onderzoeken van het jaarplan zijn: •
•
•
•
Uitdagingen in de communicatie en afstemming met inkoopregio Utrecht-West heeft ervoor gezorgd dat GGDrU haar toezichthoudende taak niet naar behoren heeft kunnen uitvoeren in 2024. Doordat cliëntgegevens en overige informatie niet (tijdig) is aangeleverd hebben de toezichthouders aanzienlijk minder toezicht voor de inkoopregio kunnen uitvoeren. De reeds benoemde 86% van de totale opdracht geeft hiermee een vertekend beeld. Bij exclusie van Utrecht-West in de totale opdracht is 91% van de totale opdracht behaald. Wmo toezicht heeft te maken gehad met enkele personele wisselingen. Gezien de teamgrootte, heeft dit veel impact gehad op de productie. In 2024 zijn twee nieuwe medewerkers gestart en is één medewerker vertrokken. Het werven en inwerken van nieuwe medewerkers kost, gezien de benodigde relevante kennis en ervaring, veel tijd. Wmo toezicht is druk bezig geweest met het vormgeven van de samenwerking met gemeente Utrecht. Er is in 2024 veel afstemming geweest tussen de toezichthouders en gemeente Utrecht in het kader van het opstarten van het kwaliteitstoezicht. Het professionaliseren van het Wmo toezicht kost tijd en energie van het team.
Er zijn verschillende verbeterslagen gemaakt in 2024 in het kader van: - Samenwerking met gemeenten en toezichthoudende instanties - Formulering van de opdracht - De algehele werkwijze van het toezicht - Herziening verouderde documenten - De rapportages
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 23
Onze prestaties 2024 ten aanzien van gezonde en veilige leefomgeving 1300
509
5330
lijkschouwen
meldingen gezondheid in de leefomgeving opgepakt (o.a. laagfrequent geluid, vocht en schimmel, lood in drinkwater, 5G)
soa-consulten
personen in PrEP-zorg: 901 nieuwe personen in PrEP-zorg: 468 Groepsvoorlichtingen voor asielzoekers:
13.973
Reisadvies klanten
137
27
Voor statushouders: 25
31 Scholen Stimuleringsregeling Relaties & Seksualiteit
calamiteiten/incidenten met inzet PSH Top 3 meldingen infectieziekten: - Rabiësblootstelling 208 - Scabiës 173
Actieve TBC 78 patiënten en
- Kinkhoest 1269
latente TBC 219 infecties
2249 TBC vaccinaties (BCG)
Telefoontjes over infectieziektes (naast Covid-19), waarvan over: rabiësblootstelling: 126
124 inspecties Permanente make-up (PMU), en tattoo en piercing
WMO toezicht:
onderzoeken kwaliteit: 46
Wat heeft het gekost?
signaal onderzocht: 8
calamiteiten onderzoeken: 18 (46 meldingen ontvangen)
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
scabies: 1036 prikaccidenten: 61
reguliere jaarlijkse inspecties: kinderdagverblijven/BSO’s: 945 gastouderbureau’s en gastouders: 635
Pagina 24
Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening van de pijler ‘Gezonde en veilige leefomgeving’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.
Voor een toelichting van de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. In de jaarrekening wordt tevens verduidelijkt of het resultaat incidenteel dan wel structureel van aard is.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 25
1.3.2
Kansrijk Opgroeien
Elk kind heeft het recht om gezond en veilig op te groeien. GGDrU werkt hieraan op collectief en individueel niveau. Kinderen worden onderzocht op lichamelijke en mentale gezondheid, begeleid in hun sociaal-emotionele ontwikkeling en gevaccineerd tegen ziektes. Hun ouders worden geholpen bij de opvoeding, het ouderschap en de hechting met hun kind. De inzet van GGDrU begint al voor de zwangerschap en gaat door tot het kind achttien jaar is. De gezondheid wordt tegelijkertijd bevorderd in hun leefomgeving, middels onderzoek, beleidsadviezen en activiteiten op scholen, in wijken en in gemeenten. Zo wordt een stevig fundament gecreëerd voor alle kinderen. GGDrU wil vooral effect bereiken in gezinnen en wijken met minder kansen op een goede gezondheid, door sociaal maatschappelijke problemen zoals een klein sociaal netwerk, armoede en kindermishandeling. Er wordt samengewerkt met lokale en regionale partners, waaronder scholen, informele hulporganisaties, sociale wijkteams, medische partners, SAVE-teams en welzijnsorganisaties. Gezamenlijk wordt gewerkt aan een gezonde jeugd. Wat hebben we bereikt? • • • •
• • •
Voor een adequate bescherming tegen infectieziekten, zijn landelijke veranderingen in het Rijksvaccinatieprogramma doorgevoerd en is extra inzet op het verhogen van de vaccinatiegraad. Om ongewenste zwangerschappen in kwetsbare situaties te voorkomen, heeft GGDrU 350 professionals van diverse organisaties getraind in Nu Niet Zwanger. Om beter aan te sluiten bij de diverse wensen en behoeften van gezinnen in de regio, is de JGZ-dienstverlening aangepast met nieuwe methodieken en aanbod. Voor het bevorderen van gezonde leefstijl op school, zijn scholen ondersteund met de Gezonde School-aanpak (een recordaantal van 119) en is het gezondheidsonderzoek bij VO-leerlingen doorontwikkeld tot een SchoolGezondheidsCheck. Voor positieve impulsen aan de mentale gezondheid van jongeren heeft de GGD zich op meerdere terreinen ingezet, zoals onderzoek, samenwerkingen, gesprekstools, media-aandacht en kennisbijeenkomsten. Voor een eigentijdse en klantvriendelijke dienstverlening zijn de voorbereidingen getroffen voor het nieuw Digitaal Dossier Jeugdgezondheidszorg (DDJGZ), dat begin 2025 in gebruik wordt genomen. Ter bescherming van kinderen in een kwetsbare situatie is in 2024 voor 228 kinderen de Meldcode Kindermishandeling gestart en voor 25 kinderen een melding gedaan bij Veilig Thuis.
Jaarstukken 2024 GGD regio Utrecht
Pagina 26
Wat hebben we daarvoor gedaan? Veranderingen in het Rijksvaccinatieprogramma Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) blijft in ontwikkeling, ook in 2024 waren er veranderingen waarop GGDrU heeft geacteerd. Nieuw was dat zwangere vrouwen een griepvaccinatie konden krijgen bij JGZ, waardoor zij en hun baby’s beschermd werden tegen de ernstige gevolgen van griep, zoals benauwdheid. In het griepseizoen 20232024 zijn 1.448 griepvaccinaties gegeven op de consultatiebureaus. In 2024 is een nieuw vaccin voor baby’s toegevoegd aan het RVP, namelijk de rotavirusvaccinatie. Dit vaccin wordt aan jonge baby’s gegeven via druppeltjes in de mond. Het beschermt tegen de ernstige gevolgen van het rotavirus, namelijk overgeven, waterdunne diarree en uitdroging. In 2024 zijn in totaal 13.397 rota-vaccins gegeven. Vanaf 2025 gaat een aantal vaccinatiemomenten van het RVP verschuiven, zodat kinderen nog beter beschermd zijn tegen mazelen, kinkhoest, difterie en tetanus. Het afgelopen jaar is daarom een grote inzet geweest om hierop voorbereid te zijn. Dalende vaccinatiegraad Het RIVM-rapport ‘Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland’ uit 2024 toont een daling in de regionale vaccinatiegraad over alle leeftijden. Steeds meer ouders kiezen ervoor hun kinderen niet te laten vaccineren. Zo daalt de groepsimmuniteit en krijgen de voorkombare ziekten, zoals mazelen, weer een kans in regio Utrecht.