B3. Jaarverslag 2022 LEADER Utrecht-Oost

LEADER Utrecht-Oost Jaarverslag 2022

Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

Jaarverslag 2022 LEADER Utrecht-Oost

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Lokale Ontwikkelingsstrategie (LOS) 3. Interne organisatie 4. Activiteiten 2022 5. Communicatie 6. Aanjagen en beoordelen van initiatieven 7. Inhoudelijke voortgang van de uitvoering 8. Financiële voortgang 9. Evaluatie

Pagina: 2 2 5 7 7 9 12 13 14

Bijlagen: A. Activiteiten en resultaten LEADER Utrecht-Oost 2022 B. Projectideeën overzicht C. Beschrijving projecten D. Cumulatief overzicht ingediende projecten

Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

1

1. Inleiding Dit jaarverslag 2021 beschrijft de uitgevoerde acties, werkzaamheden en de resultaten van het zevende programmajaar van het POP3 Meerjarenprogramma “LEADER Utrecht-Oost”. Dit is net als 2021 een bonusjaar zou je kunnen zeggen, aangezien de oorspronkelijke programmaperiode 20162020 met twee uitvoeringsjaren verlengd is: 2021 en 2022 maken deel uit van de zogenaamde transitieperiode ofwel POP3+. Dit maakte het mogelijk om met middelen uit het nieuwe GLB nog twee jaar langer door te gaan met het huidige LEADER-programma. Het is de bedoeling om in 2023 te starten met een nieuwe programmaperiode, die loopt tot en met 2027. De uitvoering van het huidige LEADER-programma in Utrecht-Oost is in april 2016 gestart, als onderdeel van het Europese Plattelands Ontwikkelings Programma POP3. 2016 en 2017 waren twee moeizame opstartjaren, waarin de verwachtingen bij iedereen (LEADER-groep, coördinatoren, provincie, maar vooral bij potentiële aanvragers) behoorlijk bijgesteld moesten worden. De administratieve vereisten bleken namelijk veel hoger dan voorgaande jaren en dit vroeg om een andere aanpak. De LAG en de beide Plaatselijke Groepen (PG’s) hebben daarom begin 2018 de aanjaagstrategie aangepast: er werd vanaf dat moment gezocht naar ‘stevigere projecten en stevigere aanvragers’ en er is onder voorwaarden meer ruimte geboden voor investeringen in ’stenen’.

Vanaf 2019 kwam LEADER in Utrecht-Oost goed op stoom. De LAG was daarom erg blij met de mogelijkheid om het programma nog twee jaar te vervolgen en deze ‘positieve flow’ in 2021 en 2022 voort te zetten. Waar we in 2020 en 2021 onverwacht te maken kregen met Covid-19 en daardoor moesten omschakelen naar online bijeenkomsten in plaats van fysiek, hadden we goede hoop dat we in 2022 elkaar weer volop “live” konden gaan ontmoeten. En dat is gelukkig ook het geval geweest! De LAG en PG’s konden weer op locatie bij projecten vergaderen, we hebben diverse expedities en bijeenkomsten georganiseerd (waaronder de slotbijeenkomst van het samenwerkingsproject Lokaal Voedsel Utrecht) en we konden eindelijk ook op excursie naar het LEADER-gebied in Wallonië! Daarnaast zijn er in 2022 ook diverse initiatieven ondersteund, deels met ‘meedenkkracht’ vanuit de PG’s en de coördinatoren en deels met projectsubsidie. Er zijn in 2022 vijf subsidieaanvragen ingediend en positief beoordeeld door de LAG. Daarmee staat het totaal aantal projecten dat LEADER-subsidie heeft gehad in Oost Utrecht nu op 36. Aangezien 2022 het laatste jaar is in deze programmaperiode 2016-2022 kunnen we nu ook de balans opmaken.

Vanaf 2016 zijn ruim 300 initiatieven in Oost Utrecht ondersteund vanuit LEADER, vaak met behulp van (mee)denkkracht, en in 36 gevallen dus ook met financiële ondersteuning in de vorm van projectsubsidie. Een mooi resultaat! In dit jaarverslag worden de activiteiten en resultaten van 2022 toegelicht.

2. Lokale Ontwikkelings Strategie (LOS) 2.1 Doelstellingen De LAG LEADER Utrecht-Oost heeft geconstateerd dat er in het gebied nog veel ambities liggen om nieuwe initiatieven op te starten rond de thema’s waar LEADER zich in deze programmaperiode voor inzet. De LAG heeft daarom besloten om de hoofddoelstellingen en thema’s uit de LOS ook in de transitieperiode POP3+ (2021 en 2022) ongewijzigd voort te zetten. De hoofddoelstelling van het LEADER programma in Utrecht-Oost is: “Het versterken van de gebiedsgerichte economie en het ontwikkelen van het platteland en een duurzame landbouw, in samenhang met de omliggende stedelijke gebieden”. Hierbij richt het LEADER-programma zich op de volgende twee hoofdthema’s: 2

1. Platteland en ommestad: Versterken van de stad-land relatie met bijzondere aandacht voor voedsel, recreatie en educatie. Doel hierbij is het bij elkaar brengen van vraag uit de stedelijke gebieden en aanbod vanuit het platteland. De doelstellingen nader gespecificeerd naar subthema, zijn als volgt: A. Voedsel: afstemmen van de vraag naar lokaal voedsel van de ommestad met het aanbod van het platteland; B. Recreatie: afstemmen van het recreatieaanbod op het platteland op de vraag vanuit de ommestad en/of aan het zichtbaar maken van het aanbod; C. Educatie: het overbrengen van informatie over de productie van voedsel en natuur & landschap. 2. Innovatie met bijzondere aandacht voor duurzame energie en sociale innovatie. Hierbij is het doel om een innovatieve cultuur te stimuleren in ondernemerschap en burgerschap en zorg voor elkaar, samen met een faciliterende lokale overheid. De doelstellingen nader gespecificeerd naar subthema, zijn als volgt: A. Zelforganisatie: ontplooien van een vernieuwende vorm van zelforganisatie van boeren, burgers en bedrijven op het platteland; B. Sociale innovatie: het vinden van innovatieve financieringsvormen voor maatschappelijke functies en het op vernieuwende wijze oplossen van maatschappelijke vraagstukken; C. Duurzame energie: ontplooien van innovatieve methoden voor het opwekken, opslaan en gebruik van duurzame energie.

De LAG heeft in 2021 en 2022 benadrukt dat er bij zorginitiatieven echt sprake moet zijn van een vernieuwend concept. 2.2 Strategie

Bij de werkwijze die de LAG in Utrecht-Oost wil hanteren om de gebiedsgerichte economie te stimuleren, staan de volgende zaken centraal, dus ook in 2022: - Samenwerken tussen de organisaties en publieke en private actoren in het gebied door partijen te verbinden en vertrouwen op te bouwen; - Eigen initiatief van bewoners en ondernemers in de streek en dit actief verbinden met stedelingen eromheen; - Nieuwe verdienmodellen (die inkomsten voor ondernemers en werkgelegenheid opleveren én voordeel voor de gehele streek); - Het economische speelveld bestaat uit de combinatie van platteland (= landbouw + cultuurhistorie+ natuur + landschap) en stedelijke gebieden. Deze combinatie biedt de grootste meerwaarde: van de stad voor het platteland en van het platteland voor de stad. - We richten ons meer op het verbinden van initiatieven en in gang zetten van processen met lange termijn perspectief (duurzaam), dan op investeringen in hardware en fysieke elementen.

2.3 Samenwerking Samenwerkingsproject Lokaal Voedsel Utrecht Het samenwerkingsproject Lokaal Voedsel Utrecht, dat samen met LEADER Weidse Veenweiden wordt uitgevoerd, is in 2019 gestart en in 2022 afgerond. Doel van dit samenwerkingsproject was het uitwisselen van kennis en versterken van LEADER strategie rond het thema Lokaal Voedsel: het verbinden van vraag en aanbod. Het projectteam heeft in samenspraak met de projectgroep (waarin leden van beide LEADER-groep en zitting hebben) Slotbijeenkomst/ Talkshow op 14 maart 2022

3

gewerkt aan het geven van een impuls aan lopende initiatieven en het leggen van verbindingen tussen producenten en zakelijke afnemers. De Lokaal Voedsel Makelaar (die vanuit dit project actief is) heeft hier een belangrijke rol in vervuld. Covid-19 gaf in dit project uitdagingen (er moest omgeschakeld worden van fysieke bijeenkomsten naar online kennismaking en kennisuitwisseling) maar ook kansen (de belangstelling voor voedsel van dichtbij nam door de pandemie enorm toe). Er is voor gekozen om de slotbijeenkomst van dit project in hybride vorm te laten plaatsvinden, en wel als “Talkshow” op 14 maart 2022 met 50 gasten in de zaal en ruim 100 online deelnemers. De einddatum van het project is daarom opgeschoven naar juli 2022. Sinds oktober 2020 heeft provincie Utrecht de rol van penvoerder bij dit project overgenomen van Gebiedscoöperatie O-gen. De projectgroep vergaderde in 2022 (in het kader van het LEADER-project) op 4 februari, 24 maart en 25 juni. Op 7 februari vond de uitwisselingsbijeenkomst plaats over dit samenwerkingsproject tussen de LAG’s Utrecht Oost en Weidse Veenweiden. Kijk hier voor alle resultaten van dit project en tevens een impressie van de slotbijeenkomst. Samenwerking en kennisuitwisseling met andere LEADER-gebieden Vanwege Covid-19 hebben er in 2020 en 2021 niet veel samenwerkingsactiviteiten buiten de provinciegrens plaatsgevonden.

Omdat 2022 het laatste uitvoeringsjaar van deze periode is, waren veel LEADER-gebieden in Europa al bezig met de voorbereidingen op de nieuwe periode en was er daardoor weinig tijd voor nieuwe samenwerkingsactiviteiten. Voor samenwerkingsprojecten was de resterende tijd helaas te kort. Wat er wél plaatsvond is het volgende: • Op 7 februari 2022 heeft een online uitwisselingsbijeenkomst plaatsgevonden met de Aanjaaggroep LEADER Weidse Veenweiden. Tijdens deze ‘inter-evaluatiebijeenkomst’ vond een zelfevaluatie plaats van de PG’s waarbij terug is gekeken en vooruit is geblikt. • Op 10 maart heeft er een bestuurlijk afstemmingsoverleg plaatsgevonden tussen de voorzitters van LEADER Utrecht Oost en LEADER Weidse Veenweiden. • In mei 2020 heeft de LEADER-coördinator informatie uitgewisseld met de Franse Marie-Dorothée Sabatier. Zij is ambtelijk medewerkster van het Franse ministerie van Landbouw en Voedsel en deed onderzoek naar de werkwijze van verschillende LEADER-gebieden in Europe en wilde meer weten over de werkwijze en projecten van LEADER Utrecht Oost. Tevens heeft ze in juni enkele LEADER-projecten bezocht in Utrecht Oost.

• De excursie naar het LEADER-gebied Pays des Condruses in Wallonië, België, die eigenlijk al in maart 2020 zou plaatsvinden maar vanwege Covid meerdere keren is uitgesteld, kon in 2022 eindelijk plaatsvinden! Dit Belgische LEADER-gebied heeft ook duurzaamheid en lokaal voedsel als doelstellingen en een aantal inspirerende projecten die daar aan bijdragen. Daarnaast ontwikkelt en coördineert de LAG in Wallonië ook zelf projecten. Op 8 september 2022 bracht een delegatie vanuit LEADER Utrecht Oost en LEADER Weidse Veenweiden per touringcar een bezoek aan Pays des Condruses. Lees hier het verslag.

Bezoek aan LAG Pays des Condruses, Wallonie, 8 september 2022 4

3. Interne organisatie 3.1 LAG De samenstelling van de LAG LEADER Utrecht Oost is in 2022 ongewijzigd. Op 31-12-2022 was de samenstelling als volgt: Naam Netwerk Deelname van-tot Ruud van Bennekom Voorzitter LAG/ Gemeente Bunnik 2019-heden Petra Doornenbal Vice-voorzitter LAG/ Gemeente Renwoude 2020-heden Huub van der Maat Terecht Anders, Local2Local Start-heden Herman Wierenga Platform Stadslandbouw Zeist Start-heden Henk Davelaar ANV Vallei Horstee Start-heden Cor Holtackers Food ID/ Het Lokaal Start-heden Ruud Waltman NME Start-heden Martijn van Dijk LTO Noord afdeling Eemland/ Rabobank Start-heden Totaal aantal stemgerechtigde LAG leden: 8 Aantal stemgerechtigde publieke leden: 2 (25 %) Aantal stemgerechtigde private leden: 6 (75 %) De LAG vergaderde in 2022 vier keer: op 11 mei, 4 juli, 29 augustus en 17 oktober. De vergaderingen stonden in het teken van het toetsen van (bij RVO ingediende) projecten, de voortgang van de lopende projecten en de communicatie over het LEADER-programma. Verder is er gesproken over de evaluatie, de uitvoering van de transitieperiode en de toekomst van LEADER. Er zijn in 2022 vijf (5) uitvoeringsprojecten beoordeeld door de LAG. Ze kregen allemaal een positief advies. Bij de toetsing van de projecten zijn de procedures gevolgd zoals opgenomen in de LOS.

3.2 Plaatselijke Groepen Naast de LAG, zijn er in Utrecht-Oost ook twee ondersteunende Plaatselijke Groepen (PG’s): PG Vallei en PG Heuvelrug & Kromme Rijn. De PG’s jagen initiatieven aan, geven een voorlopig oordeel over de haalbaarheid van een nieuw initiatief en helpen initiatiefnemers (samen met de coördinator) op weg bij de nadere uitwerking van hun project. Verder denkt en helpt de PG mee bij de communicatie over het LEADER-programma en de projecten en de monitoring en evaluatie hiervan. Beide PG’s hebben in 2022 vier keer vergaderd, waarvan drie keer gezamenlijk: 9 maart (PG Heuvelrug & Kromme Rijn), 11 maart (PG Vallei), 11 mei (beide PG’s), 15 september (beide PG’s) en 9 november (beide PG’s). De vergaderingen vonden iedere keer plaats bij een ander LEADERproject, zodat voorafgaand aan de vergaderingen ook het betreffende project bekeken kon worden en de initiatiefnemer hierover kon vertellen. PG op bezoek bij De Veldkeuken in Bunnik 3.3 Coördinatie en penvoerderschap Tot en met 2020 werden de LAG en PG’s ondersteund door de coördinatoren Maike van der Maat en Hans Veurink. Zij zijn in 2016 aangesteld en werden onder aansturing van de LAG ingehuurd door toenmalig penvoerder gebiedscoöperatie O-gen.

Deze organisatie trad op als penvoerder van de LAG en was namens de LAG de begunstigde en verantwoordelijke partij voor de subsidie voor de beheeren proceskosten en daarmee ook de inhuur van de coördinatoren. Omdat Gebiedscoöperatie O-gen eind 2020 haar werkzaamheden heeft gestaakt, is het penvoerderschap in oktober 2020 overgedragen 5

aan de provincie Utrecht. De rolverdeling tussen LAG, coördinator en penvoerder is hierbij ongewijzigd gebleven. Provincie Utrecht heeft het besluit genomen om in 2021 vaststelling aan te vragen voor de subsidie voor de proceskosten en deze kosten voor proces voortaan zelf te bekostigen. Provincie heeft er voor gekozen om één coördinator per LEADER-gebied in te huren. Maike van der Maat fungeert vanaf mei 2021 als coördinator voor beide deelgebieden (Vallei en Heuvelrug & Kromme Rijn) in Utrecht Oost. 3.4 Provincie Utrecht Provincie Utrecht heeft de LAG LEADER Utrecht Oost ingesteld als formeel adviesorgaan van de provincie. De provincie handelt ook de subsidieaanvragen van LEADER af. Sinds oktober 2020 treedt de provincie Utrecht tevens op als penvoerder voor de LAG. Daarom vindt ongeveer zes keer per jaar afstemmingoverleg plaats tussen de LEADER-coördinatoren in Utrecht (Utrecht Oost, Weidse Veenweiden en Polders met Waarden) en de provincie. Tijdens dit overleg worden vooral praktische zaken afgehandeld over de voortgang van het LEADER-programma en de afhandeling van aanvragen en rapportages van individuele LEADER projecten. Sinds de zomer van 2022 vindt er apart overleg plaats tussen de LEADER-coördinator en de contactpersoon van het subsidieloket om de projecten door te nemen.

Ook is er regelmatig separaat overleg met de financiële contactpersoon van de provincie om de financiële stand van zaken mbt de uitvoering van het LEADER-programma door te nemen. Nu de provincie ook de rol van penvoerder heeft, vindt er tevens afstemming met de provincie plaats over de proceskosten van LEADER Utrecht-Oost, zoals administratieve zaken en opdrachten. Hiertoe vindt sinds 2022 een wekelijks afstemmingsoverleg plaats met de vaste contactpersoon van de provincie. Op 31 maart heeft er een bestuurlijk afstemmingsoverleg plaatsgevonden tussen de LEADERvoorzitters van LEADER Utrecht Oost en Weidse Veenweiden en gedeputeerde Mirjam Sterk van de provincie Utrecht. Ook hebben de voorzitters van beide LEADER-gebieden in de provincie Utrecht op 13 april en op 10 november overleg gehad met de ambtelijke contactpersonen van de provincie, waarin is bijgepraat over de stand van zaken omtrent de huidige periode, de evaluatie door de provincie en de aanloop naar de nieuwe periode. 3.5 LEADER Netwerk Nederland (LNN) De 20 LAG’s in Nederland werken samen onder de naam ‘LEADER Netwerk Nederland’. Dit is een informeel netwerk zonder statuut. Het doel van de samenwerking is het actief vergaren en delen van relevante kennis, ervaringen en ‘best practices’ uit andere lidstaten c.q.

van Europese instituties, instellingen en organisaties, die concreet bijdragen aan de deskundigheidsbevordering van de LAG’s. Een afvaardiging van LNN heeft namens de Nederlandse LEADER-groepen de Europese bijeenkomsten bezocht. Bijvoorbeeld de bijeenkomsten van het European Network for Rural Development (ENRD), zoals de bijeenkomsten van de National Rural Networks (NRN) en bijeenkomsten over LEADER in het toekomstige Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB). Vertegenwoordigers van LNN leveren ook input bij landelijke overleggen in Nederland ter voorbereiding op het nieuwe LEADER-programma en zij koppelen informatie terug hierover naar de LEADER-coördinatoren. In 2022 heeft iedere eerste dinsdagochtend van de maand het online ‘LEADER-koffie-uurtje’ plaatsgevonden: een online afstemmingsmoment voor LEADER-coördinatoren in heel Nederland waarin kennis en informatie wordt uitgewisseld. Ook is er een gezamenlijke Dropbox waar informatie gedeeld wordt, o.a. over monitoring, evaluatie, jaarverslagen, rapportages etc. Verder heeft LNN op 19 april een online inspiratiebijeenkomst over het schrijven van een LOS georganiseerd.

6

3.6 ELARD LEADER Utrecht-Oost is, samen met alle andere LEADER-gebieden in Nederland, lid van ELARD. ELARD is een onafhankelijke Europese koepelorganisatie voor LEADER. ELARD behartigt de belangen van LEADER binnen Europa en neemt nu het voortouw om de rol van LEADER in het toekomstige programma van 2023-2027 zo goed mogelijk voor het voetlicht te brengen. Ook ondersteunen zij LAG’s bij hun lobby richting de nationale overheid. De Nederlandse LAG’s worden op bijeenkomsten van ELARD veelal vertegenwoordigd door afgevaardigden van LEADER Netwerk Nederland. 3.7 Netwerk Platteland Netwerk Platteland faciliteert de landelijke afstemmingsoverleggen tussen de LEADER-coördinatoren en provincies. Tevens faciliteert NP de organisatie van de landelijke LEADER-dag (die in 2022 helaas niet gehouden is) en de landelijke POP3-dag (op 18 januari). De LEADER coördinator van Utrecht Oost heeft deelgenomen aan de bijeenkomsten van het landelijke LEADER-coördinatorenoverleg op 8 maart, 9 juni, 12 september en 7 december.

4. Activiteiten 2022 In bijlage A. is een totaaloverzicht weergegeven van de geplande en uitvoerde activiteiten in 2022.

5. Communicatie 5.1 Communicatiemiddelen LEADER Utrecht Oost communiceert op diverse manieren over haar activiteiten en projecten. •

•

• •

•

Via de website www.leaderutrechtoost.nl. Hierop is het laatste nieuws te vinden en tevens een overzicht van alle lopende en afgeronde projcten. De website is regelmatig geactualiseerd en ook nieuws over LEADER-projecten, - activiteiten en bijeenkomsten wordt op de website vermeld. Nieuws over LEADER is eveneens vermeld in de online Nieuwsbrieven van LEADER Utrecht Oost die via Mailchimp worden verzonden. In 2022 zijn 13 Nieuwsbrieven verzonden. Tevens wordt regelmatig nieuws gedeeld via de Facebookpagina https://www.facebook.com/LeaderUtrechtOost. Samen met LEADER Weidse Veenweiden hebben we een Infographic gemaakt, waarin een globaal overzicht is gegeven wat LEADER is en wat de resultaten in de provincie Utrecht zijn. Zie https://leaderutrechtoost.nl/nieuwe-flyer/. Eind 2022 hebben we een projectenkaart gemaakt (op papier en online) met een overzicht van alle projecten in de periode 2016-2022. Zie https://leaderutrechtoost.nl/kaart/ (online kaart) en Brochure resultaten LEADER Utrecht Oost 2016-2022 (papieren kaart).

5.2 Publiciteit Er zijn in 2022 drie persberichten over LEADER verzonden naar regionale en lokale media. Dit betrof zowel een oproep tot het indienen van nieuwe projecten als aankondigingen van bijeenkomsten en Expedities. In alle berichten is beknopte info over LEADER gegeven, een oproep gedaan om initiatieven voor te dragen en is verwezen naar de website voor meer informatie. Verder zijn er vier persberichten

7

geplaatst in de nieuwsbrieven van LaMi, Energie van Utrecht en in de AVP-nieuwsbrief van de provincie Utrecht. 5.3 Presentaties, netwerken en bijeenkomsten Tijdens diverse bijeenkomsten van gebiedspartners of voor specifieke doelgroepen is er informatie verstrekt over LEADER. Bijvoorbeeld tijdens de VNG-informatiemarkt voor nieuwe gemeentebestuurders op 7 april in het provinciehuis, de bijeenkomst van U-thuis over energietransitie op 12 mei en de bijeenkomst op 5 oktober van LaMi voor jonge agrariërs. Ook is er uitleg over LEADER gegeven aan de plattelandscoaches (10 januari), diversie organisaties die met duurzame energie bezig zijn (2 maart) en aan het AVP-team van de provincie (10 mei). Verder hebben de leden van de Plaatselijke Groepen (PG’s) en de LAG zoals gewoonlijk binnen hun eigen netwerken informatie over LEADER verstrekt. Ook organiseerde LEADER Utrecht Oost samen met de provinciale regeling Leefbaarheid Kleine Kernen (LKK) twee ‘Meedenk en Informatie Café’s op 7 en 8 februari. In deze online Café’s is uitleg en inspiratie gegeven over diverse subsidiemogelijkheden voor ‘initiatieven van onderaf’. Op 22 november vond een vergelijkbaar Meedenk en Informatie Café plaats, met LKK en LEADER Weidse Veenweiden.

Deze avond zijn niet alleen LEADER en LKK toegelicht, maar was er ook aandacht voor ondersteuning vanuit de KNHM, de plattelandscoaches en het provinciale programma Energietransitie. Kijk hier voor de terugblik. Net als in 2021 hebben we ook in 2022 samen met LEADER Weidse Veenweiden diverse Expedities georganiseerd: excursies naar LEADER-projecten in afwisselend Oost en West Utrecht. In Utrecht Oost vonden de volgende zes Expedities plaats: 13 april naar het project van Koffiedik tot Knolselderij van de Fungi Factory in Utrecht, op 17 mei naar het project Buitengewone Varkens bij landgoed Zuylestein in Leersum, 7 juli naar de Dorpstuinderij in Den Dolder, 24 augustus naar het project Lekker Landschap in Langbroek, 5 september naar de projecten Zeldert Werkt en Windwheeler in Hoogland en 18 oktober naar Herenboerderij Nieuw Bureveld in De Bilt.

Impressie van de verschillende Expedities 8

6. Aanjagen en beoordelen van initiatieven 6.1 Projectideeën Op basis van de in hoofdstuk 5 genoemde communicatie- en aanjaagactiviteiten, is in het gebied kenbaar gemaakt dat initiatiefnemers hun idee bij LEADER kunnen melden. De leden van de PG’s en de coördinator hebben daarnaast ook ‘hun voelsprieten uitgestoken’ om projectideeën op te sporen. Initiatieven waarvan zij dachten dat deze kansrijk voor een LEADER-bijdrage zouden kunnen zijn, zijn doorgespeeld aan de LEADER-coördinator. Ook via provincie, gemeenten en andere gebiedsorganisaties zijn ideeën doorgezet naar de LEADER-coördinatoren. In 2022 hebben zich in totaal 36 initiatiefnemers gemeld met een projectidee. Een overzicht van de initiatieven is weergegeven in bijlage B. De initiatiefnemers zijn door de LEADER-coördinator geïnformeerd over de mogelijkheden, voorwaarden en de te volgen procedure. Na dit eerste contact hebben 21 van deze 36 initiatiefnemers afgezien van verdere stappen bij LEADER (nrs 16 t/m 36 in bijlage B). Sommige ideeën droegen onvoldoende bij aan de LEADER-doelstellingen of voldeden niet aan de voorwaarden. Andere aanvragers zagen op tegen de administratieve lasten die gemoeid zijn bij een LEADER-aanvraag of vonden de aanvraagprocedure teveel tijd in beslag nemen (dit strookte niet met hun projectplanning).

Of ze zijn doorverwezen naar een andere organisatie of fondsen om hun idee te helpen bewerkstelligen. Dus ook initiatiefnemers die geen subsidieaanvraag bij LEADER hebben ingediend, zijn door LEADER op weg geholpen bij de verdere uitwerking van hun project! 7 initiatiefnemers hebben na het contact met de LEADER-coördinator en/of PG-leden in 2022 nog geen vervolgstappen ondernomen (nrs 9 t/m 15 in bijlage B). Zij hebben nog geen startformulier aan de PG’s voorgelegd. Mogelijk kunnen deze initiatiefnemers in de nieuwe LEADER-periode (vanaf 2023) nog een mogelijkheid om een uitgewerkt projectidee aan de PG’s voor te leggen. De LEADER-coördinator onderhoudt contact met deze initiatiefnemers. 8 Projectideeën (nrs 1 t/m 8 in bijlage B) zijn door de initiatiefnemer uitgewerkt in een startformulier, voorgelegd aan de PG’s en kregen een eerste positieve inschatting. In hoofdstuk paragraaf 6.2 is dit nader toegelicht. 6.2 Projecten Zoals in paragraaf 6.1 is aangegeven, zijn er van de 36 initiatieven die zich hebben gemeld, 8 initiatieven uitgewerkt in een startformulier en voor een eerste inschatting op kansrijkheid voorgelegd aan de PG’s. Ze zijn allemaal als kansrijk beoordeeld en hebben diverse tips en aanbevelingen meegekregen van de PG en de LEADER-coördinator. Per projectidee is een PG-lid aangewezen als meedenker, die inhoudelijk meedenkt bij de verdere uitwerking van het plan.

Vijf van de als kansrijk beoordeelde initiatieven zijn uiteindelijk in 2022 als formele subsidieaanvraag ingediend bij RVO. Deze projecten zijn in 2022 ook getoetst door de LAG en met een positief advies van de LAG in behandeling genomen bij provincie/ RVO. Overzicht van de uitvoeringsprojecten waarover in 2022 advies is uitgebracht door de LAG: Naam project (naam waaronder het project bij het RVO bekend is) Inrichting De Beweeg- en Ontmoetingstuin Achterveld Graanmolen voor Utrechts graan Ons Dorpje Overeind Ontwikkeling de Willemshoeve - Samen van Waarde Bloeizone 't Goy

9

Zaaknummer. (proj.nr. bij RVO indien bekend) UT-00337 UT-00338 UT-00352 UT-00353 UT-00358

Advies (pos./neg.) Positief Positief Positief Positief Positief

Een beschrijving van de projecten is te vinden in bijlage C. In totaal zijn er op 31-12-2022 34 projecten beschikt (inclusief 1 samenwerkingsproject) en nog twee aanvragen in behandeling bij RVO/ subsidieloket. 10 projecten zijn inmiddels definitief vastgesteld na het indienen van de eindrapportage. Het cumulatieve overzicht van uitvoeringsprojecten Leader Utrecht-Oost per 31 december 2022 is hieronder weergegeven. N.B. groene bedragen zijn definitief vastgestelde bedragen (na eindafrekening) project nr.

projecten uitgevoerd/in uitvoering

Aanvraag ingediend

Aanvraag beschikt

1

16248000002

29-4-2017

1-12-2017

2

16248000008

CO2 neutraal monument door warmteopslag in mestput Waterfort: watereducatie op fort Lunet aan de Snel Zorg en Welzijn Netwerk Schalkwijk & Tull en 't Waal Samenwerkingsproject Lokaal Voedsel 3.0 De Oude Bieb Buurthuiskamer Natuurlijk Heel leuk WindWheeler Lerend netwerk "Het Boerenambacht" Mijn Boerderijtje Samen zorgen voor Nieuw Wulven Verbonden Buurt

1-10-2017

3-4-2018

3

16248000010

4

17423000008

5

UT-00013

6 7 8

UT-00098 UT-00099 UT-00101

9 10

UT-00102 UT-00103

11

UT-00140

12

UT-00141

13

UT-00282

14 15

UT-00285 UT-00286

16

UT-00288

Geraamde projectkosten in €

EU bijdrage in €

26.497,50

0

113.790,60

25.000,00

124.614,66

9.383,87

261.566,00

65.391,50

5-6-2018

31-8-2018

23-1-2018

16-11-2018

30-10-2018

9-7-2019

14-2-2019 14-2-2019 15-2-2019

24-7-2019 28-6-2019 3-7-2019

95.649,46 244.312,50 60.025,00 139.405,55

23.912,36 60.000,00 15.000,00 34.851,39

15-2-2019 15-2-2019

19-7-2019 15-8-2019

295.824,41 186.007,00

40.000,00 46.500,00

15-7-2019

13-12-2019

269.567,36

67.391,84

15-7-2019

11-6-2020

197.989,50

49.497,37

14-9-2019

20-2-2020

58.130,00

14.533,00

6-11-2019 15-11-2019

16-6-2020 2-4-2020

132.500,00 145.646,08

31.250,00 31.000,00

15-11-2019

2-6-2020

54.855,00

13.713,75

12-2-2020

28-5-2020

261.954,75

65.469,00

UT-00292

REVU: beleving cultuurhistorie door kunst Een moestuin op de Soester Eng 1 Kilometer dijk Veilige groeiplek voor voortijdige schoolverlaters Holland Dichtbij Amersfoort Herenboerderij Nieuw Bureveld Zeldert werkt

15-6-2020

12-9-2020

57.630,86

14.407,71

19

UT-00293

Beleefboerderij Schalkwijk

12-6-2020

3-11-2020

404.000,00

100.000,00

20

UT-00294

De Kromme Rijn vertelt

13-6-2020

6-10-2020

400.114,00

100.000,00

21

UT-00295

Turfweide Veenendaal

15-6-2020

6-10-2020

449.425,15

100.000,00

22

UT-00297 UT-00298

Maarsbergen voor Elkaar

15-9-2020

8-4-2021

124.570,00

30.000,00

Lekker Landschap Kromme Rijn Weet wat je eet! Buitengewone varkens Pilot Fieldlab Wijkerbroek

15-9-2020

24-3-2021

144.610,00

36.152,50

15-9-2020

15-6-2021

100.192,53

25.048,13

15-9-2020

13-4-2021

131.589,00

32.897,24

17 UT-00290 18

23 24

UT-00299 25

UT-00300

10

26 27

UT-00302 UT-00309

28

UT-00311

29

UT-00310

Van koffiedik tot knolselderij Dorpstuinderij Den Dolder

15-11-2020

6-4-2021

12-5-2021

23-11-2021

179.530,00 121.316,90

35.000,00

Merkversterking Grebbelinie Voedselbosjes

15-6-2021

7-12-2021

94.332,00

15-6-2021

11-1-2022

135.000,00

33.750

28-11-2021

11-4-2022

200.000,00

50.000,00

29-11-2021

15-3-2022

300.000,00

75.000,00

1-4-2022

27-9-2022

107.343,00

25.000,00

15-4-2022

5-9-2022

57.576,06

12.500,00

15-7-2022

2-11-2022

97.400,91

24.350,22

158.000,00

39.500,00

306.260,97

75.000,00

6.237.226,75

1.450.082,88

25.000

30 UT-00332 31

UT-00333

32 UT-00337 33 UT-00338 34

UT-00352

35 UT-00353 36

UT-00358

Natuurschuur op Tuinpark Laakzijde Droom van Schalkwijk Inrichting De Beweeg- en Ontmoetingstuin Achterveld Graanmolen voor Utrechts graan Ons Dorpje Overeind Ontwikkeling de Willemshoeve - Samen van Waarde Bloeizone 't Goy

23.583,00

9-9-2022 21-9-2022 Totaal Beschikbaar (t/m 2022)

1.548.000,00

% Benut

94 %

Met de aanvragen die in 2022 zijn ingediend, is in totaal 94 % van het (totaal in 2022) beschikbare budget voor uitvoeringsprojecten en samenwerkingsprojecten benut. Het resterende budget is in oktober 2022 door de LAG beschikbaar gesteld aan het andere Utrechtse LEADER-gebied Weidse Veenweiden, aangezien zij daar wat budget tekort kwamen. Op deze wijze is 100 % van het beschikbare EU én provinciale budget van LEADER Utrecht Oost tbv projecten benut in de provincie Utrecht. Bij een paar projecten die in 2022 beschikt zijn, heeft er een startgesprek plaatsgevonden tussen de aanvrager en de medewerker van het provinciale subsidieloket, waarin de aanvrager administratieve handreikingen heeft gekregen voor de uitvoering van het project. De ‘meedenker’ vanuit de Plaatselijke Groep, blijft ook als ambassadeur bij de inhoudelijke uitvoering van het project betrokken en zal hierover door de aanvrager worden geïnformeerd. Deze ambassadeur zal in samenspraak met de LEADER-coördinator de PG’s en de LAG op de hoogte houden van de voortgang.

11

7. Inhoudelijke voortgang van de uitvoering Resultaten t.o.v. de indicatoren uit de LOS In de tabel hieronder zijn de indicatoren en beoogde resultaten weergegeven die in de LOS (Lokale Ontwikkelings Strategie) zijn opgenomen. Hierbij is weergeven hoe de diverse activiteiten en projecten hebben bijgedragen aan deze doelstellingen. In bijlage D is weergeven in hoeverre de overige doelen mbt de indicatoren reeds bereikt zijn door middel van de lopende uitvoeringsprojecten en samenwerkingsprojecten. Hieronder een samenvatting daarvan. Indicatoren en resultaten (meetbare doelstellingen)

Streefwaarde in LOS (gehele periode)

Realisatie (cumulatief)

36 3

31 4,3

Zie bijlage C en D

15

37

Bovenregionale initiatieven of samenwerkingsprojecten

3

4

Intervisiegroep van (gemeente)ambtenaren ter bevordering van ontwikkelingsplanologie

1

3

Startbijeenkomsten (14-9 en 16-11 2016)/ Bijeenkomst Zorg (9-10-2017)/ Ambtelijke bijeenkomst zorg (22-5-2018)/ Bijeenkomst Duurzame Energie (30-5-2018)/ Infobijeenkomst Vallei (21-11-2018)/ Streekplatform Kromme Rijn (10-12-2018)/ VAB-Café (28-3-2019)/ Informatiebijeenkomsten (23 en 27 mei en 18 en 19 november 2019)/ workshop “Filmpjes en vlogs maken” (8-5-2019)/ O-gen Café Crowdfunding (20-6-2019)/ Workshops Crowdfunding (1-7 en 23-9 2019)/ Bijeenkomst Nieuwe Functies op het platteland (19-2-2020)/ Utrechts LEADER festival (9-3-2020)/ LEADER Café Tiny Houses (23-4-2020)/ LEADER Café Voedsel van Dichtbij (18-6-2020)/ LEADER Cafe’s op 18-2, 23-6 en 14-10 2021/ Expeditie LEADER op 20-9, 27-9, 25-10 en 1-11 2021/ Informatieen Meedenk Cafés op 7-2, 8-2 en 22-11 2022/ Talkshow Lokaal Voedsel Utrecht (14-3-2022), Expeditie LEADER op 13-4, 17-05, 7-07, 24-08, 59 en 18-10 2022 Samenwerkingsproject Lokaal Voedsel/ excursie naar Andernach (18-6-2017)/ Bezoek Bulgaarse LAG (20-6-2019)/ Uitwisseling met LAG Pays des Condruses in Wallonië (8-9-2022) In de Kromme Rijnstreek en in de Vallei zijn ambtelijke themagroepen actief op de thema’s recreatie, duurzaamheid, RO, platteland.

LOS-breed Aantal projecten (totaal) Multiplier (totale investering projecten t.o.v. EU budget projecten) Aantal bijeenkomsten ten behoeve van ontmoeting, kennisuitwisseling en samenwerking binnen en buiten het gebied

Activiteit/ project

Voorlopige inschatting, projecten lopen nog.

Ook de bijdrage van de uitvoeringsprojecten aan de doelstellingen is weergegeven in bijlage D. Hieronder een samenvatting: Uitvoeringsprojecten Indicatoren en resultaten (meetbare doelstellingen)

Stad-platteland Aantal projecten die vraag uit de stedelijke gebieden en aanbod vanuit het platteland bij elkaar brengen, op het gebied van voedsel, recreatie en educatie. Initiatieven waarbij boeren, ondernemers en burgers samenwerken om de voedselketen te verkorten

12

Streefwaarde in LOS

Realisatie (cumulatief)

15

28

1

12

een duurzaam economisch distributie- of afzetmodel van bestaand regionaal voedselaanbod of nieuw aanbod dat past bij de behoefte van de stad een initiatief gericht op samenwerking tussen promotie-organisaties (VVV’s, citymarketing, etc) waardoor het recreatief/ toeristisch aanbod op het platteland beter zichtbaar wordt gemaakt in stedelijke gebieden een initiatief gericht op de ontwikkeling van nieuwe toeristisch-recreatieve arrangementen/ samenwerkingen (door)ontwikkeling van een educatief/ informatief programma Innovatie Aantal projecten die bijdragen aan een innovatieve cultuur in ondernemerschap en burgerschap en zorg voor elkaar, samen met een faciliterende lokale overheid op het gebied van sociale innovatie en duurzame energie een vernieuwend initiatief waarbij de samenleving zich inzet voor “zorg” voor anderen, zodat zij deel kunnen blijven uitmaken van deze samenleving een vernieuwend initiatief waarbij de samenleving zich inzet voor beheer van natuur, landschap en/ of platteland een vernieuwend initiatief waarbij de samenleving zich inzet voor de leefbaarheid van de streek een pilot mbt een vernieuwende financieringsvorm voor maatschappelijke functies en vraagstukken een innovatie met betrekking tot het gebruik, opwekken of opslaan van duurzame energie een initiatief waarbij ondernemers/ organisaties op het platteland samenwerken met stedelijke gebieden om duurzame

energie op te wekken of op te slaan een initiatief waarbij nagestreefd wordt om de (energie)kringloop te sluiten

1

7

1

3

1

8

1

16

10

22

1

8

1

7

1

8

1

3

1

4

1

1

1

3

8. Financiële voortgang Bij de start van dit LEADER-programma was vanuit de EU € 1.550.000 beschikbaar voor LEADER Utrecht-Oost. Dit bedrag moet verdubbeld worden met bijdragen vanuit andere overheden. Er is € 775.000 beschikbaar gesteld vanuit de provincie Utrecht (AVP), overige publieke bijdragen moesten nog worden gegenereerd. De publieke bijdragen moeten worden verdubbeld met privaat geld (of gekapitaliseerde ureninzet). Ten behoeve van de transitieperiode is er in 2021 € 225.000 en in 2022 € 160.500 EU bijdrage toegevoegd aan het uitvoeringsbudget voor projecten, en respectievelijk € 112.500 (in 2021) en € 80.250 (in 2022) provinciaal budget. Dit heeft geresulteerd in de begroting zoals hieronder in de tabel weergegeven. Er is gewerkt met een doorlopende openstelling, dus er is geen subsidieplafond of opengesteld budget per jaar bepaald. Financieringsbegroting voor de gehele programmaperiode (zoals opgenomen in de LOS versie december 2022): Publiek EU 1.482.608,50

Publiek Provincie 514.858,50

Samenwerking

65.391,50

65.391,50

Proceskosten

387.500,00

387.500,00

0,00

0,00

775.000,00

Totaal €

1.935.500,00

967.750,00

967.750,00

2.965.217,00

6.836.217,00

Totaal %

28%

14%

14%

43%

100%

Uitvoeringsbudget projecten

13

Publiek overig 967.750,00

Privaat

Totaal

2.965.217,00

5.930.434,00 130.783,00

In onderstaande tabel is de uitputting van het budget weergegeven per 31-12-2022. Overzicht beschikt budget, cumulatief, stand van zaken 31-12-2022:

Uitvoering projecten Samenwerking

Publiek EU 1.270.190,88

Publiek AVP/Provincie 410.339,26

Publiek overig 859.851,64

65.391,5

65.391,5

0

Privaat

Totaal

2.971.016,99

5.511.398,78

130.783*

261.566

Proceskosten/ 218.594 218.594 0 0 437.188 beheer** Totaal € 1.554.176,38 694.324,76 859.851,64 3.101.799,99 6.210.152,78 Totaal % 25% 11% 14% 50% * Aan het samenwerkingsproject is vanuit LEADER Weidse Veenweiden € 130.783 bijgedragen. Dit is opgevoerd als private bijdrage. **Dit betreft de proceskosten die zijn opgevoerd als POP3-subsidie. Zie toelichting hieronder.

Hierbij moet worden opgemerkt dat voor proceskosten/beheer de kosten staan vermeld die zijn opgevoerd in de POP3-proceskostensubsidie. Provincie Utrecht heeft in 2020 de rol van penvoerder overgenomen van gebiedscoöperatie O-gen en daarmee ook deze proceskostenaanvraag. De provincie heeft er voor gekozen om vanaf eind 2021 deze proceskosten zelf te bekostigen (uit eigen budget). Daarom heeft de provincie in 2022 een verzoek tot vaststelling van de proceskostensubsidie ingediend. De bedragen uit dit vaststellingsverzoek zijn overgenomen in de tabel. In de tabel is te zien dat het streven om op programmaniveau maximaal 30 % van de financiering te laten bestaan uit EU-bijdrage, maximaal 30% publieke financiering (provincie, gemeenten, waterschappen) en tenminste 40% private financiering, ook behaald is. De multiplier van het uitgegeven EU-budget op programmaniveau is 4: met een EU-bijdrage van € 1.554.176 is in totaal € 6.210.153 in het platteland geïnvesteerd.

9. Evaluaties In 2022 hebben meerdere evaluaties plaatsgevonden. De LAG en PG’s hebben zelf een evaluatie gehouden van hun werkwijze en resultaten in de periode 2016-2021. Er is een gebiedsbrede enquête uitgezet en tevens zijn de initiatiefnemers/ projectleiders van projecten bevraagd op hun ervaringen en output. Daarnaast zijn de PG-leden bij diverse projecten langs geweest voor een interview. Ook hebben de LAG- en PG-leden een ‘interevaluatie’ gehouden met de LAG LEADER Weidse Veenweiden. De conclusies en aanbevelingen zijn besproken door de LAG en worden meegenomen bij de voorbereidingen op de nieuwe LEADER-periode. Ook de provincie Utrecht heeft in 2022 een evaluatie laten uitvoeren. Het doel van die evaluatie was om inzichtelijk te maken wat de resultaten zijn van het LEADER-programma 2016-2022 in de provincie Utrecht, op welke manier deze zijn gerealiseerd – kijkend naar de aanpak, organisatie en financieringswijze – en hoe betrokken partijen deze LEADER-periode hebben ervaren. Deze evaluatie is uitgevoerd door bureau EMMA en had dus betrekking op LEADER in de gehele provincie Utrecht (dus ook LEADER Weidse Veenweiden en LEADER Polders met Waarden). De resultaten van deze evaluatie kwamen eind 2022 beschikbaar en zullen begin 2023 door de LAG worden besproken. Ook hiervoor geldt dat aanbevelingen meegenomen kunnen worden bij de voorbereidingen op de nieuwe LEADER-periode.

14

Bijlage A: Activiteiten en resultaten LEADER Utrecht-Oost 2022 Conform de activiteitenopbouw zoals beschreven in de LOS

Groen = activiteit uitgevoerd/ resultaat behaald Oranje = activiteit deels uitgevoerd/ resultaat deels behaald Rood = activiteit niet uitgevoerd/ resultaat niet behaald

Activiteiten

Beoogde resultaten 2022

Behaalde resultaten 2022

1. Uitvoeren van projecten (paragraaf 4.1 in de LOS) • Eerste beoordeling kansrijkheid van ideeën en subsidieaanvragen. • Begeleiden en coachen van initiatiefnemers bij de uitwerking van hun idee • Financieel makelen: uitzoeken waar cofinanciering vandaan kan komen en afstemming met gemeente/ waterschap/ provincie over publieke cofinanciering. • Aanvragers begeleiden bij indienen van een aanvraag en tevens bij rapportage over voortgang en oplevering project • Beheer projectdossiers i.s.m. provincie • Monitoren en evalueren projecten

• Circa 4 á 8 ideeën zijn beoordeeld op kansrijkheid door de PG en/ of coördinator • Circa 4 á 6 ideeën zijn ondersteund bij de uitwerking en vinden van cofinanciering. • Circa 4 á 6 aanvragen zijn volledig uitgewerkt, getoetst en ingediend bij RVO/ provincie voor een steunaanvraag • 31 Projecten zijn ondersteund bij indienen voortgangsrapportage of eindrapportage • Lopende projecten worden gemonitord, effecten worden in kaart gebracht en uitkomsten besproken in vergaderingen PG en LAG

• 36 initiatieven hebben contact gehad met de coördinator en/of PG-leden, zie bijlage B. • 15 hiervan lijken aan te sluiten bij de LEADER doelstellingen • 8 uitgewerkte ideeën zijn besproken in de PG’s en gecoacht bij de verdere uitwerking • 5 aanvragen zijn volledig uitgewerkt, getoetst en ingediend bij RVO/ provincie voor een steunaanvraag • Alle ingediende projecten hebben een ambassadeur vanuit PG en worden vanaf start uitvoering gevolgd. Terugkoppeling hiervan in vergaderingen van PG of per mail • 26 lopende projecten zijn ondersteund bij voortgangs- of eindrapportage cq tussentijdse meldingen • Evaluatie en monitoring heeft in 2022 plaatsgevonden. Effecten zijn in kaart gebracht en uitkomsten besproken in vergaderingen PG en LAG • Er zijn goede afspraken met provincie over indienen van steunaanvragen en rapportages. • Gemeenten in LEADER-gebied kunnen desgewenst cofinanciering bij de provincie stallen. • Provincie biedt icm Covid-19 onder voorwaarden mogelijkheid voor verkrijgen van provinciaal voorschot. • Kleine projecten rondom leefbaarheid kunnen vanuit regeling Leefbaarheid Kleine Kernen bediend worden. Ook is er goede afstemming met andere provinciale regelingen.

• (periodieke) afstemming met RVO/ provincie over indienen van steunaanvragen en rapportages • Afstemming met provincie en gemeenten over stallen gemeentelijke cofinanciering bij provincie • Afstemming met provincie over verlenen van (corona)voorschotten • Projectoverzicht (van ingediende projecten) en projectdossiers worden beheerd • Afspraken met LAG, RVO/ provincie en Netwerk Platteland over het monitoren en evalueren van projecten

• Projectdossiers worden beheerd (schaduwboekhouding, want officiele dossiers zijn bij provincie cq aanvragers) • Lopende projecten worden gevolgd en zijn (voor zover afgerond) in de zelfevaluatie door de LAG en PG geëvalueerd. 2. Samenwerking (paragraaf 4.2 in de LOS) • Stimuleren samenwerking tussen gebiedspartijen bij nieuwe initiatieven • Verkennen van mogelijkheden voor het opzetten van samenwerkingsproject • Organisatie van en medewerking aan excursies en bezoeken van andere LEADER-groepen aan UtrechtOost (tbv kennisuitwisseling) • Organisatie van excursies of uitwisselingsbezoeken naar andere LEADER-gebieden (tbv kennisuitwisseling of opstarten samenwerkingsproject) • Stimuleren samenwerking bij uitvoering plattelandsprogramma’s en -projecten in provincie Utrecht

3. Aanjagen en deskundigheidsbevordering (paragraaf 4.3 in de LOS) • Informatieverstrekking over LEADER • Organiseren themabijeenkomsten (tbv ophalen projectideeën en uitwisselen van kennis) • Informatieverstrekking over LEADER tijdens bijeenkomsten van externe partijen • Deelname aan bijeenkomsten Netwerk Platteland, LEADER Netwerk Nederland, praktijkkringen, etc.

• Initiatiefnemers (circa 15 ) zijn geïnformeerd over (en eventueel in contact gebracht met) mogelijke samenwerkingspartners • 1 samenwerkingsproject wordt afgerond (Lokaal Voedsel Utrecht) • Minimaal 1 Excursie van onze LAG en PG’s aan andere LEADER-gebieden tbv kennisuitwisseling (Wallonie) • Op verzoek van andere LAG’s: uitwisselingsbezoek of excursie van andere regio aan ons gebied

• 36 initiatiefnemers zijn geïnformeerd over (en eventueel in contact gebracht met) mogelijke samenwerkingspartners, zie bijlage B • Samenwerkingsproject Lokaal Voedsel Utrecht is afgerond • Uitwisseling/ excursie Wallonië heeft plaatsgevonden (8-9-2022) • Kennisuitwisseling over LEADER met Franse ministerie van Landbouw en Voedsel (zomer 2022) • Maandelijks kennisuitwisseling tussen LEADERcoördinatoren in Nederland (via LEADER Netwerk Nederland).

• Afstemming met provincie en gebiedspartijen over samenwerking mbt thema’s die raken aan de LEADER-thema’s (bijvoorbeeld voedselagenda) en eerste verkenning naar thema’s voor nieuwe LEADER-periode.

• Er is informatie verschaft over LEADER en samenwerking is gestimuleerd in het gebied • Afstemming en kennisuitwisseling met provincie Utrecht over de Voedselagenda, Voedselbossen/ Agroforestry, Energietransitie, Leefbaarheid Kleine Kernen en nieuwe GLB

• Informatieverstrekking over LEADER op eigen website, social media en middels persberichten • Presentaties over LEADER voor gebiedspartners • Lobby (regionaal, provinciaal en landelijk) voor/afstemming over vereenvoudiging administratieve lasten LEADER-programma in huidige en toekomstige periode

• Informatieverstrekking over LEADER op www.leaderutrechtoost.nl en via LEADER Facebookpagina en persberichten. • Kennisuitwisseling met plattelandscoaches provincie Utrecht en AVP-team provincie • Lobby voor en afstemming over aanloop naar nieuwe LEADER-periode (regionaal, provinciaal en landelijk)

•

Afstemming en lobby omtrent vereenvoudiging en voortzetting LEADER-programma

4. Bestuur en Organisatie LAG (paragraaf 4.4 in de LOS) • LAG en PG-vergaderingen • Secretariaat voering LAG door secretaris/ coördinator • Begeleiding LAG door secretaris/ coördinator • Overgang naar nieuwe LEADER-periode

• 4 Thema-/ netwerkbijeenkomsten/ excursies tbv kennisuitwisseling • Informatieverstrekking over LEADER tijdens bijeenkomsten van externe partijen • Deelname aan bijeenkomsten Netwerk Platteland, LEADER Netwerk Nederland en eventueel ELARD • Verkennen behoefte en mogelijkheden voor nieuwe LEADER-thema’s

• 3 Meedenk- en Informatie Café’s (7 en 8 februari en 22 november), Talkshow Lokaal Voedsel Utrecht (14-3-2022) en 6 excursies (Expeditie LEADER op 13-4, 17-05, 7-07, 24-08, 5-9 en 18-10 2022) • Presentaties over LEADER: VNG-informatiemarkt (7-4), bijeenkomst van U-thuis over energietransitie (12-5), bijeenkomst jonge agrariërs (5-10). • Deelname aan (online) bijeenkomsten van Netwerk Platteland en LEADER Netwerk Nederland • Verkenning naar nieuwe LEADER-thema’s heeft plaatsgevonden tijdens de evaluatie door LAG en PG’s.

• Circa 4 LAG vergaderingen • Circa 4 PG-vergaderingen per deelgebied • Maken van afspraken over samenstelling en inzet LAG en PG’s in nieuwe periode

• 4 LAG vergaderingen • 4 PG-vergaderingen per deelgebied • Er is inzichtelijk welke LAG- en PG-leden hun activiteiten in de nieuwe periode willen voortzetten (of juist stoppen). • Er is een initiatiefgroep die fungeert als klankbordgroep bij de voorbereidingen op de nieuwe periode. • Secretariaatvoering en begeleiding LAG door coördinator

• Secretariaatvoering en begeleiding LAG door coördinator 5. Communicatie (paragraaf 4.5 in de LOS) • Te woord staan initiatiefnemers/ geïnteresseerden • Monitoring en evaluatie LEADER-programma • Overgang naar nieuwe LEADER-periode • Coördinatie communicatie: planning, coördinatie, aansturing

• circa 15 initiatiefnemers/ geïnteresseerden zijn te woord gestaan en geïnformeerd over LEADER • Informatie tbv evaluatie & monitoring is opgehaald in het gebied + resultaten worden gedeeld (ook in relatie tot verkennen behoeften en mogelijkheden voor nieuwe LEADER-periode)

• 36 initiatiefnemers/ geïnteresseerden zijn te woord gestaan en geïnformeerd over LEADER • evaluatie heeft plaatsgevonden, informatie is opgehaald in het gebied (ook verkennen behoeften tbv nieuwe LEADER-periode). Resultaten worden meegenomen bij ontwikkeling nieuwe LOS.

•

Ontwikkeling en aanpassing van communicatiemiddelen zoals nieuwsbrieven, flyers, filmpjes, etc. (dit betreft gedeeltelijk ook aansturing van een externen die dit ontwikkelen) • Effecten van projecten uitdragen en kennis delen • Communicatie over het LEADER-programma en de (effecten van) de LEADER-aanpak en projecten dmv: o Persberichten (indien er nieuws is en gekoppeld aan bijeenkomsten) o Advertorials o Leader in publicaties van anderen, indien gevraagd o Digitale nieuwsbrief o Website o Facebook

• Up-to-date houden informatie over LEADER op website https://leaderutrechtoost.nl/ • Informatie over projecten en nieuws op Facebookpagina: https://www.facebook.com/LeaderUtrechtOost • Minimaal 3 persberichten of advertorials over LEADER of LEADER-projecten • Minimaal 3 LEADER Nieuwsbrieven • effecten van projecten worden uitgedragen via bovenstaande media, in combinatie met excursies en bijeenkomsten en mogelijk ook filmpjes • 1 (digitaal) overzicht met resultaten van LEADER in de periode 2016-2022

• Informatie over LEADER op website www.leaderutrechtoost.nl is up tot date gehouden. • Op de Facebookpagina worden regelmatig berichten geplaatst. • 7 persberichten • 13 x eigen Nieuwsbrief • resultaten en effecten van projecten zijn in beeld gebracht op de website & Social Media en tevens uitgedragen tijdens de 6 Expedities LEADER, de Talkshow op 14 maart, en de presentaties bij VNG, U-thuis en bijeenkomst jonge agrariërs. • Gezamenlijke brochure over resultaten LEADER 2016-2021 in provincie Utrecht met Weidse Veenweiden. • Online projectenkaart op de website • Brochure resultaten LEADER Utrecht Oost 20162022 (papieren kaart).

6. Administratie (paragraaf 4.6 in de LOS) Opstellen en beheer van: • Vergaderverslagen, besluiten en afspraken van de LAG en PG’s • Dossiers van steunaanvragen • Overzicht voortgang uitvoering LOS (doelstellingen/ resultaten, financiële en inhoudelijke projectenoverzichten) • Activiteiten van / door de LAG en PG’s • Jaarplannen en jaarrapportages • Relatiebeheer (contactgegevens betrokkenen, aanvragers, nieuwsbrief etc) • Gemeentelijke cofinanciering Op verzoek meekijken met penvoerder bij verantwoording proceskosten en verplichtingen hieromtrent

Uitvoering projecten: • Overzicht met projectideeën • (schaduw)Administratie projectdossiers • Financiële en inhoudelijke projectoverzichten • Activiteitenplan 2023 • Jaarrapportage 2021 en 2022 • Verslagen van vergaderingen en besluitvorming LAG en PG’s • Overhevelen gemeentelijke reserveringen tbv LEADER naar provincie Proceskosten: Meekijken bij: • Administratie proceskosten • Inkoopdossiers • Aanbesteding uitvoering van werk door derden (indien van toepassing) N.B. verantwoordelijkheid voor administratie proceskosten ligt bij de penvoerder.

Uitvoering projecten: • Overzicht met projectideeën • Administratie projectdossiers • Financiële en inhoudelijke projectoverzichten • Activiteitenplan 2021 en 2022 • Jaarrapportage 2020 • Verslagen van vergaderingen en besluitvorming LAG en PG’s • Overhevelen gemeentelijke reserveringen tbv LEADER naar provincie Proceskosten: • Coördineren declaraties PG en LAG • Afstemming met provincie (als penvoerder) over diensten van derden (opdrachten en facturering) en schaduwboekhouding • Rapportages tbv proceskosten

Overgang naar nieuwe periode

N.B. Inkoopdossiers en zaken mbt aanbesteding worden bijgehouden door penvoerder, evenals administratie

• Maken van afspraken over inhoudelijke en administratieve afronding lopende LEADERprogramma in de jaren 2023/2024/2025

proceskosten. Coördinator kijkt hierbij mee waar wenselijk en nodig.

•Afspraken over inhoudelijke en administratieve afronding lopende LEADER-programma in de jaren 2023/2024/2025: → voor 2023 zijn afspraken met de provincie gemaakt: LAG is ingesteld tot einde periode, inzet coördinator t/m juli 2023. Vanuit Regiebureau POP is nog geen duidelijkheid gegeven over eisen aan inhoudelijke en administratieve afronding van het programma in 2024/2025.

Bijlage C: Beschrijving projecten (cumulatief overzicht) [2017] 1. CO2 neutraal monument door warmteopslag in mestput Van koeienpoep naar warmteopslag Wat doe je met de mestkelder van een monumentale boerderij als er geen koeien meer zijn? Ellen en Gijs Kok hebben het plan opgevat om deze 600 kubieke meter ruimte te gebruiken voor duurzame warmteopslag voor hun bed and breakfast, groepsverblijf en vergaderaccommodatie. Dat sluit aan bij al hun inspanningen voor een energieneutraal huis: ‘nul op de meter’. Zie www.denachtdijk.nl Warmteopslag is niet geheel nieuw, maar de methoden zijn weinig toepasbaar voor monumentale panden, is hun ervaring. De familie Kok is daarom op zoek gegaan naar de beste methode om warmte op te slaan in een grote ruimte zoals de leegstaande mestkelder. Helaas bleek tijdens de uitvoering van dit project dat er (momenteel) geen techniek voorhanden is die én toepasbaar is op deze locatie én financieel rendabel is. Zie projectpagina voor meer info. Totale projectkosten: € 26.500. Bijdrage EU en andere overheden: € 0,- Status: afgerond. 2. Waterfort: watereducatie op fort Lunet aan de Snel Waterfort leert scholieren en volwassenen alles over water Een fort als Lunet aan de Snel renoveren en openstellen voor publiek is belangrijk, nog beter is het om er een nieuwe functie aan te geven.

Aangezien het fort onderdeel is van de Nieuwe Hollandse Waterlinie had Stichting Lunet aan de Snel het thema snel gevonden. Het fort is inmiddels uitgegroeid tot een ‘Waterfort’ waar met name middelbare en basisscholieren een onvergetelijke ochtend of middag beleven. Met dank aan onder meer een LEADER-subsidie is een actief en interactief lesprogramma ontwikkeld rondom allerlei vormen van waterbeheersing en watergebruik. Jongeren krijgen inzicht in uiteenlopende aspecten van water door zelf te experimenteren en te spelen. Het Waterfort hoopt jongeren zo te enthousiasmeren en te inspireren, dat ze later voor een studie in de watersector kiezen. Dit is van nationaal maar ook van internationaal belang. Zie www.waterfort.nl en de projectpagina voor meer info. Of bekijk het projectfilmpje. Totale projectkosten: € 114.000. Bijdrage EU: € 25.000. Bijdragen provincie Utrecht, gemeente Houten en HDSR: € 25.000. Status: afgerond. [2018] 3. Zorg- en welzijn netwerk Schalkwijk en Tull en ’t Waal De Trossel Door de verhuizing van de bibliotheek en de peuterspeelzaal uit het sociaal-cultureel centrum van Schalkwijk kwam er ruimte beschikbaar. In een brainstormsessie ontstond het idee om de ruimte te benutten voor een zorg- en welzijnsorganisatie voor dorpsbewoners die hulp kunnen gebruiken.

Samen met de rooms-katholieke kerk, de hervormde geloofsgemeenschap en de Werkgroep Senioren Schalkwijk werd een plan uitgewerkt. In een dorpsenquête benoemden de dorpsbewoners hun zorg- en welzijnsbehoeften. En maar liefst 170 van de circa 2000 inwoners meldden zich aan als vrijwilliger. Om de oudere bewoners en vrijwilligers bij elkaar te brengen is Dorpscoöperatie De Trossel opgericht. De coöperatie werkt als een netwerkorganisatie. Maatschappelijke organisaties zetten samen met vrijwilligers activiteiten op die het gemeenschapsgevoel versterken, waarmee bewoners elkaar steunen. De koffie-ochtenden met gewoonlijk 60 ouderen zijn een groot succes. Dat geldt ook voor de vervoerservice en het wandelen en fietsen met ouderen. Vrijwilligers doen op verzoek klussen in en om het huis en verzorgen de tuin. Ouderen kunnen hulp krijgen bij het invullen van formulieren en bij het omgaan met de computer. De drie dorpsondersteuners verbinden de uiteenlopende hulpvragen en het zorgaanbod met elkaar. Zie ook www.detrossel.nl en de projectpagina voor meer info. Of bekijk het projectfilmpje. Totale projectkosten: € 124.000. Bijdrage EU: € 93.000. Bijdragen provincie Utrecht en gemeente Houten: € 93.000. Status: afgerond.

1

4. Samenwerkingsproject Lokaal voedsel Utrecht Versterking en opschaling van goede initiatieven Het bewustzijn over voeding en voedsel is aan het veranderen. Mensen willen gezond eten en hechten steeds meer waarde aan de manier waarop hun voedsel is geproduceerd. Bij veel burgers, winkeliers en in de horeca groeit de vraag naar lokaal voedsel. En lokale producenten en boerencoöperaties willen hun aanbod graag in de eigen regio afzetten. Hoe breng je die vraag en het aanbod (business to business) van lokaal voedsel beter en sneller bij elkaar? Om daar achter te komen hebben de Utrechtse LEADER-groepen Utrecht-Oost en Weidse Veenweiden in 2019 de handen ineen geslagen. Onder de noemer “Lokaal Voedsel Utrecht” zijn ze gaan verkennen wat er nodig is om de rol van lokaal voedsel voor zowel producenten als afnemers te versterken. In het samenwerkingsproject zijn aanbieders en afnemers van lokaal voedsel met elkaar in contact gebracht door middel van “meet & match”. Daarnaast zijn er praktijkgerichte leergangen gehouden en was er een ‘Lokaal-voedsel-makelaar’ actief. Zie https://lokaalvoedsel-utrecht.nu/ en de projectpagina voor meer info. Totale projectkosten: € 262.000. Bijdrage EU: € 131.000. Bijdrage provincie Utrecht: € 131.000. Status: vaststelling ingediend en ter beoordeling bij RVO. 5.

De Oude Bieb Buurthuiskamer Buurthuiskamer in de oude dorpsbibliotheek De voormalige dorpsbibliotheek in Achterveld heeft sinds 2018 een nieuwe bestemming. In De Oude Bieb komen drie initiatieven bij elkaar: begeleid wonen voor jongeren, een dagopvang voor ouderen met (beginnende) dementie én De Buurthuiskamer. Deze kamer is een laagdrempelige plek om ‘effe een bakkie te doen’, gezellig bij te praten en nieuwe mensen te ontmoeten. De initiatiefgroep DAVA (Door Achterveld Voor Achterveld) wilde De Buurthuiskamer met keuken beter toegankelijk maken voor mindervaliden en heeft daarvoor subsidie van onder andere LEADER gekregen. Met een goede toegankelijkheid kan De Buurtkamer namelijk nog beter fungeren als het sociale hart van de dorpsgemeenschap. De koffieochtenden trokken na afloop van de verbouwing twee keer zoveel mensen als voorheen. Uit een dorpsenquête blijkt dat er behoefte is aan nog meer activiteiten zoals een middagje bordspellen en een avondje samen koken. Nieuwe activiteiten staan dus nog op stapel. Zie www.doorachterveld.nl en de projectenpagina voor meer info. Of bekijk het projectfilmpje. Totale projectkosten: € 96.000. Bijdrage EU: € 24.000. Bijdrage provincie Utrecht en gemeente Leusden: € 24.000. Status: afgerond. [2019] 6.

Natuurlijk heel leuk Voedselbos en natuurstroken verbinden mensen met natuur De drie ‘natuur-kundigen’ van vof Natuurlijk Heel Leuk uit Wijk bij Duurstede brengen mensen in verbinding met de natuur. Al enige jaren organiseren ze daarvoor activiteiten in en om Wijk bij Duurstede. Een logisch vervolg is de aanleg van een educatief voedselbos met pluktuin. Natuurlijk Heel Leuk wil ook graag bewoners die niet naar hun terrein komen, in contact brengen met de natuur van hun directe omgeving. Ze bedachten de volgende list: leg groene natuurstroken aan in de stad en de dorpen die de nieuwe natuurspeelplekken en andere speelplekken aan elkaar knopen. Het wordt niet alleen speel- en kijk-natuur. In de natuurstroken zullen ook veel eetbare planten en vruchtdragende struiken staan. Mensen en dieren kunnen daarvan genieten. Om ervoor te zorgen dat de natuurstroken en het voedselbos in goede staat blijven, komt er een beheer- en onderhoudswerkgroep waarin niet alleen buurtbewoners actief zijn, maar ook mensen met afstand tot de arbeidsmarkt werkervaring kunnen opdoen. Zie www.natuurlijkheelleuk.nl en de projectenpagina voor meer info. Of bekijk het projectfilmpje.

2

Totale projectkosten: € 245.000. Bijdrage EU: € 60.000. Bijdrage gemeente Wijk bij Duurstede: € 60.000. 7. Windwheeler Innovatief recreëren met de WindWheeler Wie wil er nu niet gezien worden met de WindWheeler? Deze ligfiets heeft een vleugelzeil, met daaraan gemonteerde windmolenwiek, waardoor je kunt fietsen zonder te trappen. Hij rijdt gewoon op de openbare weg. Het is de bedoeling dat je er uiteindelijk ook nog elektriciteit mee kunt opwekken tijdens het rijden. Deze energie kan bij tegenwind gebruikt worden voor de elektrische ondersteuning. En dat maakt tanken of opladen overbodig. Ontwikkelaar Frank Stoter uit Amersfoort wil met deze innovatie mensen op een leuke manier bewustmaken van duurzame energie. De WindWheeler is een bijzondere aanvulling op het recreatieaanbod in de regio. Recreatieondernemers en fietsverhuurbedrijven kunnen de fietsen gaan verhuren, zodat recreanten en toeristen op een andere manier het buitengebied kunnen beleven. Binnen dit project is een prototype gereed en worden in totaal vijf exemplaren ontwikkeld. Zie windwheeler.com en de projectenpagina voor meer info. Of bekijk het projectfilmpje. Totale projectkosten: € 60.000. Bijdrage EU: € 15.000. Bijdrage gemeente Amersfoort: € 15.000. 8.

Lerend netwerk boerenambachten De Ambachtshoeve De Stichting Behoud Oude Werktuigen heeft op Hoeve Groot Zandbrink in Leusden een uitgebreide collectie historische landbouwwerktuigen, die zoveel mogelijk worden ingezet. Er zijn dan ook geregeld demonstraties, waarbij de akkers met de oude werktuigen getrokken door paarden worden bewerkt. Om deze en andere boerenambachten levend te houden is de stichting met steun van LEADER het project Lerend netwerk De Ambachtshoeve gestart. Jong en oud kunnen bij De Ambachtshoeve hun vakmanschap ontdekken, ontwikkelen en er zelf mee aan de slag gaan. Via opleidingen, workshops en trainingen kan iedereen zich scholen in bijvoorbeeld vlegelen, ploegen met het paard en in hout bewerken, wol spinnen, kaas maken, brood bakken, potten bakken en eigen groente en bloemen telen. Zelfvoorzienend en circulair leven is helemaal van deze tijd en oude ambachten vormen daarvoor een dankbare inspiratiebron. Jongeren zijn mogelijk via het agrarisch onderwijs te bereiken. In praktijkonderwijs kunnen ze leren hoe eeuwenoude ambachten de basis vormen van de moderne landbouwtechnieken en kringloop- en natuurinclusieve landbouw. Het lerende netwerk houdt dus op een nieuwe manier de agrarische cultuurhistorie levend en betrekt mensen bij hedendaagse landbouw en voedselproductie. Zie www.ambachtshoeve.nu en de projectenpagina voor meer info.