Bijlage 2. RPW Foodvalley 2022 - na wensen en bedenkingen 10 mei 2022

WAT KUNNEN GEMEENTEN EXTRA OVERWEGEN? ANDERE VORM MEERVOUDIG RUIMTEGEBRUIK De regio wil bedrijven ook de ruimte bieden om voor andere vormen van duurzaam meervoudig ruimtegebruik te gaan. Denk aan parkeren op dak, opslag op dak of zelfs andere functies (bijvoorbeeld sport) op dak. Hiervoor moeten de bedrijfsdaken geschikt zijn: minimale oppervlakte, plat dak en sterke dakconstructie. Ook dienen de daken (in het geval van parkeren, opslag of sportfunctie) bereikbaar gemaakt te worden via een hellingbaan of intern ontsloten worden.

RPW Regio Foodvalley 2022 - 2026 20.044

21

WAT KUNNEN GEMEENTEN EXTRA OVERWEGEN? MATERIALENPASPOORT De transitie van een lineaire economie naar een circulaire economie is in volle gang en gemeenten kunnen bij nieuwe bedrijventerreinontwikkeling circulaire bouw nastreven. Door circulair te bouwen wordt een gebouw aan het eind van de levensduur gedemonteerd wordt in plaats van gesloopt. Bouwmaterialen kunnen opnieuw gebruikt worden in een nieuw gebouw. Gemeenten kunnen circulariteit nastreven door bijvoorbeeld eisen te stellen aan bedrijven om hun circulariteit aan te tonen op het gebied van de herbruikbaarheid van materialen in hun pand middels een materialenpaspoort. Ook kunnen reststromen voortkomend uit productieprocessen inzichtelijk worden gemaakt in een databank. Paraplubestemmingsplan of omgevingsplan borgt natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen Traditionele bedrijventerreinen zijn stenig en weinig groen. Hitte en piekbuien kunnen flink overlast veroorzaken. Om die reden wordt bij nieuwe ontwikkelingen in paraplubestemmingsplannen of omgevingsplannen een minimum percentage groen/blauw opgenomen voor het onbebouwde terrein (zowel op private kavels als de openbare ruimte) waarbij de onverharde gronden landschappelijk moeten worden ingepast. Dit minimum percentage verschilt per bedrijventerreinontwikkeling omdat het afhankelijk is van de locatie-specifieke situatie.

Constaterende dat Nederland meer dan 100.000 hectare bedrijventerreinen heeft en dat slechts 1% van deze oppervlakte ‘groen’ of ‘blauw’ is, zullen we als regio hier forste stappen op kunnen zetten. Als regio zullen we nu en in de toekomst boven dit gemiddelde uit moeten komen. Openbare parkeerplaatsen worden standaard halfopen verhard aangelegd en we streven ernaar dit ook op particulier terrein te bewerkstelligen (of er wordt gebruik gemaakt van een andere vorm van vergroening die minimaal hetzelfde resultaat bewerkstelligt). Uitgangspunt blijft dat parkeren op eigen terrein plaatsvindt met voldoende elektrische laadpalen voor auto's en fietsen. Dergelijke maatregelen worden door iedere gemeente binnen Regio Foodvalley ondersteund.

WAT KUNNEN GEMEENTEN EXTRA OVERWEGEN? LANDSCHAPPELIJKE INPASSING Gemeenten kunnen inzetten op de landschappelijke inpassing van een nieuw bedrijventerrein. Hierbij is het van belang om rekening te houden met de karakteristieke kenmerken en kwaliteiten van het landschap. Dit kan gedaan worden met de architectuur van een bedrijfspand en/of het realiseren van gebiedseigen beplanting. Met welstandsnormen (welstandsnota) kan de gemeente de architectuur, te gebruiken materialen, kleuren en dergelijke beïnvloeden. Daarnaast is het goed mogelijk om aan de hand van een beeldkwaliteitsplan de richtlijnen die horen bij de realisatie van een nieuw bedrijfspand te vertalen naar concrete oplossingsrichtingen.

WAT KUNNEN GEMEENTEN EXTRA OVERWEGEN? INFORMEREN OVER VOORDELEN GROEN Gemeenten kunnen ondernemers stimuleren om in te zetten op verdere vergroening van het terrein. Gemeenten ondersteunen ondernemers door te informeren over de kansen en waarden van groen. Dit versterkt de bewustwording en draagt bij aan de bereidheid om vergroening toe te passen op bedrijventerreinen. Informeren kan op vele manieren, met publicaties, folders en bijeenkomsten. Het is daarbij de grote opgave om aan te haken op de leefwereld en belangen van de doelgroep Door inzicht te bieden in de voordelen van een groen terrein (denk aan maatregelen als groende daken, groene gevels, en erfafscheidingen) worden ondernemers sneller in een actiestand gezet. Bovendien kan het voor een bedrijf fiscaal voordelig zijn om te investeren in bijvoorbeeld een verticale tuin (via de Milieu Investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil). Subsidiemogelijkheden kunnen door de regiogemeenten worden uitgezocht en uitgewisseld. Op deze manier hoeft niet iedere gemeente of bedrijf het wiel opnieuw uit te vinden.

RPW Regio Foodvalley 2022 - 2026 20.044

22

We borgen duurzaamheidseisen aan de voorkant We borgen waar mogelijk duurzaamheidseisen volgens landelijke wetgeving aan de voorkant. Waar dit kan worden algemene duurzaamheidseisen geborgd in publiekrechtelijk en privaatrechtelijk instrumentarium. Alle nieuwbouw op bedrijventerreinen moet uiteraard voldoen aan landelijke (duurzaamheids)normen (zoals regels vastgelegd in Bouwbesluit, Energieprestatie – BENG, MilieuPrestatie Gebouwen, EPBD III en Energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS)) 5. Volgens de Energiebesparingsplicht dienen bedrijven die per jaar vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas (gelijkwaardig) verbruiken verplicht energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder.

WAT KUNNEN GEMEENTEN EXTRA OVERWEGEN? DUURZAME RUIMTELIJKE INDELING Bestemmings- of omgevingsplannen stimuleren duurzame ontwikkeling door regels op te nemen over noord-zuid oriëntatie van bebouwing (uiteraard waar mogelijk). Daarnaast reserveren we openbare ruimte voor collectieve en/of decentrale warmtelevering of energieopwekking (windturbines, bioenergiecentrale), zie de ruimtevraag uit paragraaf 1.1.4. Hierbij kijken we altijd naar de locatie-specifieke situatie. Wanneer een gemeente eigenaar is van de gronden op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen, kan verdergaande maatregelen ten aanzien van duurzaamheid en milieu worden besproken. Duurzaamheidsmaatregelen op kavelniveau zijn veel vaker maatwerk. Iedere kavel en eindgebruiker is immers anders. Daarom willen we dat ondernemers kunnen kiezen uit de voor hen meest passende (duurzaamheids)maatregelen waardoor lokale ondernemersvrijheid wordt geborgd. Een bedrijf dient daarbij na te denken over hoe het invulling gaat geven aan het betreffende onderwerp. Het is vervolgens aan iedere gemeente voor zich om te bepalen in hoeverre ambities hoger worden gelegd en/of bedrijven verder kunnen worden gestimuleerd. Op deze manier geldt er een inspanningsverplichting voor zowel gemeente als bedrijf maar wordt er tegelijkertijd lokaal maatwerk geboden voor de specifieke invulling van de maatregelen.

Ook kunnen gemeenten op individueel niveau haar eigen ambities bepalen.

WAT KUNNEN GEMEENTEN EXTRA OVERWEGEN? BENUTTEN MOGELIJKHEDEN OMGEVINGSWET Met de komst van de Omgevingswet krijgt de overheid naar verwachting een extra bevoegdheid op basis van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In de opvolger van het Bouwbesluit 2012 komen regels te staan over veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid van bouwwerken. Gemeenten krijgen hiermee een steviger instrument om de energietransitie af te dwingen voor panden met een ‘industriefunctie of overige gebruiksfunctie (bijvoorbeeld parkeergarages)’. Onderstaande lijst is gebaseerd op een bestaande inventarisatielijst van de gemeente Nijkerk. Ook andere gemeenten hanteren of werken momenteel aan een (enigszins) vergelijkbaar afwegingskader (Renswoude, Scherpenzeel, Ede, Barneveld en Rhenen). Deze lijst is op maat gemaakt voor Regio Foodvalley en aangevuld met een menukaart met duurzaamheidsmaatregelen. Deze duurzaamheidsmaatregelen zijn tot stand gekomen op basis van diverse gesprekken met de verschillende gemeenten binnen de regio en sluit zo goed mogelijk aan op de uitgangspunten van de RES. Veel van de geschetste maatregelen zijn in de diverse gemeente al aan de orde van de dag. De menukaart is een hulpmiddel en gespreksleidraad bij uitgifte van nieuwe kavels en uitbreiding van bestaande bedrijvigheid.

5 Verplicht voor gezondheidszorg- en welzijnszorginstellingen, kantoren, onderwijsinstellingen, sport en recreatie, hotels en restaurants en detailhandel.

RPW Regio Foodvalley 2022 - 2026 20.044

23

We evalueren onderstaand kader jaarlijks. We evalueren hierbij onder andere de gestelde criteria: zijn deze passend en haalbaar? Welke criteria moeten meer worden gespecificeerd? Welke criteria ontbreken nu nog en kunnen we toevoegen? Ook evalueren we de praktische haalbaarheid van de inhoud en het proces. We betrekken hierbij onder andere bedrijfscontactfunctionarissen en zeker ook ondernemers. We toetsen het keuzemenu bij verschillende ondernemers. Ook evalueren we in hoeverre de inspanningsverplichting om kan en/of moet worden gezet naar een resultaatverplichting, bijvoorbeeld in de vorm van een puntensysteem. Belangrijk hierbij is de juridische haalbaarheid te toetsen van een dergelijk puntensysteem: in hoeverre zijn gestelde criteria daadwerkelijk af te dwingen en/of te handhaven? (In Renswoude en Ede wordt al – succesvol – met een vorm van een puntensysteem gewerkt). De niet-wettelijk vereisten in de menukaart worden als hulpmiddel en gespreksleidraad bij uitgifte van nieuwe kavels maar ook bij uitbreiding (aanvraag omgevingsvergunning) gehanteerd. Er geldt voor de gemeenten binnen Foodvalley een inspanningsverplichting om deze onderwerpen onder de aandacht te brengen bij bedrijven en constructief na te denken over hoe dit zo goed mogelijk kan worden ingevuld.

24

RPW Regio Foodvalley 2022 - 2026 20.044

Format bedrijf – Menukaart duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen Bedrijf Bedrijfsnaam KvK nummer Datum oprichting Huidig adres Huidige afmeting perceel Inschatting milieucategorie Boven regionale functie Werkzaamheden Specificering werkzaamheden Verdeling werkzaamheden

Percentage kantoor Percentage werkplaats Percentage opslag Percentage overig

Relatie met foodsector Sprake van lokale/regionale toeleveranciers Innovatieve zaken Verkeersbewegingen per dag

Bedrijfsauto Vrachtwagen Medewerkers

Huidig aantal fte Opleidingsniveau Intern opleidingstraject Beoogde personeelsgroei Kansen Participatiewet Nieuwe locatie Gewenste locatie Oppervlakte Ligging kavel Reden voor verhuizing Reden voor keuze gemeente X Reden voor keuze locatie Thema Energie

Maatregel Constructie geschikt voor zonnepanelen

Toelichting Met zonnepanelen wordt duurzame energie opgewekt op of aan de gevel van uw bedrijfspand. Met zonne-energie wordt de CO2-uitstoot verminderd en wordt bespaard op de energierekening. Voldoende draagconstructie van het dak is een belangrijke vereiste voor het aanleggen van zonnepanelen.

Zonnepanelen op het dak Buffering energie Optimale isolatie

Het bedrijf legt zonnepanelen op het dak en is daarmee qua stroom zelfvoorzienend.

Momenteel niet wettelijke verplicht. Dit is middels de (toekomstige) Omgevingswet afdwingbaar. Gemeenten krijgen dan de mogelijkheid duurzame maatregelen op daken van gebouweigenaren te verplichten. Het gaat hierbij specifiek om pv-panelen en groene daken op industriële en overige gebruiksfuncties.

Het bedrijf neemt maatregelen voor het bufferen van energie middels bijvoorbeeld een ondergrondstations (elektriciteit) of andere vormen van buffers van duurzame energie. Door optimale isolatie gaat zo min mogelijk energie verloren. Isolatie kan worden toegepast in de vorm van: dakisolatie, gevelisolatie, vloerisolatie en hoogrendementsglas.

Het Activiteitenbesluit milieubeheer verplicht bedrijven en instellingen om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder uit te voeren. Dit is de energiebesparingsplicht. Deze geldt voor bedrijven en instellingen (Wet milieubeheer-inrichtingen) die per jaar vanaf 50.000 kWh of 25.000 m3 aardgas of een equivalent daarvan verbruiken.

RPW Regio Foodvalley 2022 - 2026 20.044

Groen/ blauw

25

Onderzoeken mogelijkheden restwarmte Overig

Restwarmte kan vrijkomen bij een productieproces van een bedrijf. Het is warmte die ‘over is’ en niet meer door het bedrijf zelf kan worden gebruikt. Onderzoek de mogelijkheden voor het mogelijk verwarmen van gebouwen in de omgeving of het verwarmen van tapwater. Andere vorm van duurzame energiebesparing of innovatie duurzame opwekking.

Klimaatbestendige parkeerplaats Groene daken

Met klimaatbestendige parkeerplaatsen dragen we bij aan bijvoorbeeld het voorkomen van wateroverlast, verminderen van hittestress en versterking van biodiversiteit. Gedacht kan worden aan doorlatende verharding waarbij ook het grondwater wordt aangevuld. Groene daken bevorderen de (lokale) biodiversiteit in het gebied. Verschillende typen begroeiing zijn mogelijk op een dak. Denk aan vetplanten, kruiden, mos en gras (extensieve begroeiing) en struiken en bomen (intensieve begroeiing). Een geschikte (zwaardere) dakconstructie is nodig voor deze intensieve begroeiing. Groene daken hebben als voordeel dat ze hittestress tegengaan en regenwater opvangen. De combinatie van een groen dak met zonnepalen is mogelijk.

Gemeenten krijgen bij de omgevingswet de mogelijkheid duurzame maatregelen op daken van gebouweigenaren te verplichten. Het gaat hierbij specifiek om pv-panelen en groene daken op industriële en overige gebruiksfuncties Groene gevels

Groene erfafscheiding Natuurinclusief bouwen Op kavelniveau bijdragen aan duurzame waterhuishouding Overig Circulair

Materialenpaspoort

Groene gevels werken verkoelend voor het bedrijfspand. Daarnaast draagt het bij aan een gezonde werkomgeving, minder hittestress, leefgebied voor verschillende vogels en insecten en het reinigt de lucht. Een groene erfafscheiding draagt bij aan de biodiversiteit en verhoogt de infiltratiemogelijkheden voor de ondergrond. Ook verfraait het de kavel. Bij natuurinclusief bouwen worden bouwwerken opgericht en de omgeving van de gebouwen zo ingericht dat de natuurwaarden er baat bij hebben bovenop de wettelijke milieuregels (denk aan nestkasten/ insectenhotels). Bedrijven dragen bij aan een duurzame waterhuishouding op eigen terrein. Gemeenten zijn doorgaans verantwoordelijk voor bijvoorbeeld een retentievijver. Dit is een vijver of plas waarin het water fluctueert (o.a. ‘trage’ oevers). Het is een natuurlijke waterbuffer voor regenwater waardoor de kans op wateroverlast verkleind wordt). Een bedrijf kan zelf aan de waterhuishouding bijdragen door bijvoorbeeld een wadi in te richten: een bufferplek die tijdelijk regenwater opvangt waarna het langzaam in de bodem infiltreert. Ook hiermee wordt de kans op wateroverlast verkleind. Andere vorm die bijdraagt aan de vergroening van het bedrijventerrein, kavel of pand. Met een materialenpaspoort worden de gebruikte materialen per bedrijfspand geregistreerd.

Hiermee is inzichtelijk welk en hoeveel materiaal er nodig is bij reparatie of vervanging. Wanneer het bedrijfspand in de toekomst wordt gesloopt, is duidelijk welk materiaal waar in het pand zit. Hierdoor kan het makkelijker worden hergebruikt.

In het jaar 2022 hakt het kabinet de knoop door over een mogelijke wettelijke verplichting van een materialenpaspoort. Database afvalstromen/ grondstoffen

Mobiliteit

Circulair bouwen Overig

Om te komen tot een circulaire economie dient op efficiënte wijze om te worden om gegaan met rest- en afvalstromen. Er zit veel potentie in het omzetten van rest- en afvalstommen in hoogwaardige secundaire grondstoffen. Met een database afvalstromen/grondstoffen wordt in kaart gebracht welk bedrijf welke afvalstromen/grondstoffen gebruikt, zodat mogelijke uitwisseling kan plaatsvinden. Door als bedrijf een inzichtelijk plan te schetsen hoe het om gaat met afvalstromen, inzicht geven in welke afvalstromen van het bedrijf (in potentie) omgezet kunnen worden naar grondstoffen, etc. draagt het bedrijf actief bij aan een circulaire economie. Er wordt circulaire gebouwd wanneer bij de bouwvoorraden in een gesloten kringloop worden gehouden, zonder schadelijke emissies naar lucht, water en bodem. Andere maatregelen die bijdragen aan een verhoging van de circulariteit.

Laadpalenstructuur

Bedrijven kunnen laadpalen realiseren op hun parkeerplaatsen. Hiermee stimuleren ze de ontwikkeling en groei van elektrische vervoer en duurzame mobiliteit.

Bij nieuwbouw: met meer dan 10 parkeerplaatsen op hetzelfde terrein moet er minimaal één oplaadpunt voor het hele parkeerterrein worden geplaatst. Voor bestaande bouw: met meer dan 20 parkeerplaatsen op hetzelfde terrein moet er minimaal één oplaadpunt zijn geplaatst. Inzetten op fietsvoorziening

Overig

Door in te zetten op een goede fietsvoorzieningen (laadpunten voor e-bikes, fietsenstallingen, douchefaciliteiten, etc.) wordt fietsen gestimuleerd. Stimuleren van fietsgebruik draagt bij aan duurzame mobiliteit en beperkt de CO2-uitstoot dan wanneer werknemers met de auto komen. Bovendien bevordert fietsen de gezondheid van medewerkers. Andere vorm die bijdraagt aan duurzame mobiliteit.

RPW Regio Foodvalley 2022 - 2026 20.044

26

Bijlage: Doelgroepen van regio Foodvalley naar SBI-codering Food Industrie code

Omschrijving

1011

Slachterijen (geen pluimvee)

1012 1013

Pluimveeslachterijen Vleesverwerking (niet tot maaltijden)

1020 1031

Visverwerking Vervaardiging van aardappelprodukten

1032 1039

Vervaardiging van fruit- en groentesap Verwerking van groente en fruit (niet tot sap en maaltijden)

1041 1042

Vervaardiging van plantaardige en dierlijke oliën en vetten (geen margarine en andere spijsvetten) Vervaardiging van margarine en overige spijsvetten

1051 1052

Vervaardiging van zuivelproducten (geen consumptie-ijs) Vervaardiging van consumptie-ijservaardiging van consumptie-ijs

1061 1062

Vervaardiging van meel (geen zetmeel) Vervaardiging van zetmeel en zetmeelproducten

1071 1072

Vervaardiging van brood en vers banketbakkerswerk Vervaardiging van beschuit en koekjes en van ander houdbaar banketbakkerswerk

1073 1081

Vervaardiging van deegwaren Vervaardiging van suiker

1082 1083

Verwerking van cacao en vervaardiging van chocolade en suikerwerk Verwerking van koffie en thee

1084 1085

Vervaardiging van specerijen, sauzen en kruiderijen; zoutraffinage Vervaardiging van kant- en klaarmaaltijden en snacks

1086 1089

Vervaardiging van gehomogeniseerde voedingspreparaten en dieetvoeding Vervaardiging van overige voedingsmiddelen (rest)

1091 1092

Vervaardiging van veevoeders Vervaardiging van voeders voor huisdieren

1101 1102

Vervaardiging van sterk alcoholische dranken door distilleren, rectificeren en mengen Vervaardiging van wijn uit druiven

1103 1104

Vervaardiging van cider en van overige vruchtenwijnen Vervaardiging van overige niet-gedistilleerde gegiste dranken

1105 1106

Vervaardiging van bier Mouterijen

1107 2015

Vervaardiging van frisdranken; productie van mineraalwater en overig gebotteld water Vervaardiging van kunstmeststoffen en stikstofverbindingen

2020 2830

Vervaardiging van verdelgingsmiddelen en overige landbouwchemicaliën Vervaardiging van machines en werktuigen voor de land- en bosbouw

2893

Vervaardiging van machines voor de productie van voedings- en genotmiddelen

Food Groothandel code

Omschrijving

4611 4617

Handelsbemiddeling in landbouwproducten, levende dieren en grondstoffen voor textiel en voedingsmiddelen Handelsbemiddeling in voedings- en genotmiddelen

46211 46212

Groothandel in granen Groothandel in zaden, pootgoed en peulvruchten

RPW Regio Foodvalley 2022 - 2026 20.044

46213

Groothandel in hooi, stro en ruwvoeder

46214 46215

Groothandel in meng- en krachtvoeder Groothandel in veevoeder (geen ruw-, meng- en krachtvoeder)

46216 46218

Groothandel in ruwe plantaardige en dierlijke oliën en vetten en oliehoudende grondstoffen Groothandel in akkerbouwproducten en veevoeder algemeen assortiment

46219 46231

Groothandel in overige akkerbouwproducten Groothandel in levend vee

46311 46312

Groothandel in groenten en fruit Groothandel in consumptie-aardappelen

4632 46331

Groothandel in vlees en vleeswaren en in wild en gevogelte (niet levend) Groothandel in zuivelproducten en spijsoliën en -vetten

46332 4634

Groothandel in eieren Groothandel in dranken (geen zuivel)

4636 4637

Groothandel in suiker, chocolade en suikerwerk Groothandel in koffie, thee, cacao en specerijen (geen ruwe)

46381 46382

Groothandel in snacks Groothandel in vis-, schaal- en weekdieren

46383 46384

Gespecialiseerde groothandel in overige voedings- en genotmiddelen (rest) Groothandel in bakkerijgrondstoffen

46389 4639

Gespecialiseerde groothandel in overige grondstoffen en halffabrikaten voor de voedings- en genotmiddelenindustrie (rest) Groothandel in voedings- en genotmiddelen algemeen assortiment

4661 46682

Groothandel in landbouwmachines, werktuigen en tractoren Groothandel in machines voor de voedings- en genotmiddelenindustrie

46752 7731

Groothandel in bestrijdingsmiddelen en kunstmeststoffen Verhuur en lease van landbouwmachines en -werktuigen

82991

Veilingen van landbouw-, tuinbouw- en visserijproducten

27