Aanvraagformulier Basis VU 2022 gemeente Renswoude 574394

Aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet over 20221 Versie: basisverzoek

Wat is een vangnetuitkering? Gemeenten ontvangen op grond van de Participatiewet budget voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. Dit budget wordt ook wel het BUIG-budget genoemd. Gemeenten die een tekort hebben kunnen in aanmerking komen voor een vangnetuitkering. De voorwaarden op hoofdlijnen: -

het tekort is groter dan een bepaalde toegangsdrempel; het college verklaart maatregelen te hebben getroffen om te komen tot tekortreductie; het college geeft een toelichting op deze verklaring; de gemeenteraad stemt in met de verklaring van het college.

Bekostiging door en verantwoording aan andere gemeenten Met de verklaring verantwoordt u zich als college niet alleen naar de gemeenteraad, maar ook naar andere gemeenten. Deze gemeenten dragen financieel bij aan de vangnetuitkering waarop uw gemeente een beroep doet. Het gaat dus om solidariteit tussen gemeenten. De vangnetuitkeringen worden bekostigd uit het macrobudget (voor alle gemeenten) van twee jaar na het tekortjaar. Daarom moet het college inzicht geven in de maatregelen die het heeft getroffen om het tekort te reduceren.

Wat wordt verwacht van het college en de gemeenteraad? Bij het indienen van het verzoek moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen. Deze verklaring moet de instemming hebben van de gemeenteraad. Ook moet deze verklaring worden toegelicht, zoals gevraagd in het aanvraagformulier (op het formulier de onderdelen A, B en C).

Wat is de autonome rol van de gemeenteraad t.a.v. de vangnetuitkering? Het college vraagt de gemeenteraad om in te stemmen met de verklaring van het college. Met deze instemming bevestigt de gemeenteraad dat het college inzicht heeft gegeven in de maatregelen die zijn getroffen om het tekort te reduceren. De gemeenteraad moet in staat worden gesteld om de verklaring van het college adequaat te kunnen beoordelen. Het gaat hierbij dus om een gelijkwaardige informatiepositie van de gemeenteraad ten opzichte van het college. Daarom moet het college een samenvatting van de verklaring maken. De toetsingscommissie heeft een checklist voor raadsleden gemaakt, waarmee raadsleden de verklaring inhoudelijk kunnen controleren Deze checklist wordt tezamen met andere informatie door VNG aangeboden op de website van VNG, zie link website VNG pagina raadsleden.

1

Versie aanvraagformulier d.d. 5 oktober 2021 1

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? Een belangrijke veronderstelling bij het vangnet is dat gemeenteraad en college regelmatig in gesprek zijn over ontwikkelingen in het bijstandsvolume (bijv. middels kwartaalrapportages). Op dit niveau wordt inhoudelijk gesproken over maatregelen (beleid en uitvoering) om eventuele tekorten te reduceren. Het college wordt verzocht te beschrijven op welke wijze de gemeenteraad is betrokken vanaf het moment dat het tekort door het college wordt gesignaleerd tot en met het treffen van de maatregelen en de monitoring daarvan. Dit onderdeel is opgenomen na de samenvatting.

Wat mag de gemeenteraad van het college verwachten? • •

•

•

• •

Het college en de gemeenteraad moeten een gelijkwaardige informatiepositie hebben, daarom maakt het college een samenvatting van de toelichting. Het college beschrijft op welke wijze de gemeenteraad is betrokken vanaf het moment dat het tekort door het college wordt gesignaleerd tot en met het treffen van de maatregelen en de monitoring daarvan. Onderdeel A: Het college geeft de gemeenteraad via een analyse inzicht in de oorzaken van het tekort op de gebundelde uitkering (ook wel BUIG genoemd). Deze analyse kan zowel kwantitatieve als kwalitatieve elementen bevatten. Onderdeel B: Het college geeft de gemeenteraad inzicht in de (interne en externe) maatregelen, met een kwantitatieve en kwalitatieve toelichting waarom die naar verwachting leiden tot een reductie van het tekort. Onderdeel C: Het college geeft de gemeenteraad inzicht in welke mate (interne en externe) maatregelen beogen bij te dragen aan het (verder) reduceren van het tekort. Het college geeft de gemeenteraad inzicht in de planning en control-cyclus ten aanzien van het vangnet.

Bovenstaande informatie staat ook op de website van de VNG2.

Op welke wijze wordt de gemeenteraad gefaciliteerd? De toetsingscommissie heeft een checklist gemaakt voor gemeenteraadsleden. Het is een handzaam lijstje vragen en aandachtspunten. Raadsleden kunnen dit lijstje gebruiken bij het beoordelen van de vangnetaanvraag van het college. Deze checklist is opgesteld in samenwerking met raadsleden uit verschillende gemeenten en de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. De checklist staat samen met andere informatie op de website van de VNG. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om in de aanvraag vangnetuitkering zijn opvattingen te geven over de verklaring van het college (in de verklaring staan de oorzaken van het tekort, de maatregelen om het tekort te reduceren, etc.). In het formulier zal op hoofdlijnen het proces worden

2

Vangnetuitkering Participatiewet: informatie voor raadsleden | VNG 2

beschreven hoe de gemeenteraad betrokken is. Dit is vanaf het moment van signalering van het tekort en het daaropvolgend proces van treffen van maatregelen waar de raad bij betrokken is voordat de raad instemt met de verklaring van het college. De voorzitter van de gemeenteraad en de griffier tekenen voor de juistheid hiervan en worden in de gelegenheid gesteld om dit overzicht aan te vullen.

Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Het college dient het aanvraagformulier in bij de onafhankelijke Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. De commissie moet de aanvraag uiterlijk op 15 augustus 2023 hebben ontvangen. De aanvraag dient met behulp van dit, door de minister vastgestelde aanvraagformulier, voor instemming aan de raad te worden voorgelegd en wordt naar ondertekening aangeboden aan de commissie via de website. De Toetsingscommissie beoordeelt de aanvraag procedureel. Dit betekent dat wordt beoordeeld of het college en de gemeenteraad een aantal processtappen hebben doorlopen: het tekort is groter dan de drempelwaarde; het college heeft in de verklaring toegelicht dat maatregelen zijn getroffen om het tekort te reduceren en de gemeenteraad heeft ingestemd met de verklaring. De commissie geeft dus geen inhoudelijk oordeel over de aanvraag. Vervolgens adviseert deze commissie de Minister. Deze adviezen worden in beginsel overgenomen. Gemeenten die interesse hebben in de maatregelen van andere gemeenten, kunnen terecht op de website van het vangnet. Hier zijn alle aanvragen gepubliceerd en gerubriceerd naar type maatregel, omvang van de gemeente en omvang van het tekort. Aan het eind van het aanvraagformulier is een uitgebreide toelichting per vraag opgenomen voor de ambtelijke ondersteuning van het college.

Voor een verdere toelichting op dit formulier wordt verwezen naar de informatie op de website: https://www.toetsingscommissievp.nl/vangnetuitkering-2022

3

1. Verklaring college bij een basisverzoek

Dit gedeelte bestaat de volgende onderdelen: -

Samenvatting van de verklaring De beschrijving van de wijze waarop de gemeenteraad is geïnformeerd door het college A. Analyse van de oorzaken van het tekort B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren C. Beoogde effect van de genoemde maatregelen D. Ondertekening door het college

4

Samenvatting van de verklaring van het college De verklaring van het college bestaat uit vier subonderdelen: A) analyse van de oorzaken van het tekort, B) getroffen interne en externe maatregelen om het tekort verder te reduceren, C) beoogd effect van de genoemde maatregelen & D) ondertekening door het college. Het college geeft hieronder een samenvatting van onderdeel A, B en C. Dat geeft de gemeenteraad een kernachtig overzicht, op basis waarvan het raadslid kan vaststellen waarmee hij instemt voordat hij ondertekent. Voor het gemeenteraadslid dat zich wil verdiepen in de verklaring van het college, wordt verwezen naar onderdelen A, B, C en D van het aanvraagformulier. Richtlijn voor de omvang van de samenvatting van de drie onderdelen is in totaal maximaal twee A4. Het ligt voor de hand dat een gemeenteraadslid de antwoorden op de checklist (zie achteraan dit formulier) terug kan vinden in de samenvatting. A. Samenvatting onderdeel analyse van de oorzaken van het tekort Het college maakt in dit onderdeel duidelijk wat het probleem is. Renswoude kent ongeveer 30 bijstandsgerechtigden. Eén persoon meer of minder zorgt dan al voor een stijging of daling van de bijstandsuitgaven van 3%. Dit maakt het moeilijk om statische verklaringen te geven over de oorzaak en omvang van het tekort. Ook willen we in deze rapportage niet afzakken naar het individuele niveau.

Daarom wordt in deze rapportage verwezen naar de activiteiten van de gemeente Veenendaal. Immers de Participatiewet namens de gemeente Renswoude wordt door de gemeente Veenendaal uitgevoerd. In de uitvoering door de gemeente Veenendaal wordt geen onderscheid gemaakt tussen of andere werkprocessen gevolgd voor inwoners van Renswoude of Veenendaal. Beantwoording algemeen: Het verschil tussen inkomsten (doeluitkering BUIG) en uitgaven (het verstrekken van uitkeringen PW, IOAW en IOAZ) verklaart de omvang van het tekort. Voor gemeenten met minder dan 15.000 inwoners hanteert het rijk de volledige historische budgettering, anders dan het voor de overige gemeenten gehanteerde objectief verdeelmodel. Renswoude is een gemeente met minder dan 15.000 inwoners. Gemeenten ontvangen voor de bekostiging van de bijstandsuitkeringen (en de verstrekking van loonkostensubsidies) jaarlijks een budget op grond van artikel 69 van de Participatiewet. Het landelijk beschikbare budget, het macrobudget, wordt geacht toereikend te zijn voor de geraamde kosten van alle gemeenten samen. Het macrobudget voor uitvoering van de bijstand in 2022 is met 5,7% afgenomen ten opzichte van 2021. In het Beeld van de Uitvoering 2022 van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is een overzicht van tekort- en overschotgemeenten opgenomen.

Uit dit overzicht blijkt dat gemeenten met minder dan 15.000 inwoners bovengemiddeld veel te maken 5

krijgen met grote financiële tekorten bij de uitvoering van de Participatiewet. Zie: Overschotten op BUIG beperkt door afname macrobudget in 2022 (divosa.nl) Ook Renswoude valt hieronder. Het toegekende BUIG-budget voor Renswoude in 2022 is vastgesteld op € 386.010. In 2022 bedroeg de totale netto uitkeringslast € 523.909. Er sprake van een overschrijding ter hoogte van € 137.899. Dit is een procentuele overschrijding van 35,72% van het BUIG-budget. De aanspraak op een vangnetuitkering bedraagt € 99.298. B.

Samenvatting onderdeel getroffen maatregelen om het tekort te reduceren. Het college maakt in dit onderdeel duidelijk dat dit pakket van maatregelen afdoende is om de geschetste problemen aan te pakken. • Intensivering beperken van de instroom; • Gerichte inzet van re-integratie-instrumenten; • Uitbreiding van uitstroom-instrumenten en arrangementen; • Aanscherping handhaving; • Doelgroepenaanpak; • Meting van resultaten.

C. Samenvatting onderdeel beoogd effect van de genoemde maatregelen Het college maakt in dit onderdeel duidelijk dat dit pakket van maatregelen tezamen leidt tot tekortreductie, waarbij het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief is beschreven en inzichtelijk is gemaakt. •

• • • •

Inzet op preventie middels samenwerkingsverbanden om de instroom op de bijstand te beperken. Doelgroepen beleid en re-integratietrajecten en gespecialiseerde klantmanagers. Inzetten op het matchingssysteem om het bijstandsbestand optimaal inzichtelijk te hebben. Beschikking over een breed scala aan re-integratie instrumenten en -arrangementen. Alle statushouders hebben een plan van aanpak met een eigen klantmanager gericht op statushouders. Door het tussentijds monitoren van de resultaten deelname aan de Divosa Benchmark 2022 doen wij aan resultaatsturing.

6

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? In dit onderdeel wordt het proces op hoofdlijnen beschreven hoe de raad betrokken is vanaf het moment van signalering van het tekort op het BUIG-budget en het daaropvolgend proces van bepalen en treffen van maatregelen, tot aan het moment dat de verklaring van het college voor instemming wordt voorgelegd aan de raad. Ten einde dit zo eenvoudig mogelijk te beschrijven wordt gevraagd aan te kruisen op welke momenten de raad hierbij is betrokken. Dit geschiedt d.m.v. het plaatsen van een X voor het betreffende onderdeel. Daarnaast is er ruimte voor aanvullingen. Op welke momenten werd de raad geïnformeerd over beleid, uitvoering en sturing van de Participatiewet en meer specifiek over het tekort op de BUIG, de maatregelen en de beoogde effecten daarvan? X

Moment in het proces

X

Begrotingen Tekst uit de begroting 2023: Inwoners met financiële zorgen, problemen en schulden krijgen de juiste ondersteuning 1. Activiteit: We financieren en faciliteren de schulpverlening in de vorm van het Budget Loket 2. Activiteit: We verlenen subsidie voor een preventief, informeel aanbod (SchuldHulpMaatje en de Formulierenbrigade). 3. Activiteit: We investeren in het signaleren en bereiken van meer inwoners die financieel in de problemen (dreigen te) raken

Tekst uit de begroting 2022-2024: Trends en ontwikkelingen: Meer mensen in de bijstand De afgelopen jaren zien we dat het aantal uitkeringsgerechtigden stijgt. Dit is landelijk te zien. De stijging komt vooral door instroom van mensen met een niet Nederlandse- of westerse achtergrond en de nieuwe doelgroepen.

Tekst uit de begroting 2021-2024: In 2021 zal het aantal uitkeringen naar verwachting verder stijgen. De vanwege de Coronavirus getroffen maatregelen (zoals de intelligente lockdown) zullen een negatieve impact hebben op de economie en de werkgelegenheid. Daarnaast verwachten we een stijging van de reguliere bijstandsuitkeringen van mensen die niet voldoen aan het urencriterium van de Tozo-regeling en mensen die tijdelijk werk hadden en geen of onvoldoende WW-rechten hebben opgebouwd. Deze groep kan bijstand aanvragen als zij geen andere bestaansmiddelen hebben om op terug te vallen. Voor veel werklozen zal gelden dat zij eerst een beroep doen op de WW waardoor het effect op de bijstand pas later

7

zichtbaar is. Hoe sterk het bestand zich zal ontwikkelen is onduidelijk. Het CPB en onderzoeksbureaus kennen verschillende scenario’s.

In antwoord op raadsvragen n.a.v. begroting 2021-2024: 24. Blz. 24. Hoe is de trend met Uitkeringsgerechtigde Participatiewet. Wat is de verwachting hoe dit ontwikkeld? Antwoord: Op dit moment is het moeilijk hier een antwoord op te geven. Zoals het er nu naar uitziet blijft het nog tussen de 21 en 23 cliënten schommelen. De gevolgen van de coronacrisis zijn nu nog moeilijk te voorspellen omdat er pas na afloop van de WW-periode gebruik gemaakt gaat worden van de Participatiewet. Het is moeilijk te voorspellen om wat voor een aantallen dit zal gaan. X

Voorjaars- en najaarsbericht en jaarrekening. Tekst uit de jaarrekening 2021: Inwoners worden sneller geïnformeerd over de voorzieningen die de gemeente biedt voor minima. Zij komen eerder in beeld bij mogelijk problematische schulden, zodat vroegtijdig ondersteuning kan worden geboden. Minimaregelingen zijn op een nieuwe wijze ingericht, waardoor ze laagdrempeliger en meer toegankelijk zijn gemaakt voor inwoners. Het ondersteunen van minima, door middel van diverse regelingen, is ook in 2021 voortgezet. In Renswoude hebben we in 2021 in totaal 7 statushouders gevestigd. Daarnaast hebben 5 statushouders het participatietraject succesvol afgerond. De nieuwe Wet inburgering 2021 is startklaar gemaakt, deze gaat in op 1 januari 2022. Deze wet helpt om statushouders beter en sneller te laten inburgeren. Maand-, kwartaal- of halfjaarrapportage. (ook wel genoemd Turap, Marap etc)

X

Beleidsplannen, strategie- of koersdocumenten, plannen van aanpak of evaluaties. Tekst uit het Beleidsplan Sociaal Domein 2019-2022 We zien geen sterke daling van het uitkeringsbestand in Renswoude. Landelijk is dit wel een trend. We willen daarom meer zicht op ons cliëntenbestand om de dienstverlening te verbeteren en in de toekomst mensen uit te laten stromen. We willen een deel van het participatiebudget gebruiken voor het bevorderen van het gebruik van de minimaregelingen, maar ook het vroegtijdig ondersteunen van mensen met schulden. Tenslotte willen we onderzoeken welke maatregelen nog meer wenselijk zijn en of we meer maatwerk kunnen bieden aan ons cliëntenbestand. Informatie over bestandsontwikkelingen of over de voortgang van maatregelen. Nieuwsbrieven, bijeenkomsten en/of presentaties.

8

1. Verklaring college bij een basisverzoek Dit gedeelte bestaat uit de volgende vier onderdelen: A. Analyse van de oorzaken van het tekort B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren C. Beoogde effect van de genoemde maatregelen D. Ondertekening door het college

A. Analyse van de oorzaken van het tekort Hieronder beschrijft het college de analyse van de oorzaken van het tekort. Renswoude kent ongeveer 30 bijstandsgerechtigden. Dit lage aantal maakt een statische vergelijking moeilijk. Wel is gekeken naar de instroom in 2022. We zien dat er in Renswoude in 2022 6 bijstandsdossiers zijn gestart voor statushouders die zich in Renswoude hebben gevestigd. Dit is een rechtstreeks effect dat voorkomt uit de taakstelling van de gemeente om statushouders te huisvesten. Deze statushouders hebben vervolgens recht op een uitkering. Verhoudingsgewijs gaat het voor Renswoude dan om een grote groep. Hier is op voorhand geen rekening mee gehouden bij de toekenning van het BUIG-budget 2022 voor Renswoude.

B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren Hieronder beschrijft het college maatregelen die zijn getroffen om een bijdrage te leveren aan het reduceren van het tekort. Beperken instroom •

•

•

•

•

Wij hebben een accountmanager die gespecialiseerd is in de arbeidstoeleiding van kwetsbare jongeren vanuit PRO/VSO, die in 2022 al gedurende het laatste schooljaar betrokken is geweest bij de uitstroomgesprekken om zodoende de jongeren toe te leiden naar de best passende plek, met name werk of dagbesteding. Inwoners die in de laatste zes maanden van WW-uitkering verkeren worden gesproken door de accountmanagers van het Werkgeversservicepunt om voor het instromen in de bijstand een geschikte baan te vinden. Daarnaast organiseren zij regelmatig banenmarkten om toekomstige werknemers (inwoners met een uitkering vanuit het UWV of gemeente) kennis te laten maken met werkgevers uit de regio. We hebben een medewerker gedetacheerd naar het Regionaal Mobiliteitsteam. Inwoners kunnen bij een Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) terecht als zij werk of inkomen zijn kwijtgeraakt. Of dreigen kwijt te raken. Het RMT helpt inwoners om ander werk te vinden. Dit doen ze met advisering, scholing en matching. Het LeerwerkLoket FoodValley heeft als doel om de aansluiting tussen het onderwijs, de opleidingsmarkt en arbeidsmarkt te versterken. Het Leerwerkloket biedt kosteloos advies over: scholing, leerbanen en financieringsmogelijkheden van een opleiding en is toegankelijk voor alle inwoners uit gemeente Renswoude.

Ken uw klant: De kwaliteiten van de bijstandsgerechtigden waren onvoldoende gestructureerd geregistreerd. Daarom is in 2015 besloten om een nieuw matchingssysteem aan te schaffen. Dit is Competensys geworden. Hierdoor zijn we in staat om de verschillende kenmerken van ons klantenbestand beter in kaart te brengen, hen te matchen op vacatures en/of gerichte

9

vervolgtrajecten in te zetten. In 2022 werd iedereen gesproken en is het gehele bestand bijgewerkt in systeem Competensys. Bevorderen uitstroom • • •

Om uitstroom naar werk te bevorderen, wordt meer ingespeeld op de wensen van de werkgever. Veenendaal heeft twee accountmanagers (die deels werken vanuit het werkgeversservicepunt Foodvalley) om de match tussen kandidaat en bedrijf te maken. Binnen de eigen organisatie is de functie van jobmatcher gecreëerd. Hij kijkt binnen het bestand van Veenendaal, Rhenen en Renswoude of er geschikte kandidaten zijn om te voldoen aan een gerichte vraag van de werkgever. De gemeente beschikt over een breed scala van re-integratie instrumenten die voor reguliere bijstandsgerechtigden kunnen worden ingezet, maar ook specifieke instrumenten voor bijvoorbeeld de doelgroep statushouders. Bij re-integratie instrumenten kan gedacht worden aan een leerwerktraject bij (lokale) ondernemer of maatschappelijke organisatie, loonkostensubsidie, proefplaatsing, aanpassing werkplek, training werknemersvaardigheden of een gerichte opleiding.

Doelgroepaanpak •

•

Nieuwe doelgroep: In het sociaal akkoord hebben het kabinet en werkgevers afgesproken dat ze extra banen gaan creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. Er moeten 125.000 garantiebanen komen bij reguliere werkgevers. Dit zijn 100.000 banen bij het bedrijfsleven en 25.000 banen bij de overheid. In 2026 moeten alle banen gerealiseerd zijn. De uitvoeringsorganisatie van Veenendaal kent een tweetal consulenten bijzondere doelgroep. In samenwerking met scholen en UWV wordt deze doelgroep naar werk geholpen. Statushouders: We zien dat het aantal statushouders binnen de bijstand stijgt. Deze doelgroep verdient specifieke aandacht. In 2022 is de Wet inburgering 2021 ingevoerd. Daarnaast is de taakstelling huisvesting statushouders versneld en verhoogd, waardoor de instroom van statushouders in korte tijd fors toenam. De Wet inburgering 2021 was op 1 januari 2022 nog niet op alle onderdelen goed geïmplementeerd. Zo werden statushouders niet direct ingedeeld in het juiste regime en waren de inkooptrajecten voor de taalcursussen niet afgerond. Dit vertraagde de uitstroommogelijkheden naar studie of werk aanzienlijk.

Handhaving •

•

Controle verzuim: Wij voeren een controle uit op verzuim en hebben een toezichthouder rechtmatigheid Sociaal Domein aangesteld om toe te zien op de cijfers en ontwikkelingen. In 2022 heeft er een controle plaatsgevonden waarbij we alle aspecten bekijken: zowel rechtmatigheid, maar ook het niet-gebruik van voorzieningen in het Sociaal Domein. Verder zullen bijstandsgerechtigden ook zelf verklaring in het kader van rechtmatigheid moeten ondertekenen. Dit leidt tot minder instroom en eventueel uitstroom uit de bijstand. Taaleis: In 2016 is de Wet taaleis in werking getreden. Bijstandsgerechtigden worden getoetst op de taalvaardigheid. Bij enkelen wordt een taaltoets afgenomen. Indien op basis van een taaltoets naar oordeel van het college/ afdeling beleid economie, werk en inkomen sprake is van een redelijk vermoeden van niet of niet voldoende mate beheersen van de Nederlandse taal, stelt het college een individueel taalplan op ter verbetering van het taalniveau van belanghebbende. Een half jaar na kennisgeving wordt het taalniveau van belanghebbende opnieuw getoetst. Daarbij sluit het college aan bij de prioritering zoals vastgelegd in het taalplan. Indien betrokkene niet voldoende zijn best doet, kan de uitkering worden verlaagd.

Meting 10

•

Benchmark Werk en Inkomen: Sinds 2016 neemt Veenendaal deel aan de benchmark werk en inkomen. Dit stelt Veenendaal in staat om de actuele prestaties van Renswoude en de inrichting van de organisatie, werkprocessen en beleid te vergelijken met andere gemeenten. De benchmark wordt uitgevoerd door Divosa, Stimulansz en BMC. Aan de benchmark 2022 namen 226 gemeenten deel.

C. Beoogd effect van de genoemde maatregelen op de tekortreductie Hieronder maakt het college inzichtelijk dat de getroffen maatregelen bijdragen aan het reduceren van het tekort. Hierbij gaat het om een inschatting van het beoogde effect. Gemeente Renswoude heeft een klein bijstandsbestand, waardoor cijfermatige effecten over de gehele doelgroep lastiger meetbaar zijn. Dit zijn vaak individuele resultaten. Onderstaande effecten zijn voornamelijk kwalitatieve effecten van de inzet van huidige maatregelen. •

Beperken van de instroom; Door het inzetten op preventie middels samenwerkingsverbanden met onderwijsinstellingen, UWV en maatschappelijke organisaties proberen wij de instroom op de bijstand te beperken. Voor doelgroepen met een groter risico tot instroom in de bijstand hebben wij speciale trajecten en klantmanagers om deze inwoners te begeleiden naar (indien mogelijk) een betaalde baan of studie.

•

Gerichte inzet van re-integratie-instrumenten; Volgens de Divosa Benchmark 2022 heeft Renswoude een uitstroomcijfer van 25,9%, terwijl het landelijk gemiddelde 25,5% bedraagt. Door de inzet van het matchingssysteem Compentensys hebben wij het klantenbestand beter inzichtelijk. Dit geeft meer handvaten voor de accountmanagers, jobmatcher en klantmanagers om de bijstandsgerechtigde aan de juiste vacature en/of re-integratietraject te matchen.

•

Uitstroom-instrumenten en arrangementen; Wij beschikken over een breed scala aan re-integratie instrumenten en -arrangementen. Op deze manier kunnen wij ondersteuning bieden aan alle inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door de verhoogde instroom van statushouders zijn er specialistische klantmanagers aangetrokken om hen te begeleiden in het inburgerings- en re-integratietraject.

•

Aanscherping handhaving; Wij voeren een constante controle uit op verzuim. Bijstandsgerechtigden ondertekenen zelf een verklaring in het kader van rechtmatigheid bij de aanvraag van de uitkering.

•

Doelgroepenaanpak; Alle statushouders hebben een plan van aanpak met een eigen klantmanager gericht op statushouders.

•

Meting van resultaten;

11

Door het tussentijds monitoren van de resultaten middels maandrapportages, klanttevredenheidsonderzoeken en deelname aan de Divosa Benchmark 2022 doen wij aan resultaatsturing.

D. Ondertekening Een verzoek tot vangnetuitkering dient door het college van burgemeester en wethouders te worden ingediend, ook indien de uitvoering van de Participatiewet aan een samenwerkingsverband is overgedragen. De ondertekening geschiedt door burgemeester en secretaris. De ondertekening is volledig indien de naam van de gemeente en de naam van de ondertekenaar zijn ingevuld, de datum is ingevuld en de handtekening is gezet. De verklaring is slechts geldig indien dit door middel van het door de minister van SZW ter beschikking gestelde aanvraagformulier wordt aangeboden aan de raad. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Renswoude verklaart dat het voor 15 augustus 2023 de genoemde maatregelen heeft getroffen om te komen tot tekortreductie. Datum: 30 mei 2023 De secretaris,

Naam van de ondertekenaar: E.J. Jansonius De burgemeester,

Naam van de ondertekenaar: P. Doornenbal-van der Vlist

12

2. Instemming gemeenteraad In artikel art. 10, eerste lid, onderdeel d, BPw staat dat de verklaring van het college de instemming van de gemeenteraad moet hebben. De instemming is pas geldig indien de verklaring aan de raad is aangeboden in de vorm van het door de minister vastgestelde aanvraagformulier.

De gemeenteraad stemt in met de verklaring van het college. Daarmee bevestigt de gemeenteraad dat het college: 1. 2. 3.

voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort; voldoende duidelijk heeft gemaakt dat het pakket van maatregelen effectief is om de geschetste problemen aan te pakken, binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft; voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen, voor zo ver door de gemeente beïnvloedbaar is, leidt tot een beoogde tekortreductie. Daarbij wordt het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief inzichtelijk gemaakt.

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? Voorafgaand aan, het hiervoor opgenomen onderdeel A. Analyse, is door het college het proces op hoofdlijnen beschreven hoe de raad betrokken is: vanaf het moment van signalering van het tekort op het BUIG-budget en het daarop volgend proces van bepalen en treffen van maatregelen, tot aan het moment dat de verklaring van het college voor instemming wordt voorgelegd aan de raad. Hieronder is er ruimte voor de gemeenteraad voor aanvullingen op het genoemde overzicht. Formeel is een besluit genomen. Het raadsbesluit dd. 4 juli 2023 luidt: 1. Geen wensen en bedenkingen te hebben over de in de notitie “Vangnetregeling Participatiewet 2022” genoemde maatregelen om tot een tekortreductie te komen. 2. In te stemmen met bijgaande brief voor het college. Samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad In de samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad staat op hoofdlijnen op welke onderwerpen de raad heeft gereageerd op de verklaring van het college. De onderdelen van de verklaring zijn vaak al eerder in de raad besproken. Het gaat dus om het gehele proces vanaf de signalering van het tekort. Verder betreft het hier alleen onderwerpen die in de raadsbesluiten zijn opgenomen, die afwijkend zijn van het raadsvoorstel.

Om de beschrijving zo eenvoudig mogelijk te houden wordt gebruik gemaakt van een checklist die kan worden aangevuld. Het verzoek is om aan te kruisen welke onderwerpen in de raadsbesluiten zijn opgenomen. Dit geschiedt d.m.v. het plaatsen van een X voor de betreffende onderdelen. Daarnaast is er ruimte voor aanvullingen.

13

X

Typering van de reacties die in de raadsbesluiten zijn opgenomen gedurende het gehele proces Expliciet goedkeurend, waardering over analyse en maatregelen uitgesproken

X

Impliciet goedkeurend, is behandeld als hamerstuk Afkeurend en gevraagd het plan te herzien Verzoek om onderdelen van de globale analyse te herzien of aan te vullen Verzoek om bepaalde maatregelen te schrappen of aanvullend maatregelen te treffen. Verzoek om het tempo van invoering en/of uitvoering van maatregelen te versnellen. Verzoek om extra informatie over maatregelen Verzoek on meer informatie t.a.v. de beoogde effecten van maatregelen Verzoek om gerealiseerde effecten te monitoren en terug te koppelen Motie om een andere beleidsmaatregel te treffen

Ondertekening De ondertekening geschiedt door voorzitter en griffier. De gemeenteraad dient voor het moment van indiening van het verzoek zijn instemming te hebben gegeven. De aanvraag dient uiterlijk 15 augustus 2023 door de Toetsingscommissie te zijn ontvangen. De gemeenteraad van de gemeente Renswoude stemt in met de onder 1 afgegeven verklaring door het college van deze gemeente.

Met de ondertekening gaat de gemeenteraad akkoord met de beschrijving van de wijze waarop hij is geïnformeerd door het college en met de weergave van de samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad.

De voorzitter,

14

Naam van de ondertekenaar: P. Doornenbal-van der Vlist De griffier,

Naam van de ondertekenaar: M.H.T. Jansen

15

Toelichting op het aanvraagformulier bij het basis verzoek voor de ambtelijke ondersteuning van het college Voor de juistheid en beoordeling van de aanvraag is het niet toegestaan dat u het format van de pagina’s aanpast. U vindt in deze toelichting • • • • • • •

Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Waarom zijn er twee versies van dit formulier? Hoe is het aanvraagformulier opgebouwd? Waarom is er een samenvatting in het aanvraagformulier opgenomen? Waarom is er een procesvraag in het aanvraagformulier opgenomen over de wisselwerking tussen het college en de gemeenteraad? Hoe uitgebreid moet het aanvraagformulier worden ingevuld en is hier een extern bureau bij nodig? Toelichting per vraag

Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Een verzoek om een vangnetuitkering over 2022 dient uiterlijk op 15 augustus 2023 te zijn ontvangen door de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. Omdat sprake is van een fatale termijn worden verzoeken die na 15 augustus 2023 door de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet worden ontvangen, niet in behandeling genomen. Het college dient het verzoek digitaal door middel van het webformulier op www.toetsingscommissievp.nl in te dienen. Na de aangegeven datum is dit webformulier niet meer beschikbaar. U vindt onderaan dit formulier meer achtergrondinformatie over de aanvraagprocedure, de wet- en regelgeving, de relatie met jaarcijfers (SiSa verantwoording) en de ondersteuning vanuit Divosa. Op de website www.toetsingscommissievp.nl kunt u meer informatie vinden over de aanvraagprocedure en de deadline voor het indienen van een complete aanvraag. Waarom zijn er twee versies van dit formulier? Van dit formulier bestaan twee versies: ‘basisverzoek’ en ‘uitgebreid verzoek’. De versie die u moet gebruiken is afhankelijk van het volgende: •

indien uw gemeente zowel over 2020 als over 2021 geen vangnetuitkering is verleend, gebruikt u de versie ‘basisverzoek’.

•

indien uw gemeente over 2020 en/of over 2021 wel een vangnetuitkering is verleend, gebruikt u de versie ‘uitgebreid verzoek’.

De verklaring van het college verschilt tussen een ‘basisverzoek’ en een ‘uitgebreid verzoek’. Hoe is het aanvraagformulier opgebouwd? De vangnetaanvraag bestaat uit twee gedeelten: 1. De verklaring van het college en de toelichting op de verklaring 16

2. De instemming van de gemeenteraad Onderdeel 1 bestaat uit vier onderdelen: A, B, C en D. Het gaat om de verklaring van het college (onderdeel D) en een toelichting van het college op deze verklaring. Deze toelichting gebeurt aan de hand van drie vragen (onderdelen A, B en C). Na iedere vraag kunt u het antwoord invoegen. U kunt eventueel tabellen of grafieken invoegen. U kunt aangeven op welke brondocumenten, die eventueel in de gemeenteraad zijn besproken, de aanvraag is gebaseerd. U kunt geen bijlagen toevoegen aan deze aanvraag. Hieronder wordt per vraag aangegeven wat verwacht wordt van de beantwoording. Daarna dient in onderdeel 2 de gemeenteraad te tekenen voor zijn instemming met de verklaring van het college. Dit mag niet worden vervangen door het in- of toevoegen van een gemeenteraadbesluit. Waarom is er een samenvatting in het aanvraagformulier opgenomen? Uit het onderzoek naar de rol van de gemeenteraad is duidelijk geworden dat raadsleden behoefte hebben aan beknopte informatie op hoofdlijnen, zodat de rol van de gemeenteraad om in te stemmen met de verklaring van het college beter uitvoerbaar wordt.

Waarom is er een procesvraag in het aanvraagformulier opgenomen over de wisselwerking tussen het college en de gemeenteraad? In het aanvraagformulier is de volgende vraag opgenomen: ‘op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college?’ Onder deze vraag is een korte checklist opgenomen met een zestal punten die kunnen worden aangevuld. Vanaf de invoering van de vangnetuitkering in 2015 heeft de gemeenteraad een inhoudelijkbeoordelende ten aanzien van de vangnetuitkering; deze rol lag voorheen bij de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. Uit een onderzoek door de Toetsingscommissie bleek dat gemeenteraden slechts beperkt de vangnetaanvragen inhoudelijk beoordeelden. De beantwoording van de procesvraag geeft inzicht in de mate waarin de raad is betrokken bij de processtappen van signalering tot reductie van het tekort. Hoe uitgebreid moet het aanvraagformulier worden ingevuld en is hier een extern bureau bij nodig? Het uitgangspunt van de aanvraag van de vangnetuitkering is dat elke gemeente – ongeacht het aantal inwoners – zelfstandig de aanvraag moet kunnen voorbereiden en indienen. Dat houdt in dat alleen het opstellen van de aanvraag geen reden is om een extern bureau te betrekken. Daarbij wordt benadrukt dat het aan het lokale bestuur is hoe uitgebreid de vragen in het aanvraagformulier worden beantwoord, mits deze vragen duidelijk worden beantwoord.

De beantwoording van de vragen in het aanvraagformulier is verplicht. Dat geldt niet voor de suggesties in de onderstaande toelichting. Op de pagina ‘beoordeling en advisering’ over de VU 2022 wordt een en ander eveneens toegelicht.

17

Toelichting per vraag Het college van de tekortgemeente verklaart dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen en geeft daarop een toelichting door het invullen van de onderdelen A, B en C. Alle vragen moeten worden beantwoord. Hieronder staat een toelichting bij vraag B en C. Hieronder staan suggesties bij vraag A, B en C. Bij D volgt ondertekening door het college van de gemeente. Alle onderdelen moeten worden ingevuld.

Onderdeel A In dit onderdeel van de verklaring van het college wordt een analyse van de oorzaken van het tekort beschreven. Onder een analyse van de oorzaken van het tekort wordt verstaan: ‘de ontwikkeling van de uitgaven en de oorzaken daarvan.’ Deze analyse dient specifiek in te gaan op de situatie in de eigen gemeente of de eigen arbeidsmarktregio. Een algemene analyse, die niet ingaat op de situatie in de eigen gemeente of arbeidsmarktregio, volstaat niet als analyse van de oorzaken van het tekort. Suggesties bij de beantwoording van A • • •

• •

Kunt u de omvang van het tekort betrekken bij uw analyse? Kunt u aangeven op welke moment het college heeft gesignaleerd dat een tekort zal ontstaan? Wilt u in uw analyse van de oorzaken de nadruk leggen op factoren die door het college kunnen worden beïnvloed? De analyse betreft dus vooral de ontwikkelingen in de uitgaven van de gemeente. U kunt hierbij ook gebruik maken van de rekentool Participatiewet 2022i en/of de Benchmark van Divosaii. U kunt in de analyse ook beschrijven wat het effect is van getroffen maatregelen in voorgaande jaren.

Onderdeel B De maatregelen kunnen worden getroffen vanaf het moment dat het tekort bekend is of dat men vanuit een prognose het tekort ziet aankomen, tot uiterlijk de datum van indiening van het verzoek. Er zijn meerdere factoren die een invloed hebben op de ontwikkeling van het tekort. Om die reden wordt gesproken van een bijdrage aan de reductie van het tekort. Hieronder staat toegelicht wat wordt bedoeld met ‘het treffen van maatregelen’. •

•

Wat wordt verstaan onder een maatregel? o Onder een maatregel wordt verstaan: een besluit over hoe iets wordt opgelost of veranderd. Wat wordt verstaan onder het treffen van maatregelen.

18

o

•

Onder het treffen van een maatregel wordt verstaan dat het besluit is genomen door het college en waarvan de uitvoering in gang is gezet voor het tijdstip van indiening van de aanvraag. Moet het steeds een nieuwe (aanvullende) maatregel zijn? o Van het college wordt verwacht om te analyseren wat de oorzaken zijn van het tekort, wat hieraan inmiddels is gedaan en wat hiervan de effecten per jaar zijn. En vervolgens of, in dat licht, al dan niet nodig is om tot extra maatregelen te komen ten einde het tekort verder te reduceren. Die afweging is aan het lokaal bestuur. Het college dient wel de gemeenteraad inzicht te verschaffen over deze afweging. Deze afweging dient dan ook in dit onderdeel te worden beschreven.

Suggesties bij de beantwoording van B • • •

• •

•

Geef waar mogelijk en voor zover relevant de relatie tussen oorzaken en maatregelen. U kunt in uw antwoord verwijzen naar eerder genomen maatregelen. Indien mogelijk kunt u de effecten van eerder genomen maatregelen betrekken bij de maatregelen die u nu treft. U kunt bij het antwoord aangeven of gebruik gemaakt is van de volgende tool(s): o de rekentool SEO o de benchmark Divosa o de tool “informatie over eerdere aanvragen”, te vinden via de gelijknamige pagina “Informatie over eerdere aanvragen”. Met deze tool kunnen aan de hand van kenmerken van gemeenten (grootteklasse, omvang tekort en arbeidsmarktregio) vergelijkbare gemeenten worden gevonden, waarbij direct zichtbaar wordt welke maatregelen deze gemeenten hebben getroffen. Dit kan nuttig zijn bij het oriënteren op de externe maatregelen. U kunt in uw antwoord bij voorkeur onderscheid maken tussen eerder getroffen maatregelen (voorafgaande jaren) en nieuwe (nog te treffen, lopende het jaar tot indiening). U kunt hierbij ook de maatregelen aangeven die in het kader van de aanpak van uw arbeidsmarktregio worden gedaan en waaraan uw gemeente een extra bijdrage levert. In het geval van externe maatregelen dient ook sprake te zijn van externe consultatie. U kunt bij het noemen van de maatregelen ook de samenhang met andere maatregelen of effecten in het sociale domein benoemen.

Onderdeel C De toetsingscommissie geeft geen oordeel over de mate van effectiviteit van de maatregelen. Bij deze vraag wordt verwacht dat het college inzichtelijk maakt dat het maatregelen treft waarmee het college beoogt/verwacht dat deze bijdragen aan een reductie van het tekort.

Suggesties bij de beantwoording van C 19

•

• •

U kunt een inschatting van het beoogde effect kwantitatief uitdrukken en als dat niet mogelijk is kunt u het beoogde effect kwalitatief uitdrukken. Onder kwantificering wordt verstaan: de beoogde opbrengst in minder uitkeringen respectievelijk in het beoogde besparingsbedrag. U kunt de beoogde effecten presenteren per maatregel of als dat niet mogelijk is voor meerdere maatregelen gezamenlijk. U kunt aangeven op welke wijze het college de effecten van de maatregelen monitort.

20

Achtergrondinformatie bij dit formulier Wet- en regelgeving In het BPw is geregeld dat het college alleen via een door de minister van SZW beschikbaar gesteld aanvraagformulier een verzoek tot een vangnetuitkering kan indienen, als bedoeld in artikel 74 van de Participatiewet. De verklaring van het college voor een basisverzoek kunt u vinden in het BPw, artikel 10, eerste lid, onder d. De verklaring van het college voor een uitgebreid verzoek kunt u vinden in het BPw artikel 10, eerste lid, onder d, jo. artikel 10, tweede lid. In het BPw staat dat de verklaring van het college een toelichting omvat zoals gevraagd in het modelaanvraagformulier (BPw, artikel 10, onderdeel e). Aanvraagprocedure De toekenning van een vangnetuitkering gebeurt uitsluitend op verzoek van het college van burgemeester en wethouders van de tekortgemeente en nadat is vastgesteld dat aan alle geldende eisen wordt voldaan. Blijkens artikel 8c, eerste lid, van de Participatiewet, kan het indienen van een verzoek tot vangnetuitkering niet worden overgedragen aan het bestuur van een openbaar lichaam op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Bij het indienen van een verzoek tot vangnetuitkering moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen.

Verdere toelichting op de aanvraagprocedure en de vangnetuitkering 2022 kunt u vinden op: www.toetsingscommissievp.nl Via het aanvraagformulier hoeft het college geen informatie te verstrekken over de jaarcijfers (toegekend budget, de netto uitkeringslasten en de door de accountant gerapporteerde foute of onzekere bestedingen), aangezien het ministerie –mede op basis van de SiSa-verantwoording- al over deze gegevens beschikt en zij de toetsingscommissie daarover zal informeren. Ondersteuning Divosa Divosa, de vereniging van leidinggevenden in het Sociaal Domein, zal periodiek bijeenkomsten organiseren waarbij wordt ingegaan op de vangnetuitkering. Daarnaast wordt de Benchmark door Divosa ondersteund en heeft Divosa een factsheet maatregelen uitgegeven. Ook heeft Divosa bijgedragen aan het beschikbaar komen van een tool waarin de aanvragen van de afgelopen drie jaar zijn verwerkt. De tool en aanvragen worden per VU-jaar op de website van de Toetsingscommissie gepubliceerd. Zie hiervoor de rubriek: informatie over eerdere aanvragen.

ihttps://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/10/19/rekentool-participatiewet-2022 ii

www.divosa.nl/diensten/divosa-benchmark

21