Bijlage 1 Rapport toelichting afkoppelplan
Tekst van het document
BOOT organiserend ingenieursburo bv. Alle opdrachten worden aanvaard en uitgevoerd overeenkomstig de AV-BOOT 2022.
TOELICHTING AFKOPPELPLAN Gemeente Renswoude
Gemeente Renswoude
OPDRACHTGEVER
Postbus 8 3927 ZL Renswoude DATUM
16 november 2022
DOCUMENTNUMMER
P22-0124-011
OPGESTELD DOOR
Cynthia Kruik
GEAUTORISEERD
Arjan Averink
PROJECTLEIDER
Arjan Averink
GEZIEN
BOOT organiserend ingenieursburo bv Plesmanstraat 5 3905 KZ Veenendaal WEBSITE
www.buroboot.nl
info@buroboot.nl
PROJECT
1 / 32
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Titelpagina SOORT ONDERZOEK
Afkoppelplan
CONTACTPERSOON
de heer P. Nieuwenhuizen
OPDRACHTGEVER
Gemeente Renswoude Postbus 8 3927 ZL Renswoude
UITGEVOERD DOOR
BOOT organiserend ingenieursburo bv Plesmanstraat 5 3905 KZ Veenendaal
CONTACTPERSOON
PROJECT
2 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Arjan Averink
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Inhoudsopgave 1
INLEIDING...............................................................................................................................5 1.1
ALGEMEEN ................................................................................................................ 5
1.2
DOEL ...................................................................................................................... 6
1.3
DOCUMENTEN ........................................................................................................... 6
1.4
OPBOUW RAPPORTAGE ................................................................................................. 6
2
BESTAANDE SITUATIE .......................................................................................................7 2.1
INRICHTING............................................................................................................... 7
2.2
MAAIVELDHOOGTE ..................................................................................................... 7
2.3
BODEMOPBOUW ......................................................................................................... 7
2.4
GRONDWATER ........................................................................................................... 8
2.5
DOORLATENDHEID ...................................................................................................... 8
2.6
OPPERVLAKTEWATER ................................................................................................... 9
2.7
RIOLERING .............................................................................................................. 10
3
HUIDIG RIOOLSTELSEL ................................................................................................... 11 3.1
GEMENGD STELSEL .................................................................................................... 11
3.2
HEMELWATERSTELSEL ................................................................................................ 12
3.3
VERBETERD GESCHEIDEN STELSEL .................................................................................. 13
3.4
ONTWIKKELINGEN ..................................................................................................... 14
4
UITGANGSPUNTEN ........................................................................................................... 16 4.1
GEOHYDROLOGISCHE UITGANGSPUNTEN......................................................................... 16
4.2
UITGANGSPUNTEN HUIDIG RIOOLSTELSEL ........................................................................ 16
4.3
UITGANGSPUNTEN DOORREKENING ............................................................................... 16
4.4
UITGANGSPUNTEN ONTWERP AFKOPPELPLAN ................................................................... 17
5
ONTWERP AFKOPPELPLAN RENSWOUDE-ZUID...................................................... 19 5.1
UITSTROOMPUNTEN .................................................................................................. 19
5.2
ONTWERP HEMELWATERSTELSEL RENSWOUDE-ZUID ........................................................... 21
6
ONTWERP AFKOPPELPLAN RENSWOUDE-NOORD EN EIKENLAAN E.O. ........ 23 6.1
RENSWOUDE-NOORD................................................................................................. 24
Wadi’s 24 Drainage wadi’s 27 Uitstroompunten 27 Noodoverloop 27 Bewonersinitiatieven 28 6.2
EIKENLAAN E.O. ....................................................................................................... 28
6.3
ONTWERP HEMELWATERSTELSEL RENSWOUDE-NOORD EN EIKENLAAN E.O. .............................. 28
7
KOSTEN ................................................................................................................................ 31 7.1
KOSTEN AANLEG RIOLERING EN WADI’S .......................................................................... 31
7.2
FASERING ............................................................................................................... 32
PROJECT
3 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
BIJLAGEN A
: Notitie veldonderzoek
B
: Overzicht oppervlakken kern
C
: Afkoppelplan
D
: Water op straat huidige situatie bui8, bui9 en 60 mm in één uur
E
: Water op straat na afkoppelplan bui bui8, bui9 en 60 mm in één uur
F
: Overzicht eigenschappen wadi’s Renswoude-Noord
PROJECT
4 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
1
Inleiding
1.1
Algemeen In opdracht van gemeente Renswoude is voor de kern Renswoude, zie figuur 1.1, een afkoppelplan opgesteld. Dit is een plan voor een doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater in de openbare ruimte, waarbij aangesloten wordt op klimaatadaptatie. Dit is de uitvoering van de in het GRP opgestelde concrete acties. Met dit afkoppelplan wordt aangesloten op het doel: ‘De waterketen in Renswoude wordt natuurlijker ingericht’. De beleidslijnen die hierbij wordt aangehouden zijn: ‘Vermindering afvoer hemelwater via riolering’ en ‘Duidelijkheid over infiltratiekansen en het stimuleren van maatregelen op particulierterrein’.
Figuur 1.1: Overzicht kern Renswoude
Renswoude ligt aan de oostzijde in de Provincie Utrecht. Aan de noord- en westzijde van de kern loopt de Lunterse Beek. Aan de noordoostzijde de Fliertsebeek en aan de zuidzijde van de kern de Munnikenbeek. Daarnaast wordt de kern van west naar oost doorkruist door de N224.
PROJECT
5 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
1.2
Doel De gemeente Renswoude heeft behoefte aan een afkoppelplan voor de doelmatige inzameling en verwerking van het hemelwater in de openbare ruimte. Tevens dient voor nieuwe ontwikkelingen capaciteit vrijgemaakt te worden van het hoofdgemaal. Daarnaast vinden de komende jaren diverse boven- en ondergrondse reconstructies plaats. Wens is om deze reconstructies niet individueel te beschouwen, maar het toekomstig hemelwaterstelsel in zijn volledigheid. Hiermee wordt nu voorkomen dat maatregelen worden uitgevoerd worden, die niet in toekomstige plannen passen. Anderzijds wordt hiermee gezorgd dat in de toekomst een robuust stelsel ontstaat, doordat in een eerder stadium rekening is gehouden met de benodigde dimensies. Tot slot is het afkoppelplan positief voor waterkwaliteit en gezondheid, omdat het leidt tot minder overstort van rioolwater in het oppervlaktewater.
1.3
Documenten Onderstaand een overzicht van de documenten die betrekking hebben op dit rapport.
Gemeentelijk rioleringsplan 2021-2028, gemeente Renswoude, d.d. 3 januari 2020; Waterhuishoudkundigplan Beekweide II, Gemeente Renswoude, d.d. 24 februari 2022, Stadlandwater;
Waterparagraaf ‘centrumplan Renswoude’, d.d. 10 december 2009, CSO adviesbureau;
Notitie watertoets, Uitbreiding bedrijventerrein Groot Overeem, d.d. 12 mei 2021, Tauw;
Hydraulisch functioneren rioolstelsel en maatregelen, 1 april 2020, BOOT; 1.4
Opbouw rapportage Allereerst wordt in dit rapport ingegaan op de algemene eigenschappen van de gemeente Renswoude, waarbij onder andere de globale geohydrologische situatie en de opbouw van het huidige stelsel wordt beschreven. Vervolgens wordt toegelicht wat de uitgangspunten zijn voor het ontwerp. Op basis van deze gegevens wordt nader uitgewerkt en hydraulisch getoetst op welke wijze de volledige kern uiteindelijk afgekoppeld kan worden. Het rapport eindigt tot slot met een hoofdstuk waarin globaal de kosten worden weergegeven.
PROJECT
6 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
2
Bestaande situatie In dit hoofdstuk wordt globaal, op basis van openbaar beschikbare data, de huidige situatie van Renswoude in beeld gebracht.
2.1
Inrichting Renswoude ligt in de Gelderse Vallei en is een dorp dat vooral bestaat uit enkele woonwijken en een kleine dorpskern. Daarnaast is aan de noordwestzijde van de kern een bedrijventerrein aanwezig. Aan de noord- en westzijde van de kern loopt de Lunterse Beek. Aan de noordoostzijde de Fliertsebeek en aan de zuidzijde van de kern de Munnikenbeek.
2.2
Maaiveldhoogte In figuur 2.1 is een overzicht van het maaiveldhoogteverloop ter hoogte van de kern weergegeven op basis van het AHN3. Renswoude ligt in de Gelderse Vallei, waardoor op ruime afstand ten oosten en westen een stuwwal aanwezig is. Het maaiveld in de kern is vrij vlak en loopt van gemiddeld circa NAP +7,5 m aan de oostzijde af naar gemiddeld circa NAP +6,5 m à NAP +7,0 m.
Figuur 2.1: Maaiveldverloop omgeving kern Renswoude (bron: AHN3) 2.3
Bodemopbouw De bodemopbouw binnen de kern Renswoude is globaal bepaald op basis van openbaar beschikbare data en uit eerder uitgevoerde bodemonderzoeken van enkele locaties in de kern.
PROJECT
7 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
De regionale bodemopbouw binnen de kern bestaat voornamelijk uit een zandige afzetting met een toplaag die voornamelijk uit fijn tot matig grof zand bestaat. Er zijn op diverse locaties veenlenzen aanwezig. Van circa NAP -8,0 m tot NAP -12,0 m is een scheidende kleilaag aanwezig met daaronder een watervoerende zandlaag die het eerste watervoerend pakket vormt. Ter hoogte van Beekweide I is vanaf het maaiveld tot circa 0,4 á 0,7 m-mv een zwak humushoudende zandige toplaag aanwezig. Hieronder zijn overwegend zwak silthoudende fijn- tot matig zandige lagen aanwezig tot de maximaal verkende boordiepte van circa 2,5 m-mv. Daarnaast zijn lokaal zowel veen- als grindresten aangetroffen. Dit komt globaal overeen met de schematisatie van de regionale bodemopbouw. Op 11 juli 2022 zijn ten noorden van de Dorpsstraat vijf boringen gezet voor het bepalen van de bodemopbouw. Hieruit komt naar voren dat ter hoogte van de boringen de bodem tot maximaal 1,25 m onder maaiveld geroerd is en bestaat uit fijn zand. Daaronder is tot zeker 4 meter onder maaiveld fijn tot zeer fijn zand aanwezig. De resultaten van dit veldonderzoek zijn weergegeven in bijlage A. 2.4
Grondwater Op basis van de gegevens zoals gehanteerd voor de ontwikkelingen van Beekweide I en II en Groot Overeem II, fluctueren de grondwaterstanden tussen circa NAP +5,8 m en NAP +6,5 m. De GHG (Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand) stijgt niet boven de circa NAP +6,4 m à NAP +6,9 m. De GLG (Gemiddelde Laagste Grondwaterstand) bedraagt circa NAP +6,0 m. Daarnaast zijn ter hoogte van Beekweide twee peilbuizen van het regionale grondwatermeetnet aanwezig. Op basis van deze gegevens bedraagt de GHG circa NAP +6,6 m en de GLG circa NAP +5,7 m. Op basis van de openbaar beschikbare data volgens het LHM4.1 model is de GHG op circa 0,8 á 1,4 m-mv aanwezig. De GLG is op basis van deze informatie op circa 1,0 á 1,8 m-mv aanwezig. Daarnaast is op basis van de regionale gegevens in enige mate sprake van kwel binnen de kern.
2.5
Doorlatendheid Gedurende het veldonderzoek, uitgevoerd door BOOT, op 11 juli 2022 is ook de doorlatendheid bepaald. Dit is op vier locaties op 0,90 m onder maaiveld bepaald. Hieruit komt een gemiddelde doorlatendheid van circa 3,5 m/dag. Daarnaast is ook een doorlatendheidsmeting op 1,4 meter onder maaiveld uitgevoerd, hier is de gemeten doorlatendheid circa 1,5 m/dag. De doorlatend is hiermee matig voor infiltratie. In natte periodes is het grondwater te hoog om hemelwater te infiltreren. De resultaten van de doorlatendheidsmetingen zijn ook weergegeven in bijlage A.
PROJECT
8 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
2.6
Oppervlaktewater Renswoude ligt binnen het beheergebied van het waterschap Vallei en Veluwe. In figuur 2.2 is een uitsnede van de Legger ter hoogte van Renswoude weergegeven. Hierin is te zien dat rondom de kern Renswoude diverse beken aanwezig zijn. Aan de oostzijde van de kern loopt de Fliertsebeek. Deze loopt over in de Lunterse Beek. Beekweide I en de te ontwikkelen wijk Beekweide II hebben een zelfstandig watersysteem waarin watercompensatie aanwezig is over het gerealiseerde verhard oppervlak. Vanuit deze watersystemen vindt vertraagde afvoer naar de beken plaats. Bij extreme situaties is sprake van een overstort naar de beken. Aan de noord- en westzijde van Renswoude stroomt de Lunterse Beek. Deze komt ten zuidwesten van Renswoude samen met de Munnikenbeek. In de Lunterse Beek zijn diverse stuwen aanwezig met een vast of flexibel waterpeil. De (maximale)waterpeilen die gehanteerd worden voor de doorrekeningen zoals opgenomen in de notitie ‘Hydraulisch functioneren rioolstelsel en maatregelen, d.d. 1 april zijn tevens weergegeven in figuur 2.2. Aanvullend op het hoofdwatersysteem zijn aan de oostzijde van de kern ook de kasteel vijver en gracht aanwezig. Ter hoogte van de kasteelvijver zijn diverse maatregelen genomen om water zoveel mogelijk vast te houden. In droge periodes zakt het waterpeil in de vijver flink uit.
Figuur 2.2: Overzicht oppervlaktewatersysteem Renswoude (bron: Legger Vallei en Veluwe, november 2022)
PROJECT
9 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
2.7
Riolering In de kern Renswoude is van oudsher gemengde riolering aanwezig. Bij de ontwikkeling van nieuwere wijken (Spikhorst II en Beekweide I) is reeds gescheiden riolering aangebracht. Daarnaast is ter hoogte van het bedrijventerrein Groot Overeem/ Hooge Hoek een verbeterd gescheiden stelsel aanwezig. In de loop der jaren zijn daarnaast diverse oppervlakken afgekoppeld, doordat een gescheiden riool is aangelegd. Dit is voornamelijk het geval ter hoogte van het dorpshart en de omgeving van de Taets van Amerongenweg. Daarnaast is ook in de Barneveldsestraat een hemelwaterriool aangebracht. In figuur 2.3 is globaal een overzicht van de riolering in de kern weergegeven.
Figuur 2.3: Overzicht riolering Renswoude (roze: gemengd stelsel, rood: vuilwaterstelsel, blauw: hemelwaterstelsel) (bron: Kikker, d.d. september 2022)
PROJECT
10 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
3
Huidig rioolstelsel
3.1
Gemengd stelsel Zoals in hoofdstuk 2 toegelicht bestaat een groot deel van de kern Renswoude uit gemengde riolering. Hierbij wordt een onderverdeling gemaakt in het noordelijk- en zuidelijkdeel. Hiermee wordt globaal gezien het deel ten noorden van de Dorpsstraat (N224) en het deel ten zuiden hiervan bedoeld. In figuur 3.1 is een overzicht weergegeven van het gemengd stelsel in de kern. Tevens zijn hierin de oppervlakken aangegeven die aangesloten zijn op het gemengd stelsel en nog niet afgekoppeld zijn. De oppervlakken in de hele kern zijn weergegeven in bijlage B.
BBL
BBB
Figuur 3.1: Overzicht gemengd stelsel en nog niet afgekoppelde oppervlakken
In het gemengd stelsel is aan de Kastanjelaan een opvoergemaal aanwezig die zorgt dat het vuilwater van het noordelijk deel van de kern, ook afgevoerd kan worden naar het hoofdgemaal aan de Oude Holleweg aan de zuidwestzijde van de kern. Van hieruit wordt het vuilwater verpompt naar de rioolwaterzuivering Veenendaal. Wanneer gedurende neerslagsituaties de pompcapaciteit van het eindgemaal en de berging in het stelsel onvoldoende zijn, dan wordt het water vanuit het gemengde stelsel afgevoerd via de randvoorzieningen aan de Ubberschoterweg (aan de noordoostzijde van de kern) en de Oude Holleweg (aan de zuidwestzijde van de kern). De pompcapaciteit van het eindgemaal loopt in de huidige situatie tegen het maximum. Om nieuwe ontwikkelingen aan te sluiten op de gemengde/ vuilwaterriolering dient verhard oppervlak van het gemengd stelsel afgehaald te worden, zodat ruimte ontstaat.
PROJECT
11 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
3.2
Hemelwaterstelsel In Renswoude is vooral ter hoogte van de nieuwbouwwijken een gescheiden riool aanwezig. De oppervlakken die aangesloten zijn op het hemelwaterstelsel zijn weergegeven in figuur 3.2. De oppervlakken in de hele kern zijn weergegeven in bijlage B. Onder andere Beekweide I aan de noordoostzijde van Renswoude is gescheiden aangelegd. Middels wadi’s en watergangen wordt het hemelwater hier uiteindelijk afgevoerd op de Lunterse Beek. Daarnaast is ook Spikhorst II aan de zuidwestzijde gescheiden gerioleerd. Via een vijver wordt het hemelwater hier afgevoerd op de Munnikenbeek aan de zuidwestzijde van de kern. De Taets van Amerongenweg en de Van Reedeweg zijn reeds afgekoppeld van het gemengd stelsel. De Taets van Amerongenweg fase 1 en het Dorpshart zijn volledig afgekoppeld. Fase 2 van de Taets van Amerongenweg wordt op korte termijn gerealiseerd. Ter hoogte van deze rijbanen gaat het in de huidige situatie echter vooral om openbare verharding die afgekoppeld is. De woningen langs de van Reedeweg worden ook op korte termijn afgekoppeld. De bestaande woningen zijn nog aangesloten op het gemengd stelsel (zoals ook uit paragraaf 3.1 naar voren kwam). Dit hemelwaterstelsel watert af naar de kasteelvijver. In de kasteelvijver zijn diverse stuwtjes aangebracht die ervoor zorgen dat in droge periodes hemelwater vastgehouden kan worden.
Met het opstellen van het afkoppelplan, wordt daar waar mogelijk ook integraal gekeken of in deze gebieden een deel van het dakoppervlak afgekoppeld kan worden. In de Barneveldsestraat en de Meidoornlaan is reeds een hemelwaterstreng aangelegd. In de huidige situatie is deze nog aangesloten op het gemengd stelsel en zorgt deze voor extra berging. In het afkoppelplan kan deze streng gebruikt worden voor het transport van hemelwater naar het oppervlaktewater van Beekweide II. Ter hoogte van de Nijborg is een gescheiden stelsel aanwezig, waarmee het hemelwater direct afgevoerd wordt naar de Lunterse Beek aan de westzijde. Tot slot is ter hoogte van De Dennen ook een gescheiden hemelwaterstelsel aanwezig die direct afvoert richting oppervlaktewater. Ter hoogte van het bedrijventerrein Groot Overeem/ Hooge Hoek is een hemelwaterstelsel aanwezig. Dit hemelwaterstelsel voert alleen het schone hemelwater afkomstig van de daken van de panden af naar de Lunterse Beek. Een nadere toelichting op de werking van het rioolstelsel in dit gebied volgt in paragraaf 3.3.
PROJECT
12 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Figuur 3.2: Overzicht hemelwaterstelsel en afgekoppelde oppervlakken 3.3
Verbeterd gescheiden stelsel Op het industrieterrein Groot Overeem, Hooge Hoek aan de noordwestzijde van de kern Renswoude, is een verbeterd gescheiden rioolstelsel aanwezig. Hierbij wordt het hemelwater afkomstig van de daken direct afgevoerd naar het oppervlaktewater middels het schone hemelwaterstelsel. Het hemelwater afkomstig van de rijbanen kan vervuild zijn en wordt middels een vuil hemelwaterstelsel ook afgevoerd naar het oppervlaktewater. Echter zit dit stelsel ook middels een pompje aangesloten op het vuilwaterstelsel. Deze zorgt ervoor dat de eerste millimeters neerslag die vallen afgepompt worden en naar de rioolwaterzuivering gaan. Bij zwaardere buien is de pompcapaciteit onvoldoende en stort ook dit stelsel over op het oppervlaktewatersysteem. Tot slot is ook een vuilwaterstelsel aanwezig, deze voert het vuilwater (en een deel van het vuile hemelwater) af met een pomp naar het gemengde stelsel in de kern. Toekomstige ontwikkelingen Op het moment van het opstellen van het afkoppelplan (september 2022) is tussen gemeente en waterschap afgestemd dat maatregelen getroffen dienen te worden voor het verbeteren van de waterkwaliteit in de Lunterse Beek ter hoogte van de uitstroompunten van het verbeterd gescheiden stelsel. Door diverse foutaansluitingen komt in de huidige situatie veel vervuild water terecht in de Lunterse Beek.
De maatregelen die hier getroffen gaan worden zijn het koppelen van het vuil- en schoon hemelwaterstelsel en het verpompen van de first flush naar het vuilwaterstelsel. Het overige schone water wordt verpompt naar de Lunterse Beek. De gedetailleerde uitwerking hiervan wordt in een later stadium nader uitgewerkt.
PROJECT
13 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
3.4
Ontwikkelingen Binnen de kern Renswoude zijn diverse ontwikkelingen reeds ingepland. De ontwikkelingen en de locaties daarvan zijn weergegeven in figuur 3.3. De ontwikkelingen worden onderstaand nader toegelicht.
Figuur 3.3: Ontwikkellocaties Renswoude
Ontwikkeling Groot Overeem II Deze ontwikkeling betreft de uitbreiding van het bestaande industrieterrein Groot Overeem/ Hoge Hoek. Op dit terrein worden bedrijfskavels gerealiseerd. Het vuilwater zal afgevoerd worden via de bestaande riolering op het terrein van het bestaande industrieterrein. Het hemelwater wordt met tussenkomst van een voorziening direct afgevoerd naar de Lunterse Beek. Optimaliseren verbeterd gescheiden stelsel Groot Overeem I en Hooge Hoek Ter hoogte van het bedrijventerrein wordt te veel vervuild water afgevoerd naar de Lunterse Beek mede door foutaansluitingen. Hiervoor worden optimalisaties gedaan, zodat minder vervuild hemelwater afgevoerd wordt op de beek (zie ook paragraaf 3.3). Ontwikkeling Beekweide II Hierbij wordt een woonwijk gerealiseerd waarbij circa 190 woningen worden gerealiseerd. Qua omgang met hemelwater zal deze wijk vergelijkbaar zijn met Beekweide I en zal veel oppervlaktewater en waterbergende groenvoorzieningen gerealiseerd worden. Het vuilwater wordt afgevoerd naar het gemengd stelsel van de kern. Hiermee neemt de vuilwaterafvoer met circa 6 m³/uur toe. Deze capaciteit dient vrijgemaakt te worden ter hoogte van het eindgemaal. Dit wordt bereikt door het afkoppelen van verhard oppervlak van het gemengd stelsel.
PROJECT
14 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Meidoornlaan Ter hoogte van de Meidoornlaan zal een bovengrondse herinrichting plaatsvinden. Deze locatie ligt direct ten zuiden van Beekweide II en wordt direct bij deze ontwikkeling meegenomen. Eikenlaan In 2025 wordt hier zowel boven- als ondergronds heringericht. In deze weg kan bij realisatie direct voorgesorteerd worden op het afkoppelplan. Molenstraat/ Dorpsstraat/ Lijsterbeslaan/ Binnenveld Hier wordt de bestaande bebouwing herontwikkeld. Hierbij worden woningen, appartementen en/of zorgwoningen gerealiseerd. Het vuilwater dat hiervan afkomstig is wordt afgevoerd op de gemengde/ vuilwaterriolering. Het hemelwater zal allereerst binnen de ontwikkeling vastgehouden te worden. Taets van Amerongenweg fase 2 De werkzaamheden van fase 1 zijn reeds afgerond. Fase 2 zal op korte termijn uitgevoerd worden. Van Reedeweg Deze rijbaan is reeds afgekoppeld, echter staat voor 2023 een bovengrondse reconstructie op de planning zodat ook de woningen kunnen worden afgekoppeld. Eventueel is dit het moment om een hemelwaterriool te vergroten. Het huidig hemelwaterriool heeft een beperkte capaciteit en het is niet mogelijk hier ook hemelwater vanaf de daken van de woningen op af te voeren. Tevens kan de afvoer van Spikhorst hierop aangesloten worden voor een robuustere afvoer.
PROJECT
15 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
4
Uitgangspunten In hoofdstuk 2 en 3 is nader ingegaan op de gebiedseigenschappen en de huidige riolering in de kern. Aanvullend hierop zijn ook overige uitgangspunten opgesteld die gehanteerd worden voor de doorrekening. In dit hoofdstuk worden alle uitgangspunten kort samengevat.
4.1
Geohydrologische uitgangspunten Gemiddelde maaiveldhoogte bedraagt circa NAP +7,0 m; De bodem bestaat tot circa 8,0 m-mv uit voornamelijk fijn zand; De GHG bedraagt circa NAP +6,6 m, de GLG bedraagt circa NAP +5,7 m; De doorlatendheid bedraagt in Renswoude-Noord circa 3,5 m/dag op circa 0,9 m-mv. dieper in de bodem is de doorlatendheid lager;
Rondom Renswoude liggen diverse beken waarop het hemelwater vanuit de kern afgevoerd wordt. 4.2
Uitgangspunten huidig rioolstelsel Het grootste deel van Renswoude-Noord is aangesloten op het gemengd stelsel, evenals Spikhorst aan de zuidzijde van Renswoude. Daarnaast zijn ook diverse dakoppervlakken langs de Dorpsstraat en het deel ten zuiden hiervan nog aangesloten op het gemengd stelsel;
Beekweide I en Spikhorst II zijn volledig afgekoppeld en wordt het hemelwater gescheiden afgevoerd;
De Taets van Amerongenweg fase 1, het dorpshart en de Van Reedeweg zijn reeds afgekoppeld, de dakoppervlakken van de Van Reedeweg zijn nog aangesloten op het gemengd stelsel. De Taets van Amerongenweg fase 2 is bijna gerealiseerd en volledig afgekoppeld;
In de Barneveldsestraat en de Meidoornlaan liggen reeds hemelwaterstelsels die opgenomen kunnen worden in het afkoppelplan;
Ter hoogte van het bedrijventerrein Groot Overeem/ Hooge Hoek is een verbeterd gescheiden stelsel aanwezig. 4.3
Uitgangspunten doorrekening Het afkoppelplan wordt doorgerekend met een dynamisch rekenmodel in Infoworks ICM. Hierbij vormt het gehanteerde model dat gehanteerd is voor het opstellen van de notitie ‘Hydraulisch functioneren rioolstelsel en maatregelen, d.d. 1 april 2020’ ten behoeve van het GRP (Gemeentelijk Rioleringsplan) de basis. Het model betreft een 2D model, waarbij ook het maaiveld meegenomen wordt. Hiervoor is de meest recente openbaar beschikbare hoogtekaart AHN3 gehanteerd;
Het hydraulisch functioneren van het gemengd stelsel en het nieuwe hemelwaterstelsel wordt getoetst met een standaard bui L08 volgens de Kennisbank Stedelijk Water. Deze bui heeft een herhalingstijd van eens in de twee jaar en het volume van de bui bedraagt 19,8 mm in 60 minuten. De maximale neerslagintensiteit bedraagt 110 l/s. Hierbij mag in principe geen water op straat optreden;
Het hydraulisch functioneren van het nieuwe hemelwaterstelsel wordt getoetst met een standaard bui L09 volgens de Kennisbank Stedelijk Water. Deze bui heeft een herha-
PROJECT
16 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
lingstijd van eens in de vijf jaar en het volume van de bui bedraagt 29,4 mm in 60 minuten. De maximale neerslagintensiteit bedraagt 160 l/s. Hierbij mag op een beperkt aantal locaties (bijvoorbeeld lagergelegen parkeerkoffers), waar dit niet leidt tot hinder of overlast, water op straat optreden;
Ter toetsing wordt het hemelwaterstelsel ook doorgerekend met een bui waarbij in 60 minuten tijd 60 mm neerslag valt (conform GRP). Dit is een klimaatbui met een statistisch theoretische herhalingstijd van een keer in de 100 jaar. Bij deze neerslagsituatie valt gedurende een uur een intensiteit van 167 l/s. Bij deze bui wordt vooral gekeken of de probleemlocaties die uit het hydraulisch functioneren van het rioolstelsel naar voren kwamen kloppen;
Ter hoogte van de gebieden die afgekoppeld dienen te worden, wordt onderstaande onderverdeling van oppervlakken aangehouden. Hierbij wordt geen kavelverharding meegenomen. o
Op gemengd stelsel: ▪
50% dakoppervlak
▪
0% verharding openbaar gebied (o.a. rijbanen, trottoirs en parkeerplaatsen)
o
Op hemelwater stelsel: ▪
50% dakoppervlak
▪
100% verharding openbaar gebied (o.a. rijbanen, trottoirs en parkeerplaatsen)
Hierbij wordt het afkoppelen van de voorzijde van de woningen aangehouden. De achterzijden kunnen gezien de doorlatendheid ook afgekoppeld worden. Echter dient de burger betrokken te worden in dit proces en wordt het effect hiervan niet meegenomen in het afkoppelplan.
Met de uitstroompunten zoals opgenomen wordt in grote lijnen op dezelfde locaties afgevoerd op het oppervlaktewatersysteem als in de huidige situatie. Het waterschap is akkoord met de afvoeren op het watersysteem zoals aangehouden in het afkoppelplan. 4.4
Uitgangspunten ontwerp afkoppelplan De locaties waar nu een hemelwaterstelsel aanwezig is worden in principe niet opnieuw gedimensioneerd, tenzij dit wordt aangegeven in het volgende hoofdstuk. Er wordt vanuit gegaan dat deze locaties niet aangepakt worden. Als uitgangspunt wordt aangehouden dat op de locaties waar een gemengd stelsel aanwezig is, een hemelwaterstructuur wordt opgesteld;
De Dorpsstraat betreft de provinciale weg in eigendom van de Provincie. De dimensionering van het hemelwaterstelsel in de Dorpsstraat wordt buiten beschouwing gelaten, omdat dit opgave is van de Provincie. Het verhard oppervlak van de rijbaan is reeds aangesloten op het hemelwaterstelsel van de provincie. Het dakoppervlak van de woningen is nog aangesloten op het gemengd stelsel. Wanneer de Provincie aan de slag gaat met de herinrichting van de rijbaan, dan dient ook gekeken te worden naar het afkoppelen van de dakoppervlakken;
Mogelijk vinden in de toekomst ontwikkelingen plaats in de omgeving van de Oude Holleweg. Deze zijn nog niet bekend, waardoor de dimensionering hiervan buiten beschouwing gelaten wordt. Hierbij kan uiteindelijk wel aangesloten worden op de reeds aanwezige ø700 mm afvoerleiding verder naar het westen van de Oude Holleweg;
PROJECT
17 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Rijbanen aan de randen van de kern met veel groen/greppels/watergang worden buiten beschouwing gelaten, omdat hier de aanleg van een hemelwaterstelsel niet doelmatig is. Tevens is hier in de huidige situatie ook niet altijd een gemengd stelsel aanwezig en wordt veelal oppervlakkig afgevoerd;
PROJECT
18 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
5
Ontwerp afkoppelplan Renswoude-Zuid In Renswoude-Zuid is alleen het gebied ter hoogte van Spikhorst I nog niet afgekoppeld. De locatie van deze wijk is weergegeven in figuur 5.1. Ten westen hiervan is de wijk Spikhorst II aanwezig die al wel afgekoppeld is.
Figuur 5.1: Locatie Spikhorst I
Ter hoogte van de wijk Spikhorst I is in de huidige situatie veel verhard oppervlak aanwezig en weinig groenvoorzieningen. Daarnaast is het toepassen van enkel ondergrondse voorzieningen niet gewenst gezien de relatief hoge grondwaterstanden gedurende natte periodes. Daarom is de afweging gemaakt dat in deze wijk het hemelwater middels een hemelwaterstelsel afgevoerd wordt naar het oppervlaktewater. 5.1
Uitstroompunten Aan de zuidzijde van deze wijk wordt één nieuw uitstroompunt gerealiseerd en daarnaast wordt aangesloten op het stelsel in de van Reedeweg met het uitstroompunt in de kasteelvijver. Er wordt geen verbinding gemaakt met het hemelwaterstelsel in Spikhorst II, omdat daarmee de hoeveelheid water op straat in die wijk toeneemt. Ter hoogte van het uitstroompunt is een speelplaats aanwezig. Hier is ruimte voor het realiseren van waterberging. Gezien het relatief grote oppervlak van Spikhorst I is het afvoeren van de volledige wijk naar de wadi niet kansrijk. Echter kan de direct aangrenzende verharding hier oppervlakkig naartoe afwateren. Na volledige vulling wordt het hemelwater dan via een slokop afgevoerd richting de watergang ter hoogte van het uitstroompunt.
PROJECT
19 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
In figuur 5.2 is aangeven welk verhard oppervlak kan afvoeren richting de wadi. Het gaat hierbij om circa 700 m² terrein verharding en 775 m² dakoppervlak. De wadi zoals deze geschetst is, heeft een bodemoppervlak van circa 110 m². De wadi heeft een diepte van circa 0,5 m ten opzichte van het aanliggende maaiveld. Met een slokop op 0,3 m boven de bodem heeft de wadi bij een maximale vulling een wateroppervlak van 225 m². Dit betekent dat hierin 50 m³ berging gerealiseerd kan worden. Dit is circa 35 mm over het oppervlakkig afwaterend oppervlak. Voor het bergen van 90% van de buien is minder berging ook voldoende. Dit betekent dat de wadi minimaal circa 50% van de nu geschetste omvang dient te hebben.
Figuur 5.2: Overzicht oppervlakkig af te wateren oppervlak richting wadi Spikhorst I
De bodem van de wadi komt op een niveau van NAP +6,90 m. Het aanliggend maaiveld heeft een hoogte van circa NAP +7,30 m. Met een slokop op NAP +7,20 m wordt het hemelwater afgevoerd richting het oppervlaktewater. Aan de zuidzijde van de wijk wordt een uitstroompunt gerealiseerd naar het oppervlaktewater. Daarnaast wordt ook een koppeling gemaakt met het riool in de Van Reedeweg. Deze rijbaan is reeds afgekoppeld, echter is de ambitie van de gemeente op de woningen hier ook af te koppelen van het gemengd stelsel. Het huidige hemelwaterriool heeft op basis van statische berekeningen onvoldoende afvoercapaciteit om hemelwater van dit extra verhard oppervlak zonder water op straat af te voeren. Dit betekent dat het riool hier vergroot dient te worden. Hierdoor wordt direct het stelsel in Spikhorst I robuuster. Tevens wordt hiermee extra water afgevoerd naar de Kasteelvijver waar in de zomer sprake is van een watertekort. De Munnikenbeek heeft ter hoogte van het uitstroompunt ten zuiden van de wijk een niveau van circa NAP +5,7 m. Om ervoor te zorgen dat tijdens kleine buien ook hemelwater afgevoerd wordt naar de kasteelvijver wordt geadviseerd een drempel aan te brengen ter hoogte van dit uitstroompunt op circa NAP +6,6 m (circa 0,20 m boven het niveau van de kasteelvijver).
PROJECT
20 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
5.2
Ontwerp hemelwaterstelsel Renswoude-Zuid In figuur 5.3 is een overzicht van de toe te passen diameters weergegeven, een totaaloverzicht is weergegeven in bijlage C. Zoals hierboven vermeldt is hierbij geen rekening gehouden met een mogelijk in de toekomst toe te passen waterberging in de speeltuin aan de zuidzijde. Daarnaast komt naar voren dat het hemelwaterstelsel niet gekoppeld wordt met het bestaande hemelwaterstelsel in de Oude Holleweg aan de noordwestzijde van deze wijk.
Figuur 5.3: Overzicht hemelwaterstelsel afkoppelplan Renswoude-Zuid
Het resultaat van de doorrekening van een bui 9 is weergegeven in figuur 5.4. Daarnaast is hier ook een doorsnede van de maatgevende streng opgenomen. Uit deze figuur komt naar voren dat de bij deze neerslagintensiteit geen water op straat optreedt. In bijlage D en E is ook de hoeveelheid water op straat bij de diverse buien voor en na het uitvoeren van het afkoppelplan opgenomen. Hieruit komt naar voren dat zowel het afkoppelen van Spikhorst I als het vergroten van het riool in de Van Reedeweg een positieve invloed heeft op de hoeveelheid water op straat. In de Van Reedeweg treedt bij een bui 60 mm in één uur nog steeds water op straat op. Het grootste deel hiervan is afkomstig vanuit het gemengd stelsel. Enerzijds komt dit doordat de helft van het dakoppervlak hierop aangesloten blijft, anderzijds omdat deze rijbaan relatief laag ligt ten opzichte van de omgeving.
Figuur 5.4: Overzicht resultaat doorrekening bui 9
PROJECT
21 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Doordat het stelsel gekoppeld wordt met de streng in de Van Reedeweg zal bij kleine neerslagsituaties het grootste deel van het water afgevoerd worden naar de kasteelvijver. In de huidige situatie zal Spikhorst I via het gemengd stelsel en de randvoorziening aan de Oude Holleweg afwateren naar de Lunterse Beek. Zowel het uitstroompunt ten zuiden van de wijk als het punt ter hoogte van de kasteelvijver zijn aangesloten op de Munnikenbeek. Deze prikt enkele honderden meters ten zuiden van de overstort van de randvoorziening in op de Lunterse Beek. Het waterschap is akkoord met deze afvoer op het oppervlaktewater. De afvoer op de Spikhorstersloot bedraagt bij een bui09 circa 330 m³ in een tijdsbestek van ruim één uur.
PROJECT
22 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
6
Ontwerp afkoppelplan Renswoude-Noord en Eikenlaan e.o. In Renswoude-Noord is een groot deel van de kern nog niet afgekoppeld. Het gebied dat in de huidige situatie nog niet afgekoppeld is, is weergegeven in figuur 6.1. Ten noordoosten van dit gebied is Beekweide I aanwezig, dit gebied is reed gescheiden gerioleerd. Aan de noordwestzijde wordt op korte termijn Beekweide II ontwikkeld, waar ook direct afgekoppeld wordt. Aan de zuidzijde is de Dorpsstraat aanwezig waarvan de verharding reeds door de Provincie is afgekoppeld. In het gebied ten noorden van de Dorpsstraat wordt onderscheid gemaakt in RenswoudeNoord en de Eikenlaan e.o.. De Eikenlaan e.o. wordt apart beschouwd. Dit gebied omvat de straten Eikenlaan, Esdoornlaan, Hokhorst en een deel van de Beukenlaan en de Lijsterbeslaan. Voor de afwatering van deze straten wordt gebruikt gemaakt van de bestaande HWA-riolering in de Barneveldsestraat en de Meidoornlaan. Dit systeem grijpt in in het watersysteem van Beekweide II.
Figuur 6.1: Locatie af te koppelen gebied Renswoude-Noord en Eikenlaan e.o.
In de rest van Renswoude-Noord is bovengronds ruimte beschikbaar voor het inpassen van bovengrondse waterbergende voorzieningen. Een groot deel van de huidige groenzones wordt in de toekomst ingericht als wadi. Het hemelwater kan vanuit deze voorziening infiltreren in de bodem en vertraagd afgevoerd worden naar het oppervlaktewater. Hiermee wordt gezorgd dat zoveel mogelijk van het gevallen hemelwater vastgehouden wordt in de wijk en pas afgevoerd wordt bij hoge grondwaterstanden of hevige neerslag. Om voor verbinding tussen de wadi’s te zorgen en afvoer te garanderen gedurende hevige neerslagsituaties, wordt ook een hemelwaterstelsel aangelegd.
PROJECT
23 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
6.1
Renswoude-Noord Wadi’s Verspreid over de wijk zijn diverse groenvoorzieningen beschikbaar die benut kunnen worden voor waterberging. Door deze in te richten als wadi kan hemelwater tijdelijk vastgehouden worden en vertraagd afgevoerd worden naar het oppervlaktewater. Eventueel wordt ook gedurende droge periodes het grondwater aangevuld. In bijlage F is per wadi (gebied) een overzicht weergegeven van de gehanteerde uitgangspunten. Samenvattend is voor het ontwerp van de wadi’s onderstaande toelichting gehanteerd:
In grote lijnen wordt rekening gehouden met de bestaande inrichting van de groenvoorzieningen. Op enkele locaties zullen enkele kleine bomen moeten wijken. Op het niveau van het afkoppelplan is dit niet exact bepaald. Bij de detailuitwerking in de voorbereiding op de uitvoering, zal voor iedere locatie nader bepaald moeten worden hoe de wadi vormgegeven wordt.
In de huidige situatie liggen de groenvoorzieningen circa 0,1 à 0,2 m boven het bestaande rijbaanniveau. Om oppervlakkige afstroming te realiseren zullen de groenvoorzieningen lager dan het niveau van de rijbaan aangelegd moeten worden. Dit betekent dat voor het realiseren van een realistische hoeveelheid berging in de wadi het maaiveld minimaal circa 0,5 à 0,6 m afgegraven dient te worden om een waterschijf van 0,3 m te kunnen bergen;
Voor het ontwerp van de wadi’s in het afkoppelplan wordt een talud van 1:3 aangehouden. Bij de detailuitwerking kan dit speelser en flauwer ingericht worden;
Ten behoeve van de leegloop van de wadi’s dient hieronder drainage aangelegd te worden. Uit de bodemopbouw komt naar voren dat de bodem relatief goed doorlatend is. Daarom wordt geadviseerd dat de drainage een instelniveau op het niveau van de GHG krijgt. Hierdoor kan hemelwater gedurende droge periodes infiltreren in de bodem en daarmee het grondwater aanvullen. In natte periodes zal het geïnfiltreerde hemelwater direct afgevoerd worden.
De exacte inrichting van de wadi’s is nog niet bepaald. Om ervoor te zorgen dat in de modeldoorrekening met een representatieve berging wordt gerekend, wordt aangehouden dat slechts een bepaald deel van de theoretisch bepaalde berging in de wadi’s aanwezig is. Om dit te benaderen wordt in het model een voorvulling van 0,1 m in de wadi’s aangehouden. Afhankelijk van de neerslagsituatie en de daarbij behorende peilopzet in de wadi’s is hiermee slechts een deel van de theoretisch bepaalde berging aanwezig. Onderstaand is voor verschillende buien aangegeven met welke vulling van de wadi’s gerekend is. Wanneer uiteindelijk bij de gedetailleerdere uitwerking de wadi’s nader ontworpen worden, dan is de berging bij een bui 8 maatgevend. o
Bij een bui 8 is met 34 % minder berging gerekend
o
Bij een bui 9 is met 27% minder berging gerekend
o
Bij een 60 mm in 1 uur bui is met 20% minder berging gerekend
PROJECT
24 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
De wadi’s krijgen over het algemeen een bodem op NAP +7,0 m met een instroomput op circa 0,1 m boven de bodem, zodat vervuiling van het hemelwaterstelsel door blad en afval beperkt wordt. Tevens wordt geadviseerd deze instroomputten te voorzien van roosterdeksel en zandvang. Het hemelwater wordt oppervlakkig of via een hemelwaterstelsel afgevoerd naar de wadi. Door de onderlinge verbinding tussen de wadi’s en het vlakke maaiveld in de wijk zullen de wadi’s allemaal tot ongeveer eenzelfde niveau worden gevuld. Een overzicht van de afwateringsgebieden naar de wadi’s is weergegeven in figuur 6.2.
Figuur 6.2: Overzicht afwateringsgebieden wadi’s
Om te zorgen dat bij hevige neerslag het ontworpen stelsel van wadi’s in combinatie met het hemelwaterstelsel blijft functioneren, dienen uitstroomvoorzieningen aanwezig te zijn. Hiervoor zijn aan de noordwestzijde en aan de noordzijde twee uitstroompunten ontworpen. Deze uitstroompunten zijn voorzien van een drempel op een hoogte van NAP +7,22 m. Hiermee is theoretisch gezien ten opzichte van de bodem van de wadi’s op NAP +7,0 m een berging mogelijk met een peilstijging van 0,22 m. Echter zal bij hevige buien sprake zijn van een overstortende straal op de overstort, waardoor de peilstijging in de voorzieningen 0,30 m bedraagt. Aanvullend daarop vindt ook opstuwing in de strengen plaats, waardoor de wadi’s verder gevuld zullen zijn dan 0,3 m. De overstortdrempels hebben beide een breedte van 2 m. Wanneer een hogere drempel wordt toegepast, zullen grotere strengen benodigd zijn om de opstuwing verder te beperken. Echter is bij een bui 8 voldoende waterberging aanwezig (19 mm over het aangesloten verhard oppervlak), waardoor een hogere drempel niet doelmatig wordt geacht. Met de wadi’s zoals deze nu in het plan aanwezig zijn wordt naar verwachting circa 90% van de buien binnen het plangebied geborgen en geïnfiltreerd. Vooral buien met een hoge intensiteit zullen zorgen voor overstort naar het oppervlaktewater.
PROJECT
25 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Een overzicht van de wadi’s in de deelgebieden is weergegeven in tabel 6.1. Hierbij is het resultaat van de berekende benutte berging bij de verschillende buien weergegeven. De ‘minimaal te realiseren berging bij peilstijging’ is lager dan de berging bij een doorrekening, omdat bij deze buien de opstuwing groter is dan de theoretisch bepaalde peilstijging van 0,3 m waarop deze ontworpen zijn. Tabel 6.1: Overzicht eigenschappen wadi’s per deelgebied
AFWATERINGS-
BODEMHOOGTE
PEILSTIJGING
MINIMAAL
GEBIED
[MNAP]
[M]
REALISEREN BERGING
TE
BENUTTE
BERGING
BIJ
DOORREKENING [M³]** BIJ
Bui 8
Bui 9
60 mm in 1 uur
PEILSTIJGING
0,3 M* [M³] 1
7,0
0,3
43
59
76
81
7,0
0,3
71
97
125
163
2
7,0
0,3
37
48
56
65
3
7,0
0,3
35
50
62***
63***
4
7,0
0,3
97
142
183
248
5
7,0
0,3
79
116
150
201
6
7,0
0,3
34
48
61
80
7
7,0
0,3
78
100
133*
133*
8
7,0
0,3
269
301
382
546
9
7,1
0,2
12
24
34
40
10
7,0
0,3
14
21
34
37
Lijsterbeslaan 1 Beukenlaan
* In de nadere uitwerking dienen de wadi’s bij een aangegeven bodemhoogte en de aangegeven peilstijging deze inhoud te hebben. Bij de verschillende buien kan dan bij stijging tot het maaiveld voldoende waterberging gerealiseerd worden. ** Inclusief 0,1 m voorvulling van de wadi’s. De aanwezige berging voor de neerslagsituaties is dus kleiner. *** Het verschil in berging bij deze buien is zeer klein, omdat de voorziening bij een bui 9 volledig gevuld is en bij 60 mm in 1 uur dus niet veel verder meer stijgt
Met het realiseren van de wadi’s wordt in Renswoude-Noord over het aangesloten verhard oppervlak 90% van de buien binnen de wijk vastgehouden. Daarnaast kan een bui 8 volledig geborgen worden en is voor een 60 mm in één uur ruim de helft van de berging aanwezig. In tegenstelling tot wat eerder besproken is wordt daarom geen aanvullende berging in de cunetten van de rijbanen of parkeerplaatsen aangebracht, omdat het overgrote deel van de neerslagsituaties binnen de wijk in de wadi’s geborgen wordt en vertraagd afgevoerd wordt. Het voorzien van grotere bergingsvoorzieningen wordt daarom niet doelmatig geacht.
PROJECT
26 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Drainage wadi’s De leegloop voorziening ter plaatse van de Dickerijst zorgt ervoor dat de drainage onder de wadi’s ook op het hemelwaterstelsel aangesloten kunnen worden. Op deze wijze wordt ook in natte periodes voldoende ontwatering gehaald. De drainage dient op circa NAP +6,6 m aangesloten te worden op het hemelwaterstelsel, zodat deze alleen gaat afvoeren bij hoge grondwaterstanden. In de meeste situaties en zeker in droge periodes zal vanuit de wadi’s infiltratie plaatsvinden. Waardoor bij lage grondwaterstanden het grondwater aangevuld wordt. Uitstroompunten Het nieuwe hemelwaterstelsel van Renswoude-Noord wordt voorzien van twee uitstroompunten. Deze vormen de hoofdafvoer naar het oppervlaktewater.
In de Elzenhof wordt in de wadi een slokop aangebracht. Dit betreft een inspectieput voorzien van een roosterdeksel. Vanaf hier kan middels een streng onder de rij monumentale bomen en het Dickerijsterlaantje door afgewaterd worden naar het oppervlaktewater.
Ter hoogte van de Dickerijst wordt in de watergang een uitstroomput aangebracht. Tevens wordt hier een streng ø100 mm aangebracht op een niveau van NAP +5,9 m. Hiermee wordt vertraagd afgevoerd gedurende en na de neerslagsituatie. Bij een lager niveau bestaat de mogelijkheid dat oppervlaktewater het hemelwaterstelsel instroomt. Mogelijk stroomt niet het volledige stelsel leeg, maar het grootste gedeelte van het hemelwaterstelsel zal na de neerslagsituatie leeglopen. Middels bovenstaande uitstroompunten wordt het hemelwater geloosd op het watersysteem in Beekweide I en II en via deze watersystemen naar het watersysteem van het waterschap. In overleg met het waterschap is afgestemd dat de watergangen waarop aangesloten wordt voldoende capaciteit hebben. De randvoorziening aan de Ubbeschoterweg stort in de huidige situatie verder naar het oosten af op het oppervlaktewater. Verwacht wordt dat geen sprake zal zijn van een tekort aan afvoercapaciteit van de Lunterse Beek. Dit komt omdat door het afkoppelen van verhard oppervlak van het gemengde stelsel gedurende neerslagsituaties minder water over zal storten via deze voorziening. Dit water komt uiteindelijk via het hemelwaterstelsel, schoner, terecht in het oppervlaktewatersysteem.
Noodoverloop Als laatste uitstroompunt wordt voor dit stelsel een noodoverloop aan de zuidoostzijde gerealiseerd, ter hoogte van de kruising Overbosch en de Ubbeschoterweg. Hiermee kan tevens wanneer op korte termijn de Overbosch afgekoppeld wordt, afgevoerd worden naar het oppervlaktewater. Hier dient een overstort aangebracht te worden op een niveau van circa NAP +7,30 m. Alleen bij hevige neerslag zal deze overloop in werking treden. Gedurende de meeste neerslagsituaties zal de afvoer plaatsvinden naar de watergangen aan de noordzijde.
PROJECT
27 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Bewonersinitiatieven Naast het afkoppelen van de openbare ruimte kunnen burgers ook gestimuleerd worden eigen terrein af te koppelen. Dit kan bijvoorbeeld door de regenpijp aan de voorzijde af te koppelen van de riolering en oppervlakkig af te laten wateren naar openbaar terrein. Hier komt het oppervlakkig of middels kolken terecht in het hemelwaterriool of de waterbergende voorzieningen. Daarnaast kunnen ook de achterzijden van de woningen afgekoppeld worden en aangesloten op bijvoorbeeld een ondergrondse berging in de bovenste circa 0,5 m onder maaiveld. 6.2
Eikenlaan e.o. Voor de afwatering van het westelijk deel van Renswoude-Noord (Eikenlaan, Esdoornlaan, Hokhorst en een deel van de Beukenlaan en Lijsterbeslaan) wordt gebruik gemaakt van de strengen die reeds in de Barneveldsestraat en de Meidoornlaan aanwezig zijn. Door het realiseren van een nieuw uitstroompunt richting het watersysteem van Beekweide II vindt hier de afwatering plaats. Voor dit gebied is verder geen rekening gehouden met waterbergende voorzieningen. Hemelwater afkomstig van deze verharde oppervlakken watert direct af naar het watersysteem van Beekweide II. Eventueel kan het stelsel dat hier aangelegd wordt ook benut worden als duiker, waardoor de watergang ter hoogte van de Dickerijst in verbinding gezet kan worden met de watergangen in Beekweide II. Het stelsel in dit deel staat los van de rest van het hemelwaterstelsel in Renswoude-Noord en omdat in de Barneveldsestraat en de Meidoornlaan reeds hemelwaterriolering ligt, is het afkoppelen van deze straten een quick win. Zeker met het oog op de ontwikkelingen van Beekweide II kan dit gebied afgekoppeld worden, waardoor de POC (pompovercapaciteit) van het eindgemaal van het waterschap groter wordt. Dit is de capaciteit van het rioolgemaal dat beschikbaar is voor de afvoer van neerslag.
In de huidige situatie is ter hoogte van het eindgemaal geen capaciteit meer beschikbaar voor de afvoer van vuilwater vanaf nieuwe ontwikkelingen. Met het ontwikkelen van onder andere Beekweide II en Groot Overeem II neemt de vuilwaterafvoer toe. Wanneer in de kern geen andere maatregelen genomen neemt de POC verder af wat negatief is voor het functioneren van het stelsel. Met het afkoppelen in de kern wordt dus ‘ruimte vrijgemaakt’ om vuilwater van andere locaties aan te sluiten. Op korte termijn dient bepaald te worden of met het afkoppelen van de nu al voorgenomen ontwikkelingen voldoende ruimte wordt gerealiseerd op de gemaalcapaciteit.
6.3
Ontwerp hemelwaterstelsel Renswoude-Noord en Eikenlaan e.o. In figuur 6.3 is een overzicht weergegeven van de toe te passen diameters. Een totaaloverzicht hiervan is weergegeven in bijlage C. In het afkoppelplan wordt onderscheid gemaakt in het stelsel van Renswoude-Noord waar met bovengrondse voorzieningen wordt gewerkt en het gebied ter hoogte van de Eikenlaan e.o.. Dit betreft het westelijk deel dat het bestaande stelsel in de Barneveldsestraat en de Meidoornlaan direct afvoert naar Beekweide II en de rest van de wijk. In de rest van Renswoude-Noord wordt het hemelwater allereerst zoveel mogelijk afgevoerd naar de wadi’s verspreid over de wijk. De wadi’s zijn onderling met elkaar verbonden waardoor een robuust stelsel ontstaat. Overstort vindt plaats naar het oppervlaktewater aan de noordzijde van de wijk.
PROJECT
28 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Figuur 6.3: Overzicht hemelwaterstelsel afkoppelplan Renswoude-Noord en Eikenlaan e.o.
Het resultaat van de doorrekening van een bui 9 is weergegeven in bijlage D en E. Uit de doorrekeningen komt naar voren dat bij bepaalde buien water op straat ontstaat. Dit zijn locaties waar het maaiveld relatief laag is, onder andere ter hoogte van de parkeerkoffer ter hoogte van de Sportparklaan en in het straatje bij de garages tussen de Dorpsstraat en de Wilgenlaan. Hierbij vindt vooral ‘hinder’ plaats, omdat dit geen doorgaande wegen zijn en het water na korte tijd weer van de rijbaan af is. Ter hoogte van de woningen aan de Dorpsstraat blijft wateroverlast bij extreme neerslagsituaties een aandachtspunt. Op basis van de richtlijnen in het GRP wordt dit aangemerkt als ‘overlast’. Om wateroverlast te verminderen dient voorkomen te worden dat water vanaf de garages de tuinen in stroomt. Hiervoor dienen verhogingen in het maaiveld aangebracht te worden ter hoogte van deze aansluitingen. Over het algemeen ontstaat met een afwateringsniveau van NAP +7,30 m en wat opstuwing, al snel water op straat. Verwacht wordt dat water op straat op de locaties vooral beperkt blijft tot hinder. Eventueel kan er bij een herinrichting gekeken worden of deze oppervlakken verhoogd kunnen worden.
PROJECT
29 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Figuur 6.4: Doorsnede oostzijde Renswoude-Noord bui 9
In figuur 6.4 is een doorsnede van het hemelwaterstelsel ter hoogte van de oostzijde van Renswoude-Noord weergegeven. Hier is te zien dat bij een bui 9 geen water op straat optreedt. Tevens komt naar voren dat de noodoverloop weinig effect heeft op het waterniveau in het systeem. Het grootste deel van het water zal afgevoerd worden richting de noordzijde. In figuur 6.5 is de doorsnede bij een bui 9 ter hoogte van de Dickerijst weergegeven. Ook hier is te zien dat bij een bui 9 geen water op straat optreedt. De wadi’s hebben voldoende afvoer- en bergingscapaciteit.
Figuur 6.5: Doorsnede t.h.v. uitstroom Dickerijst Renswoude-Noord bui 9
PROJECT
30 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
7
Kosten In het GRP zijn kosten opgenomen voor de directe en indirecte rioleringskosten. Hierin is ook de vervanging van gemengde riolering voor circa 60 jaar na de aanleg en maatregelen met betrekking tot klimaatadaptatie opgenomen. Voor de komende jaren is een budget van circa €300.000,- beschikbaar voor de werkzaamheden aan de vrijverval riolering. Dit zijn de gereserveerde kosten voor vervangen van de riolering op basis van globale kengetallen. In dit hoofdstuk wordt op basis van de aanlegjaren en de structuur van het afkoppelplan in beeld gebracht in welke volgorde riolering aangepakt moet worden om hierbij aan te sluiten op de beschikbare circa €300.000,- per jaar. Voor de kosten worden de kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting Rioned aangehouden.
7.1
Kosten aanleg riolering en wadi’s De Kennisbank Stedelijk Water maakt onderscheid in de kosten voor de aanleg van riolering op nieuw en onaangeroerd terrein en op locaties waar in de huidige situatie al riolering aanwezig is. De basiskosten die hiervoor worden gehanteerd zijn opgenomen in tabel 7.1. Hierbij is naast het grondwerk ook rekening gehouden met de kosten van de strengen, putten, perceelaansluitingen en kolken. Bij de kosten voor vervangen worden ook de kosten voor het opbreken en opnieuw aanbrengen van het straatwerk meegenomen. Maatwerkoplossingen zoals kruisingen met bijvoorbeeld kabels of leidingen, vallen hierbuiten en worden in het kostenoverzicht niet meegenomen. Tabel 7.1: Kosten aanleg en vervanging riolering (bron: Kennisbank Stedelijk Water, Rioned)
DIAMETER [MM]
AANLEG [€/M]
VERVANGING [€/M]
300
290
582
400
335
681
500
389
800
600
455
941
700
559
1.064
800
634
1.206
900
901
1.370
1.000
853
1.560
1.250
1.243
2.112
1.500
1.323
2.802
Voor de kosten zoals opgenomen in tabel 7.1 wordt voor de aanleg van het hemelwaterriool zoals opgenomen in het afkoppelplan de kosten uit de kolom ‘aanleg’ aangehouden. Voor de vervanging van het gemengde rioolstelsel worden de kosten uit kolom ‘vervanging’ aangehouden. Hierin zit ook het verwijderen van de verhardingen e.d.. Deze kosten hoeven niet twee keer meegenomen te worden, omdat het straatwerk maar één keer opengelegd hoeft te worden. In Renswoude-Noord worden naast het hemelwaterstelsel ook op diverse locaties waterbergende voorzieningen gerealiseerd in de groenvoorzieningen in de vorm van wadi’s. Hiervoor wordt conform de Kennisbank Stedelijk Water het bedrag van €65,-/m² aangehouden. Hieronder vallen het afgraven van de groenstrook, het aanbrengen van grondverbetering en een drain.
PROJECT
31 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
7.2
Fasering Op basis van de aanlegjaren van de huidige gemengde riolering wordt een onderverdeling gemaakt in de fasering van de vervanging. Over het algemeen komt hieruit naar voren dat de riolering in Renswoude-Noord, vooral in de omgeving van de Eikenlaan, op relatief korte termijn aan vervanging toe is. Daaropvolgend volgt de rest van het deel van Renswoude-Noord wat nog niet afgekoppeld is van west naar oost. In Renswoud-Zuid gaat het om enkele strengen in de Kerkstraat en de Van Deylweg op korte termijn. Spikhorst 1 volgt op basis van de aanlegjaren pas in 2054. Voor de fasering van de aanleg wordt over het algemeen de riolering die uiterlijk in 2038 vervangen dient te worden meegenomen. Hierbij wordt ook rekening gehouden dat het afkoppelplan gerealiseerd kan worden en na ieder jaar voldoende functioneert. In figuur 7.1 is de fasering van de aan te leggen gemengde- en hemelwaterriolering weergegeven. Hierin is zowel de structuur van het gemengd stelsel en het hemelwaterstelsel inclusief de wadi’s opgenomen. In tabel 7.2 is een overzicht van de uit te voeren rioolvervanging met de daarbij horende kosten opgenomen. Hierin is meegenomen dat de gemengde riolering volledig vervangen wordt. Wanneer uit inspectiebeelden naar voren komt dat de kwaliteit hiervan nog voldoende is, dan zou deze theoretisch kunnen blijven liggen.
In dat geval dient rekening gehouden te worden dat de aanleg van de hemelwaterriolering mogelijk bemoeilijkt wordt door de ligging van de gemengde riolering. Daarnaast zullen de kosten voor de hemelwaterriolering hoger uitvallen, omdat het opbreken en het opnieuw aanbrengen van het straatwerk hier niet bij gerekend zit.
Figuur 7.1: Overzicht fasering aanleg riolering (gesloten lijn: gemengde riolering, stippellijn: hemelwaterriolering)
PROJECT
32 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Tabel 7.3: Overzicht kosten per jaar volgens fasering figuur 7.1
Ook na 2033 dient nog diverse riolering vervangen te worden en hemelwaterriool aangelegd te worden, om het volledige afkoppelplan te realiseren. Een overzicht van de nog te vervangen gemengde riolering en de aan te leggen hemelwaterriolering is weergegeven in tabel 7.4. Hieruit komt naar voren dat het volledig realiseren van de rest van het afkoppelplan nog circa € 3.312.000,- kost. Met een gemiddelde van €250.000,- per jaar betekent dit dat circa 14 jaar nodig is om dit te kunnen financieren. Dit betekent dat de rest van het afkoppelplan ook in de periode 2033 tot 2054 gerealiseerd kan worden.
PROJECT
33 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Tabel 7.4: Kosten overige te realiseren deel van afkoppelplan
VERVANGEN GEMENGDE RIOLERING Diameter
Lengte [m]
Kosten [€]
300
2400
1.384.000,00
400
510
500
400
600 1000
[mm]
Subtotaal Totaal
PROJECT
34 / 34
DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
AANLEGGEN HEMELWATERRIOLERING Diameter
Lengte [m]
Kosten [€]
300
2070
599.000,00
346.000,00
400
390
130.000,00
313.000,00
500
320
121.000,00
100
92.000,00
600
30
12.000,00
210
315.000,00 2.450.000,00
[mm]
862.000,00 € 3.312.000
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater P22-0124-011 16 november 2022
Bijlage A Notitie veldonderzoek
Bijlage
NOTITIE PROJECT
:
Renswoude, Afkoppelplan hemelwater
PROJECTNUMMER
:
P22-0124
ONDERWERP
:
Infiltratiemogelijkheden
DATUM
:
15 juli 2022
OPGESTELD DOOR
:
J.M.D. van Ameijde
Inleiding In opdracht van de gemeente Renswoude is door BOOT geohydrologisch onderzoek uitgevoerd op de projectlocatie ten noorden van de Dorpsstraat te Renswoude. In het uitgevoerde onderzoek zijn vier boringen geplaatst voor het bepalen van de bodemopbouw tot 4,0 meter minus maaiveld, zijn vier in-situ doorlatendheidsmetingen uitgevoerd, is bureau onderzoek naar de geohydrologische opbouw van de ondiepe ondergrond uitgevoerd en zijn de mogelijkheden van infiltratie van hemelwater op de projectlocatie zelf onderzocht.