B3. Toelichting Discriminatiecijfers 2024 Prov. Utrecht
Tekst van het document
PROVINCIE UTRECHT
TOELICHTING CIJFERS 2024
Colofon Dit is een uitgave van: Discriminatie.nl Provincie Utrecht | Art.1 Midden Nederland Merelstraat 2a 3514 CN Utrecht Telefoon: 030 232 8666 Whatsapp: 06 27 35 85 01 Informatie info@art1mn.nl Vormgeving Strak Grafisch Ontwerp Fotografie Jan Cor van Manen © Copyright Discriminatie.nl Provincie Utrecht | Art.1 Midden Nederland Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze opgave mag vermenigvuldigd of overgenomen worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
PROVINCIE UTRECHT
TOELICHTING CIJFERS 2024
Totaal aantal discriminatieregistraties 2019
2020
2021
2022
2023
2024
Meldingen inwoner
368
714
601
473
624
1461
Meldingen plaats voorval
344
460
547
478
580
997
Meldpunten discriminatie
Inwoner provincie Utrecht In 2024 zijn er 1461 meldingen van discriminatie door inwoners van de provincie Utrecht gedaan. Een significante stijging van 134% ten opzichte van 2023. De stijging in aantal meldingen is te verklaren door de naamswijziging van de antidiscriminatievoorzieningen in 2024 naar Discriminatie.nl. Zo ook Discriminatie.nl Provincie Utrecht. Men weet door de betere herkenbaarheid van de naam het meldpunt beter te vinden. Daarnaast zijn er in 2024 een zestal geclusterde meldingen ontvangen die zijn ingediend door de inwoners van de provincie Utrecht. Een geclusterde melding betekent dat meerdere mensen afzonderlijk een melding doen over hetzelfde incident. Dit gebeurt vaak wanneer een bepaalde uitlating of handeling sterke verontwaardiging of bezorgdheid oproept. In totaal hebben 550 inwoners van de provincie Utrecht een dergelijke melding gedaan. Dat is 38% van het totaal. Hieronder volgt een korte toelichting op deze geclusterde meldingen: De Jonge Demissionair minister Hugo de Jonge opende in 2024 het landelijke meldpunt Discriminatie.nl. De Jonge was tijdens de corornapandemie minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De combinatie van ervaringen van uitsluiting vanwege het coronabewijs in de tijd dat De Jonge bewindspersoon was en dat hij het meldpunt opende leidde tot 150 meldingen van inwoners van de provincie Utrecht (10% van het totaal).
Motie Becker VVD-Kamerlid Bente Becker diende een motie in over het bijhouden van gegevens over ‘culturele en religieuze normen en waarden van Nederlanders met een migratieachtergrond’ Dit zou inzicht moeten gaan bieden in de culturele integratie, maar tegenstanders noemden het discriminatie. 163 meldingen waren afkomstig van inwoners van de provincie Utrecht (11% van het totaal).
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2024
4
Johan Derksen Johan Derksen uitte zich in de uitzending van Vandaag Inside over het Friese GL/PvdAkamerlid Habtamu de Hoop. In de uitzending werd gesproken over subsidies voor de Friese taal. Derksen zei in die context over De Hoop: “Die staat toch uit zijn nek te lullen.” “Iemand die in Friesland is geboren, die heeft het recht om erover te praten. Hij is toch geen Fries, kom op zeg.” En later: “Ik ben toch ook geen Surinamer”. 90 inwoners van de provincie Utrecht maakten een meldingen (6% van het totaal). Het OM vond de opmerkingen beledigend maar vervolgde Derksen niet, omdat De Hoop dat niet wilde. Ongehoord Nederland Ongehoord Nederland plaatste een vacature voor een hoofdredacteur. De vacature stond open voor een man of vrouw, geen x. Non-binaire en intersekse personen werden uitgesloten om op de vacature reageren. 101 inwoners van de provincie Utrecht deelden hun zorgen over de vacature (7% van het totaal). Er loopt nog een strafrechtelijke onderzoek. Daarnaast vraagt Discrminatie.nl het College voor de Rechten van de Mens te beoordelen of de vacature in strijd is met de gelijkebehandelingswetgeving. Mona Keijzer In de talkshow ‘Sophie & Jeroen’ gaf Mona Keijzer uitleg over het hoofdlijnenakkoord, waarin strengere integratie-eisen staan. Nieuwkomers moeten tijdens de inburgering meer leren over de Holocaust.
Keijzer zei: “We weten dat daar Jodenhaat bijna onderdeel is van de cultuur,” verwijzend naar landen met een islamitisch geloof. 23 inwoners uit de provincie Utrecht dienden een discriminatiemelding in. Het Openbaar Ministerie oordeelde dat Keijzers uitlatingen beledigend en onnodig grievend waren, maar besloot Keizer niet te vervolgen in verband met vrijheid van meningsuiting. Er werd een artikel 12-procedure opgestart bij het gerechtshof. Het gerechtshof oordeelde net als het Openbaar Ministerie dat de uitlatingen beledigend waren, maar oordeelde dat de context van het publieke debat Keijzer ruimte gaf om zulke uitspraken te doen, waardoor deze niet onnodig grievend waren. Flock Together Utrecht Vogelaarcollectief Flock Together organiseerde een natuurwandeling en stelde de inschrijving open voor alleen mensen van kleur. 23 inwoners van de provincie Utrecht maakten een melding (2% van het totaal). Na contact tussen Discriminatie.nl en het collectief werd de oproep gewijzigd, namelijk dat mensen die zich identificeren als persoon van kleur werden aangemoedigd zich in te schrijven.
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2024
5
Voorval provincie Utrecht Er zijn in 2024 997 meldingen van discriminatie geregistreerd die hebben plaatsgevonden in de provincie Utrecht. In 2023 waren dit er 580. Een stijging van 72%. Bij de incidenten in de provincie Utrecht zijn de geclusterde meldingen over het vogelaarscollectief: Flock Together van invloed op de totalen. Het is aannemelijk dat er bij de andere antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) in het land veel meldingen zijn binnengekomen over de wandeltocht. Helaas kunnen wij hierbij geen exact aantal noemen, omdat er vanwege de privacy geen inzage is in de meldingsomschrijvingen bij de andere ADV’s. Wel leiden we aan het terrein sport/recreatie af (het terrein waarop de geclusterde meldingen toezagen) dat hierop veelvuldig is gemeld en schatten het aantal op 80 meldingen.
6
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2024
Discriminatiegrond 2019
2020
2021
2022
2023
2024
Antisemitisme
1
5
8
6
14
30
Arbeidscontract
0
2
3
3
4
0
Arbeidsduur
2
0
0
0
0
0
Burgerlijke staat
4
7
3
0
3
1
Geslacht (waarvan tegen transgender personen)
29 (5)
43 (7)
30 (3)
54 (19)
64 (17)
95 (22)
Godsdienst
9
5
6
9
8
25
Moslimdiscriminatie
16
21
15
23
22
57
Handicap/chronische ziekte
58
66
80
41
50
87
Herkomst, huidskleur
148
227
213
242
279
475
Leeftijd
19
21
26
12
19
31
Levensovertuiging
2
3
2
3
3
2
Nationaliteit
3
13
7
11
14
23
Politieke gezindheid
0
1
3
2
4
3
Seksuele gerichtheid
37
17
36
46
74
129
Niet-wettelijke gronden
30
39
141
58
53
77
Onbekend
12
10
3
3
10
6
De cijfers over het aantal meldingen op de discriminatiegronden die in de tabel hierboven staan weergegeven betreffen de ervaringen van discriminatie die zich in de provincie Utrecht hebben voorgedaan.
In absolute aantallen valt vooral de stijging bij herkomst/huidskleur op: van 279 naar 475 meldingen. Wederom dient opgemerkt te worden dat het aantal meldingen over de oproep van het vogelaarscollectief van invloed zijn geweest op de totalen. Als we het terrein sport/recreatie afzetten tegenover het jaar 2023, dan schatten wij in dat er rond de 80 geclusterde meldingen op de grond herkomst/huidskleur zijn ingediend naar aanleiding van de oproep van het vogelaarscollectief. Procentueel zien wij een behoorlijke stijging aan meldingen bij de volgende discriminatiegronden: moslimdiscriminatie (van 22 naar 57 meldingen + 159%). Ook op de gronden handicap/chronische ziekte en seksuele gerichtheid is procentueel een behoorlijke toename waarneembaar (beide 74%).
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2024
7
Maatschappelijke terrein 2019
2020
2021
2022
2023
2024
Arbeidsmarkt
93
103
110
101
106
200
Buurt/wijk
23
35
30
36
40
61
Collectieve voorzieningen
43
69
104
90
84
105
Commerciële dienstverlening
52
88
77
49
72
118
Horeca/amusement
16
5
37
35
20
58
Huisvesting
13
29
20
25
32
43
Media en reclame
14
13
15
16
14
17
Onderwijs
24
36
22
22
48
47
Openbare ruimte
27
30
54
53
83
144
Politie/OM
11
20
22
17
23
20
Privésfeer
2
2
8
8
4
14
Publieke/politieke opinie
4
19
13
4
9
22
Sport en recreatie
16
8
35
20
43
133
Overig
1
3
0
0
2
8
Onbekend/niet van toepassing
5
0
0
0
0
7
In 2024 is veruit de meeste discriminatie ervaren op het terrein de arbeidsmarkt (200 meldingen). Maar liefst een stijging van 89% ten opzichte van 2023. Opvallend is ook de stijging op het terrein de openbare ruimte. Wat opviel is dat veel van de meldingen die op dit terrein zijn binnengekomen anoniem en/of door omstanders zijn ingediend. Wij juichen de ontwikkeling toe dat niet alleen slachtoffers van discriminatie melding maken, maar ook omstanders het probleem bij ons aankaarten. Daardoor ontstaat er nog beter inzicht in de mate waarop discriminatie wordt waargenomen en ervaren. De stijging op het terrein horeca is ook met 190% aanzienlijk te noemen. Bij een nadere analyse bleek dat er 11 van de 58 meldingen toezagen op de coronamaatregelen. De meldingen zijn gedaan nadat (destijds demissionair minister) Hugo de Jonge het landelijke meldpunt Discriminatie.nl opende. Relatief vaak wordt er op de terreinen commerciële dienstverlening en collectieve voorzieningen gemeld (respectievelijk 118 en 105 meldingen).
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2024
8
6 3
2
16
3
61
3
105
13
49
18
118
6
32
8
58
7
15
3
8
Huisvesting
4
2
7
3
2
8
Media/Reclame
1
4
1
1
2
1
Onbekend
1 2
5
12
1
Overig
1
4
Politie
3
2 1
1
2
6
3
1
1
1
Publieke/politieke opinie
7
Sport/recreatie
1
1
TOTAAL
1
95
82
1
1
2
3
87
31
5
23
7
30
4
47
1
54
62
144
1
1
8
13
2
20
4
6
3
14
2
13
3
22
77
6
3
121
2
133
505
129
997
ervaren. Naast de geclusterde meldingen op het terrein sport/recreatie wordt er vooral discriminatie vanwege herkomst/huidskleur op de terrein de arbeidsmarkt (87) en in de openbare ruimte (54) ervaren. Discriminatie op seksuele gerichtheid wordt ook vaak in de openbare ruimte ervaren (62 keer), terwijl discriminatie vanwege iemand geslacht of godsdienst voornamelijk op het terrein de arbeidsmarkt wordt ervaren (respectievelijk 35 en 30 keer). Ervaringen van discriminatie op grond van handicap of chronische ziekte zien we vooral terug bij de dienstverlenende instanties (collectieve voorzieningen en
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2024
17
4
Wat opvalt is dat discriminatie op grond van herkomst/huidskleur op alle terreinen wordt
commerciële dienstverlening, gezamenlijk 40 keer).
1
2
4 2
43
19 1
1 2
Privésfeer
200
19
4
4
3
31
14
13
87
40
Commerciële dienstverlening
Openbare ruimte
2
2 1
Horeca/amusement
Onderwijs
Totaal
25
Seksuele gerichtheid
2
7
Ras
4
9
14
Politieke gezindheid
6
Collectieve voorzieningen
6
Onbekend
13
Niet-wettelijke gronden
Leeftijd
18
Nationaliteit
Handicap/chronische ziekte
30
Arbeidsmarkt
Levensovertuiging
Godsdienst
35
Buurt/Wijk
Burgerlijke stat
Geslacht
Terrein/grond
Wijze van discriminatie 2019
2020
2021
2022
2023
2024
Bedreiging
6
9
16
14
25
44
Geweld
6
10
13
16
17
26
Omstreden behandeling
224
291
372
309
319
559
Vijandige bejegening
122
183
178
187
245
410
Overig
2
1
0
0
0
0
Onbekend/niet van toepassing
6
0
0
0
2
4
Elk jaar wordt bijgehouden op welke wijze de discriminatie wordt ervaren. Over het algemeen wordt er vaker een melding gemaakt op de aard ‘omstreden behandeling’ (voorval 559). In veel gevallen betekent dit een ongelijke behandeling ten opzichte van een andere groep. Bijvoorbeeld in de uitwerking van regels, of het geweigerd of uitgesloten worden om van een bepaalde dienst gebruikt te maken. Bij een ‘vijandige bejegening’ kan gedacht worden aan beledigingen (voorval 410). Het aantal meldingen over bedreigingen is nagenoeg verdubbeld het aantal geweldsincidenten is in 2024 gestegen met 9 meldingen.
10
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2024
Werkwijze Provincie Utrecht discriminatie 2019
2020
2021
2022
2023
2024
Alleen registratie
53
68
181
123
264
722
Advies en informatie
232
529
295
224
276
646
Beïnvloeding beleid
8
12
8
5
4
7
Bemiddeling
41
46
41
52
42
55
Bijstaan in procedures
10
8
3
8
23
32
Doorverwijzing
46
50
88
48
32
34
Eigen onderzoek Meldpunt discriminatie
0
1
0
0
1
0
Overig
1
0
0
0
0
0
Van elk dossier wordt bijgehouden hoe de melding is afgehandeld. Bij het behandelen van een melding wordt er samen met de melder gekeken naar welke acties wenselijk én haalbaar zijn. Dit hangt sterk af van het type klacht en de wensen en verwachtingen van de melder. In 722 gevallen is de melding enkel geregistreerd. Dat gebeurt als er geen ondersteuning geboden kan worden, omdat de melding niet onder de gelijkebehandelingswetgeving valt, de melding anoniem is gedaan (veel van de geclusterde meldingen) of men geen heeft behoefte aan een verdere behandeling van de klacht. Door het discriminatievoorval op te nemen in de registraties, komt er wel zicht op de problematiek die door burgers als discriminerend wordt ervaren. De consulenten bieden in deze gevallen vaak een luisterend oor. 646 keer is aan de melders een advies of informatie gegeven. Dat kan een vraag zijn of een discriminatie-ervaring onder de gelijkebehandelingswetgeving valt of bijvoorbeeld een advies voor eigen handelen. Een andere afhandelingsmogelijkheid is bemiddeling (55 keer). Bij een bemiddeling wordt geprobeerd om antwoord te krijgen van de andere partij op de discriminatie-ervaring van de melder. Het beoogde doel is om partijen weer op één lijn te krijgen. Als dat niet lukt, en er is nog voldoende aanleiding om een procedure voort te zetten, kunnen wij de melder ondersteunen in procedures (32 keer).
Bijvoorbeeld bij het College voor de Rechten van de Mens of de Nationale Ombudsman. Hoort een melding niet bij ons thuis, dan wordt de melder (met een warme overdracht) doorverwezen. In 2024 is dit 34 keer gebeurd.
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2024
11