B18b. Position paper Tweede Kamer Verkiezingen 2025

ProRail verbindt op een efficiënte, betrouwbare en duurzame manier mensen, steden en bedrijven per spoor. Nu en in de toekomst.

ProRail: Verbindt. Verbetert. Verduurzaamt.

Het Nederlandse spoor is van wereldniveau. Het is het meest intensief bereden spoorwegnetwerk in Europa. Het spoor is een essentiële schakel voor onze samenleving, onze economie en voor onze nationale veiligheid. Om dit topniveau vast te houden, zijn nu investeringen nodig. Ons spoorsysteem staat onder druk. De spoorsector heeft te maken met schaarse middelen, complexe regelgeving en een toenemende vervoersvraag. Dat zorgt voor uitdagingen, waar scherpe keuzes voor nodig zijn. Het is aan de politiek om deze keuzes te maken.

2

Position paper | ProRail

ProRail is spoorwegbeheerder. Dit betekent dat wij verantwoordelijk zijn voor het onderhoud, de vernieuwing, de uitbreiding en de veiligheid van het Nederlandse spoorwegnet. We verdelen als onafhankelijke partij de ruimte op 7.000 kilometer spoor, regelen alle treinverkeer en bouwen en beheren stations. Dit doen we met aandacht voor onze samenleving én met oog voor toekomst. Wij maken aangenaam reizen en duurzaam vervoer mogelijk. Position paper | ProRail

3

Het spoor is essentieel voor de bereikbaarheid van Nederland

Nederland staat de komende jaren voor een forse woningbouw- en bereikbaarheidsopgave in alle delen van ons land. De komende jaren worden honderd­ duizenden nieuwe woningen in alle delen van ons land gerealiseerd. Het is belangrijk dat voorzieningen in dorpen en steden in de regio bereikbaar blijven. Investeringen in spoorinfrastructuur, stations en betaalbaar OV zijn essentieel om nieuwe woongebieden te ontsluiten en bereikbaarheid voor iedereen te waarborgen.

WAT VRAAGT DIT VAN DE POLITIEK? –

–

–

4

Position paper | ProRail

Ontwikkel woongebieden op locaties waar nog capaciteit op het spoor en op stations is. Versterk het samenspel tussen trein, metro, tram en bus. ProRail kan hierin een regierol spelen. Maak internationaal spoorvervoer voor reizigers en goederen prioriteit en leg dit als een expliciete pijler vast binnen het nationale en internationale mobiliteits- en klimaatbeleid. Het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol is daarbij essentieel. Stel spoorbeheerders in staat om het spoor te harmoniseren en zo spoorcapaciteit efficiënt te benutten en meer inter­ nationale treinen mogelijk te maken.

Het spoor als motor van economische ontwikkeling en veiligheid van Nederland Modern, efficiënt vervoer per spoor is het fundament voor een sterke duurzame economie in de 21e eeuw. Dat geldt zowel voor personen- als voor goederenvervoer. Om Nederland nu en in de toekomst op een duurzame en toekomstbestendige manier in beweging te houden, is het belangrijk dat goederen, waaronder militair transport, en reizigers snel, betrouwbaar en veilig over het spoor vervoerd worden. Op die manier vervult het spoor ook een belangrijke rol voor onze veiligheid.

WAT VRAAGT DIT VAN DE POLITIEK? –

–

Wij vragen aandacht voor het investeren in duurzaam spoorgoederenvervoer en het op orde brengen van het spoor in de Rotterdamse haven. De spoorgoederensector staat als gevolg van afnemende omzet, stijgende kosten en het wegvallen van belangrijke subsidies onder druk. Wij pleiten voor een level playing field tussen modaliteiten en een duidelijk toekomstbeeld en bijbehorende investeringsagenda.

–

De geopolitieke situatie is veranderd. Daarom is het van belang dat het Nederlandse spoornet ook geschikt is voor militaire transporten. Dit vereist tempo, flexibiliteit en gerichte investeringen, zoals het geschikt maken van militaire en civiele goederenroutes voor 740-meter treinen, het ontwikkelen van rangeerlocaties en stations, het per spoor ontsluiten van strategische locaties en het versterken van de algehele weerbaarheid. Hoe eerder we investeren in veiligheid, hoe sneller we óók profiteren van economische meerwaarde en het spoor gereedmaken voor toekomstige opgaven. Position paper | ProRail

5

De basis op orde houden De kosten voor het onderhoud van het spoor nemen toe. Dit komt door de huidige vervangingsopgave, het steeds intensiever gebruik van het spoor en de toename van wet- en regelgeving. Het beschikbare budget groeit slechts beperkt mee. Daarom is met het ministerie het basiskwaliteitsniveau (BKN) van het spoor vastgesteld. Daarin zijn scherpe keuzes gemaakt. Verdere bezuinigingen zijn onmogelijk, zonder de basis te raken.

WAT VRAAGT DIT VAN DE POLITIEK? –

–

6

Position paper | ProRail

Verdere besparingen op BKN en het Mobiliteitsfonds raken onvermijdelijk de dagelijkse operatie van het Nederlandse spoor, met een toenemende kans op storingen en hinder voor reizigers, vervoerders, verladers en de omgeving. De maatschappelijke en economische behoeftes en ambities voor het spoor laten geen ruimte voor verdere bezuiniging. Daarom pleiten we niet alleen voor het compenseren van de inflatie, maar ook voor voldoende middelen passend bij de conditie en technische levensduur van het spoor en de maatschappelijke en economische behoeftes en verwachtingen. Veiligheid is wat goed spoor drijft. Om ongelukken en verstoringen te voorkomen, is investeren in overwegveiligheid en suïcide-preventie noodzakelijk.

–

–

–

Door een groeiend tekort aan (technisch) personeel en materieel staat de realisatie van projecten onder druk. Dit kan leiden tot meer werkzaamheden overdag en buiten de vakantieperiodes. Wij pleiten daarin voor meer ruimte om te werken wanneer dat mogelijk en nodig is. Wij vragen aandacht voor de maakbaarheid, uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van nieuwe en bestaande spoorambities. ProRail pleit voor meer praktijkgerichte, proportionele en uniforme wet- en regelgeving om uitvoerbaarheid te vergroten. ProRail wil het beheer, onderhoud en vernieuwing van het spoor zo duurzaam, circulair en natuurinclusief mogelijk uitvoeren. Dat vraagt om meer mogelijkheden om te innoveren en experimenteren.

Maak het spoor klaar voor de toekomst

Reizen per spoor is de duurzaamste manier van reizen. Het spoor zorgt ervoor dat reizigers en goederen betrouwbaar van A naar B kunnen. Toch is er onzekerheid over de toekomst, door nodige investeringen en nog niet bepaalde ambities. Spoor maakt het land toekomstbestendig, maar daarvoor moet het spoor ook toekomstbestendig zijn.

WAT VRAAGT DIT VAN DE POLITIEK? –

–

–

Investeer in de toekomst van het openbaar vervoer en bepaal een ambitie voor het spoor in 2040 met frequentere verbindingen en investeer in de eerste stap. Gebruik hierbij het Toekomstbeeld Openbaar Vervoer. Onzekerheid over marktordening op het spoor maakt de dienstregeling van de toekomst onzeker. Stevige regie is noodzakelijk, te beginnen met het afmaken van de verkenning Open Markt. ProRail speelt hierin graag een centrale rol. Netcongestie vraagt om duurzame keuzes. Door prioriteit te geven aan het openbaar bij vervoer bij het zoeken naar oplossingen voor de verdeling van beschikbare netcapaciteit, kan duurzame mobiliteit mee blijven groeien met de vraag.

–

Digitalisering is essentieel voor een toekomstbestendig spoor. De vraag naar vervoer groeit, maar fysieke uitbreiding is beperkt. Bovendien hebben we te maken met een grote vervangingsopgave: dit biedt ook kansen voor vernieuwing. Wij pleiten voor tijdige beschikbaarheid van de eerder voor digitalisering gereserveerde middelen. De kosten van digitale oplossingen en innovaties zoals ERTMS gaan voor de baten uit en maken meer treinverkeer mogelijk binnen de capaciteit van de bestaande spoor­ infrastructuur.

ProRail verbindt, verbetert en verduurzaamt. Position paper | ProRail

7

Over ProRail Het Nederlandse spoornetwerk behoort tot de beste spoornetwerken ter wereld. Het spoor houdt onze samenleving en economie op een duurzame manier in beweging. Als spoorbeheerder is ProRail verantwoordelijk voor het onderhoud, de vernieuwing, de uitbreiding en de veiligheid van het Nederlandse spoorwegnet. We verdelen als onafhankelijke partij de ruimte op 7.000 kilometer spoor, regelen al het treinverkeer (1,4 miljoen ritten per werkdag) en bouwen en beheren stations. Daarbij werken we nauw samen met onder andere (regionale) overheden en personen- en goederenvervoerders.

Contact Public Affairs en Stakeholdermanagement Irene van den Broek Irene.vandenbroek@prorail.nl Annemiek de Winter Annemiek.dewinter@prorail.nl Olivier van Paasschen Olivier.vanpaasschen@prorail.nl www.prorail.nl