CConstaterende datRenswoude
Koppel je AI →
Document · PDF

Biesbosserweg 19 Renswoude GEUR C03

Gemeenteraad 18 januari 2022, gemeente RenswoudeBij agendapunt: Raadsvoorstel tot vaststelling verzoek wijzigen bestemming Biesbosserweg 196.040 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ONDERZOEK GEUR VEEHOUDERIJEN GEURCONTOUREN EN GEURONDERBOUWING Biesbosserweg 19 Renswoude Zorginstelling De Kleine Weide

Opdrachtgever: Contactpersoon:

De Kleine Weide mevrouw A. van Ginkel

Documentnummer: 20180390/C03/RK Datum: 23 april 2021 Opdrachtnemer:

De Roever Omgevingsadvies

INHOUDSOPGAVE

1.

INLEIDING ..................................................................................................... 3 1.1. 1.2.

2.

WETTELIJK KADER EN BELEIDSKADER ............................................................... 5 2.1. 2.2. 2.3.

3.

Situatie ................................................................................................. 3 Vraagstelling ......................................................................................... 4

Wet geurhinder en veehouderij ................................................................ 5 Wijziging Activiteitenbesluit met betrekking tot landbouwactiviteiten ............ 5 Ruimtelijke plannen en geurhinder van veehouderijen ................................ 5

UITGANGSPUNTEN EN ACHTERGRONDEN ........................................................... 7 3.1. Uitgangspunten veehouderijen ................................................................. 7 3.2. Geuremissie en geurimmissie .................................................................. 7 3.3. Verschillende beoordelingen .................................................................... 7 3.3.1. Voorgrondbelasting ............................................................................. 7 3.3.2. Afstanden .......................................................................................... 8 3.3.3. Achtergrondbelasting ........................................................................... 9 3.4. Geurbelasting versus geurhinder .............................................................10 3.5. Geurgevoelig object ...............................................................................11 3.6. Bebouwde kom .....................................................................................12

4.

GEURBEREKENINGEN .....................................................................................13 4.1. 4.2. 4.3. 4.4.

5.

Biesbosserweg 17 .................................................................................14 Biesbosserweg 18 .................................................................................14 Biesbosserweg 20 .................................................................................15 Achtergrondbelasting .............................................................................16

CONCLUSIE ...................................................................................................18

BIJLAGE I.

Plattegrondtekening ..........................................................................19

BIJLAGE II.

Kaart afstanden ................................................................................20

BIJLAGE III. Berekeningen voorgrondbelasting .......................................................21 BIJLAGE IV.

Kaart achtergrondbelasting ................................................................22

BIJLAGE V.

Veehouderijgegevens ........................................................................23

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 2 van 23

1. INLEIDING 1.1. Situatie De initiatiefnemer heeft het voornemen om de zorginstelling De Kleine Weide aan de Biesbosserweg 19 te Renswoude te wijzigen. Hiertoe is een wijziging van het bestemmingsplan noodzakelijk. De nieuw te bestemmen geurgevoelige objecten zijn aangegeven op afbeelding 1 en op de plattegrondtekening in bijlage I.

Afbeelding 1. Bouwvlak Biesbosserweg 19 Renswoude Bron:PDOK

In de omgeving van het plangebied liggen enkele veehouderijen. Nagegaan moet worden of het aspect geur ten aanzien van de veehouderij van invloed is op het woon- en verblijfsklimaat ter plaatse van te bestemmen geurgevoelige objecten. Verder moet worden nagegaan of te realiseren geurgevoelige objecten een belemmering vormen voor de veehouderijen.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 3 van 23

In dit rapport wordt het onderzoek naar de ligging van de geur- en afstandscontouren en naar de overige geuraspecten voor de ruimtelijke ontwikkeling beschreven. 1.2. Vraagstelling Bij het beoordelen van een ruimtelijk plan spelen standaard de volgende vragen: 1. Is ter plaatse van de gewenste ruimtelijke ontwikkeling een aanvaardbaar woonen verblijfsklimaat gegarandeerd? 2. Worden omliggende bedrijven (onevenredig) in hun belangen geschaad? Het onderzoek dat in dit kader is uitgevoerd beperkt zich tot geur afkomstig van veehouderijbedrijven. De meest recente milieuhygiënische inzichten liggen vast in de Wet geurhinder en veehouderij. In hoofdstuk 2 wordt het wettelijk kader toegelicht. Hoofdstuk 3 beschrijft de uitgangspunten en achtergronden die in dit onderzoek worden gebruikt. De beoordeling van de geursituatie wordt beschreven in hoofdstuk 4. Ten slotte volgen in hoofdstuk 5 de conclusies.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 4 van 23

2. WETTELIJK KADER EN BELEIDSKADER 2.1. Wet geurhinder en veehouderij In de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) staan standaard, landelijk geldende, afstanden en normen waaraan de ligging en geurbelasting van dierenverblijven getoetst moeten worden, in het geval van een aanvraag om milieuvergunning. De Wgv is nader uitgewerkt in de Regeling geurhinder en veehouderij (Rgv). De normen gelden ter plaatse van geurgevoelige objecten (bijvoorbeeld woningen) en de afstanden gelden tot deze geurgevoelige objecten. De geurbelasting wordt berekend en getoetst met het verspreidingsmodel V-Stacks Gebied. Dit verspreidingsmodel geldt alleen voor dieren waarvoor geuremissiefactoren zijn opgenomen in de Rgv. Voor dieren zonder geuremissiefactor gelden minimaal aan te houden afstanden. Enkele begrippen uit de Wgv die relevant zijn en gebruikt worden in dit rapport, zijn nader toegelicht in hoofdstuk 3. 2.2. Wijziging Activiteitenbesluit met betrekking tot landbouwactiviteiten Op 1 januari 2013 is een grote wijziging van het Activiteitenbesluit en de bijbehorende regeling in werking getreden. Met de wijziging zijn meer veehouderijen onder de regels van het Activiteitenbesluit komen te vallen. Daarbij is onder meer de beoordeling van geur conform de Wet geurhinder en veehouderij (zoals toegelicht in hoofdstuk 3 van dit rapport) meegenomen.

De toetsing aan middels geurverordeningen aangepaste geurnormen en afstanden geldt ook voor veehouderijen die onder de regels van het Activiteitenbesluit vallen. 2.3. Ruimtelijke plannen en geurhinder van veehouderijen Bij het opstellen van ruimtelijke plannen moet worden gewaarborgd dat sprake is van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat op plaatsen waar het vestigen van een (geur)gevoelig object mogelijk wordt gemaakt. Verder moet worden voorkomen dat bestaande veehouderijen onevenredig in hun belangen worden geschaad. Om de milieucontouren te bepalen moet worden uitgegaan van de ‘omgekeerde werking’ van de milieuregelgeving. In de bestemmingsplantoets wordt daartoe getoetst of ter plaatse van de te bestemmen geurgevoelige objecten voldaan wordt aan de eisen die de milieuregelgeving stelt. Voor het aspect geur van veehouderijen moet een toets op grond van de Wgv worden uitgevoerd. De geplande geurgevoelige objecten moeten zijn gelegen buiten de wettelijk geldende geur- en afstandscontouren van de aanwezige veehouderijen. Bij de toets moet worden uitgegaan van de omvang van de veestapel volgens de verleende vergunning of ingediende melding. Uit jurisprudentie1 blijkt dat voor de geurcontouren of aan te houden afstanden in principe moet worden uitgegaan van de randen van het bouwvlak.

De rand van het bouwvlak wordt aangehouden omdat de veehouderij in principe het recht heeft 1

ABRvS 201205174/1/R4, 22 januari 2014

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 5 van 23

om overal binnen het bouwvlak te bouwen. In sommige gevallen kan niet het volledige bouwvlak worden benut, vanwege de ligging ten opzichte van reeds bestaande geurgevoelige objecten. In dergelijke gevallen wordt uitgegaan van het reëel te benutten bouwvlak. Alleen in het geval dat sprake is van een overbelaste situatie (in de betreffende richting), kan van deze werkwijze worden afgeweken. Van een overbelaste situatie is sprake als in de vergunde situatie niet wordt voldaan aan de geurnorm of afstand. In dat geval kan een veehouderij de ‘geurrechten’ in de betreffende richting niet anders gebruiken dan in de vergunde situatie het geval is (het gaat daarbij om stallen en emissiepunten). Voor het bepalen van de geur- en afstandscontouren kan dan worden uitgegaan van de ligging van de vergunde stallen en emissiepunten. Hiermee wordt invulling gegeven aan het uitgangspunt dat een bestaande veehouderij niet onevenredig in haar belangen mag worden geschaad. Deze werkwijze staat ook beschreven in de Handreiking bij de Wet geurhinder en veehouderij. Een te bestemmen geurgevoelig object moet buiten de wettelijk geldende geurcontouren van de omliggende veehouderijen liggen, om niet blootgesteld te worden aan te veel geurhinder. Bij veehouderijen met dieren waarvoor afstanden gelden moet het nieuwbouwplan buiten de wettelijk geldende minimale afstand plaatsvinden.

Binnen de geur- en afstandscontouren rondom de (bouwvlakken van de) veehouderijen, is geen sprake van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat. Dit houdt in dat binnen deze contouren geen nieuwe bestemming mag worden vastgelegd, die het realiseren van geurgevoelige objecten mogelijk maakt. Op die manier wordt een aanvaardbaar woonen verblijfsklimaat gewaarborgd en wordt voorkomen dat het veehouderijbedrijf in haar mogelijke ontwikkeling belemmerd wordt. Het woon- en verblijfsklimaat in een gebied wordt behalve door de geurbelasting per veehouderij (voorgrondbelasting) ook bepaald door de achtergrondbelasting, de geurbelasting ten gevolge van alle veehouderijen samen. Het is aan de gemeente om te beoordelen of de geurbelasting en geurhinder in een specifiek gebied acceptabel zijn.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 6 van 23

3. UITGANGSPUNTEN EN ACHTERGRONDEN 3.1. Uitgangspunten veehouderijen Het onderzoek naar de geursituatie gaat uit van de aanwezige veehouderijen en de bestaande geurgevoelige objecten. In het onderzoek wordt zowel de vergunde geursituatie als de worst-case geursituatie beschouwd. De geurbelasting wordt bepaald op grond van geurberekeningen voor de voor- en achtergrondbelasting. Aan de hand hiervan kan ook het woon- en verblijfsklimaat bepaald worden. Voor de huidige situatie worden de vergunde of gemelde bedrijfssituaties gehanteerd. In de worst-case situatie wordt aangehouden dat alle bestaande bebouwing wordt afgebroken en zodanig wordt teruggebouwd dat de geur- en afstandscontouren zo veel mogelijk richting het te bestemmen geurgevoelige object komen te liggen. 3.2. Geuremissie en geurimmissie De geuremissies worden uitgedrukt in Europese odour units (Europese geureenheden) per tijdseenheid: ouE/s. Deze geuremissies zijn bepaald op basis van metingen aan de geurconcentraties uit stallen. De emissiefactoren per dier staan weergegeven in bijlage 1 van de Rgv. De geurbelastingen (geurimissies) worden uitgedrukt in odour units per kubieke meter lucht: ouE/m3. Hiermee wordt het 98-percentiel van de geurconcentratie bedoeld. Dat is de geurconcentratie, berekend met een verspreidingsmodel, welke gedurende 2 procent van een jaar wordt overschreden. 3.3.

Verschillende beoordelingen 3.3.1. Voorgrondbelasting Met behulp van verspreidingsmodellen kan de geurbelasting vanuit dierenverblijven op geurgevoelige objecten worden berekend. De geurbelasting van een individuele veehouderij wordt ‘voorgrondbelasting’ genoemd. De geurbelasting is afkomstig van dieren waarvoor in de Regeling geurhinder en veehouderij (Rgv) een omrekeningsfactor is vastgesteld, zoals varkens, vleesvee, pluimvee, schapen en geiten. De maximaal toegestane geurbelasting van veehouderijen op geurgevoelige objecten is afhankelijk van de ligging (concentratiegebied of geen concentratiegebied en binnen of buiten de bebouwde kom). De standaardnormen uit de Wgv zijn in tabel 1 opgenomen. Tabel 1. Geurnormen volgens de Wet geurhinder en veehouderij Ligging geurgevoelig object2* Concentratiegebied Geen concentratiegebied

Binnen bebouwde kom

Buiten bebouwde kom

3 ouE/m3

14 ouE/m3

3

8 ouE/m3

2 ouE/m

* de gemeente Renswoude ligt in een concentratiegebied.

2

gebied als aangegeven in bijlage I bij de Meststoffenwet

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 7 van 23

De Wgv biedt gemeenten de mogelijkheid de standaardnormen aan te passen middels een gemeentelijke verordening. Het plangebied ligt in een gebied waarvoor de gemeente Renswoude in haar Verordening geurhinder en veehouderij Renswoude 2016 een aangepaste geurnorm heeft vastgesteld. De geurnorm bedraagt 17 ouE/m3, zie afbeelding 2.

Plangebied

Afbeelding 2. Geurnormen Bron: Gemeente Renswoude

Bij het beoordelen van vergunningaanvragen is voor het bepalen van de geurbelasting het gebruik van het verspreidingsmodel V-Stacks Vergunning voorgeschreven. Hiermee kan op vooraf ingegeven locaties de geurbelasting worden berekend. Om een goed beeld van de geurbelasting te verkrijgen is het wenselijk om geurcontouren te kunnen berekenen en tekenen. Dit is mogelijk met het verspreidingsmodel V-Stacks Gebied. 3.3.2. Afstanden Naast geurnormen stelt de Wgv ook eisen aan de (vaste) afstanden van veehouderijen tot geurgevoelige objecten. De afstanden gelden voor dieren waarvoor in de Rgv geen omrekeningsfactoren zijn vastgesteld, zoals melkrundvee, vrouwelijk jongvee en paarden. De minimaal aan te houden afstand bedraagt 50 meter tot een geurgevoelig Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 8 van 23

object buiten de bebouwde kom en 100 meter tot een geurgevoelig object binnen de bebouwde kom. Deze afstanden gelden ongeacht het aantal dieren dat er gehouden wordt en worden gemeten vanaf het dichtstbijzijnde emissiepunt van een stal waarin de betreffende dieren worden gehouden. De Wgv biedt gemeenten de mogelijkheid de standaardnormen aan te passen middels een gemeentelijke verordening. De gemeente Renswoude heeft in haar Verordening geurhinder en veehouderij Renswoude 2016 geen aangepaste afstanden vastgesteld. Daarom gelden bovengenoemde wettelijke afstanden van 50 meter tot een geurgevoelig object buiten de bebouwde kom en 100 meter tot een geurgevoelig object binnen de bebouwde kom. Daarnaast moet de afstand van de buitenzijde van een dierenverblijf (onafhankelijk van de diersoort die er gehouden wordt) minimaal 25 meter bedragen tot een geurgevoelig object buiten de bebouwde kom en 50 meter bedragen tot een geurgevoelig object binnen de bebouwde kom (gevel-gevel afstand). De bedrijfswoning die tot dezelfde veehouderij behoort wordt overigens niet aangemerkt als geurgevoelig object. Ten slotte geldt voor een geurgevoelig object dat deel uitmaakt van een veehouderij een afstand van 50 meter als deze is gelegen buiten de bebouwde kom en een afstand van 100 meter als deze is gelegen binnen de bebouwde kom.

Voor geurgevoelige objecten die deel uitmaken van een veehouderij wordt dus niet getoetst aan de normen voor de voorgrondbelasting, zoals weergegeven in paragraaf 3.3.1. 3.3.3. Achtergrondbelasting De normen op grond van de Wgv gelden voor de geurbelasting van een individuele veehouderij. De (hoogste) geurbelasting van een individuele veehouderij op een geurgevoelig object wordt ook wel ‘voorgrondbelasting’ genoemd. De geurbelasting van alle veehouderijen samen op enige locatie wordt ‘achtergrondbelasting’ genoemd. Dit is vergelijkbaar met het begrip cumulatieve stankhinder uit de ‘stankrichtlijnen’. Het verschil tussen voorgrondbelasting en achtergrondbelasting wordt toegelicht in de op afbeelding 3.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 9 van 23

Voorgrondbelasting Achtergrondbelasting 11 ouE/m3

3 ouE/m3

4 ouE/m3 6 ouE/m

3

Afbeelding 3. Voorgrondbelasting versus achtergrondbelasting Fictieve situatie

De Wgv kent geen normen voor de achtergrondbelasting of de mogelijkheid dergelijke normen te stellen. De achtergrondbelasting die optreedt of op kan treden is dan ook een gevolg van de aanwezige veehouderijen en de individuele geurbelasting. De gemeenteraad beoordeelt of de milieukwaliteit (de mate van geurhinder) die behoort bij een bepaalde achtergrondbelasting acceptabel is en of deze past binnen de doelstellingen voor een gebied. 3.4. Geurbelasting versus geurhinder In de Handreiking bij Wet geurhinder en veehouderij is beschreven hoe kan worden bepaald hoeveel geurhinder kan worden verwacht in een gebied, gelet op de geurbelasting die daar is berekend. Op grond van de berekende geurbelastingen wordt met behulp van de tabellen A (achtergrondbelasting) en B (voorgrondbelasting) uit bijlage 6 van de Handreiking de te verwachten geurhinderpercentages bepaald. Het hoogste geurhinderpercentage (voorgrondbelasting of achtergrondbelasting) is maatgevend voor de geursituatie. Deze percentages zijn bedoeld om een vertaalslag te maken tussen de waarden voor de geurbelasting en de milieukwaliteit. De percentages zijn afkomstig uit het ‘Geuronderzoek stallen intensieve veehouderij’ (PRA Odournet, 2001). De geursituatie wordt beschreven in termen van milieukwaliteit, onderverdeeld in acht categorieën van ‘zeer goed’ tot ‘extreem slecht’.

Deze termen zijn afkomstig uit de ‘GGD-richtlijn geurhinder (oktober 2002)’. Dit is beschreven in bijlage 7 van de Handreiking. Een overzicht van de geurbelasting in relatie tot de geurhinderpercentages en de milieukwaliteit is te zien in tabel 2.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 10 van 23

Tabel 2. Woon- en verblijfsklimaat versus geurgehinderden versus geurbelasting Milieukwaliteit

Geurgehinderden

Voorgrondbelasting*

Achtergrondbelasting*

Zeer goed

0–5%

0 – 1,5 ouE/m3

0 - 3 ouE/m3

Goed

5 – 10 %

3

1,5 – 3,7 ouE/m

3 - 8 ouE/m3

Redelijk goed

10 – 15 %

3,7 - 6,5 ouE/m3

8 – 13 ouE/m3

Matig

15 – 20 %

3

6,5 – 10 ouE/m

13 – 20 ouE/m3

Tamelijk slecht

20 – 25 %

3

10 – 14 ouE/m

20 – 28 ouE/m3

Slecht

25 – 30 %

3

14 – 19 ouE/m

28 – 38 ouE/m3

Zeer slecht

30 – 35 %

3

19 – 25 ouE/m

38 – 50 ouE/m3

Extreem slecht

35 – 40 %

25 – 32 ouE/m

50 – 65 ouE/m3

3

* deze waarden gelden alleen voor concentratiegebieden, voor niet-concentratiegebieden bestaan andere waarden. De gemeente Renswoude ligt in een concentratiegebied.

De omschrijving van de milieukwaliteit kan niet op zichzelf worden gezien. De beleving van deze aanduidingen sluit het beste aan bij woongebieden. Ook dan is er in de beleving van geur een hele stap tussen de twee opeenvolgende categorieën, zoals ‘redelijk goed’ en ‘matig’. Het verschil in geur tussen twee klassen kan nabij de grens daartussen (op korte afstand) niet worden waargenomen. Het ‘gat’ bestaat alleen tekstueel, omdat de geurbelastingen en hinderpercentages op elkaar aansluiten. 3.5. Geurgevoelig object Een geurgevoelig object is in de Wgv gedefinieerd als: 'gebouw, bestemd voor en blijkens aard, indeling en inrichting geschikt om te worden gebruikt voor menselijk wonen of menselijk verblijf en die daarvoor permanent of een daarmee vergelijkbare wijze van gebruik, wordt gebruikt'. Alleen een gebouw kan een geurgevoelig object zijn. Duidelijk is dat een woning een geurgevoelig object is, mits deze een positieve planologische bestemming heeft en feitelijk geschikt is en gebruikt wordt om in te wonen. Of een ander gebouw (niet zijnde een woning), bijvoorbeeld een bedrijfsgebouw een geurgevoelig object is moet worden beoordeeld aan de hand van de criteria die in de definitie verder zijn opgenomen. Het gebouw is bestemd voor menselijk verblijf.

Gezien de toelichting op de Wgv betekent dit dat de locatie volgens een geschikte planologische bestemming een functie moet hebben voor menselijk verblijf. In een kantoorgebouw, werkruimte of expeditieruimte kunnen zich mensen ophouden. Het gebouw is blijkens aard, indeling en inrichting geschikt om te worden gebruikt voor menselijk verblijf. Het gebouw moet zodanig zijn (aard, indeling en inrichting) dat het feitelijk gezien ook mogelijk is om in het gebouw te verblijven. Als aan het voorgaande wordt voldaan zal dit in de praktijk normaliter ook het geval zijn.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 11 van 23

Het gebouw wordt daarvoor (menselijk verblijf) permanent of een daarmee vergelijkbare wijze van gebruik, gebruikt. Onduidelijk is wat onder permanent of een daarmee vergelijkbare wijze van gebruik wordt verstaan. Waar de grens ligt in de mate van gebruik zal uit de jurisprudentie moeten blijken. Gelet op de definitie wordt er van uitgegaan dat gebouwen, waarin zich gedurende langere tijd, vrijwel dagelijks (meerdere) mensen verblijven (in dit geval werken) aangemerkt worden als geurgevoelig object. Dit wordt bevestigd in jurisprudentie (onder andere ABRvS 200709155/1 van 24 december 2008, ABRvS 200801961/1 van 11 maart 2009, ABRvS 200902795/5/R3 van 14 oktober 2009 en ABRvS 201202274/1/A1 van 10 oktober 2012). Het plan voorziet in de realisatie van geurgevoelige objecten. 3.6. Bebouwde kom Het begrip bebouwde kom is in de Wgv niet gedefinieerd, evenmin als in de Wet op de Ruimtelijke Ordening (Wro). In de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel van de Wgv is aangegeven dat de grens van de bebouwde kom ‘niet wordt bepaald door de Wegenverkeerswetgeving, maar evenals in de ruimtelijke ordening door de aard van de omgeving’. Binnen een bebouwde kom is de op korte afstand van elkaar gelegen bebouwing geconcentreerd tot een samenhangende structuur.

Als bebouwde kom wordt beschouwd: ‘het gebied dat door aaneengesloten bebouwing overwegend een woon- en verblijffunctie heeft’ en waarin (dus) veel mensen per oppervlakte-eenheid daadwerkelijk wonen of verblijven. InfoMil concludeert in haar handleiding behorend bij de Wgv dat het voor de hand ligt om voor de grenzen van de bebouwde kom aan te sluiten bij wat in de ruimtelijke ordening (het plaatselijke bestemmingsplan) daaronder wordt verstaan. Of een bepaalde omgeving een bebouwde kom is zal per geval moeten worden bepaald. Zoals gezegd is dit niet eenduidig gedefinieerd. De volgende zaken spelen in deze afweging en rol: - dichtheid bebouwing; - aard en structuur van de omgeving en bebouwing; - planologische karakter. Mogelijk dat ook de historische situatie een rol speelt. Voor woningen gaan wij uit van een bebouwde kom, als deze in een woonwijk of woongebied zijn gelegen, waarbij de erven aan meerdere zijden aan elkaar aansluiten. Woningen die geconcentreerd zijn gelegen in een op zichzelf staande lintbebouwing beschouwen wij niet als bebouwde kom. Deze opvatting sluit aan bij de jurisprudentie over het begrip bebouwde kom zoals dat werd gehanteerd in de brochure veehouderij en Hinderwet (één van de 'stankrichtlijnen') en in de Stankwet. De te realiseren geurgevoelige objecten maken geen onderdeel uit van een bebouwde kom.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 12 van 23

4. GEURBEREKENINGEN In de omgeving van de het plangebied liggen enkele veehouderijen. De veehouderijen en de totale geuremissie per veehouderij zijn aangegeven op afbeelding 4.

Plangebied

Afbeelding 4. Veehouderijen en geuremissie Bron: PDOK

Gelet op de geurbelasting en de afstand tot het plangebied zijn de veehouderijen aan de Biesbosserweg 17, 18 en 20 maatgevend voor de individuele geurbeoordeling. De locatie Biesbosserweg 19 zelf betreft een veehouderij. Het bedrijf beschikt over een milieuvergunning d.d. 24 oktober 2006 voor het houden van 20 zoogkoeien, 40 vleesstieren, 20 schapen, 10 geiten, 100 scharrelkippen en 2 pony’s. Op 18 november 2008 is een veranderingsvergunning verleend voor het in werking hebben van een

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 13 van 23

houtpelletkachel. De inrichting valt nu onder de regels van het Activiteitenbesluit milieubeheer. In paragraaf 3.3.2 is toegelicht dat voor een geurgevoelig object dat deel uitmaakt van een veehouderij een afstand van 50 meter geldt als deze is gelegen buiten de bebouwde kom en een afstand van 100 meter geldt als deze is gelegen binnen de bebouwde kom. De geurgevoelige objecten maken geen onderdeel uit van een bebouwde kom. Uitgegaan moet worden van een afstand van 50 meter. Voor geurgevoelige objecten die deel uitmaken van een veehouderij wordt dus niet getoetst aan de normen voor de voorgrondbelasting, zoals weergegeven in paragraaf 3.3.1. Echter, met oog op het woon- en verblijfsklimaat is voor de relevante veehouderijen toch een beoordeling van de voorgrondbelasting gedaan. 4.1. Biesbosserweg 17 De veehouderij aan de Biesbosserweg 17 beschikt over een milieuvergunning d.d. 14 januari 2003 voor het houden van: - 20 melkkoeien (A1.100); - 12 stuks vrouwelijk jongvee (A3.100). De inrichting valt nu onder de regels van het Activiteitenbesluit milieubeheer. Voor melkrundvee en vrouwelijk jongvee zijn in de Rgv geen geuremissiefactoren vastgesteld. Voor deze veehouderij moet een afstand van 50 meter tussen het emissiepunt van een dierenverblijf en de gevel van een geurgevoelig object in acht worden genomen.

Uit de kaart in bijlage II blijkt dat geurgevoelige objecten worden gerealiseerd op een afstand van meer dan 50 meter van het bouwvlak van de veehouderij. Er is sprake van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat en de belangen van de veehouderij worden niet geschaad. 4.2. Biesbosserweg 18 De veehouderij aan de Biesbosserweg 18 beschikt over een melding Activiteitenbesluit met OBM d.d. 26 mei 2015 voor het houden van: - 213 vleeskalveren (A4.100); - 10 zoogkoeien (A2.100); - 5 stuks vrouwelijk jongvee (A3.100); - 195 vleesvarkens (D3.100). Op 20 september 2020 is een melding Activiteitenbesluit ingediend omdat er binnen het bedrijf geen vleesvarkens meer worden gehouden. Voor zoogkoeien en vrouwelijk jongvee zijn in de Rgv geen geuremissiefactoren vastgesteld. Voor deze veehouderij moet een afstand van 50 meter tussen het emissiepunt van een dierenverblijf met zoogkoeien en vrouwelijk jongvee en de gevel van een geurgevoelig object in acht worden genomen. Uit de kaart in bijlage II blijkt dat geurgevoelige objecten worden gerealiseerd op een afstand ongeveer 50 meter van het Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 14 van 23

bouwvlak van de veehouderij. De contour van 50 meter rondom de te realiseren geurgevoelige objecten overschrijdt het bouwvlak met ongeveer 1 meter. Omdat op deze plaats de bedrijfswoning is het zeer onwaarschijnlijk dat binnen de contour van 50 meter een dierenverblijf wordt opgericht. Er is sprake van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat en de belangen van de veehouderij worden niet geschaad. Voor vleeskalveren zijn in de Rgv wel geuremissiefactoren opgenomen. Hoewel reeds is toegelicht dat alleen getoetst hoeft te worden aan de afstand van 50 meter, is toch de voorgrondbelasting in beeld gebracht. Op basis van het milieudossier zijn de parameters voor de geurberekening bepaald. De parameters die zijn gebruikt voor de geurberekeningen zijn weergegeven in tabel 3. Tabel 3. Parameters geurberekening Biesbosserweg 18, vergunde situatie X coördinaat (m)

Y coördinaat (m)

stal 3

164242

452657

1.5

1.5

0.50

0.40

356

stal 5 en 6

164233

452627

4.8

5.6

0.45

4.00

1139

stal 8 en 9

164228

452611

4.0

3.6

0.45

4.00

6088

Emissiepunt

Emissiepunt Gebouw Emissiepunt Uittree hoogte hoogte diameter snelheid (m) (m) (m) (m/s)

Geur emissie (ouE/s)

De geurnorm ter plaatse van het plangebied bedraagt 17,0 ouE/m3, zie paragraaf 3.3.1. De geurberekening is uitgevoerd met V-Stacks Vergunning 2020 (meest recente milieuhygiënische inzichten) en is weergegeven in bijlage II. De berekende geurbelasting op het meest noordoostelijke hoekpunt van de maatgevende geurgevoelige ruimte (dagopvang) bedraagt 4,4 ouE/m3. Gesteld kan worden dat sprake is van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat ten aanzien van de voorgrondbelasting. Omdat aan de afstandseis van 50 meter wordt voldaan wordt de veehouderij niet in haar belangen geschaad en is een toets omgekeerde werking ten aanzien van de voorgrondbelasting niet noodzakelijk. 4.3. Biesbosserweg 20 De veehouderij aan de Biesbosserweg 20 beschikt over een omgevingsvergunning d.d. 5 maart 2019 voor het houden van: - 3.264 vleesvarkens (D3.2.14); - 3.456 vleesvarkens (D3.2.14). De geurgevoelige objecten worden gerealiseerd op een afstand van ruim meer dan 50 meter van het de emissiepunten van de veehouderij. Voor vleesvarkens zijn in de Rgv wel geuremissiefactoren opgenomen. Hoewel reeds is toegelicht dat alleen getoetst hoeft te worden aan de afstand van 50 meter, is toch de voorgrondbelasting in beeld gebracht. Op basis van het milieudossier zijn de parameters voor de geurberekening bepaald. De parameters die zijn gebruikt voor de geurberekeningen zijn weergegeven in tabel 4.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 15 van 23

Tabel 4. Parameters geurberekening Biesbosserweg 20, vergunde situatie X coördinaat (m)

Y coördinaat (m)

stal B1

164425

452734

5.5

4.8

2.86

2.18

26275

stal B2

164447

452731

5.5

4.8

2.86

2.18

26275

stal C

164505

452718

6.5

4.8

3.29

3.50

55642

Emissiepunt

Emissiepunt Gebouw Emissiepunt Uittree hoogte hoogte diameter snelheid (m) (m) (m) (m/s)

Geur emissie (ouE/s)

De geurnorm ter plaatse van het plangebied bedraagt 17,0 ouE/m3, zie paragraaf 3.3.1. De geurberekening is uitgevoerd met V-Stacks Vergunning 2020 (meest recente milieuhygiënische inzichten) en is weergegeven in bijlage II. De berekende geurbelasting op het meest noordoostelijke hoekpunt van de maatgevende geurgevoelige ruimte (dagopvang) bedraagt 14,7 ouE/m3. Omdat aan de geurnorm wordt voldaan kan worden gesteld dat sprake is van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat. Omdat aan de afstandseis van 50 meter wordt voldaan wordt de veehouderij niet in haar belangen geschaad en is een toets omgekeerde werking ten aanzien van de voorgrondbelasting niet noodzakelijk. 4.4. Achtergrondbelasting De achtergrondbelasting wordt gevormd door de geurbelasting van alle veehouderijen samen (zie paragraaf 3.3.3). De geuremissie is afkomstig van dieren waarvoor in de Regeling geurhinder en veehouderij (Rgv) een omrekeningsfactor is vastgesteld, zoals varkens, vleesvee, pluimvee, schapen en geiten. Bij een onderzoek naar de achtergrondbelasting worden alle veehouderijen binnen een straal van twee kilometer van het plangebied betrokken. Op basis van veehouderijgegevens uit de gebiedsvisie geurhinder en veehouderij van de gemeente Renswoude3 zijn de relevante veehouderijen geselecteerd en zijn de totale geuremissie en de overige parameters voor de geurberekeningen bepaald.

De veehouderijgegevens zijn opgenomen in bijlage V. De achtergrondbelasting is berekend met het verspreidingsmodel V-Stacks Gebied. De achtergrondbelasting is weergegeven op de kaart in bijlage IV. De achtergrondbelasting is weergegeven in verschillende klassen van het woon- en verblijfsklimaat (zie tabel 2 paragraaf 3.4). De berekende geurbelasting op het meest noordoostelijke hoekpunt van de maatgevende geurgevoelige ruimte (dagopvang) bedraagt 24,2 ouE/m3. Bij deze achtergrondbelasting hoort een ‘tamelijk slecht’ woon- en verblijfsklimaat, zie tabel 2 in paragraaf 3.4. In tabel 2 in paragraaf 3.4 is ook te zien dat bij een individuele geurbelasting (voorgrondbelasting) van 17,0 ouE/m3 (de geurnorm) een ‘slecht’ woon- en verblijfsklimaat hoort. Dit woon- en verblijfsklimaat wordt op grond van de Verordening

recentere gegevens zijn volgens de gemeente niet beschikbaar. Van de meest relevante veehouderijen in de omgeving van het plangebied zijn de milieudossiers bekeken om de emissies te controleren. 3

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 16 van 23

geurhinder en veehouderij Renswoude 2016 acceptabel geacht voor geurgevoelige objecten in het buitengebied. Het woon- en verblijfsklimaat ten aanzien van de achtergrondbelasting is daarom beter dan het woon- en verblijfsklimaat dat op grond van de geurverordening acceptabel wordt geacht. De achtergrondbelasting vormt geen belemmering voor het plan.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 17 van 23

5. CONCLUSIE In dit onderzoek is de geur van veehouderijen ten aanzien van de te realiseren geurgevoelige objecten aan de Biesbosserweg 19 te Renswoude onderzocht. In deze conclusie wordt antwoord gegeven op de onderzoeksvragen, zoals gesteld in paragraaf 1.2. In hoofdstuk 4 van dit rapport is toegelicht dat het plangebied buiten de geur- en afstandscontouren van veehouderijen in de omgeving ligt. Verder is toegelicht dat ten aanzien van afstanden sprake is van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat en dat veehouderijen niet in hun belangen worden geschaad. Ook ten aanzien van de achtergrondbelasting is sprake van een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat.

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 18 van 23

BIJLAGE I. Plattegrondtekening

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 19 van 23

BIJLAGE II.

Kaart afstanden

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 20 van 23

Kaart afstand

0

80

Schaal 1 : 3.000

160

bron: PDOK - Kadaster - OSM - RO-online

240

320

7 juni 2018

400 m

De Roever Omgevingsadvies • www.deroever.nl • 073 - 594 10 11

BIJLAGE III.

Berekeningen voorgrondbelasting

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 21 van 23

Gegenereerd op: 23-04-2021

berekend met : V-Stacks Vergunning 2020 Release juli 2020

(c) DNV GL

Page 1

Naam van de berekening: Biesbosserweg 18 Gemaakt op: 2021-04-23 10:13:22 Rekentijd: 0:00:21 Naam van het bedrijf: Biesbosserweg 18 Renswoude Berekende ruwheid: 0,168 m

Brongegevens: Volgnr. BronID

X-coord.

Y-coord.

EP Hoogte

EP Diam.

EP Uittr. snelh. E-Aanvraag

Geb. Hoogte

1

Stal 3

164 242

452 657

1,5

0,5

0,40

356

1,5

2

Stal 5 en 6

164 233

452 627

4,8

0,5

4,00

1 139

5,6

3

Stal 8 en 9

164 228

452 611

4,0

0,5

4,00

6 088

3,6

Geur gevoelige locaties: Volgnr. BronID 4

Dagopvang

X-coord. 164 146

Y-coord. 452 680

Geurnorm 17,0

Geurbelasting 4,4

Gegenereerd op: 23-04-2021

berekend met : V-Stacks Vergunning 2020 Release juli 2020

(c) DNV GL

Page 1

Naam van de berekening: Biesbosserweg 20 Gemaakt op: 2021-04-23 12:13:45 Rekentijd: 0:00:23 Naam van het bedrijf: Biesbosserweg 20 Renswoude Berekende ruwheid: 0,168 m

Brongegevens: Volgnr. BronID

X-coord.

Y-coord.

EP Hoogte

EP Diam.

EP Uittr. snelh. E-Aanvraag

Geb. Hoogte

1

Stal B1

164 425

452 734

5,5

2,9

2,18

26 275

4,8

2

Stal B2

164 447

452 731

5,5

2,9

2,18

26 275

4,8

3

Stal C

164 505

452 718

6,5

3,3

3,50

55 642

4,8

Geur gevoelige locaties: Volgnr. BronID 4

Dagopvang

X-coord. 164 146

Y-coord. 452 680

Geurnorm

Geurbelasting

17,0

14,7

BIJLAGE IV.

Kaart achtergrondbelasting

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 22 van 23

Kaart achtergrondbelasting

Schaal 1 : 5.000

23 april 2021

Legenda achtergrondbelasting_ou 0.00 - 3.00 3.00 - 8.00 8.00 - 13.00 13.00 - 20.00 20.00 - 28.00 28.00 - 38.00 38.00 - 50.00 50.00 - 999.00 bron: PDOK - Kadaster - OSM - RO-online

De Roever Omgevingsadvies • www.deroever.nl • 073 - 594 10 11

BIJLAGE V. Veehouderijgegevens

Biesbosserweg 19 Renswoude, onderzoek geur veehouderijen

Pagina 23 van 23

Bijlage V - Veehouderijgegevens IDNR X 92786 3 56 89 1 2 3 1 2 3 92783 92788 92817 92822 92820 92828 95143 92782 92781 92761 92827 92790 95144 92760 92762 92825 92823 92766 92765 92764 92798 92797 92821

Y 164134 164242 164233 164228 164430 164452 164512 164425 164447 164505 164111 164389 163810 164250 163735 164710 163859 164091 164175 163475 164823 164092 164827 163445 163399 164915 163656 163943 163570 163494 165019 165156 164668

EPH 452688 452657 452627 452611 452725 452723 452712 452734 452731 452718 452315 452955 452939 453176 452995 452745 453236 452050 452038 452638 452880 451957 452942 452943 452383 452968 453364 451853 451942 451976 452267 452643 453558

GEBH 5 1.5 4.8 4 5.5 5.5 5.5 5.5 5.5 6.5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5

DIAM 6 1.5 5.6 3.6 4.7 4.7 4.7 4.8 4.8 4.8 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6

UITTR 0.5 0.5 0.45 0.45 2.86 2.86 4.05 2.86 2.86 3.29 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5

4 0.4 4 4 1.94 1.94 1.94 2.18 2.18 3.5 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4

EVERG EMAX Gemeente Adres 1802 1802 RenswoudeBiesbosserweg 19 356 356 RenswoudeBiesbosserweg 18 1139 1139 RenswoudeBiesbosserweg 18 6088 6088 RenswoudeBiesbosserweg 18 23345 23345 RenswoudeBiesbosserweg 17 23345 23345 RenswoudeBiesbosserweg 17 20010 20010 RenswoudeBiesbosserweg 17 26275 26275 RenswoudeBiesbosserweg 20 26275 26275 RenswoudeBiesbosserweg 20 55642 55642 RenswoudeBiesbosserweg 20 2214 2214 RenswoudeBiesbosserweg 14 2848 2848 RenswoudeBiesbosserweg 22 0 0 RenswoudeOude Holleweg 53 54584 54584 RenswoudeOude Holleweg 44 62193 62193 RenswoudeOude Holleweg 55 12560 12560 RenswoudeRavenhorsterweg 4 0 0 RenswoudeOude Holleweg 61 1460 1460 RenswoudeBiesbosserweg 11 746 746 RenswoudeBiesbosserweg 10 41024 41024 RenswoudeDashorsterweg 4 9568 9568 RenswoudeRavenhorsterweg 3 30159 30159 RenswoudeBiesbosserweg 9 6900 6900 RenswoudeRavenhorsterweg 2 53685 53685 RenswoudeDashorsterweg 2 89184 89184 RenswoudeDashorsterweg 6 6900 6900 RenswoudeRavenhorsterweg 1 104892 104892 RenswoudeOude Holleweg 46 23000 23000 RenswoudeGroeperweg 21A 8691 8691 RenswoudeGroeperweg 17 7205 7205 RenswoudeGroeperweg 15 11129 11129 RenswoudeEmminkhuizerlaan 6 28461 28461 RenswoudeEmminkhuizerlaan 4 859 859 RenswoudeOude Holleweg 38A

Postcode 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CV 3927CK 3927CM 3927CK 3927CP 3927CK 3927CV 3927CV 3927CN 3927CP 3927CV 3927CP 3927CN 3927CN 3927CP 3927CM 3927CR 3927CR 3927CR 3927EC 3927EC 3927CM

Plaats Afstand RENSWOUDE14.42221 RENSWOUDE98.71677 RENSWOUDE101.8725 RENSWOUDE107.1681 RENSWOUDE 287.543 RENSWOUDE309.0065 RENSWOUDE367.3962 RENSWOUDE284.1778 RENSWOUDE 305.29 RENSWOUDE361.0055 RENSWOUDE366.6742 RENSWOUDE366.9796 RENSWOUDE 424.237 RENSWOUDE 506.786 RENSWOUDE517.8282 RENSWOUDE567.7332 RENSWOUDE625.7036 RENSWOUDE632.3962 RENSWOUDE642.6547 RENSWOUDE672.3132 RENSWOUDE705.9242 RENSWOUDE725.0138 RENSWOUDE729.6609 RENSWOUDE748.7122 RENSWOUDE803.8769 RENSWOUDE821.1608 RENSWOUDE841.4012 RENSWOUDE851.5504 RENSWOUDE936.1731 RENSWOUDE959.5416 RENSWOUDE965.7629 RENSWOUDE1010.677 RENSWOUDE1021.454

IDNR 92768 92824 92792 92789 92733 92793 92794 92795 92809 2 3 92780 92799 92732 1 92796 92728 92734 92729 92730 92771 92735 92731 92807 92802 92754

X

Y 163949 163257 163845 164579 163969 164554 165306 165420 163001 165287 165325 164671 164849 164301 165321 164949 164641 163710 163598 163367 162863 164754 163249 165087 166079 164630

EPH 451664 453295 451619 451607 453828 451502 452152 452780 453289 453344 453316 451443 451532 454053 453454 451414 454113 454160 454162 454075 453745 454250 454228 454338 453074 454698

GEBH 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5.8 8 5 5 5 1.5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5

DIAM 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6.6 7.6 6 6 6 1.5 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6

UITTR 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.82 2.4 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5 0.5

EVERG 4 4 4 4 4 4 4 4 4 0.4 4.77 4 4 4 0.4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4

12748 56741 5372 1424 2760 10395 0 11637 7967 13586 11050 6787 29566 1560 328 1844 15780 133 6082 9962 3682 11072 0 33830 0 0

EMAX

Gemeente Adres

12748 RenswoudeGroeperweg 4 56741 RenswoudeOude Holleweg 52-52A 5372 RenswoudeWoudegge 9 1424 RenswoudeBiesbosserweg 6 2760 RenswoudeUtrechtseweg 5 10395 RenswoudeWoudegge 2 0 RenswoudeEmminkhuizerlaan 1 11637 RenswoudeEmminkhuizerlaan 2 7967 RenswoudeOude Holleweg 54 13586 RenswoudeKerkstraat 34 stal D 11050 RenswoudeKerkstraat 34 stal G 6787 RenswoudeBiesbosserweg 1 29566 RenswoudeEmminkhuizerlaan 8 1560 RenswoudeUtrechtseweg 3 328 RenswoudeKerkstraat 34 stal A 1844 RenswoudeEmminkhuizerlaan 3 15780 RenswoudeUtrechtseweg 1 133 RenswoudeUtrechtseweg 9 6082 RenswoudeUtrechtseweg 11 9962 RenswoudeUtrechtseweg 13 3682 RenswoudeHopeseweg 11 11072 RenswoudeUtrechtseweg 24 0 RenswoudeUtrechtseweg 15 33830 RenswoudeMolenstraat 34 0 RenswoudeArnhemseweg 2 0 RenswoudeWittenoordseweg 5

Postcode Plaats 3927CR 3927CM 3927CX 3927CV 3927AT 3927CZ 3927EC 3927EC 3927CM 3927BR 3927BR 3927CV 3927EC 3927AT 3927BR 3927EC 3927AT 3927AT 3927AT 3927AT 3927CS 3927AV 3927AT 3927AC 3927EE 3927CE

Afstand

RENSWOUDE1034.923 RENSWOUDE1080.993 RENSWOUDE 1102.87 RENSWOUDE1157.073 RENSWOUDE1161.565 RENSWOUDE1246.655 RENSWOUDE1274.513 RENSWOUDE1277.919 RENSWOUDE1296.883 RENSWOUDE1320.143 RENSWOUDE1339.603 RENSWOUDE1343.798 RENSWOUDE1346.147 RENSWOUDE1381.721 RENSWOUDE1407.018 RENSWOUDE1499.188 RENSWOUDE1516.085 RENSWOUDE1542.886 RENSWOUDE1580.072 RENSWOUDE1597.769 RENSWOUDE1667.427 RENSWOUDE1683.616 RENSWOUDE 1789.11 RENSWOUDE1906.422 RENSWOUDE1972.746 RENSWOUDE 2075.23

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10989626/1