Accountantsverslag 2024

Accountantsverslag 2024 8 juli 2025

Aan de gemeenteraad van de gemeente Renswoude Postbus 8 3927 ZL RENSWOUDE

Ref.: ED/LdJ Geachte leden van de gemeenteraad, Overeenkomstig uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2024 van Gemeente Renswoude (verder genoemd: Renswoude) gecontroleerd. In overeenstemming met artikel 213 van de Gemeentewet en Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen, brengen wij verslag aan u uit over onze bevindingen. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden, het Controleprotocol WNT en het Controleprotocol van Renswoude, vastgesteld door het gemeenteraad op 12 december 2023. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 283.000 en de rapporteringstolerantie voor dit accountantsverslag op € 10.000. Ter informatie en ter identificatie vermelden wij de belangrijkste bedragen zoals die blijken uit de door ons gecontroleerde jaarrekening 2024 en het bedrag van de door ons gehanteerde materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole: Gemeente Renswoude ( x € 1.000)

2024

2023

Balanstotaal

€ 62.542

€ 60.633

Eigen vermogen

€ 21.354

€ 19.565

Totaal lasten inclusief reservemutaties

€ 28.339

€ 21.583

Totaal baten inclusief reservemutaties

€ 29.683

€ 22.834

Resultaat (na mutaties in de reserves)

€ 1.344

€ 1.251

€ 283

€ 215

Jaarrekening

Materialiteit Materialiteit (afgerond)

Het college heeft de jaarrekening 2024 vastgesteld op 13 mei 2025. De jaarrekening wordt goedgekeurd door de gemeenteraad op 8 juli 2025. Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid af te geven bij deze jaarrekening, mits de jaarrekening ongewijzigd wordt goedgekeurd door de raad. Dit leidt indirect tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties, via ons getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording. Ter ondersteuning van ons oordeel over de jaarrekening hebben wij specifieke paragrafen in onze controleverklaring opgenomen aangaande onze controleaanpak van frauderisico’s en continuïteit. Zonder afbreuk te doen aan de goedkeurende strekking van onze controleverklaring, is in onze controleverklaring een paragraaf ter benadrukking van aangelegenheden opgenomen. Deze paragraaf wijst gebruikers van de jaarrekening op de rechtmatigheidsverantwoording. Het is de verantwoordelijkheid van het college van Renswoude om de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet normering topinkomens (WNT) en de daarop berustende bepalingen. Het college is tevens verantwoordelijk voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen.

Het college heeft in de jaarrekening 2024 in hoofdstuk 5.4 Rechtmatigheidsverantwoording op pagina 114 de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen en heeft in de paragraaf 3.2.5. Bedrijfsvoering in het jaarverslag 2024 op pagina 68 de belangrijkste bevindingen, afwijkingen en verbeterpunten nader toegelicht. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring over de getrouwheid van de jaarrekening te verstrekken. Onze bevindingen hebben wij op 6 juni 2025 voorgelegd aan uw organisatie en op 10 juni 2025 ambtelijk besproken en op 12 juni aan uw bestuur toegelicht. Op 19 juni 2025 hebben wij onze bevindingen toegelicht aan uw Auditcommissie. In het geval dat de door ons gecontroleerde jaarrekening nog wordt gewijzigd, verzoeken wij u om zo snel mogelijk contact met ons op te nemen over de dan ontstane situatie Wij benadrukken dat dit accountantsverslag uitsluitend is bedoeld om u te informeren over onze controlebevindingen en aanbevelingen. Belanghebbenden kunnen u vragen om een afschrift van onze rapportage(s) voor hun beoordeling van de financiële stand van zaken van Renswoude en van de risico’s in haar bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat wij niet aansprakelijk zijn voor eventuele gevolgen van externe verspreiding. Wij vertrouwen erop u met dit verslag voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid om het nader toe te lichten. Hoogachtend, <Signer1>

W.P. (Wayne) de Vries RA

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 3

INHOUDSOPGAVE 1. Gemeente Renswoude in beeld .............................................................................................. 5 2. Onze belangrijkste boodschappen aan Renswoude .............................................................. 8 2.1.

Goedkeurende controleverklaring getrouwheid .......................................................................................... 8

2.2.

Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................................................. 9

2.3.

Belangrijkste bevindingen interne beheersing ............................................................................................. 9

3. Vermogen, resultaat en continuïteit ..................................................................................... 10 3.1.

Analyseresultaat en resultaatontwikkeling................................................................................................. 10

3.2.

Financiële positie en continuïteit ................................................................................................................ 11

3.3.

Weerstandsvermogen ................................................................................................................................. 11

4. Jaarverslag ............................................................................................................................. 12 5. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2024 ........................................................... 13 5.1.

Rechtmatigheid ........................................................................................................................................... 13

5.2.

Voorraden-Grondexploitaties ..................................................................................................................... 16

5.3.

Sociaal domein ............................................................................................................................................ 18

5.4.

WNT-verantwoording.................................................................................................................................. 19

5.5.

SiSa-verantwoording ................................................................................................................................... 20

5.6.

IT-beheersing............................................................................................................................................... 21

5.7.

Registratie verlofsaldi .................................................................................................................................. 23

5.8.

Verwerking van geconstateerde afwijkingen rechtmatigheid en getrouwheid ......................................... 23

6. Overige onderwerpen ............................................................................................................ 24 6.1.

Het verloop van onze controlewerkzaamheden ......................................................................................... 24

6.2.

Tijdsbesteding ............................................................................................................................................. 24

6.3.

Verplichte rapportering fraude en continuïteit in onze controleverklaring ............................................... 25

6.4.

Onafhankelijkheid ....................................................................................................................................... 26

6.5.

Duurzaamheid ............................................................................................................................................. 27

7. Slot ......................................................................................................................................... 27 Bijlage 1 – SiSa bijlage 2024 Renswoude ..................................................................................... 28

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 4

1. Gemeente Renswoude in beeld In onderstaand overzicht geven wij een totaalbeeld van de financiële positie en interne beheersing van Renswoude met verwijzingen naar de verdere uitwerking in dit verslag. De onder “Financiële positie” opgenomen signalering is uitsluitend een cijfermatige berekening en aansluiting en is geen kwaliteitsaanduiding. De gehanteerde normen onder “Norm” zijn algemene, bruikbare normen waaraan wij Renswoude toetsen. Geen noemenswaardige bevindingen

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een verhoogd risico/verhoogde impact

Geen tekortkomingen, wel relevante bevindingen en/of aandachtspunten

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een hoog risico/grote impact

Beperkte tekortkomingen en/of bijzondere aandachtspunten

Onderwerp

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024

Signalering 2024

2023

FINANCIËLE POSITIE Saldo van baten en lasten

Gerealiseerde resultaat

Vermogenspositie

Vermogenspositie

Saldo van baten en lasten (€ 1.680.000) als % van totale baten (€ 22.611.000).

> 0% < 0%

Resultaat na reservemutaties (€ 1.344.000) als % van totale baten (€ 22.611.000).

> 0%

Eigen vermogen (€ 21.354.000) als % van totale baten (€ 22.611.000).

Eigen vermogen (€ 21.354.000) als % van totaal vermogen (€ 62.542.000).

< -2%

< 0% < -2% > 50% > 25% < 25% > 30% > 10% < 10%

Weerstandsvermogen

Accountantsverslag 2024

Het beschikbare weerstandsvermogen als factor van de benodigde weerstandscapaciteit bedraagt 3,8 (2023: 4,5). Een ratio boven 1,4 kwalificeert Renswoude als ‘voldoende’.

Gemeente Renswoude

> 1,4 > 1,0 < 1,0

Pagina 5

Onderwerp

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024

Signalering 2024

2023

INTERNE BEHEERSING

Verslagleggings- en controleproces

De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is goed, prettig en constructief verlopen. Naar aanleiding van onze controle zijn afwijkingen geconstateerd, ook met effect op vermogen en resultaat. In de jaarstukken zijn alle tekstuele als cijfermatige correcties naar aanleiding van onze controle doorgevoerd, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording.

6.3

N.V.T

Managementletter 2024

N.V.T

De VIC van Renswoude is van goede kwaliteit. Wij hebben dit eerste controlejaar onze controle-aanpak en toetsenpunten afgestemd met Renswoude. De afstemmingen over Managementletter 2024 de diepgang, risico-inschattingen en afdekkende (verbijzonderde) interne controlewerkzaamheden is voor Renswoude en Verstegen intensief geweest.

N.V.T

Onze eerste controlejaar is intensiever geweest dan vooraf verwacht door een aantal oorzaken, waaronder de financiële integratie van het woningbedrijf.

Risicobeheersings- en controlesysteem

(Verbijzonderde) interne controle

Accountantsverslag 2024

Het evalueren van risico’s en beheersingsmaatregelen heeft voldoende de aandacht in de planning- en control cyclus. Dit is ook voldoende zichtbaar en aantoonbaar in de periodieke voortgangsrapportages hierover. Voor de komende periode is een formalisatie van de frauderisicoanalyse nodig, evenals een nadrukkelijke verankering van de fraudepreventie in de (verbijzonderde) interne controle van de gemeente.

Gemeente Renswoude

Pagina 6

Onderwerp

Norm/ paragraaf

Bevindingen 2024

Signalering 2024

2023

Daarnaast hebben wij een aantal adviezen geformuleerd ter verdere verbetering van de VIC waaronder het opstellen van de gedetailleerd interne controleplan en het betrekken van de belangrijkste frauderisico’s.

Rechtmatigheid

Wij zien aandachtspunten bij de beheersing van rechtmatigheid. Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat de omvang van rechtmatigheidsfouten van Renswoude hoger zijn dan de daarvoor gestelde grens. Gecorrigeerd voor acceptabele begrotingsafwijkingen komen de rechtmatigheidsfouten hoger uit dan de daarvoor gestelde grens en is dus onrechtmatig. De rechtmatigheidsverantwoording is wel getrouw.

5.1

N.V.T

5.6

N.V.T

Wij constateren vanuit de controle van de jaarrekening geen aanwijsbare risico’s voor de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking. IT-beheersing

Administratieve processen

Wel signaleren wij aandachtspunten. Er is voldoende aandacht voor de beheersing van het risico van cybercriminaliteit. Renswoude is hierin grotendeels afhankelijk van de Gemeente Veenendaal. Wij vinden dat er binnen Renswoude – rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie – geen sprake is van ernstige tekortkomingen in de voor de jaarrekeningcontrole relevante interne beheersingsmaatregelen.

Managentletter 2024

Voor onze detailbevindingen en onze aanbevelingen over de interne beheersing verwijzen wij naar onze managementletter 2024 van 9 december 2024.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 7

Norm/ paragraaf

Signalering

Onderwerp

Bevindingen 2024

Grondexploitaties

Renswoude heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2024.

5.2

N.V.T

Sociaal domein (Wmo en Jeugd)

Wij signaleren aandachtspunten in de interne beheersing voor wat betreft de getrouwheid van de lasten sociaal domein. Renswoude is voor een tijdige verantwoording afhankelijk van derden.

5.3

N.V.T

Single information, Single audit (SiSa)

Wij signaleren geen bijzondere aandachtspunten in de interne beheersing voor wat betreft de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten, baten en balansposities die verband houden met de SiSaregelingen.

5.5

N.V.T

2024

2023

2. Onze belangrijkste boodschappen aan Renswoude 2.1.

Goedkeurende controleverklaring getrouwheid Wij geven bij de jaarrekening 2024 van Renswoude een goedkeurende controleverklaring af voor getrouwheid. De jaarrekening is vastgesteld door het college en ongewijzigd goedgekeurd door de gemeenteraad. De accountantscontrole over verslagjaar 2024 leidt hiermee indirect tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties, via een getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening 2024 als geheel vastgesteld op € 283.000 voor fouten en € 849.000 voor onzekerheden. De berekening hebben wij verricht conform het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) gebaseerd op 1% van de totale werkelijke lasten over 2024 inclusief de toevoegingen aan de reserves. De rapporteringstolerantie voor dit accountantsverslag hebben wij vastgesteld op € 10.000.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 8

Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen materieel zijn. De getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2024 is door ons vastgesteld. 2.2.

Rechtmatigheidsverantwoording In hoofdstuk Rechtmatigheidsverantwoording op pagina 114 van de jaarrekening is de rechtmatigheidsverantwoording van het college opgenomen. Het college heeft conform de financiële verordening 2024 3% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves als verantwoordingsgrens gehanteerd. Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat er rechtmatigheidsfouten boven deze verantwoordingsgrens zijn geconstateerd. In de paragraaf bedrijfsvoering als onderdeel van het jaarverslag is een nadere toelichting opgenomen ten aanzien van de rechtmatigheid en zijn rechtmatigheidsfouten en/of -onduidelijkheden boven de door de gemeenteraad vastgestelde rapportagegrens van € 10.000 toegelicht. In dit accountantsverslag hebben wij onze bevindingen bij de rechtmatigheidsverantwoording nader uitgewerkt. Op grond van onze controle zijn wij van oordeel dat de rechtmatigheidsverantwoording 2024 een getrouw beeld geeft.

2.3.

Belangrijkste bevindingen interne beheers ing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. Onze bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot de interne beheersingsmaatregelen hebben wij gerapporteerd in onze managementletter over 2024 van 9 december 2024. Vanuit onze controleopdracht hebben wij de kwaliteit beoordeeld van de interne beheersingsmaatregelen die een directe relatie hebben met de externe verslaglegging en jaarrekening van Renswoude. Renswoude verricht verbijzonderde interne controle (hierna: VIC) voor de belangrijkste processen van de gemeente. Deze verbijzonderde interne controles zijn voor uw organisatie van belang omdat ze inzicht geven in de kwaliteit van de belangrijkste processen en de naleving van de rechtmatigheidseisen waaraan Renswoude moet voldoen, voorafgaand aan onze controle. Voor onze (externe) controle van Renswoude maken wij, conform onze afspraken met de gemeente en onze controleaanpak, gebruik van uitgevoerde verbijzonderde interne controle en zijn deze werkzaamheden ondersteunend aan onze controle. Dat betekent dat onze accountantscontrole uitgaat van een gegevensgerichte controleaanpak, waarbij de VIC van Renswoude van goede kwaliteit is en op tijd gereed is om er tijdens onze controle gebruik van te maken.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 9

De VIC controlewerkzaamheden worden door de gemeente vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, hierin zien wij mogelijkheden voor een verdere doorontwikkeling van de VIC. Wij vinden dat er binnen Renswoude – rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie – geen sprake is van ernstige tekortkomingen in de voor de jaarrekeningcontrole relevante interne beheersings-maatregelen. Enkele van onze bevindingen en aanbevelingen behoeven aandacht.

3. Vermogen, resultaat en continuïteit 3.1.

Analys eresultaat en resultaatontwikkeling Het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna; BBV) is voor Renswoude het geldende verslaggevingsstelsel. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Het is niet toegestaan baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen te muteren. Mutaties in het eigen vermogen vinden plaats op basis van besluitvorming door de raad. De jaarrekening 2024 van Renswoude is opgesteld in overeenstemming met het van toepassing zijnde model. Bij de jaarrekening 2024 is een SiSa-bijlage gevoegd voor de SiSa-regelingen. In paragraaf 5.5 in dit verslag gaan wij hier nader op in. De jaarrekening 2024 geeft een eigen vermogen aan per 31 december 2024 van € 20,0 mln. (2023: € 18,3 mln.) inclusief een voordelig resultaat na mutaties in de reserves over 2024 van € 1,3 mln. (voordelig resultaat 2023: € 1,2 mln.). De opbouw van het rekeningresultaat 2024 (in Euro) is als volgt: Renswoude ( x € 1.000)

Begroting 2024

Gewijzigde begroting 2024

Realisatie 2024

Realisatie 2023

Baten Lasten Saldo van baten en lasten

19.122 18.996 126

21.696 19.679 2.017

22.611 20.822 1.789

19.464 19.590 -126

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Saldo reservemutaties

672 -401 271

7.041 7.541 -500

7.072 7.517 -445

3.370 1.993 1.377

Resultaat na reservemutaties

397

1.517

1.344

1.251

De omvang van het eigen vermogen is in 2024 toegenomen met een bedrag van € 1.7 mln.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 10

Het verschil tussen de begroting en de realisatie kent diverse oorzaken. Voor een analyse van de verschillen per programma tussen begroting en realisatie verwijzen wij naar de programmaverantwoording in de jaarrekening vanaf pagina 10. Voor een uitgebreide toelichting op de toevoegingen aan en onttrekkingen van de reserves wordt verwezen naar de toelichting op het Eigen vermogen op pagina 89 van de jaarrekening.

3.2.

Financiële positie en continuïteit Renswoude heeft voldoende aandacht voor de financiële uitdagingen en voor politiek-bestuurlijke beslissingen over inhoudelijke uitdagingen die Renswoude te wachten staat. De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. Het college van Renswoude bevestigt dat er geen twijfel bestaat ten aanzien van de financiële omvang van het vermogen van Renswoude om de continuïteit te waarborgen. Wij hebben de continuïteitsveronderstelling als basis voor de jaarrekening 2024 beoordeeld en wij kunnen ons verenigen met de toepassing van de continuïteitsveronderstelling in de jaarrekening. Onderstaand overzicht, overgenomen uit de jaarstukken 2024 van Renswoude (pagina 54) geeft aan de hand van financiële kengetallen en ratio’s een beeld van de financiële positie van Renswoude per balansdatum, de (financiële) ontwikkeling in het eigen vermogen, de schuldpositie en overige indicatoren van Renswoude per balansdatum.

We merken op dat de kengetallen over het algemeen iets zijn achteruitgegaan ten opzichte van 2023. Renswoude licht toe dat financiële positie van de gemeente over het algemeen goed is. 3.3.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van Renswoude heeft de aandacht van management, college en gemeenteraad. Risicomanagement vindt onder andere plaats in de vorm van een risicotabel, waarin Renswoude de risico’s in beeld brengt en periodiek monitort. In de jaarstukken 2024 is een risicotabel opgenomen in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 11

Ook de structurele exploitatieruimte is in deze paragraaf uitgewerkt. Dit kengetal geeft aan welke ruimte de gemeente heeft om eigen lasten te dragen. In de jaarrekening is aangegeven dat de structurele exploitatieruimte een negatief percentage (-2,5%) heeft over 2024 en daarmee licht gedaald is ten opzichte van 2023 (-2,4%). Op basis van de huidige inzichten schat Renswoude in dat per eind 2024 volgens de vermelde risicotabel in paragraaf 3.2.2 van de jaarstukken, een onderbouwde kans bestaat dat een bedrag van € 1,4 mln. noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële structurele risico's weerstand te bieden. Voor een nadere specificatie verwijzen we naar pagina 53 van de jaarstukken 2024. Vervolgens is de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen weerstandscapaciteit die benodigd zou moeten zijn. Op grond van deze analyse is een weerstandscapaciteit van € 5,1 miljoen beschikbaar (2023: € 5,0 miljoen). De beschikbare ratio weerstandsvermogen komt uit op 3,8 (2023: 4,5). In de jaarrekening is vermeld dat Renswoude een berekende ratio boven 1,4 voldoende acht. Gezien het risicoprofiel van Renswoude adviseren wij u de ontwikkeling van de risico’s en de ontwikkeling van de reserves die aangewezen zijn als dekking van de risico’s tussentijds en nauwlettend te blijven volgen.

Hoewel er geen harde norm is voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen, kan worden gesteld dat uw gemeente voldoende weerstandscapaciteit bezit om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen.

4. Jaarverslag Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken 2024 andere informatie, die bestaat uit: Jaarverslag, bestaande uit inleiding, hoofdlijnen financiële positie, de programmaverantwoording en de paragrafen. Renswoude publiceert bij de jaarrekening bijlagen die betrekking hebben op: samenstelling bestuur; begrotingsrechtmatigheid; investeringskredieten; subsidies. Wij hebben de overige informatie gelezen en vastgesteld dat de daarin opgenomen informatie niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten uit het BBV en de Nederlandse Standaard 720 Nadere Voorschriften Controlestandaarden en de verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 12

Het jaarverslag en andere informatie mag geen ander beeld oproepen bij de lezer dan de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag 2024 van Renswoude de vereiste informatie in voldoende mate weergeeft en niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen.

5. Controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 202 4 5.1. 5 .1 .1 .

Rechtmatigheid Sta n d va n z a ken w etg eving Boekjaar 2023 was het eerste jaar waarin Renswoude in lijn met adviezen van de commissie BBV een rechtmatigheidsverantwoording heeft opgenomen in de jaarrekening. Het wettelijk kader om dit te doen was de gewijzigde Gemeentewet. Het BBV en het BADO waren bij het vaststellen van de jaarrekening 2023 nog niet aangepast. Voor boekjaar 2024 is dit nog steeds de situatie. De NBA heeft door middel van Alert 48 richtlijnen gegeven om hier mee om te gaan. Voor boekjaar 2024 dient Renswoude de rechtmatigheidsverantwoording conform de jaarrekening 2023 vorm te geven.

5 .1 .2 .

Wijz iging wetg eving 20 25 Op 21 maart 2025 is het besluit genomen om het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) aan te passen. De belangrijkste wijzigingen hierbij zijn het verder verankeren van de rechtmatigheidsverantwoording in de wet- en regelgeving. In de besluiten zijn twee wijzingen opgenomen die voor boekjaar 2025 actie vereisen van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen: De gemeenteraad stelt de verantwoordingsgrens vast op ten hoogste 2% van de totale lasten, exclusief de toevoegingen aan de reserves. Voor de uitvoering van de accountantscontrole tot en met 2024 bedraagt de goedkeuringstolerantie voor fouten 1% van de totale lasten verhoogd met de reservetoevoegingen en voor onzekerheden in de uitvoering van de controle 3%. In de wijziging vervalt het onderscheid tussen fouten en onzekerheden. Voortaan zal worden uitgegaan van één percentage, namelijk van 2%, om te bepalen of een aangepast oordeel over de financiële overzichten noodzakelijk is. Dit leidt vanaf boekjaar 2025 tot de volgende toleranties:

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 13

Voor boekjaar 2025 betekent dit dat de volgende stukken herzien moeten worden, waarbij de nieuwe toleranties gehanteerd dienen te worden: Financiële verordening (212) Controleverordening (213) Controleprotocol Eventuele overige stukken waarin nog oude percentages worden genoemd, zoals een intern controleplan 5 .1 .3 .

Rechtma tig heidsa fw ijkin gen 2 02 4 In de rechtmatigheidsverantwoording 2024 in de jaarrekening heeft het college de rechtmatigheidsafwijkingen opgenomen en de afwijkingen die daarvoor in aanmerking komen nader toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hieronder hebben wij het kader van de gemeenteraad voor de rechtmatigheidscontrole opgenomen waaraan Renswoude moet voldoen. Het kader is uitgebreid met de normen waaraan de accountant moet voldoen.

Onderwerp Totale lasten 2024 Realisatie volgens Jaarrekening 2024 Toevoegingen aan de reserves 2024 Realisatie volgens Jaarrekening 2024 Basis voor berekening goedkeuringstolerantie getrouwheid en verantwoordinggrens rechtmatigheid Accountant Materialiteit BADO voor getrouwheidsfouten Materialiteit BADO voor onzekerheden in de controle Rapporteringstolerantie voor toelichting getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle in het accountantsverslag Rechtmatigheid Verantwoordingsgrens (regulier) voor de financiële rechtmatigheidstoetsing, vastgesteld door de gemeenteraad Verantwoordingsgrens (regulier) voor het bestuurlijk relevant onderwerp, vastgesteld door gemeenteraad (Rapporteringsgrens voor individuele rechtmatigheidsfouten en rechtmatigheidsonduidelijkheden in de paragraaf Bedrijfsvoering)

Accountantsverslag 2024

Percentage/norm n.v.t

Bedrag € 20.822.000

n.v.t

€ 7.517.000

n.v.t

€ 28.339.000

1% 3% Controleprotocol

€ 283.000 € 849.000 € 10.000

3%

€ 849.000

Vast bedrag

€ 10.000

Gemeente Renswoude

Pagina 14

Rechtmatigheidsafwijking

Rechtmatigheidsfout

Rechtmatigheidsonduidelijkheid

Waarvan acceptabel

Waarvan nietacceptabel

Overschrijdingen lasten Overschrijdingen investeringskredieten

€ 1.352.000 0

0 0

€ 164.000 N.v.t.

€ 1.188.000 N.v.t.

Subtotaal begrotingscriterium Voorwaardencriterium Europese aanbesteding Subtotaal voorwaardecriterium TOTAAL

€ 1.352.000

0

€ 164.000

€ 1.188.000

€ 775.000 € 775.000

0 0

N.v.t. N.v.t.

€ 775.000 € 775.000

€ 2.127.000

0

€ 164.000

€ 1.963.000

Begrotingscriterium

Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is. Alle onrechtmatigheden zijn verwerkt in de rechtmatigheidsverantwoording 2024. 5 .1 .4 .

Beg roting son rechtma tig heid Onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en de rechtmatigheidsverantwoording is begrotingsrechtmatigheid. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid beoordeelt Renswoude de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten. Over 2024 heeft Renswoude volgens de gewijzigde begroting 2024 € 27,2 miljoen aan lasten na bestemming begroot (primitieve begroting 2024 € 19,4 miljoen) tegenover € 28,3 miljoen aan werkelijke lasten na bestemming (2023: € 21,6 miljoen). Aan baten heeft Renswoude over 2024 een bedrag geraamd van € 28,7 miljoen volgens de gewijzigde begroting (primitieve begroting 2024 € 19,8 miljoen), tegenover € 29,7 miljoen aan werkelijke baten (2023: € 22,8 miljoen). Voor de afwijkingen op de lasten en de baten per programma verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering waarin de analyse begrotingsrechtmatigheid is opgenomen op pagina’s 68 tot en met 69 en paragraaf 5.5 Begrotingsrechtmatigheid. In 2024 is geen sprake van (begroting)afwijkingen op de investeringskredieten. In de Kadernota Rechtmatigheid 2024 van de commissie BBV is een nadere duiding gegeven aan het begrip Begrotingsonrechtmatigheid: 1.

Er is hiervan sprake als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de raad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt. 2. Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de raad zijn vastgesteld voor het einde van het boekjaar. 3. Bij onderschrijdingen van lasten of investeringskredieten en ook bij lagere/hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig* met begrotingswijzigingen is aangepast. Het derde onderdeel is een uitbreiding van het begrip begrotingsonrechtmatigheid.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 15

*Hoe niet tijdig wordt geïnterpreteerd, wordt bepaald door de ‘spelregels’ tussen het de raad en het college. De spelregels met betrekking tot het informeren en vaststellen van begrotingswijzigingen bij onderschrijdingen van lasten en investeringsbudgetten (kredieten) en bij lagere/hogere baten ten opzichte van de begroting zijn veelal in de financiële verordening art. 212 Gemeentewet opgenomen. Voor de melding en toelichting op de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten verwijzen wij naar uw inhoudelijke analyse in de jaarrekening 2024. Renswoude heeft in de paragraaf bedrijfsvoering en in de rechtmatigheidsverantwoording de afwijkingen gewogen en bepaald welke afwijkingen rechtmatig zijn, onrechtmatig zijn en welke onrechtmatigheden volgens het beleid van de raad acceptabel worden verklaard. Voor de toelichting op de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten verwijzen wij naar uw inhoudelijke analyses in de jaarstukken in hoofdstuk 3 (programmaverantwoording), in de jaarrekening paragraaf 4.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten, bijlage 5.5 begrotingsrechtmatigheid en 5.6 investeringskredieten. 5 .1 .5 .

(Eu ropese) a an bestedin g Onderdeel van het vastgestelde normenkader van Renswoude zijn regels en voorschriften ten aanzien van Europese aanbestedingsregels. Renswoude controleert of juiste naleving van deze Europese (EU) aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Deze controle is een belangrijk onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en van de rechtmatigheidsverantwoording. Renswoude ziet voorafgaand aan aanbestedingen toe dat bij het aangaan van nieuwe opdrachten de regels ten aanzien van EU-aanbesteding strikt worden nageleefd. Tijdens onze controle en de gesprekken met uw organisatie hierover hebben wij vastgesteld dat dit bewustzijn aanwezig is en dat wij deze aandacht terugzien in uw organisatie op meerdere momenten in het jaar. Uit de verbijzonderde interne controle en onze controlewerkzaamheden zijn onrechtmatigheden geconstateerd. Wij verwijzen naar uw inhoudelijke toelichting in de paragraaf Bedrijfsvoering op pagina 100 en verder in jaarrekening 2024. De totale rechtmatigheidsfout over 2024 bedraagt afgerond € 775.000. De geconstateerde onrechtmatigheden zijn mede het gevolg van inkoopopdrachten die in het verleden niet volgens de juiste procedure zijn aanbesteed.

5.2. 5 .2 .1 .

Voorraden- Grondexploitatie s Alg emeen De gemeentelijke grondexploitaties van Renswoude vormen een belangrijk aandeel van het balanstotaal van Renswoude. Belangrijk onderdeel van onze controle is de controle van de juiste waardering van de grondexploitaties.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 16

Voor alle grondexploitaties van Renswoude vinden jaarlijks actualisaties plaats. Over de ontwikkelingen wordt de raad tussentijds geïnformeerd. Over de uitkomsten van de actualisatie per 1 januari 2025 is de raad geïnformeerd via de Actualisatie grondexploitaties Jaarrekening 2024. De raad heeft de meest recente Actualisatie grondexploitaties (jaarrekening 2024) goedgekeurd op 24 juni 2025. Renswoude heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2024 en het proces dat hiertoe moet leiden. De Nota Grondbeleid stelt dat Renswoude tweemaal per jaar de grondexploitaties actualiseert, waarvan eenmaal bij de jaarrekening de Actualisatie grondexploitaties wordt aangeboden aan de gemeenteraad. Hierin wordt verantwoording afgelegd en inzicht gegeven in alle activiteiten met betrekking tot het beheren en exploiteren van gronden, bestaande uit de grondexploitaties. 5 .2 .2 .

Actu a lisa tie g rondexploita ties 1 -1 -2 02 5 Om inzicht te krijgen in de verwachte inkomsten en uitgaven en in de risico’s en kansen actualiseert Renswoude eenmaal per jaar (vaststellen jaarstukken) grondexploitatieberekeningen Beekweide II en Groot Overeem II. Dit is voor een deel afhankelijk van schattingen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag, zoals het inflatiecijfer waartegen toekomstige kosten en opbrengsten worden gecorrigeerd, gehanteerde rentepercentages, de looptijd van het project, fasering van geplande opbrengsten en kosten en uitgifteprijzen. Deze variabelen bepalen in hoge mate het verwachte financiële resultaat. De uitgangspunten die bij de actualisaties worden gehanteerd, hebben impact op de netto contante waarde van beide grondexploitaties. De uitgangspunten voor de ramingen zijn toegelicht in de actualisatie Grondexploitatie Beekweide II 1-1-2025 en de actualisatie grondexploitatie Groot Overeem II 1-1-2025 door Renswoude. Middels het goedkeuren van de geactualiseerde gemeentelijke grondexploitaties van Renswoude zijn door Renswoude belangrijke keuzen gemaakt en bevestigd en zijn standpunten ingenomen.

Met deze berekeningen heeft Renswoude ook beoordeeld of de onderhanden werk positie in de balans van 2024 op een juiste wijze is gewaardeerd en in welke mate Renswoude verliesvoorzieningen moet treffen en/of (tussentijds) resultaat moet nemen over 2024. In de paragraaf Grondbeleid en in de toelichting op de balans (voorraden) is dit nader uiteengezet. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de door de gemeenteraad goedgekeurde Actualisatie grondexploitaties (Jaarstukken 2024).

5 .2 .3 .

Bevin din gen Op basis van een risicoanalyse hebben wij beide grondexploitaties gecontroleerd. Naar aanleiding daarvan constateren we dat de beheersing van de projecten en inschatting en bewaking van de belangrijke risico’s toereikend is. De risico’s die Renswoude loopt zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening. Wij verwijzen naar de toelichting onder de voorraden in de jaarrekening, waarin het college van de twee grondexploitaties onder meer status, voortgang, schattingen, bijbehorende risico’s en verwachte financiële uitkomsten toelicht.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 17

In de actualisatie van de grondexploitaties heeft het college rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen, zoals de gehanteerde veronderstellingen met betrekking tot het uitgiftetempo, de verwachte verkoopprijzen, de ontwikkeling van de plankosten ontleend aan recente verkopen i.c. de belangstelling van potentiële kopers, extern onderzoek, taxatierapporten en statistische gegevens. De mogelijke risico’s zijn door Renswoude naar beste schatting in kaart gebracht. Het gaat daarbij om algemene risico’s die voor alle projecten gelden (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de indexen) en risico’s die verband houden met een specifiek project. De uitgangspunten en onderbouwingen van Renswoude zijn gebaseerd op gedegen voorbereiding en onderzoek. Hoewel de huidige marktontwikkelingen onzekerheden met zich meebrengen, hebben deze ontwikkelingen volgens de inschatting van de gemeente geen materiële gevolgen voor de schattingen en uitkomsten van de grondexploitaties van Renswoude en voor vermogen en resultaat. De grondexploitaties Beekweide II en Groot Overeem II bevatten ramingen van kosten en opbrengsten. Voor een groot deel zijn deze ramingen van kosten en opbrengsten nog normatief bepaald op basis van nu beschikbare uitgangspunten. Een deel van de ramingen wordt daarom nog nader onderbouwd en de (normatieve) schattingen en ramingen worden geactualiseerd.

Het college en de raad (h)erkennen dat het zo goed mogelijk schatten van uitkomsten onzekerheden met zich meebrengt, doch is van mening dat de ramingen en scenario’s naar dit moment de beste inschattingen zijn. Wij adviseren de ramingen in de grondexploitatieberekeningen steeds verder te verfijnen en waar mogelijk nader te onderbouwen en te actualiseren. De kwaliteit van de risicoanalyses valt of staat met de (schriftelijke) onderbouwing van de uitgangspunten om te komen tot een inschatting van risicopercentages en grondslagen. Een kleine afwijking in een risicopercentage of een grondslag kan al snel een groot effect hebben op de risicoraming (kwantitatief). Wij merken op dat de risicoanalyse van de onderhanden werk projecten is opgesteld en toegankelijk is onderbouwd en adviseren naar gelang de uitvoering van het project de risico’s en kansen nader te bepalen, te onderbouwen en vervolgens te documenteren.

5.3.

Sociaal domein

5 .3 .1 .

Jeu g dhu lp Zorgaanbieders die jeugdhulp aanbieden, moeten jaarlijks een productieverantwoording indienen waarin zij verantwoording afleggen over de geleverde zorg bij de financier. Afhankelijk van de omvang van de geleverde zorg moeten de zorgaanbieders hier een bestuurdersverklaring of controleverklaring bij verstrekken. Uit de controle van de lasten jeugdhulp blijkt dat € 130.000 niet onderbouwd is met een productieverantwoording door de zorgaanbieders en een controleverklaring van hun accountants. Door middel van aanvullende werkzaamheden op prestatielevering is een bedrag van € 63.000 nader onderbouwd voor een totale onzekerheid van € 66.000. Wij merken de verantwoorde uitgaven van deze aanbieders voor dit bedrag daarom aan als onzeker voor getrouwheid. Gemeente Renswoude heeft over 2024 voor circa € 2.254.000 aan jeugdhulp ingekocht.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 18

5 .3 .2 .

Wmo Zorgaanbieders die Wmo hulp aanbieden, moeten jaarlijks een productieverantwoording indienen waarin zij verantwoording afleggen over de geleverde zorg bij de financier. Afhankelijk van de omvang van de geleverde zorg moeten de zorgaanbieders hier een bestuurdersverklaring of controleverklaring bij verstrekken. Veelal wordt de verantwoordingsinformatie voorzien van een goedkeurende controleverklaring afgegeven door een onafhankelijke accountant. Voor het jaar 2024 is door de gemeente Renswoude van een aantal zorgaanbieders geen goedkeurende verklaring ontvangen bij deze productieverantwoordingen. Hierdoor rest een onzekerheid voor onze accountantscontrole inzake de prestatielevering van in totaal € 24.000. Door middel van aanvullende werkzaamheden op prestatielevering is een bedrag van € 22.000 nader onderbouwd voor een totale onzekerheid van € 2.500. In 2024 is ca. € 720.000 besteed aan Wmo. De totale onzekerheid voor de prestatielevering van Jeugdzorg en Wmo bedraagt € 68.000. Deze onzekerheid is meegenomen in hoofdstuk 5.8 van dit accountantsverslag. Deze onzekerheid is op dit momenteel een landelijke ontwikkeling.

5 .3 .3 .

PGB’s De uitvoering van het persoonsgebonden budget (PGB) ligt bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). In 2025 is door de accountant van de SVB een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het onderdeel Wmo en een verklaring met beperking voor het onderdeel Jeugdhulp over boekjaar 2024. Door het SVB worden geen controles uitgevoerd op prestatielevering van de PGB’s, wat door de gemeenten zelf uitgevoerd moet worden. Renswoude heeft over 2024 geen aanvullende controles uitgevoerd om de prestatielevering van de PGB’s vast te stellen. Wij merken daarom de volledige uitgaven van € 130.000 aan als onzekerheid voor getrouwheid en nemen dit op in de foutenevaluatie in paragraaf 5.8 van dit verslag.

5.4. 5 .4 .1 .

WNT- verantwoording Con trolebevinding en en aa n beveling en Wij hebben de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording 2024 gecontroleerd overeenkomstig de door de minister vastgestelde Regeling controleprotocol WNT 2024. Daarbij zijn door ons geen afwijkingen geconstateerd.

5 .4 .2 .

Beperkin g en in de reikw ijdte va n on z e con trolew erkz aa mheden Het doel van het controleprotocol WNT is om vast te stellen of de bezoldiging van de directie en het bestuur overeenkomt met de bepalingen van de WNT en juist is gepresenteerd in de WNT-verantwoording.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 19

Het WNT-protocol voorziet niet in het uitvoeren van controlewerkzaamheden die zekerheid geven over de verantwoorde bezoldiging in relatie tot de bezoldigingsafspraak. Dat houdt in dat wij op grond van het protocol deze werkzaamheden niet hoeven uit te voeren en ook niet uitgevoerd hebben. Wij kunnen daarom niet uitsluiten dat er verschillen zijn tussen de uitbetaalde bezoldiging en de daarover gemaakte afspraken. Bijvoorbeeld omdat wij geen weet hebben van een separaat gemaakte bezoldigingsafspraak. Het kan daardoor voorkomen dat de WNT correct is toegepast, terwijl de bezoldiging afwijkt van gemaakte afspraken. Ons is bevestigd dat er naast de arbeidsovereenkomsten geen andere bezoldigingsafspraken bestaan. Als de in de WNT-verantwoording verantwoorde bezoldiging niet overeenkomt met uw beeld van de gemaakte afspraken of met uw eigen administratie, verzoeken wij u ons zo snel mogelijk daarover te informeren. Wij kunnen dan op grond van uw informatie onze controlebevindingen evalueren.

5.5.

SiSa-verantwoording Bij de jaarrekening 2024 voegt Renswoude als bijlage de SiSa-verantwoording toe. Renswoude heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage 2024 getoetst. Voor deze specifieke uitkeringen is in de wet bepaald dat de accountant in de controleverklaring opneemt of de baten en lasten (alsmede de balansmutaties) met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit betekent dat naast het getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening als geheel, expliciet nog een oordeel van de accountant wordt gevraagd bij de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage. In de controle van de specifieke uitkering (SiSa) is met de komst van de rechtmatigheidsverantwoording hierin niets veranderd. Dat betekent dat wij ook in ons accountantsverslag 2024 rapporteren over de SiSa regelingen en een tabel met bevindingen opnemen per SiSa-regeling. Het is de taak van de accountant om als onderdeel van de controle van de jaarrekening vast te stellen dat Renswoude de SiSa-bijlage correct en volledig heeft ingevuld en aan de voorwaarden heeft voldaan. Wij hebben tijdens onze controle de SiSa-bijlage gecontroleerd, die door Renswoude is opgemaakt, op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2024 van 20 februari 2025.

Wij benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Wij merken op dat het aantal SiSa-regelingen nog steeds omvangrijk is. In de jaarrekening 2024 verantwoordt Renswoude inmiddels 20 regelingen. Wet Inburgering 2021 (SiSa-regeling G10) Ten aanzien van de Wet Inburgering 2021 (SiSa-regeling G10) merken wij op dat de gemeente een algemeen M&O beleid heeft, maar dat dit nog specifiek gemaakt moet worden voor de Wet Inburgering. Hierdoor kon de opzet, bestaan en effectieve werking van het M&O beleid van de Wet Inburgering in 2024 niet worden vastgesteld.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 20

5 .5 .1 .

Opva ng Oekra ïen se vlu chteling en De Rijksoverheid heeft veiligheidsregio’s opdracht gegeven om gemeentelijke opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen (ontheemden) te realiseren. De financiële impact van de vluchtelingencrisis is groot. De extra kosten voor Renswoude bedragen over 2024 afgerond € 0,5 miljoen. Renswoude heeft deze aanvullende kosten apart geregistreerd en heeft de kosten gecontroleerd via interne controle en verbijzonderde interne controle op getrouwheid en rechtmatigheid. Het is uw verwachting dat de compensatie over 2024 € 1,5 miljoen bedraagt op basis van de SiSa-verantwoording 2024. Het financiële resultaat op de opvang bedraagt daarmee € 1,0 miljoen. Dit resultaat is vervolgens toegevoegd aan de bestemmingsreserve Opvang Oekraïners. Voor de vergoeding van meerkosten en de verantwoording van meerkosten in de jaarrekening 2024 van Renswoude zijn landelijk afspraken gemaakt, onder meer in het Bekostigingsbesluit en een Verantwoordinginstructie (Oekraïne). De verantwoording over de besteding van de meerkosten opvang ontheemden Oekraïne verloopt via de SiSasystematiek (Single information, Single audit). In het Verantwoordingsoverzicht SiSa 2024 in de jaarrekening 2024 van Renswoude legt Renswoude verantwoording of over ontvangen bijdragen en de bestedingen.

5 .5 .2 .

SiSa -bijlag e Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO), artikel 5, lid 4, rapporteren wij in ons accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2024 in het kader van SiSa worden verantwoord. Het is volgens de nota verwachtingen accountantscontrole voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van voorgeschreven verplichte tabel. Deze tabel dient door uw organisatie samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Wij hebben de SiSa bijlage van Renswoude opgenomen in bijlage 1 bij dit accountantsverslag.

5.6.

IT- beheersing Vanuit onze controle van de jaarrekening zijn geen aanwijsbare risico’s geconstateerd voor de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich vooral op de IT-beheersingsmaatregelen die relevant zijn in het kader van onze opdracht voor het controleren van de jaarrekening. Wij benadrukken dat onze werkzaamheden zich niet richten op alle IT-risico’s en beheersingsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld de risico’s en beheersingsmaatregelen die voortvloeien uit cybercriminaliteit.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 21

Het zwaartepunt van IT-beheersing verschuift daardoor naar toegangsbeheer en het reduceren van het risico van cybercriminaliteit. Goed toegangsbeheer vereist een rol gebaseerd toegangsmanagement, gekoppeld aan HR-systemen en de daarin opgenomen functieprofielen van medewerkers. Wij adviseren u te bepalen welke functionaris deze taak kan uitvoeren binnen de organisatie. Het is van belang dat deze persoon verantwoordelijk wordt gesteld voor het beheren en controleren van de toegangsrechten, om zo de veiligheid en integriteit van uw systemen te waarborgen. Wij benadrukken dat ons onderzoek van de IT-beheersingsmaatregelen in het kader van onze jaarrekeningcontrole belangrijke informatie kan geven over IT-risicogebieden van Renswoude. Er kan echter ook sprake zijn van risicogebieden die niet door ons onderkend worden. De oorzaak hiervan is de beperkte scope van ons onderzoek (controle van de jaarrekening). Renswoude heeft een samenwerkingsovereenkomst afgesloten met gemeente Veenendaal. In deze overeenkomst is uitgewerkt welke diensten zijn ondergebracht bij gemeente Veenendaal. In deze overeenkomst is echter beperkt uitgewerkt aan welke kwaliteitseisen Veenendaal moet voldoen. Hierdoor is het voor Renswoude niet mogelijk om de kwaliteit van de dienstverlening op basis van objectieve maatstaven te monitoren.

Wij hebben begrepen dat deze afspraken geformaliseerd gaan worden in een zogenoemde ‘Service-level-agreement’ waarin toetsbare afspraken gemaakt worden over de kwaliteit van de dienstverlening. Wij adviseren om met gemeente Veenendaal af te spreken dat periodiek een IT audit uit wordt gevoerd en gerapporteerd aan Renswoude op de uitbestede ICT diensten. Hiermee kan de naleving van de BIO worden getoetst en risicogebieden en verbetermogelijkheden worden geïdentificeerd. Bij het opstellen van deze rapportage wordt door de IT-auditor getoetst of de inrichting van de automatiseringsomgeving in opzet en bestaan afdoende is om te kunnen voldoen aan de BIO maatregelen inzake informatiebeveiliging. Voor een verbreding van de scope van het onderzoek naar IT-beheersingsmaatregelen adviseren wij om met name aandacht te hebben voor kwaliteitscertificering van IT-processen, systemen en applicaties en voor beveiligingsscans door specialisten. Desgewenst bespreken wij graag de relevante opties en de mogelijkheden die wij (vanuit ons netwerk) hierin kunnen bieden. In algemene zin merken wij op dat publieke organisaties steeds vaker doelwit zijn van cybercriminaliteit. Uit trainingen die wij verzorgen blijkt dat organisaties vaak onvoldoende zijn voorbereid op een cyberincident (door cybercriminaliteit of anderszins).

Direct hiermee samenhangende aspecten zijn de naleving van NIS2-richtlijn en de in het derde kwartaal 2025 te verwachten Cyberbeveiligingswet. Wij kunnen desgewenst ondersteuning verlenen bij een evaluatie door een IT-specialist van Verstegen.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 22

5.7.

Registratie verlofsaldi Renswoude heeft in haar personeelshandboek en werkafspraken spelregels opgenomen over het registreren en bijhouden van verlof. Het verlof van medewerkers houdt Renswoude individueel bij in Excel-overzichten. Medewerkers worden geacht de verlofregistratie actueel te houden en desgevraagd hier inzage in te geven. Op basis van de verslaggevingsregels die van toepassing zijn op gemeenten (BBV) dient niet gelijkblijvend verlof (of verlofstuwmeren) voorzien te worden op de balans per eind van het verslagjaar. Het is allereerst van belang dat Renswoude inzicht verkrijgt in de actuele verlofstanden per balansdatum. Vervolgens dient beoordeeld te worden in hoeverre er verlofstuwmeren van niet gelijkblijvende omvang bestaan. Indien verlofstuwmeren per balansdatum bestaan, dient Renswoude deze te voorzien op basis van de grondslag salariskosten per medewerker inclusief opslag werkgeverslasten. De (bovenwettelijke) verlofstanden zijn op basis van de centrale uitvraag in het afgelopen jaar opgelopen. Ook is er geconstateerd dat de verlofregistratie in Motion voor de medewerkers voor de buitendienst niet altijd de juiste verlofstanden weergeeft. Renswoude is van oordeel dat sprake is van een gelijkblijvend volume aan verlof waardoor de bovenwettelijke verlofrechten niet voorzien hoeft te worden.

Wij kunnen ons, ook gezien de relatief beperkte gemiddelde verlofstanden per medeweker vinden in dit standpunt. Wij adviseren Renswoude om de adequate verlofregistratie te borgen en nauwlettend te monitoren gedurende het jaar en dit onderdeel uit te laten maken van het jaarlijkse gesprek tussen werknemer en werkgever. Daarnaast adviseren wij om de verlofregistratie per balansdatum centraal te registeren zodat vastgesteld kan worden of er gemeentebreed sprake is van een gelijkblijvend volume aan verlof.

5.8.

Verwerking van geconstateerde afwijkingen rechtmatigheid en getrouwheid Er hebben naar aanleiding van onze controle correcties plaatsgevonden in de jaarstukken, dit betroffen cijfermatige correcties en tekstuele aanpassingen, zoals aanpassingen met betrekking tot presentatie-, rubricerings- en toelichtingsvereisten van het BBV, begrotingsrechtmatigheid en de rechtmatigheidsverantwoording. Inhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2024 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest met uw organisatie. Tijdens de jaarrekeningcontrole zijn naar aanleiding van onze controle geen materiële correcties doorgevoerd in de jaarrekening 2024. Dit betreffen niet de door Renswoude zelf geconstateerde correcties en nagekomen informatie die nog verwerkt is in de jaarstukken. Naar aanleiding van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden resteren ongecorrigeerde getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van € 10.000. De onderstaande tabel geeft een samenvatting van de fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 23

Betreft Facturen met prestatie 2024 ten onrechte niet verantwoord in de schulden Onzekerheid prestatielevering Wmo ZIN en PGB Onzekerheid prestatielevering Jeugd ZIN en PGB Fouten omgevingsvergunningen ten onrechte niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording TOTAAL

Getrouwheid Fout Onzekerheid €28.000 € 37.000 € 161.000 € 16.000 € 44.000

€ 198.000

Het totaal van de geconstateerde afwijkingen op het gebied van de getrouwheid blijft binnen de goedkeuringstolerantie voor fouten (van € 283.000) en de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden (van € 849.000). Hierdoor is de strekking van de controleverklaring 2024 goedkeurend voor getrouwheid.

6. Overige onderwerpen 6.1.

Het verloop van onz e controlewerkzaamheden Wij hebben onze controlewerkzaamheden uitgevoerd overeenkomstig de tussen de Renswoude en Verstegen opgestelde opdrachtafspraken. Ter ondersteuning daarvan zijn vooraf risicoanalyses opgesteld, werkafspraken gemaakt en tussentijdse controlewerkzaamheden uitgevoerd. Met betrekking tot het controleproces 2024 constateren wij het volgende: De concept-jaarrekening was bij aanvang van onze jaarrekeningcontrole grotendeels gereed en van voldoende niveau. Het is Verstegen en Renswoude gelukt om de controle van een aantal cruciale onderwerpen voorafgaand aan de jaarrekeningcontrole te controleren en af te ronden. Het jaarverslag is voorafgaand aan de jaarrekeningcontrole in concept aan ons opgeleverd ter verdere beoordeling. De rechtmatigheidsverantwoording en paragraaf Bedrijfsvoering is later in de jaarstukken aangevuld. De analyses, specificaties en documentatie die wij hebben opgevraagd voorafgaand aan de jaarrekeningcontrole zijn tijdig en grotendeels opgeleverd tijdens de uitvoering van onze controlewerkzaamheden.

6.2.

Tijdsbesteding Er is sprake van een overschrijding van het geplande aantal uren voor de controle van de jaarrekening 2024. De jaarrekeningcontrole heeft meer capaciteit gevraagd dan vooraf gepland.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 24

De oorzaken hiervoor zijn: Dat wij voor de uitbestede processen aanvullende werkzaamheden moesten verrichten doordat vanuit de regionale samenwerking onvoldoende (assurance) informatie beschikbaar was om de werking van de IT-beheersing te onderbouwen. Specifieke casuïstiek ten aanzien van het woningbedrijf: Waardering van het vastgoed onder het BBV, opschonen van de activastaat en de integratie van Xbis naar Key2financiën. De afwikkeling van de verbijzonderde interne controle heeft meer tijd gekost dan vooraf ingeschat. In de managementletter hebben wij gerapporteerd dat de controlewerkzaamheden op een aantal toetspunten aangevuld moest worden. Daarnaast heeft het verkrijgen van voldoende en geschikte controle-informatie voor een aantal processen gezorgd voor aanvullende tijdsbesteding voor zowel Renswoude als voor Verstegen. Bovenstaande punten heeft voor aanvullende tijdsbesteding gezorgd met name vanuit senior teamleden. Wij zullen een voorstel opstellen en voorleggen aan uw organisatie met een toelichting op de aanwijsbaar aanvullende tijdbesteding en een voorstel voor de financiële verrekening van deze aanvullend geleverde dienstverlening en de aanvullend uitgevoerde controlewerkzaamheden voorleggen aan de griffie ter toelichting en ter goedkeuring.

6.3.

Verplichte rapportering fraude en continuïteit in onz e controleverklaring De controle van de jaarrekening van Renswoude is aan te merken als een wettelijke controleopdracht. Dit impliceert dat wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening rapporteren over fraude- en continuïteitsrisico’s die relevant zijn geweest bij het plannen en uitvoeren van onze controlewerkzaamheden. Daarbij geven wij aan hoe wij op deze risico’s hebben ingespeeld. De rapportage van de accountant over fraude en continuïteit is in de basis geënt op de verantwoording van frauderisicobeheersingsmaatregelen en de toelichting op de continuïteitsverwachtingen in het jaarverslag. Uiteraard dient de inhoud van het jaarverslag ook op deze thema’s proportioneel te zijn en een juiste en volledige voorstelling van zaken te geven.

6 .3 .1 .

Fra u de In de controleverklaring lichten wij toe dat Renswoude niet beschikt over een actueel en geformaliseerd overkoepelend risicobeheersings- en controlesysteem. De raad heeft de verantwoordelijkheid om toezicht te houden op de fraudebeheersing. Renswoude heeft nog geen geformaliseerd beleid gericht op ontdekken en beperken van frauderisico’s. Voor de komende periode is (door)ontwikkeling en formalisatie van deze frauderisicoanalyse nodig, evenals een nadrukkelijke verankering van de fraudepreventie in de (verbijzonderde) interne controle.

Accountantsverslag 2024

Gemeente Renswoude

Pagina 25

Hiermee kunnen de belangrijkste frauderisico’s periodiek worden geïnventariseerd, geadresseerd en geëvalueerd. Wij adviseren om een risicobeheersingssysteem, inclusief schriftelijke (fraude)risicoanalyse, te implementeren. Wij benadrukken dat wij met onze aanbeveling vooral doelen op een praktische invulling en uitvoering, passend bij de grootte en de activiteiten van Renswoude en passend binnen uw beschikbare capaciteit en middelen. Meer informatie hierover is te vinden in de NBA-Brochure Verplichte rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring bij de jaarrekening; wat betekent dit voor u als klant. 6 .3 .2 .

Con tin u ïteit Naast rapportering over frauderisico’s is rapportering over continuïteitsrisico’s verplicht in de controleverklaring van de accountant bij de jaarrekening van gemeenten. Renswoude heeft in de jaarstukken inzicht gegeven in de toekomstsverwachting van de gemeente. Gemeenten kennen als overheidsorgaan feitelijk geen risico van discontinuïteit. Wel bestaat het risico dat gemeenten (tijdelijk) hun financiële zelfstandigheid verliezen en een zogenoemde artikel 12-status krijgen. Renswoude heeft voor de jaren 2025-2028 een sluitende begroting gepresenteerd. De effecten van de voorjaarsnota van het rijk zullen bovendien een positief effect hebben op de meerjarenbegroting van Renswoude. De provincie heeft regulier repressief toezicht op gemeente Renswoude.

6.4.

Onafhankelijkheid Het waken voor onze onafhankelijkheid is primair onze eigen (vaktechnische) verantwoordelijkheid. Daarvoor treffen wij – overeenkomstig onze standaarden en interne kwaliteitsprocedures – diverse maatregelen. Op basis van de uitvoering van deze maatregelen kunnen wij bevestigen dat wij de controleopdracht voor de jaarstukken van Renswoude op onafhankelijke wijze hebben kunnen uitvoeren en afronden. Aanvullend daarop rapporteren wij u jaarlijks – voor uw beoordeling van onze onafhankelijkheid – de werkzaamheden die door ons zijn verricht naast het controleren van financiële verantwoordingen en het uitoefenen van onze natuurlijke adviesfunctie. Met betrekking tot het verslagjaar 2024 hebben wij geen werkzaamheden verricht naast onze controlewerkzaamheden en de direct daaruit voortvloeiende ondersteuning en ondersteuning bij rechtmatigheid. Tot slot bevestigen wij dat geen sprake is van een langdurige betrokkenheid (zeven jaar of meer) van één van de teamleden bij de controleopdracht voor Renswoude.