Bijlage 1 - Actieplan Duurzaamheid Renswoude DEF
Tekst van het document
Actieplan Duurzaamheid Gemeente Renswoude 2019 – 2022
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
Inhoudsopgave
Inhoud 1
2
3
4
Inleiding.......................................................................................................................... 3 1.1
Coalitieakkoord ....................................................................................................... 3
1.2
Leeswijzer ............................................................................................................... 4
Energie........................................................................................................................... 5 2.1
Inleiding................................................................................................................... 5
2.2
Pijler: Verduurzaming bestaande woningvoorraad .................................................. 7
2.3
Pijler: Verduurzaming bedrijven en utiliteitsbouw ..................................................... 8
2.4
Pijler: Duurzame energieproductie .......................................................................... 8
2.5
Pijler: Gemeentelijke organisatie ............................................................................. 9
2.6
Pijler: Mobiliteit .......................................................................................................10
Circulair .........................................................................................................................11 3.1
Inleiding..................................................................................................................11
3.2
Pijler: Huishoudens ................................................................................................11
Klimaatadaptatie ...........................................................................................................13 4.1
Inleiding..................................................................................................................13
4.2
Pijler beleidsontwikkeling .......................................................................................13
4.3
Pijler uitvoering.......................................................................................................14
5
Communicatie ...............................................................................................................15
6
Prioritering en vervolgtraject ..........................................................................................16
Oktober 2019
2
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
1
Inleiding
Er is gekozen voor een actieplan voor 2019 tot en met 2022 met een doorkijk naar de toekomst zodat er daadwerkelijk snel aan de slag gegaan kan worden. De nadruk zal liggen op de 3 hoofdthema’s energie, circulair en klimaatadaptatie. Deze thema’s zullen vanuit de Global Goals benaderd worden. Het actieplan zal op deze 3 thema’s concrete acties bevatten voor de komende jaren waarbij de doelstellingen uit het Coalitieakkoord het uitgangspunt vormen. Dit plan geeft de concrete acties waar we in 2020 de prioriteit op willen leggen. 1.1 Coalitieakkoord ▪ Wij gaan aan slag met de wereldwijde duurzaamheidsdoelstellingen van de Verenigde Naties. In navolging van zowel grote als kleine gemeentes kijken wij op welke van de 17 Global Goals Renswoude zich het meest kan onderscheiden; ▪ In 2035 willen wij als gemeente energie-neutraal zijn, op een economisch verantwoorde manier; ▪ Wij willen actief op zoek naar mogelijkheden en middelen om onze doelstelling te realiseren.
Onder meer door actief samen te werken binnen de Regio FoodValley; ▪ We onderzoeken de mogelijkheden van externe fondsen voor de financiering van onze ambitie; ▪ Wij dagen ondernemers en particulieren uit om in de komende periode te investeren in duurzame energie en faciliteren de realisatie van pilotprojecten in Renswoude; ▪ Waar mogelijk ondersteunen en coördineren we initiatieven vanuit de samenleving; ▪ Wij stellen beleid op om onze duurzaamheidsdoelstelling in te passen in onze leefomgeving en houden rekening met de verschillende belangen. Duurzame vormen voor energie vragen ruimte en kunnen overlast veroorzaken in de directe omgeving; ▪ Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen stellen we eisen aan de duurzaamheidsprestatie van de te ontwikkelen gebouwen; ▪ We verduurzamen de huurwoningen binnen ons woningbedrijf. In 2035 is 50% van de woningen nul-op-de-meter en bij nieuwbouw hanteren we ‘nul-op-de-meter’ als randvoorwaarde; ▪ Voor zonne-energie richten wij ons primair op het gebruik van de beschikbare ruimte op daken van woningen, agrarische bebouwing en bedrijven; ▪ Wij zetten in op circulaire economie.
Wij nemen maatregelen om te komen tot een betere scheiding van het restafval zodat er minder afval overblijft en meer grondstoffen beschikbaar komen voor hergebruik; ▪ Onze ambitie is om in 2020 al 75% afvalscheiding te behalen en nog maximaal 100 kg restafval per inwoner in te zamelen; en ▪ We onderzoeken de mogelijkheden om een eigen collectieve, onafhankelijke energiebron(nen) te realiseren voor alle inwoners. Naast de punten uit het Coalitieakkoord en de Global Goals zal de nadruk in dit actieplan liggen op het stimuleren en faciliteren van inwoners en bedrijven. Denk daarbij aan het bijdragen aan bewustwording en kennis rondom duurzaamheid voor inwoners en bedrijven maar ook intern in de ambtelijke organisatie. Denk ook aan het stimuleren van no-regret maatregelen (maatregelen waar men achteraf geen spijt van krijgt) en het goed aangesloten blijven bij de regionale en landelijke ontwikkelingen. Wat betreft duurzame energie-opwek heeft de gemeente een kaderstellende rol en zal ze inwoners betrekken in het proces.
Oktober 2019
3
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
1.2 Leeswijzer Thema’s en pijlers Het actieplan is ingedeeld aan de hand van de drie benoemde hoofdthema’s: energie, circulair en klimaatadaptatie. Elke thema wordt ingeleid door een omschrijving van de doelstelling en welke opgave er voorligt. Vervolgens wordt het thema onderverdeeld in pijlers. De pijlers vormen de subthema’s. Elke pijler bestaat uit een omschrijving van de pijler, het doel en het hoe. De thema’s en pijlers worden in dit actieplan afzonderlijk behandeld maar een belangrijke voetnoot hierbij is dat er veel verbindingen zijn tussen de thema’s en pijlers. Global Goals Zoals aangegeven vormen de Global Goals een centraal uitgangspunt voor dit actieplan. De inhoudelijke hoofdstukken beginnen met een korte introductie van de relevante Global Goals. In een bijlage zijn alle 17 Global Goals opgenomen. Daarmee loopt dit plan vooruit op hoe de gemeente in de toekomst met de Global Goals om wil gaan. Communicatie Communicatie is opgenomen als een apart hoofdstuk omdat het alle thema’s overstijgt. Deelelementen worden wel per pijler besproken. In het communicatiehoofdstuk wordt nadrukkelijk ingegaan op verbindingen tussen de verschillende thema’s en pijlers.
Figuur 1 Overzicht thema’s en pijlers
Oktober 2019
4
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
2
Energie
2.1 Inleiding Global Goal 7, betaalbare en duurzame energie, richt zich op het vergroten van het aandeel hernieuwbare energie en het verhogen van de energie-efficiency. Dit past naadloos bij de ambities van de gemeente Renswoude.
Doelstelling In 2035 wil Renswoude als gemeente op een economisch verantwoorde manier energieneutraal zijn. Energieneutraal betekent dat er in 2035 evenveel duurzame energie wordt geproduceerd op het grondgebied van de gemeente Renswoude als er wordt verbruikt. Voor deze opgave zijn twee opdrachten vanuit het Rijk van belang. Ten eerste heeft het kabinet besloten dat op termijn, uiterlijk in 2050, de gebouwde omgeving aardgasvrij moet zijn. Daarbij heeft elke gemeente in Nederland de opdracht uiterlijk in 2021 in een plan van aanpak vast te stellen hoe de gebouwde omgeving aardgasvrij gemaakt gaat worden. De tweede landelijke opdracht is het maken van een Regionale Energie Strategie (RES). Renswoude doet dit in de Regio FoodValley samen met zeven gemeenten, twee provincies, een waterschap en diverse stakeholders. De opdracht is om de mogelijkheden voor duurzame energieopwekking in kaart te brengen en te komen tot een regionale warmtestrategie. Opgave In 2018 werd er in de gemeente Renswoude 364 TJ verbruikt. Als we alle energie, ook elektriciteit en olie voor verkeer, omrekenen naar aardgas dan is dat 11,5 miljoen kubieke meter aardgas. Voor het grootste deel (38%) van het energieverbruik is het verkeer verantwoordelijk. Daarna volgen de woningen met 31% van het totaal.
Alle nutsgebouwen, het gemeentehuis, de winkels, de sporthal en dergelijke gebruiken ongeveer 15% van het totaal. Dat is ongeveer evenveel als de bedrijven en de agrarische sector samen.
Oktober 2019
5
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
Energieneutrale gemeente betekent dat het verbruik in balans is met de productie van duurzame energie binnen de gemeentegrenzen. Om dat te bereiken is het uiteraard noodzakelijk minder energie te verbruiken en tegelijkertijd meer duurzame energie te produceren binnen de grenzen van Renswoude. In onderstaande figuur is uitgegaan van 30% energiebesparing. Dat is een realistisch doel dat in de vijftien jaar tot 2035 kan worden bereikt. De resterende 70% van de energievraag moet dan worden ingevuld door duurzame energieproductie op eigen bodem. Dat kan windenergie zijn, maar ook PV-panelen op daken of warmtepompen dragen bij aan dit aandeel duurzame energie.
In dit actieplan wordt beschreven welke acties we in deze collegeperiode, tot en met 2022, in gang zetten om dit doel (energieneutraal Renswoude in 2035) te bereiken. Duidelijk is dat we met deze acties alleen een trendbreuk niet voor elkaar gaan krijgen, maar we zetten een belangrijke eerste stap. Voor alle gemeenten, ook voor Renswoude, is het relatief nieuw dat gemeenten zich richten op energiebesparing en het realiseren van duurzame energie. We verwachten dat we de komende jaren snel bij zullen leren en over enkele jaren een gerichter plan kunnen opstellen. Belangrijk daarbij is dat ook de omgeving zal veranderen. We zijn deels afhankelijk van het beleid van de Rijksoverheid. En in de komende jaren zullen ook de technische mogelijkheden groeien.
Oktober 2019
6
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
Voor wat betreft energie starten we met de pijler “Bestaande woningen”, “Bedrijven”, “Duurzame energie/RES” en “Mobiliteit”. In de loop van de tijd zullen we deze pijlers stapsgewijs verder uitwerken en waarschijnlijk kunnen we ook pijlers toevoegen.
2.2 Pijler: Verduurzaming bestaande woningvoorraad De bestaande woningvoorraad in gemeente Renswoude bestaat uit ongeveer 1900 particuliere woningen en 364 huurwoningen. Van de 364 huurwoningen is het overgrote deel bezit van het gemeentelijke woningbouw bedrijf (335). De bestaande woningen zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor ruim 30% van de totale CO2-uitstoot. Daarmee vormt energiebesparing bij bestaande woningen de grootste opgave en heeft dan ook prioriteit binnen het duurzaamheidsbeleid. Elke gemeente is verplicht om uiterlijk in 2021 een plan vast te stellen om de gemeente op termijn aardgasvrij te maken. In 2020 gaan we aan de slag met deze zogenaamde transitievisie warmte. We vinden het belangrijk om de de inwoners daarbij te betrekken. In financieel opzicht is de gebouwde omgeving een grote uitdaging. De verduurzaming van de bestaande woningvoorraad vraagt een stevige investering. Zelfs wanneer deze investeringen allemaal rendabel zijn, zal niet elke inwoner in staat zijn het kapitaal hiervoor te vinden. Vanuit het Rijk wordt gesproken over financieringsmodellen waarmee financiering voor iedereen mogelijk moet worden gemaakt. Totdat hier meer duidelijkheid over is zullen wij terughoudend zijn met het op kosten jagen van onze inwoners, want de energietransitie moet betaalbaar blijven.
Op de korte termijn ligt de nadruk vooral op bewustwording en het nemen van nu al rendabele maatregelen. Doel Het stimuleren van inwoners in het nemen van duurzame maatregelen voor hun woning en het verduurzamen van het gemeentelijk woningbedrijf. De volgende acties hebben we hiervoor gedefinieerd. Nummer Actie
Activiteit
Rol gemeente Partners Effecten Looptijd Toelichting (actie 1 en 2)
Oktober 2019
1 Bewustwording bij inwoners creëren ▪ Bewustwordingscampagne van het gas af met diverse middelen (infobus ValleiEnergie, website, krant) ▪ Actief betrekken van inwoners bij de transitievisie warmte ▪ Informatiepakketten bij verhuizing en verbouwing verstrekken ▪ Organiseren van informatieavonden ▪ Via de Wijkaanpak (verduurzaming per wijk) betrekken we inwoners bij de transitievisie warmte Regisseur, communicatie Energiecoöperatie ValleiEnergie, Natuur en Milieu Federatie Utrecht (NMU) Bewoners van Renswoude weten dat op termijn het aardgas wordt vervangen en denken na over alternatieven voor hun woningen. Ze worden geprikkeld maatregelen te nemen 2020 – 2025 Samenwerken met de energiecooperatie van de Gelderse Vallei, ValleiEnergie, heeft een aantal voordelen. ValleiEnergie kan mensen begeleiden in het verduurzamen van hun woning.
7
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
Voor de huurwoningen geeft de Routekaart Verduurzaming van het woningebedrijf Renswoude aan welke stappen Renswoude wil zetten op het gebied van huurwoningen. Belangrijke elementen zijn dat nieuwbouw als nul-op-de-meter wordt uitgevoerd. Bij mutaties wordt de huurwoning gerenoveerd waarbij ten minste een labelstap wordt gezet. Aanvullend op de Routekaart kan worden voorgesteld om huurders bij verhuizing naar een woning in Renswoude een energiebox en een energieadvies aan te bieden. Een energiebox bevat allerlei gadgets, zoals LED-lampen, een tijdschakelaar en dergelijken waarmee bewoners zelf aan de slag kunnen. Met de energiebox wordt onderstreept dat het woningbedrijf inzet op energiebesparing. Zo’n actie vraagt een beperkt budget, maar op dit moment zijn er onvoldoende middelen beschikbaar. 2.3 Pijler: Verduurzaming bedrijven en utiliteitsbouw In 2019 is er een begin gemaakt met het benaderen van bedrijven op het gebied van duurzaamheid. Energie is structureel een thema bij de milieucontroles. Een flink aantal bedrijven heeft gerapporteerd over het energieverbruik en de genomen erkende maatregelen op het gebied van energiebesparing. In mei 2019 is een succesvolle bijeenkomst georganiseerd over zonnepanelen op bedrijfspanden en agrarische bebouwing. In 2020 zullen we in het voorjaar een informatieavond verzorgen over energiebesparing en duurzame energie bij bedrijven.
Doel Het stimuleren en faciliteren van gebouweigenaren in het nemen van duurzame maatregelen voor hun bedrijfspand met als doel aardgasvrij. Nummer Actie Activiteiten Rol gemeente Partners Effecten Looptijd
2 Duurzame energie en energiebesparing bij bedrijven stimuleren. ▪ Informatieavonden voor bedrijven over zonnepanelen en energiebesparing Regisseur Bedrijven, ODRU, adviseurs en ValleiEnergie Informatievoorziening bedrijven 2020
2.4 Pijler: Duurzame energieproductie De gemeente Renswoude heeft in principe de ruimte om meer te doen met de opwekking van duurzame energie. Maar in Renswoude is ook grote weerstand tegen zonnevelden op agrarische grond. Daarom vraagt de ontwikkeling van duurzame energieproductie een zorgvuldige aanpak. Die begint met lokale ateliers waarin we samen met inwoners de ruimtelijke kaders bepalen. Op basis van de uitkomsten van die gesprekken beslissen we over het vervolgtraject. Ondertussen gaan we wel aan de slag met zonne-energie op grote (bedrijfs) daken en stallen, met kleine windmolens. Deze opties dragen bij aan de doelstelling voor duurzame energie van de RES. Duurzame energie en de RES is een van de grotere projecten in het kader van dit Actieplan. Dat is niet alleen omdat duurzame energie belangrijk is om de doelstelling energieneutraal in 2035 te behalen. Het is ook zo dat verwacht wordt dat dit regionale project nu vaart krijgt en
Oktober 2019
8
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
dat de gemeente Renswoude het zich niet kan veroorloven om dit aan zich voorbij te laten gaan. Doel Het realieren van duurzame energieopwekking in Renswoude Nummer Doel
Activiteiten
Rol gemeente Partners Effecten Looptijd
3 Actieve bijdrage in de RES Het stimuleren van projecten • Trekkersrol RES • Lokaal atelier ‘Ruimte voor energie’ • Uitdragen beleid Renswoude op het gebied van zonnevelden • Voorbereiding actualisatie Omgevingsvisie en start Omgevingsplan Renswoude • Draagvlak creëren onder inwoners Initiatiefnemer Regio FoodValley Inwoners We formuleren geen kwantitatief doel vooraf. Bijdrage duurzame energie is afhankelijk van lokaal draagvlak 2020 – 2021 (tot en met definitief RES 1,0)
2.5 Pijler: Gemeentelijke organisatie De eisen die we stellen aan de rest van de gemeente zijn natuurlijk ook van toepassing op de gemeentelijke organisatie zelf. De verbouwing van het gemeentehuis geeft een unieke kans om de gemeentelijke organisatie te verduurzamen. We onderzoeken of een nul-op-demeter concept voor het nieuwe gemeentehuis haalbaar is voor het niet-historisch deel. Ook op het gebied van circulair bouwen kan de verbouwing van het gemeentehuis een inspirerend voorbeeldproject worden. Op andere gemeentelijke locaties, zoals de gemeentewerf, maken we in deze collegeperiode een begin met het verduurzamen van de gebouwen. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het plaatsen van zonnepanelen. Doel van dit project is vooral het inbrengen van de duurzaamheidwensen in deze projecten, bijvoorbeeld via het programma van eisen. Het daadwerkelijk realiseren van de maatregelen op het gebied van energiebesparing en circulair bouwen wordt onderdeel van het bouwproject.
Oktober 2019
9
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
Doel Een energieneutrale gemeentelijke organisatie Nummer Actie Activiteiten Rol gemeente Partners Effecten Looptijd
4 Energiebesparing en duurzame energie opwekking in gebouwen van de gemeente • Energieneutraal gemeentehuis onderzoeken • Zonnepanelen op andere gemeentelijke organisaties verkennen Initiatiefnemer Voorbeeldfunctie gemeente 2020 en verder
2.6 Pijler: Mobiliteit Verkeer en vervoer levert met 38% de grootste bijdrage aan de CO2-uitstoot. Die CO2uitstoot wordt niet alleen veroorzaakt door de auto’s van onze inwoners. Ook het doorgaande verkeer telt mee bij de CO2-uitstoot op ons grondgebied. Alleen het verkeer op de snelweg is buiten beschouwing gelaten. Een kleine gemeente als Renswoude heeft onvoldoende middelen om effectief een beleid te voeren dat zorgt voor minder CO2-uitstoot door verkeer. Wat we nu kunnen doen ligt op het gebied van openbaar vervoer en op het gebied van de infrastructuur voor elektrisch vervoer. In de periode tot 2022 faciliteren we bewoners die een elektrische auto hebben en geen mogelijkheid hebben een laadpaal op eigen grond te plaatsen met voldoende laadpalen in de openbare ruimte. Samen met andere gemeenten hebben we daarvoor afspraken gemaakt met marktpartijen die ons daarbij faciliteren. We verwachten dit met een geringe extra tijdsinspanning en een klein budget te blijven doen. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om als gemeente het goede voorbeeld te geven op het gebied van mobiliteit. In 2020 onderzoeken we of het voor de gemeente Renswoude financieel mogelijk is om een elektrische auto aan te schaffen voor vervoersbewegingen van de medewerkers binnen en buiten de gemeente.
De investering in een elektrische auto kan wellicht worden betaald uit de vermeden reiskosten op basis van eigen vervoer. Indien dit financieel mogelijk is en kan rekenen op draagvlak onder de werknemers, dan leggen we het voorstel voor aan de gemeenteraad. Doel Duurzame mobiliteit binnen de gemeentelijke organisatie Nummer Actie Doel Activiteit Rol gemeente Effecten Looptijd
Oktober 2019
5 Onderzoek elektrische vervoer gemeentelijke organisatie Energieneutrale gemeentelijke organisatie • Onderzoeken financiële haalbaarheid • Werken aan intern draagvlak Initiatiefnemer Voorbeeldfunctie gemeente 2020 en verder
10
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
3
Circulair
3.1 Inleiding Er zijn verschillende Global Goals die raken aan afval en een circulaire economie. Global Goal 12, een verantwoorde consumptie en productie heeft het meest direct betrekking op dit thema, maar ook Global Goal 8 (Eerlijk werk en economische groei) en Global Goal 11 (Duurzame steden en gemeenschappen) hebben een relatie met dit thema. De kern van Global Goal 12 is een duurzaam beheer en efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Dat betekent het tegengaan van voedselafval en -verspilling, beperken van afvalproductie via preventie en hergebruik, het verantwoord beheer van afvalstoffen en het terugdringen van verontreiniging. Doelstelling In het Coalitieakkoord staat dat we inzetten op een circulaire economie. Wij nemen maatregelen om te komen tot een betere scheiding van het huishoudelijk restafval zodat er minder afval overblijft en meer grondstoffen beschikbaar komen voor hergebruik. Onze ambitie is om in 2020 al 75% afvalscheiding te behalen en nog maximaal 100 kg restafval per inwoner in te zamelen. Dit is een stevige korte termijn ambitie die vooral gaat over de huishoudelijke afvalstromen waarbij goede communicatie essentieel is. We realiseren ons dat we ook taken hebben richting de afvalstromen van bedrijven.
Dit zal voornamelijk gaan over het communiceren over mogelijkheden en ontwikkelingen en is dan ook terug te vinden in het hoofdstuk communicatie (zie hoofdstuk 5). Het is van belang dat we de afvalstromen blijven monitoren, zodat we snel kunnen reageren wanneer de ambitie niet gehaald dreigt te worden. Opgave In de opgave voor circulair onderscheiden we verschillende pijlers, namelijk huishoudens en de eigen organisatie. Deels betreft het hier beleid dat al in gang is gezet, bijvoorbeeld Diftar. Deels is het ook nieuw beleid, bijvoorbeeld op het gebied van inkoop of het benutten van de kansen die de verbouwing van het gemeentehuis biedt. Belangrijk daarbij is dat bewoners goed begrijpen waarom een circulaire economie belangrijk is en wat ze daar zelf aan bij kunnen dragen. Op het gebied van afval heeft de gemeente grote stappen te zetten. We zetten reeds nadrukkelijk in op communicatie over afval en circulaire economie naar onze inwoners en zullen dat blijven doen. 3.2 Pijler: Huishoudens We streven naar een betere scheiding van het huidhoudelijk afval. Dat draagt ook ook een verlaging van de hoeveelheid restafval. Dit vraagt om een gedragsverandering van onze inwoners. Financiële prikkels beïnvloeden het gedrag. Daarnaast hebben inwoners in een enquête de wens uitgesproken om de afvalinzameling zo gemakkelijk mogelijk te maken.
We hebben er daarom voor gekozen om GFT, oud papier en PMD zonder extra betaling in te zamelen en het restafval per keer tegen betaling in te zamelen. Dit doen we doormiddel van Diftar.
Oktober 2019
11
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
Doel Minder huishoudelijk restafval
Actie Activiteiten
Rol gemeente Partners Effecten Looptijd
Oktober 2019
6 Invoering diftar Betaling per aanbieding restafval toepassen Frequentie afvalinzameling aanpassen Gebruik maken van afvalbrengstation ACV Locaties containers voor luierinzameling Op een positieve manier de inwoners stimuleren om minder restafval te produceren en meer grondstoffen. ACV Inwoners Minder restafval, meer grondstoffen 2020-2021
12
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
4
Klimaatadaptatie
4.1 Inleiding Global Goal 13 gaat over het verhogen van de weerbaarheid en aanpassing aan klimaatrisico’s, het verbeteren van menselijke en institutionele vaardigheden voor klimaatadaptie en -mitigatie. Nu de zomers warmer en droger worden wordt dit voor de agrarische sector een steeds belangrijker thema. Naast het voorkomen van klimaatverandering heeft de gemeente ook een belangrijke taak in het ondersteunen van haar inwoners en het treffen van maatregelen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Samen met waterschap Vallei en Veluwe, een aantal gemeenten en de provincie Utrecht is de gemeente Renswoude partner in Platform Water Vallei en Eem. Dit platform spant zich in voor het verbeteren van de kwaliteit van het waterbeheer tegen zo laag mogelijke kosten. Doelstelling Landelijk is het 'Deltaprogramma Ruimtelijk Adaptatie’ opgesteld. Hierin staat dat alle gemeenten in 2050 klimaatbestendig ingericht moeten zijn. In 2020 moeten alle gemeenten een stresstest hebben gedaan.1 Vervolgens krijgen gemeenten 30 jaar de tijd om het doel te behalen. Onderdeel van dit proces is het houden van risicodialogen met de interne organisatie, experts en met bewoners. Opgave Op dit moment is nog niet duidelijk wat er concreet en op welke termijn moet gebeuren om dit voor elkaar te krijgen. Een deel van de activiteiten in 2020 is er op gericht om dat duidelijk te maken.
Daarnaast willen we inwoners betrekken bij klimaatadaptatie door hen te wijzen op de mogelijkheid om zelf aan de slag te gaan, bijvoorbeeld door het aanpakken van de verharding in hun tuin. 4.2 Pijler: beleidsontwikkeling Doel Het in beeld brengen van acties op het gebied van klimaatadaptatie voor de gemeente Nummer Actie Activiteiten Rol gemeente Partners
Toelichting
Looptijd
7 Intern klimaatatelier organiseren • Klimaatatelier met medewerkers gemeente Organiseren en deelnemen Waterschap Vallei en Veluwe, platform water Vallei en Eem Met dit atelier krijgen we een beter inzicht in waar de uitdagingen liggen voor de gemeente Renswoude en hoe we die aan kunnen pakken. Uiteindelijk zal dat gevolgen hebben voor bijvoorbeeld de openbare ruimte, voor de inrichting van nieuwbouwlocaties en voor het Rioleringsplan. 2019
1 De stresstest van de gemeente Renswoude is te vinden via: https://klimaatvalleienveluwe.nl/atlas/.
Oktober 2019
13
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
Voor de agrarische sector is water van essentieel belang. We zien de laatste jaren dat met name droogte een steeds grotere bedreiging wordt. Tegelijkertijd beheren agrarische bedrijven een groot deel van het buitengebied en kunnen ze een belangrijke rol spelen bij klimaatadaptatie. Daarom organiseren we ook een klimaatatelier met de agrarische sector in Renswoude. Doel In kaart brengen belangen en mogelijk acties van de agrarische sector
Nummer Actie Activiteit Rol gemeente Partners
Toelichting Looptijd
8 Klimaatatelier agrarische sector organiseren Klimaatatelier agrarische sector Faciliteren LTO Noord, Waterschap Vallei en Veluwe, Platform Water Vallei en Eem In de agrarische sector is dit een belangrijk thema. We brengen in kaart wat deze uitdaging betekent voor de gemeente en de agrariërs en hoe we dit kunnen vertalen in actie. 2020
4.3 Pijler: uitvoering Al in 2019 starten we met de actie Steenbreek en betrekken we inwoners bij klimaatadaptatie. Waarschijnlijk combineren we dat met de thema’s energie en afval om zoveel mogelijk mensen aan te spreken op het onderwerp duurzaamheid. Doel Bewoners betrekken bij klimaatadaptie Nummer Actie Activiteit Rol gemeente Partners Toelichting Looptijd
Oktober 2019
9 Actie Steenbreek • Informeren inwoners • Duurzaamheidsmarkt Faciliteren Hoveniers, wijkverenigingen, NMU Organisatie Steenbreek Mensen worden zich bewust van het effect van veel verharding in tuinen en krijgen handvatten om in actie te komen. 2019
14
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
5
Communicatie
Het communiceren over duurzame maatregelen en de gemeentelijke ambitie is van essentieel belang. Daarbij uitgaande van: informeren – activeren – betrekken. We willen inwoners en bedrijven informeren over de ambities van de gemeente en wat ervoor nodig is deze ambities te behalen. Hiervoor willen we inwoners en bedrijven activeren zelf aan de slag te gaan en betrekken bij belangrijke besluiten die genomen moeten worden over bijvoorbeeld grootschalige energieopwekking en warmtetransitieplannen. Passend bij de schaal en maat van Renswoude zullen we zoveel mogelijk de inwoners en bedrijven als één doelgroep benaderen in de communicatie-uitingen. Waar mogelijk combineren we de duurzaamheidsthema’s. Denk bijvoorbeeld aan het activeren van mensen rondom de eigen woning. We combineren de verschillende thema’s rondom duurzaamheid zoals opgenomen in dit plan, energie, circulair en klimaatadaptatie. In het budget voor de RES is de ‘lokale gesprekskaravaan’ opgenomen. Dit zijn lokale bijeenkomsten waarbij we vroeg in het traject, dus vooruitlopend op formele besluiten in het kader van de RES, met de inwoners van Renswoude in gesprek gaan over duurzame energie. Sinds juni 2019 besteden we structureel meer tijd aan de communicatie rondom duurzaamheid. De (lokale) geschreven pers is daarbij belangrijk.
Op de website van de gemeente komt een duurzaamheidspagina met achtergrondinformatie en nieuws over energie, circulaire economie en klimaatadaptatie. Doel Beter beschikbaar maken van informatie over duurzaamheid voor inwoners. Nummer Actie Rol gemeente Effecten Looptijd Toelichting
10 Website duurzaamheidspagina maken Communicatie, kennisdeling Informeren en activeren bewoners 2020 – 2022 (en verder) De duurzaamheidspagina bevat allerlei informatie vanuit de gemeente over afval, energie en klimaatadaptatie.
Interne bewustwording Het is van belang dat dat duurzaamheid en de Global Goals breder worden gedragen in de gemeentelijke organisatie. Om dit te bereiken verkennen we de mogelijkheden om voortaan bij college- en raadsvoorstellen aan te geven aan welke Global Goals het betreffende voorstel bijdraagt. Hiermee volgen we het voorbeeld van gemeente Rheden die deze maatregel reeds met succes toepast. Nummer Actie Doel Rol gemeente Effecten Looptijd
Oktober 2019
11 Global Goals integreren in college- en raadsvoorstellen Primair bewustwording van de Global Goals binnen de gemeentelijke organisatie. Interne activiteit Bewustwording binnen en buiten de gemeente over hoe de gemeente bijdraagt aan de Global Goals. Vanaf 2020
15
Actieplan Duurzaamheid 2019 – 2022
6
Prioritering en vervolgtraject
Op de korte termijn ligt de prioriteit bij het betrekken van de inwoners en op de RES. Het is belangrijk dat inwoners zich er op tijd van bewust worden dat iedereen maatregelen op het gebied van duurzaamheid moet nemen. Het is niet zo dat we nu overhaast aan de slag moeten, maar het is wel belangrijk dat we er over nadenken en de maatregelen nemen op het juiste moment. Dat er bij een verbouwing wordt nagedacht over de combinatie met energiebesparing. Of dat als de tuin wordt heringericht dat er dan ook kritisch naar de verharding wordt gekeken. De RES wordt op korte termijn actueel en kan een grote impact op Renswoude hebben. Het is belangrijk dat we als gemeente voldoende aandacht aan de RES schenken én dat we de inwoners op tijd betrekken bij de RES. Om deze redenen starten we eind 2019 met een informatiemarkt op het gebied van duurzaamheid. Op die markt besteden we aandacht aan operatie Steenbreek, aan de veranderingen op het gebied van afvalinzameling en aan energiebesparing en zonnepanelen. Ook in 2019 willen we in discussie met de inwoners over de RES en de mogelijkheden voor grootschalige duurzame energie in Renswoude. Dat zullen we doen in de vorm van een atelier waar we met bewoners de mogelijkheden voor de ruimtelijke inpassing van duurzame energie willen uitwerken.
Voordat de gemeente in het voorjaar van 2020 moet besluiten over een conceptbod voor de RES willen we weten hoe onze inwoners hier over denken. De overige activiteiten zullen we in 2020 opstarten. We verwachten dat we met de huidige menskracht deze werkzaamheden allemaal in 2020 kunnen uitvoeren. De gemeenteraad heeft op 1 oktober besloten over extra budget voor de activiteiten in het kader van de RES. De overige werkzaamheden willen we binnen het bestaande budget uitvoeren.
Oktober 2019
16
Bijlage I Global Goals