2022-210624-FABRICations-RV Foodvalley gedeelde waarden definitief print
Tekst van het document
Juni 2021
Regio Foodvalley Gedeelde waarde
Fase 2: Ruimtelijke regionale verkenning Juni 2021
1
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
Regio Foodvalley Gedeelde waarde
Fase 2: Ruimtelijke regionale verkenning Juni 2021
2
Juni 2021
1
INTRODUCTIE 5
2
UNIEKE IDENTITEIT 11 Landschappelijke, Culturele en Economische Samenhang Ruimtelijke opgaven Conclusies
3
THEMATISCHE OPGAVEN 31 Inleiding Opgaven Gedeelde Waarden
4
NAAR VERVOLGSTAPPEN 49
COLOFON 52
3
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
4
Juni 2021
INTRODUCTIE
5
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
Ontwikkelbeeld Amersfoort
Ruimtelijke verkenning Regio Foodvalley
Regio Amersfoort Regio Foodvalley
rec
nd rla ht
Ut
lde
Ge
Regio Arnhem Nijmegen
In Re g i o Fo o dva lley l o p e n o p d i t m o me nt tw e e r e g i o na l e ve r kenning en d i e d e r e g i o g e he e l o f g e d e e lt e lij k o ve r la p p en: Ontwi k ke lb e e ld A me r s f o o r t e n d e Ve r s t e d e lij k ing s s t r a t e g i e Arnhe m- N ij me g e n - Fo o dva l l ey
6
Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley
Juni 2021
Re g i o Fo o dva lley is e en t o p r e g i o o p he t
v inden en door e en agenda a an t e bi eden
g e b i e d van land b o uw en v o e d ing, ing e b e d
wa a r in de volgende s t appen z e t t en.
in e en o mg eving wa a r he t g o e d wo nen, we r ken en o nd e rne men is. Vanui t e rva ring
Regiona le Ruimt elij ke Ver kenning in kor t
en kennis, inn ova t i e kr a c ht, b e t r o k kenhe id
bes t ek
en o nd e r ling e ve r b ind ing ze t t en we g e ric ht
De regiona l e ruimt e l i j k e ve r k enning v an
in o p he t duur za a m r e a lis e r en van br e d e
Regio Foodv a l l ey is e en gef as e e rd t r a j e c t
we lva a r t. We z ijn t r o t s o p o nze r e g i o en
da t ene r z i jds inz icht bi edt in de ruimt e l i j k-
we z ijn e en v o o r b e e ld in he t c o mb ine r en
k want i t a t i e ve k ant v an de regiona l e opga ven
en ve r b ind en van e c o n o mis c he we lva a r t,
di e in he t ve r schi e t l iggen, en ande r z i jds
f ijne le e f o ms t and ighe d en, g e z o ndhe id,
k ans en ident if ic e e r t om de z e opga ven op e en
na tuurwa a r d en en he t b ij dr a g en a an m o nd ia le
k wa l i t a t i e ve mani e r e en pl e k t e ge ven in de
v o e d s e l o p l o s s ing en.
regio.
Zo wordt de ambi t i e v an Regio Foodv a l l ey
In de e e r s t e f as e v an di t t r a j e c t l ag de f ocus
beschre ven in de St r a t egische Agenda
op he t k want if ic e ren v an de ruimt e l i j k e
2020-2025. De z e St r a t egische Agenda is
behoef t e v an de regiona l e opga ven op
e en e conomische v is i e, ge en ruimt e l i j k e.
midde l l ange t e rmi jn (2025 - 2030) en l ange
We l is ge cons t a t e e rd da t, ge z i en a l l e
t e rmi jn (2040 - 2050) op z e ven t hema’s:
ont wi k k e l ingen di e op de regio af komen,
wonen; we r k en; ene rgi e; na t uur, re cr e a t i e
e en ruimt e l i j k e door ve r t a l ing v an de
en k l ima a t; mobi l i t e i t; l andbouw en
St r a t egische Agenda nodig is. Me t de z e
cul t uurhi s t or i e.
regiona l e ruimt e l i j k e ve r k enning wordt da a r voor de bas is ge l egd. Me t nadruk
In de t we ede f as e, wa a r di t document
e en bas is: he t denk en ove r de ruimt e l i j k e
he t voor lopig resul t a a t v an is, l eggen we
inr icht ing v an Regio Foodv a l l ey voor de
he t a cc ent op de (ge wens t e) ruimt e l i j k e
komende 20 t ot 30 j a a r is ni e t i e t s wa t ‘af ’
k wa l i t e i t v an Regio Foodv a l l ey en ma k en we
is, of wa t e en bl auwdruk opl e ve r t v an hoe
de ve r t a l ing da a r v an na a r pr incipes.
de regio e r ui t komt t e z i en. Bovendi en ga an geme ent en ove r de ruimt e l i j k e inr icht ing.
Rela t ie t ot a ndere t r a j ec t en
Wa a rom dan t och e en regiona a l ve rha a l?
De z e ve r k enning k ent nauwe s amenhang
De v r a ags t uk k en en ui t dagingen di e op ons
me t ande re t r a j e c t en me t e en ruimt e l i j k e
af komen, ma a r voor a l ook de k ans en di e da a r
component. In de e e r s t e pl a a t s de
v r agen om regiona l e s amenwe r k ing. Om he t
omge v ings v is i es v an de geme ent en binnen
ge z amenl i j k opt reden t uss en geme ent en en
de regio, a lsook de Bl auwe Omge v ings v is i e,
pa r t ne r s t e onde r s t eunen he lpt he t om e en
e en bespre e k s t uk v an he t wa t e r schap.
geme enschappe l i j k k ade r t e hebben v an
Op regiona a l ni ve au spe e l t de Regiona l e
de r icht ing wa a r we me t de regio na a r t oe
Ene rgi es t r a t egi e en op bovenregiona a l
wi l l en en hoe we da t wi l l en be re i k en. Me t
ni ve au spe l en he t Ont wi k k e lbe e ld
de z e regiona l e ruimt e l i j k e ve r k enning wi l l en
Ame r sf oor t v an Regio Ame r sf oor t en
we da t k ade r bi eden. Door de ruimt e l i j k e
de Ve r s t ede l i j k ingss t r a t egi e Arnhem-
ident i t e i t v an de regio t e beschr i j ven,
Ni jmegen-Foodv a l l ey. De t r a j e c t en hangen
pr incipes v as t t e l eggen di e we be l angr i j k
nauw me t e l k a a r s amen, ma a r r icht en z ich op 7
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
ande re t hema’s of s amenwe r k ings ve rbanden
t oege z i en da t e r ge en t egens t r i jdigheden
t uss en ove rheden. Geogr af isch ove r l appen
ont s t a an me t he t Ont wi k k e lbe e ld Ame r sf oor t
z e de e ls of gehe e l me t de regio. De
en de Ve r s t ede l i j k ingss t r a t egi e Arnhem-
s amenhang z i t e r in da t z e bi jdr agen a an he t
Ni jmegen-Foodv a l l ey. De ve r k enning
ma k en v an k euz e s voor de l ange t e rmi jn.
is e cht e r wa t brede r v an ins t e e k: na as t de ve r s t ede l i j k ingsopga ven wordt ook
De regiona l e en bovenregiona l e t r a j e c t en
nadruk k e l i j k ge k e k en na a r ene rgi e, k l ima a t,
hebben a ls doe l t ot pr incipes en hoof dl i jnen
l andbouw en na t uur. Da a rna as t be v a t
t e komen, di e mede r icht ing ge ven a an
de z e ve r k enning e en me e r k wa l i t a t i e ve
inves t e r ingsbes l iss ingen v an r i j k en
beschr i j v ing v an de regio, wa t we e r a ls
prov inci e. De lok a l e invul l ing hi e r v an
input k an di enen voor de ande re regiona l e
gebeur t in de omge v ings v is i es. Al me t a l is
t r a j e c t en. Zo vormt de Regiona l e Ruimt e l i j k e
di t e en compl e xe pa r a l l e lscha k e l ing. Op v i e r
Ve r k enning e en int egre rend k ade r da t v anui t
l agen (geme ent e l i j k, regiona a l, prov inci a a l
de ve r s t ede l i j k ingss t r a t egi e ën komt t ot
en r i j k) wordt e r s amenge we r k t om a l l e
brede r t oepasba re pr incipes voor rui mt e l i j k e
opga ven in goede banen t e l e iden. Ti jdens
ordening.
de Regiona l e Ruimt e l i j k e Ve r k enning is e rop
Ruimtelijke verkenning Regio Foodvalley
Verkenning
Gedeelde waarde
Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley - 2040
Besluitvorming
Ontwikkelbeeld Amersfoort
Besluitvorming
RES 0,5 en RES 1,0 Foodvalley
0,5
Besluitvorming
1,0
Blauwe Omgevingsvisie
Ove r z i c ht van e nk e le r ui mt e lij k e t r a j e c t e n t o t nu t o e
8
Jun
Mei
Apr
Maa
Feb
Jan 2021
Dec
Nov
Okt
Sep
Aug
Jul
Jun
Mei
Apr
Maa
Feb
2020
Jan
Gemeentelijke omgevingsvisies
Juni 2021
9
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
10
Juni 2021
UNIEKE IDENTITEIT
11
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
2.1. LANDSCHAPPELIJKE, CULTURELE EN ECONOMISCHE SAMENHANG
Ver binding t us s en he t ver leden en de t oekoms t Een ruimt e l i j k t oe koms t be e ld is ve r ank e rd
inf r as t ruc t ure e l a an e l k a a r ge regen we rd.
in de ident i t e i t v an de regio. Da a r voor is
Ve r ande r ing v an he t l andbouws ys t e em (v an
he t v an be l ang om me e r gr ip t e k r i jgen op
pot s t a l- na a r kuns t mes t-gedre ven) zorgde
de s amenhang t uss en ruimt e, e conomi e en
e r voor da t he ide en bos minde r be l angr i j k
de cul t ure l e ident i t e i t v an Regio Foodv a l l ey.
we rden en de regio a ls s amenhangend
Wa t ve rbindt de regio? En we l k e ruimt e l i j k e
gehe e l a ant re k k e l i j k we rd voor di ve r s e
k a r a k t e r is t i e k en dr agen hi e r a an bi j?
vormen v an ve ehoude r i j. De goede oos t-
His t or isch ge z i en is he t
wes t ve rbindingen zorgden e r voor da t k e rnen
s amenwe r k ings ve rband he l ema a l ni e t zo
sne l l e r onde r l ing be re i kba a r we rden en na a r
e v ident. De occupa t i es op de r and v an de
e l k a a r t oe begonnen t e groe i en. De v a l l e i
Ve luwe en de Ut re cht s e Heuve lrug l agen,
was ni e t l ange r e en dr ass ige sche iding
gesche iden door e en prov inci a l e, re l igi euz e
t uss en t we e we re lden, ma a r e en ruimt e l i j k e
en ruimt e l i j k e ba r r i è re – de moe r ass en rond
ent i t e i t op z ichz e lf.
‘Venneda e l’, me t de ruggen na a r e l k a a r t oe. He t l andbouws ys t e em ma a k t e gebrui k v an de
In de z e pa r agr a af wordt e en a ant a l
he ide ve lden en or i ënt e e rde z ich zodoende
ruimt e l i j k e dr age r s v an de regio besprok en
me e r op de hoge r ge l egen z andgronden, en
di e bepa l end z i jn voor he t l andschap, de
soci a l e ve rbanden t uss en k e rnen onde r l ing
cul t uur en de e conomi e in de regio. Na di t
bes t onden voor a l me t ande re k e rnen op
ove r z icht wordt di epe r in gega an op de
of we l de Heuve lrug, of we l de Ve luwe r and.
ruimt e l i j k e opga ven en e en s e r i e gemene de l e r s om de z e opga ven int egr a a l a an t e kunnen pa k k en.
La t e re ont wi k k e l ingen zorgden e r voor da t de regio juis t ruimt e l i j k, e conomisch en
12
Juni 2021
Schematische weergave van het c orridorlandschap in Fo odvalley
Foodva lley a l s Knooppunt va n
He t ef f e c t v an de cor r idor s bepe r k t z ich
Int er na t iona le Cor r idor s
e cht e r ni e t a l l e en t ot de sne lweg, dis t r ibut i e
Regio Foodv a l l ey l igt ve r ank e rd a an
en logis t i e k. De goede ve rbinding me t de
t we e int e rna t iona l e cor r idor s, de A1
Rands t ad en de regio Arnhem-Ni jmegen,
(Ams t e rdam - Be r l i jn) en de A12 (Den Ha ag
en de hoge k wa l i t e i t v an l e ven in de regio,
- Ruhrgebi e t). De z e cor r idor s l iggen ne rgens
ma a k t Regio Foodv a l l ey a ls gehe e l t ot e en
dicht e r bi j e l k a a r dan in de Ge lde r s e
ge wi lde woonloc a t i e. Di t he ef t e en groot
Va l l e i, en z i jn ve r knoopt v i a de A30. De z e
ef f e c t op de woningma r k t. Beha l ve he t
ve r ank e r ing he ef t ve r rega ande ef f e c t en op
f e i t da t Regio Foodv a l l ey e en aut onome
de dynami e k v an de regio.
be vol k ingsgroe i k ent, is he t e en gebi ed wa a r e en de e l v an de woonv r a ag ui t ande re regio's l andt.
Een voor de hand l iggend ef f e c t v an de a anwe z ighe id v an de int e rna t iona l e cor r idor s, is de a ant re k k e l i j khe id v an de
Na as t k ans en zorgen de cor r idor s ook
regio voor dis t r ibut i e en ove r s l ag. De z e
voor ruimt e l i j k e druk. Landschappe l i j k
a ant re k k e l i j khe id is dan ook t e rug t e z i en
ge z i en onde rbre k en de z e ve rbindingen he t
in ges t age groe i v an dis t r ibut i e c ent r a in de
l andschap en s t ede l i j k e gebi eden, en t re edt
regio, me t name l angs de sne lwegen.
op e en regiona a l ni ve au ve r snippe r ing op.
13
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
Schematische weergave van de ring van natuurgebieden in en rondom Fo odvalley.
Omr ingd door Na t uur Een v an de be l angr i j k s t e k wa l i t e i t en
de koms t v an scha aps kuddes di e ove rdag
v an Regio Foodv a l l ey is de r ing v an
gr a asden op de woes t e gronden, en ’s
na t uurgebi eden di e de regio oma rmt: de
na cht s op s t a l de he idepl aggen bemes t t en.
Ve luwe, de Ut re cht s e Heuve lrug, he t
De scha apsdr if t en, wa a r l angs de schapen
r i v i e rengebi ed en he t Eemme e r. Dwa r s hi e r
t e rug l i epen na a r de s t a l l en z i jn nog
doorhe en loopt he t na t t e gebi ed rond he t
s t e eds t e rug t e v inden in he t l andschap,
Va l l e i k ana a l en de Eem. De Grebbe l ini e
e vena ls res t ant en v an de t oen ont s t ane
vormt a ls he t wa re e en groenbl auwe
z andve r s t ui v ingen en he ide ve lden. Een
ruggengr a a t door de regio.
groot de e l v an de he ide is inmidde ls bebos t of – in de brongebi eden v an de ve l e
Sinds de Midde l e euwen he ef t he t na t uur l i j k e
be e k j es - ont gonnen – de l i jn Wageningen-
l andschap v an de Ve luwe en de Ut re cht s e
Ede-Lunt e ren-Ba rne ve ld-Voor t hui z en-
Heuve lrug ve e l ve r ande r ingen onde rga an.
Put t en ma r k e e r t de r and v an de Ve luws e
Zo is he t he ide l andschap he t ge volg v an
z andgronden, a an de wes t k ant (Rhenen
14
Juni 2021
-Woudenbe rg-Ame r sf oor t) is de ove rgang
in Regio Foodv a l l ey is e en v an de
t uss en he ide/bosgebi ed en de na t t e
succ esf a c t oren v an de regio en dr a agt
we idegronden nog wa t sche rpe r a anwe z ig in
bi j a an e en a ant re k k e l i j k woon- en
he t l andschap.
re cre a t i e k l ima a t. Te z amen me t he t na t iona l e be l ang v an de na t uurgebi eden s t a a t he t
Tuss en de z e gebi eden wordt de regio
ve rbe t e ren v an de e cologische wa a rden
a ane enge regen door he t his t or ische
v an de z e gebi eden, a lsook he t cre ë ren v an
k ana a l de Grebbe en de da a r t oe behorende
ni euwe ve rbindingen t uss en de z e gebi eden
Grebbe l ini e, omge ven door bl auwgr as l anden
hoog op de agenda. Be l angr i j k e r is e cht e r
en ande re bi j zonde re na t t e na t uur. Een de e l
da t de z e l andschappe l i j k e e enheden é én
v an he t open binnenve ld, de Binnenve lds e
s amenhangend s ys t e em vormen, ve rbonden
Hooi l anden, is onde rde e l v an de z e l ini e,
door he t wa t e r.
a lsmede e en de e l v an he t na t uurgebi ed Bl auwe Kame r. He t gebi ed a an de noordz i jde
Ginkelse Heide. Op de vo orgrond is de kleurrijke, maar stikstofgevoelige heidevegetatie te zien. Op de achtergrond ligt (aangeplante) bebossing met overwegend naaldbomen.
Arkemheen. Op de foto zijn een aantal unieke kenmerken van het gebied goed zichtbaar, zoals de rol van het gebied vo or vogels, het drassige landschap, als o ok de st o omgemaal op de achtergrond die vo orheen het water in de p older op peil hield. Tevens zichtbaar op de achtergrond zijn de sloten die de grasvelden afkaderen, met daarlangs de typische knotbomen en rietbeplanting.
da t onde r inv loed s t ond v an de Zuide r z e e. Di t gebi ed is ingepolde rd t ot Ar k emhe en en de Ni j k e r k e r Polde r. Da t e rend ui t de ve e r t i ende e euw is di t e en v an de ouds t e en onge rept e polde r s in Nede r l and, en uni e k door de bocht ige s lot en en s l enk en di e z i jn ont s t a an a ls ge volg v an di j kdoorbr a k en door de Zuide r z e e, en he t f e i t da t e r he ef t nooi t rui l ve r k a ve l ing pl a a t sge vonden. Di t gebi ed is t egenwoor-dig a angeme r k t a ls Na t ur a 2000 gebi ed me t e en bi j zonde re wa a rde voor we ide voge ls. De nabi jhe id v an de grot e na t uurgebi eden
15
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
B r o nnen: 1. La nd b o uw o p d e Ve luw e e n in d e G e ld e r s e Va lle i; e en His t o ris c he S c he t s , 2 0 0 3. ht t p s :/ / d o c p laye r. nl /1 39 0 50 37 -Land b o uw - o p - d e - v e luw e - e n - in - d e g e ld e r s e-va lle i-e en - his t o r is c he - s c he t s .ht ml 2. Ge s c hi e d e nis Gr e b b e lini e : ht t p s :/ / www.g r e b b e lini e . nl /p a g e/2 0 0 j a a r 3 . Kr a a t s en Binnenv e ld : G e s c hi e d e nis van e e n b i jz o nd e r g e b i e d. O p g e ha a ld v ia: ht t p s : / / p r o e fwa g e ning en.nl/g e s c hi e d e nis - van - k r a a t s - e n b inne nve ld/ 4. Na tur a2000 g e b i e d s b e s c hr ijv ing . O p g e ha a ld v ia: ht t p s://www.na tur a2 0 0 0 .nl/g e b i e d e n / g e ld e r land / a r k e mhe en/a r k e mhe e n - a r c hi e f 5 . B lauwe Ka me r, Gr e b b e b e r g e n L a a r s e nb e r g . Op g e ha a ld v ia www.ut r e c ht s land s c ha p.nl.
Het Binnenveld wordt gekenmerkt als een waterrijk landschap. Op de foto is het Valleikanaal, welke het Binnenveld do orkruist, te zien, net iets ten zuiden van de Ho oilanden.
Blauwe Kamer, zoals gezien vanaf de Grebbeberg. De waterlichamen op de vo orgrond zijn vo ormalige fortgrachten van de Grebbelinie en de zandput van de vo ormalige steenfabriek die is vergraven ten behoeve van een visbroedplaats.
Op d e k a a r t o p d e v o lg e nd e p a g ina z ijn d e na tuur land s c ha p p en in k a a r t g e b r a c ht – d e g e a r c e e r d e Na tur a2 0 0 0 g e b i e d en. Tev e ns is t e z i e n h o e d e G r e b b e l ini e a ls e en s o o r t rug g eng r a a t d e na t t e r e na tuur g e b i e d en m e t e l k a a r v e r b ind t.
16
Juni 2021
Nijkerk
Amersfoort
Barneveld
Waardevolle natuurlandschappen Natura 2000 NatuurNetwerk Nederland
Lunteren Scherpenzeel
Renswoude
Landschapstypen FoodValley RES Foodvalley 2020 Bos/Heidelandschap Bos
Ede
Heide Veenendaal
Agrarisch landschap Engen Broek/heideontginning
Waardevolle natuurlandschappen
Kampenlandschap
Natura 2000 NatuurNetwerk Nederland
Polderlandschap
Rhenen
Landschapstypen FoodValley RES Foodvalley 2020
Rivierenlandschap Komgronden en oeverwallen
Bos/Heidelandschap Bos Heide Waardevolle natuurlandschappen
Agrarisch landschap
Beken Beekdalen Cultuurhistorische elementen Cultuurhistorische DNA Gelderland
Natura 2000
Engen
NatuurNetwerk Nederland
Broek/heideontginning
Militair erfgoed
Kampenlandschap
Pantherstellung line
Slagenlandschap
Grebbelinie
Landschapstypen FoodValley RES Foodvalley 2020
Polderlandschap
Bos/Heidelandschap Bos
Rivierenlandschap
Heide Agrarisch landschap Engen Broek/heideontginning
Komgronden en oeverwallen
Arnhem
Slagenlandschap
Wageningen
Grebbedijk Kastelen en buitenplaatsen (Bron: Cultuurhistorische Atlas Utrecht) Religieus en funerair erfgoed (Bron: CHAT)
Beken Beekdalen
Kampenlandschap
Cultuurhistorische elementen Cultuurhistorische DNA Gelderland
Slagenlandschap
Militair erfgoed
Polderlandschap
17line Pantherstellung
Fort (Bron: CHAT) Buitenplaats (Bron: Gelders Arcadië)
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
Nijkerk
Amersfoort
Barneveld
Lunteren Scherpenzeel
Renswoude
Ede
Gewassen Veenendaal
Boomkwekerij Akkerland Fruitkwekerij Boomgaard Arnhem
Mais
Wageningen
Grasland
Rhenen
Bufferzones rond Natura 2000 Natura2000 1 km buffer Natura 2000 3 km buffer Natura 2000
B o vens t a and e k a a r t t o o nt he t a g r a r is c h la nd g e brui k in d e r e g i o , e n d e v e le h o kve eh o ud e rij e n b inne n e nk e le k i l o me t e r s va n kwe t s b a a r Na tur a20 0 0 g e b i e d .
Gewassen
NH3 emissies door Vee
Boomkwekerij
I-GO Veehouderijen 2019 voor Gelderland; Veehouderijen Utrecht zijn m.b.v. TOP 10NL en satellietbeelden handmatig in kaart gebracht, excl. groot vervuilers. Grote vervuilers bepaald o.b.v. methodologie Estrada & Voogt (2020)
Akkerland
Kleine vervuilers (< 4.000 kg NH3/jaar) Veehouderijen (alle types)
Fruitkwekerij
Grote vervuilers (> 4.000 kg NH3/jaar)
Boomgaard
Varkens Kippen
Mais
Rundvee Grasland
Schapen Geiten
Bufferzones rond Natura 2000 Natura2000 1 km buffer Natura 2000
Kennis rond Food 1
Food Academy Nijkerk
2
Poultry Innovation Lab
3
World Food Center
4
Campus Wageningen UR
3 km buffer Natura 2000
NH3 emissies door Vee
I-GO Veehouderijen 2019 voor Gelderland; Veehouderijen Utrecht zijn m.b.v. TOP 10NL en satellietbeelden handmatig in kaart gebracht, excl. groot vervuilers. Grote vervuilers bepaald o.b.v. methodologie Estrada & Voogt (2020)
18
Juni 2021
La ndbouw a l s Ident i t ei t s dr ager De agr if ood s e c t or is e en be l angr i j k e
voorname l i j k gehouden v anui t de noodz a a k
e conomische en cul t ure l e dr age r v an Regio
om de he ideont ginningen t e bemes t en.
Foodv a l l ey, ma a r he t l ande l i j k gebi ed is ve r re
Door de groe i ende int e rna t iona l e hande l in
v an unif orm. De regio wordt ge k enme r k t
de t we ede he lf t v an de negent i ende e euw
door e en grot e v a r i a t i e a an bi j zonde re
s t egen de pr i j z en v an ve ehoude r i jproduc t en
cul t uur l andschappen. De z e v a r i a t i e is he t
sne l l e r dan di e v an a k k e rbouwproduc t en
resul t a a t v an e en r i j k e geschi edenis en e en
en we rd ve e dominant e r in de regio. Samen
di ve r s i t e i t in bodemsoor t en.
me t e en t oename in he t a ant a l e r f genamen in boe renge z innen door ge zonde re
De geschi edenis v an de l andbouw
l e ef condi t i es, k regen de he ide-ont ginningen
in Regio Foodv a l l ey ga a t t enmins t e
in de negent i ende e euw hi e rdoor hun huidige
t e rug t ot de Midde l e euwen en v a l t
l andschapsbe e ld me t t a lr i j k e int ens i e ve
grot ende e ls t e ve r k l a ren door de guns t ige
ve ehoude r i j en. Op di t moment worden de
bodeme igenschappen – ni e t t e droog en ni e t
voorma l ige he ide-ont ginningen ge k enme r k t
t e na t – v an de z andgronden op de f l ank en
door gemengde l andbouw me t e en enorm
v an de Ut re cht s e Heuve lrug en de Ve luwe.
hoge dicht he id v an hok ve e a an de oos t k ant
Hoe we l he t me rende e l v an de boe rde r i j en
v an de regio t egen de Ve luwe a an.
op di t moment ve ehoude r i j is, was ve e voorhe en minde r prominent a anwe z ig, en
Deze luchtfoto van de Veluweflank laat de typische onregelmatige verkaveling zien van de heide-ontginningen zien, als o ok de enorm hoge dichtheid van agrarische bebouwing. Verder is de afwisseling tussen grasland en bouwland (waarschijnlijk vo or mais t.b.v. veevoeder) o ok goed te zien.
De z andgronden in de regio worden ge t ype e rd door engen en he t k ampenl andschap. De z e cul t uur l andschappen v a l l en be ide onde r he t ess enl andschap, en ve r schi l l en in he t f e i t da t e en k amp e en enk e l e grondbe z i t t e r
Op de kaart hierboven is te zien dat de opbrengst van de landbouw in Fo odvalley, en in het bijzonder nabij de Veluwe, een van de ho ogste is in het land.
he ef t, t e r wi j l e en eng gede e ld wordt door me e rde re agr a r i ë r s. Ess en ont s t onden 19
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
in z and- en r i v i e r k l e igronden op pl e k k en
nede r z e t t ingen v an boe rde r i j en rondom e en
wa a r de grond geschi k t was a ls bouwl and
br ink, wa a r voorhe en e en dr inkpoe l voor he t
door e en guns t ig e grondwa t e r s t and. Zi j
ve e was. Ook in re c ent e re t i jden he ef t de
worden ge k enme r k t door e en onrege lma t ige
l andbouw ha a r sporen a cht e r ge l a t en in he t
ve r k a ve l ingss t ruc t uur, en he t ont bre k en v an
s t ede l i j k gebi ed; in me e rde re geme ent en
heggen en hout w a l l en, wa t zorgt voor e en
z i jn ve e voede r f abr i e k en in c ent rumgebi eden
groot scha l ige indruk. He t grondgebrui k v an
gepl a a t s t. De di ve r s i t e i t a an l andschappen
he t ess enl andschap is zowe l bouwl and a ls
en l andbouwt ypen in de omge v ing was é én
we i l and.
v an de redenen om de Landbouwhogeschool – voor lope r v an de WUR – t e ves t igen in
In de l age r ge l egen de l en v an Regio
Wageningen.
Foodv a l l ey, me t name op de ve engebi eden
Luchtfoto van het landelijk gebied nabij Renswoude. Op de foto de onregelmatige verkavelingsstructuur en de gemengde landbouw, wat typisch is vo or het kampenlandschap, goed zichtbaar.
Luchtfoto van het slagenlandschap tussen Rhenen en Veenendaal, te herkennen aan de lange rechte percelen van grasland, gescheiden do or sloten.
rondom Ve enenda a l en Ni j k e r k, ove rhe e r s t he t re cht l i jnig s l agenl andschap. He t s l agenl andschap is ont s t a an ui t ve enont ginningen, en we rd v anui t de hoge r ge l egen de k z andruggen he t ve engebi ed inge t rok k en. He t s l agenl andschap is t e he r k ennen a an e en l ange, re cht e pe rc e l en gesche iden door s lot en. Ook nu onde r sche id he t grondgebrui k z ich nog v an de he ideontginningen en de ess en, he t bes t a a t voorname l i j k ui t gr as l and en me l k ve e. In Barneveld (afgebeeld op foto), Nijkerk en Wageningen liggen veevoederfabrieken dichtbij het centrum. De grote bouwvolumes van de fabrieken accentueren het agrarische karakter van de regio.
De agr a r ische ident i t e i t en geschi edenis is ook duide l i j k z icht ba a r in de s t ede l i j k e gebi eden v an de regio. St eden zoa ls Wageningen, Ede en he t dorp Lunt e ren z i jn bi j voorbe e ld oor spronk e l i j k ont s t a an a ls 20
Juni 2021
B r o nnen: 1. La nd b o uw o p d e Ve luw e e n in d e G e ld e r s e Va lle i; e e n Hi s t o ris c he S c he t s , 2 0 0 3. O p g e ha a ld v ia: ht t p s : / / d o c p laye r.nl/139050 37 - L and b o uw - o p - d e - v e luw e - e n - ind e-g e ld e r s e -va lle i- e e n - his t o r is c he - s c he t s .ht ml 2. Inle gv e l Sla g enland s c ha p. O p g e ha a ld v ia: ht t p s: / / www.land s c ha p s b e he e r g e ld e r land .nl/w p - c o nt e nt / up l o a d s /Inle gve l-e r f b e p lant ing - Sla g e nland s c ha p. p d f 3 . Inle gv e l Ka mp enla nd s c ha p. O p g e ha a ld v ia: ht t p s : / / www.land s c ha p s b e he e r g e ld e r land .nl/w p - c o nt e nt / up l o a d s /Inle gve l-e r f b e p lant ing - K a mp e nland s c ha p. p d f 4. ht t p s://www.land s c ha p s b e he e r g e ld e r land .nl/ wp-c o nt e nt/up l o a d s / I nle gv e l- e r f b e p lant ing Ont g inning s land s c ha p.p d f 5 . Ne d e r z e t t ing s g e s c hi e d e nis e n Be z i t sv e r h o ud ing e n in he t Ka mp enland s c ha p. O p g e ha a ld v ia: ht t p s :/ / www. rug.nl/r e s e a r c h/ke nnis c e nt r umland s c ha p / ms c r i p t i e s / ma s t e r s c ri p t i e_ma r l o us _ d i e d e r i k s _ g e ld e r s e _ va l l e i . p d f.p df 6. B e e ld kwa li t e i t s p la n U t r e c ht s e H e uv e lr ug .
Op g e ha a ld v ia: ht t p s : / / d e b i lt.r a a d s inf o r ma t i e .nl / d o c ume nt/6 7 0 0 9 0 3/ 1 / Be e ld kwa li t e i t s p lan _ Bij la g e 1 P lan_h o o f d s tuk _3
21
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
Food a l s ba s i s voor he t regiona le economi s che ecosys t eem De grot e a anwe z ighe id v an l andbouw en
e r s t e eds me e r ni e t-agr a r ische bedr i j ven
voeds e l ve r we r k ing in de regio ma a k t da t e r
en loss e woningen in he t bui t engebi ed,
e en s t e v ig e conomisch e cos ys t e em rondom
wa t ene r z i jds bi j k an dr agen a an de
f ood is ont s t a an. De l andbouw z e lf he ef t
(e conomische) ve e r k r a cht en v i t a l i t e i t v an
gemidde ld -na enk e l e gl as t uinbouwgebi eden-
he t bui t engebi ed, ma a r wa t ook e en r is ico
de hoogs t e SO (s t anda a rdopbrengs t) pe r
op f r ic t i es opl e ve r t. Me t clus t e r vorming
he c t a re v an Nede r l and. He t e cos ys t e em hi e r
en regiona l e s amenwe r k ing binnen he t
omhe en bes t a a t ui t bedr i j ven ui t v r i j we l a l l e
agr a r isch e cos ys t e em t e f a ci l i t e ren v indt
s e c t oren: v an he t agr a r ische bedr i jf s l e v en,
Regio Foodv a l l ey uni e k e ant woorden voor de
t ot k ennis ins t e l l ingen, groot hande ls,
t oe koms t v an de l andbouw. Di t v r a agt na as t
ve e voede rproduc t i e, agr i t e ch, dis t r ibut i e en
e en e conomische, ook om e en ruimt e l i j k e
zorg op he t gebi ed v an voeding. Di t brede,
benade r ing. B r o nne n: 1 . S t r a t e g i s c he A g e nd a Fo o dva l l ey 2 0 2 0 - 2 0 2 5 . Op g eha a ld v i a : ht t p s : / / www. r e g i o f o o dva l l ey. nl / f i l e a d min/ r e g i o f o o dva l l ey. nl / d o c um e nt e n/ S t r a t e g i s c he_ A g e nd a _ 2 0 2 0 - 2 0 2 5 _ - _ D e f ini t i e f. p d f
k ennis-gedre ven e cos ys t e em ma a k t de regio t ot e en v an de me es t innov a t i e ve Agr iFood c ent r a t e r we re ld. He t is dan ook pre ci es he t innov a t i e ve Agr iFood prof i e l da t de regio wi l be k r a cht igen. Binnen di t e cos ys t e em bes t a a t e r e en ve r schi l t uss en he t noorden en he t zuiden v an de regio. Door k ennis ins t e l l ingen zoa ls Wageningen UR, de ICT c ampus in Ve enenda a l, Fr i es l andCampina, wordt he t zuiden v an de regio ove r he t a lgeme en a ls k ennis int ens i e ve r beschouwd dan he t
De campus van de Universiteit van Wageningen is het epicentrum van de kennisinfrastructuur rondom landbouw en voeding.
noorden. He t noorden is da a rent egen me e r ge r icht op de t oepass ing v an k ennis, zoa ls de Food Ac ademy Ni j k e r k en he t Poul t r y Expe r t is e Cent re en ande re onde rde l en v an de Ae res Campus in Ba rne ve ld. Door re c ent e ont wi k k e l ingen, zoa ls onde r me e r de af name in he t a ant a l agr a r ische bedr i j ven en de s t i k s t of probl ema t i e k, s t a a t de l andbouw onde r druk. In de z e regio l iggen boe renbedr i j ven en na t uur dicht bi j e l k a a r. Ove rhe idsbe l e id z a l l e iden t ot e en l age r e ve ebe z e t t ing, t e r wi j l de e is en voor
De ICT Campus van Veenendaal geeft de stad een complementaire functie in het regionale ecosysteem door diensten te verlenen in de Agro & Food sector op het gebied van informatietechnologie.
di e r we l z i jn ve rde r t oenemen. Ook komen
22
Juni 2021
Het Hippisch Centrum in Kootwijkerbroek is de praktijklocatie van het Aeres MBO.
Barneveld is het centrum van de pluimveeteelt in Nederland. Sinds een aantal jaar hebben verschillende partijen de handen in een geslagen vo or het Poultry Expertise Center, en het daartoe behorende Poultry Innovation Lab. Op de foto is Rondeel Barneveld afgebeeld.
De campus van Wageningen is niet alleen van internationale allure vo or studenten, maar o ok vo or bedrijven zoals FrieslandCampina en Unilever.
In Regio Fo odvalley wordt hard gewerkt aan het start-up klimaat. Op de campus van Wageningen is recent Plus Ultra II opgeleverd, een Start-Up Incubator verbonden aan StartLife.
Ziekenhuis de Gelderse Vallei in Ede is een van de grootste werkgevers in de regio en geldt als epicentrum voor zorg op het gebied van gezonde voeding.
Met bedrijven zoals Arla en Bieze Food Groups, profileert Nijkerk zich als voortrekker in de voedselproductie
23
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
Nijkerk
Amersfoort
Barneveld
Lunteren Scherpenzeel
Renswoude
Ede
Veenendaal
Arnhem Wageningen Rhenen
B o vens t a and e k a a r t t o o nt he t rui m t e g e brui k in d e r e g i o o nd e rv e r d e e ld na a r the ma.
<20
>70
Bestaande woningvoorraad (woningen/ha)
Bedrijventerrein Natuur (N2000, NNN) Landbouw Water Infrastructuur (spoor en snelweg)
24
Juni 2021
Aa nt rekkelij k woongebied De woningma r k t in de regio wordt s t e eds
De s amens t e l l ing v an de woningvoor r a ad
me e r bepa a ld door omge v ingsdynami e k.
na a r f inanci e r ingsc a t egor i e (huur/koop) en
De ove r ve rhi t t ing v an de woningma r k t in
t ypologi e ve r schi l t v r i j s t e r k pe r k e rn. Me t
oml iggende s t eden Ut re cht, Ame r sf oor t
name is e r he t onde r sche id t uss en s t eden en
en (in minde re ma t e) Arnhem zorgen
‘pl a t t e l andsdorpen’. Di t ge ldt z e k e r ook voor
e r voor da t na as t de aut onome groe i, ook
he t a ande e l soci a l e huur. Ove r he t a lgeme en
f orens en e en woning zoe k en in de regio.
is de woningma r k t e rg k r ap. De behoef t e
De goede be re i kba a rhe id, de af wiss e l ing
a an woningen k ent e en l icht e k ant e l ing na a r
v an s t ede l i j k e, dorps e en l ande l i j k e
ande re t ypologi e ën, na as t hoogwa a rdige
woonmi l i eu’s, s t e r k e lok a l e we r kge l egenhe id,
appa r t ement en ga a t he t bi j voorbe e ld
e en ge v a r i e e rd woninga anbod en he t goede
ove r l e vens loopbes t endige woningen,
voor z i eningenni ve au ge ven Regio Foodv a l l ey
f l e xwoningen voor a rbe idsmigr ant en en
e en a ant re k k e l i j k woonk l ima a t.
huur woningen in he t midden- en l age s egment. Regio Foodv a l l ey is onde rde e l
De huidige woningvoor r a ad is ove r he t
v an t we e woningma r k t regio’s: Foodv a l l ey
a lgeme en suburba an of dorps t e noemen, me t
en Ame r sf oor t-Noord-Ve luwe-Ze e wolde.
e en grot e me e rde rhe id v an grondgebonden
In de z e ve r k enning is de woningma r k t pe r
ge z inswoningen. Enk e l e wi j k en – me t name
geme ent e beschouwd, ma a r e r wordt ook
in Ve enenda a l en Ede – k ennen hoogbouw.
ge k e k en wa t voor de regio a ls gehe e l ge ldt.
Dit zicht op Rhenen illustreert de dorpse wo onmilieu's waar Fo odvalley rijk aan is, also ok de nabijheid t ot het platteland.
Veenendaal is als een van de grotere steden in de regio een belangrijk vo orzieningencentrum vo or de regio.
Nieuwe buitenplaats Wittenoord, een voorbeeld van landelijk wonen in de regio.
Enka Ede, een voorbeeld van transformatie van industriëel erfgoed
25
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
2.2. RUIMTELIJKE OPGAVEN Toenemende r uimt evr a ag: koppelka ns en benut t en, r uimt elij ke kwa li t ei t ver s t er ken Ti jdens de e e r s t e f as e v an de z e ve r k enning
a ls l andschapsbehe e rde r s, wens t de regio
is duide l i j k ge worden da t de ruimt e l i j k e
e en l e vens v a t ba re sol ide bas is v an he t
t oe-koms t v an Regio Foodv a l l ey s t e r k
agros ys t e em t e behouden.
wordt gedre ven door dr i e t r ansf orma t i e ve opga ven: de l andbouwt r ans i t i e,
Klima a t a dap t a t ie en ener gieop wekking
k l ima a t adapt a t i e en ene rgi eopwe k k ing,
z i jn t we e k ant en v an de z e lf de meda i l l e. De
en de ve r s t ede l i j k ingsopga ve. In de
regio he ef t af gesprok en t ot 2030 0,75 TWh
ruimt e l i j k e prognos e z i jn de opga ven in
ene rgi e op t e we k k en, wa a rdoor e r e en groot
Regio Foodv a l l ey ruimt e l i j k-k want i t a t i ef
a re a a l a an zonnepane l en gepl a a t s t ga a t
opge t e k end. Een – we l l icht voor de hand
worden en e r e en a ant a l grot e windt urbines
l iggende – conclus i e is: de t ot a l e v r a ag is
gepl a a t s t ga an worden. Di t l egt druk op
grot e r dan de beschi kba re ruimt e.
ande re ruimt e l i j k e opga ven. De opga ve na 2030 is nog grot e r, hi e r z i jn nog ge en
De la ndbouw t r a ns i t ie wordt gedre ven
af spr a k en ove r. Kl ima a t ve r ande r ing he ef t
door dr i e z a k en: aut onome proc ess en
ef f e c t op bes t a ande en ni euwe s t eden, e r z a l
v an scha a l ve rgrot ing, ve rminde r ing v an
binnens t ede l i j k ruimt e voor ge res e r ve e rd
s t i k s t of ui t s t oot en e en t r ansf orma t i e na a r
moe t en worden. Ook in he t l ande l i j k gebi ed
k r ingloopl andbouw. De l andbouwt r ans i t i e
moe t en ma a t rege l en ge t rof f en worden. Zo
z a l me t name in noorde l i j k Foodv a l l ey
kunnen ve rbrede be e kda l en a ls e en spons
grot e impa c t hebben. Ruimt e l i j k be t e k ent
f unge ren wa a rdoor wa t e rove r l as t in de
di t voor a l da t he t a ant a l bedr i j ven en de
k e rnen ve rminde r t. Hi e r l igt e en logische
hoe ve e lhe id ve e in de regio af z a l nemen.
koppe l ing me t ont wi k k e l ing v an robuus t e
Di t be t e k ent e cht e r ni e t da t de hoe ve e lhe id
na t uur.
l andbouwgrond en s t a l l en e venredig af z a l nemen, e en de e l wordt ove rgenomen door
De ver s t edelij kings opgave bes t a a t ui t
ande re bedr i j ven di e ve rgrot en. De bedr i j ven
e en s amenhangend pa k k e t v an benodigde
di e ove rbl i j ven zul l en me e r ge r icht z i jn op
ont wi k k e l ingen om a an de woonbehoef t e
na t uur inclus i e ve l andbouw en/of int ens i e ve
(circ a 40 000 woningen, t e r ve rge l i j k ing:
groot scha l ige k r ingloopbedr i j ven. Ef f e c t
e en s t ad a ls Ve enenda a l t e l t circ a 28.000
hi e r v an is da t de ruimt e v r a ag voor l andbouw
woningen) in de regio t e voor z i en en
ene r z i jds af z a l nemen dank z i j e en k l e ine r
t ege l i j k e r t i jd a ant re k k e l i j k e, ge zonde en
benodigd a re a a l ma is en gr as l and, ma a r
l e ef ba re woonmi l i eus t e cre ë ren. Om e en
t oe z a l nemen door e x t ens i ve r ing v an de
v i t a l e en ve e r k r a cht ige regio t e bl i j ven
ove r ige l andbouw. Ne t t o is e r spr a k e v an
di ent hi e rbi j ook ruimt e gema a k t t e worden
e en t oename v an de ruimt e v r a ag door
voor we r kpl e k k en, voor z i eningen en be re i k-
l andbouw. Bovendi en z a l l andschappe l i j k e
ba a rhe id.
inpas-s ing – me e r l andschaps e l ement en, be t e re t oegank e l i j khe id, e t c – ui t e inde l i j k
De ui t daging me t be t re k k ing t ot de hi e r voor
ook voor e x t r a ruimt e v r a ag zorgen. Ge z i en
benoemde dr i e t r ans i t i es z i t in he t v inden
de nauwe s amenhang in he t agros ys t e em,
v an koppe l k ans en en he t ve r s t e r k en v an
de e conomische wa a rde v an he t gehe e l
ruimt e l i j k e k wa l i t e i t. De geprognot is e e rde
en de ma a t schappe l i j k wa a rde v an boe ren
ruimt e cl a ims t e l l en imme r s ni e t a l l ema a l 26
Juni 2021
Ruimt ebehoef t e lange t ermijn - 2040-2050
Nijkerk
Amersfoort
Barneveld
Lunteren Scherpenzeel
Renswoude
Ede
Veenendaal
Wonen
Stec - woonbehoefte regio Foodvalley (2020) Woonbehoefte tot 2040 (1.118 ha)
Grondgebonden
Sociale huur (139)
Vrije sector huur (10)
Koop (375)
Appartementen
Sociale huur (198)
Vrije sector huur (124)
Koop (272)
Arnhem Wageningen
Inhaalvraag (215 ha) Rhenen
Economie
Ecorys Langjarige Prognose ruimtevraag bedrijventerreinen (2019) Foodvalley Kantoren visie 2019-2024 (2019)
Projectie van de ruimtebehoefte voor de lange termijn. Waar mogelijk is dit per gemeente onderscheiden, het grootste deel is op regionaal niveau geprojecteerd.
Wonen
Ruimtevraag Kantoormilieus tot 2030
Ruimtevraag Bedrijventerreinen tot 2040
Campusmilieu (4)
Hoogwaardig (18)
Bovenlokaal kantorenpark (9)
Industrieel (51)
Solitair verspreid (12)
Agrifood (76)
Zicht/snelweglocaties (20)
Logistiek (113)
Centrummilieu (29)
Klassiek gemengd (114)
Totaal (74)
Totaal (372)
Energie
Stec - woonbehoefte regio Foodvalley (2020) Woonbehoefte tot 2040 (1.118 ha)
Energievisie 2050 Foodvalley, 2019. Gemiddelde van Energievisie Foodvalley en Gelders Energieakkoord gehanteerd: 2,5 TWh. Verhouding wind/zon: 30% / 70%.
Grondgebonden
Sociale huur (139)
Vrije sector huur (10)
Koop (375)
Appartementen
Sociale huur (198)
Vrije sector huur (124)
Koop (272)
Zon op land (1.434 ha)
Getallen opbrengst/ha uit RES Bijlage Cijfermatige Onderbouwing, 2020.
Windturbines in 2050
Inhaalvraag (215 ha)
Aantal ligt rond de 40 windturbines van 5,6 MW. Getallen opbrengst/ha uit RES Bijlage Cijfermatige Onderbouwing, 2020.
Economie
Ecorys Langjarige Prognose ruimtevraag bedrijventerreinen (2019) Foodvalley Kantoren visie 2019-2024 (2019)
Natuur en Klimaat
Ruimtevraag Kantoormilieus tot 2030
Ruimtevraag Bedrijventerreinen tot 2040
Campusmilieu (4)
Hoogwaardig (18)
Bovenlokaal kantorenpark (9)
Industrieel (51)
Solitair verspreid (12)
Agrifood (76)
Zicht/snelweglocaties (20)
Logistiek (113)
Centrummilieu (29)
Klassiek gemengd (114)
Totaal (74)
Totaal (372)
Energie
Energievisie 2050 Foodvalley, 2019. Gemiddelde van Energievisie Foodvalley en Gelders Energieakkoord gehanteerd: 2,5 TWh. Verhouding wind/zon: 30% / 70%.
Omgevingsverordening Provincie Gelderland (2019), Natuurbeheerplan Provincie Utrecht (2020), Nota Ruimte (Ministerie VROM, 2006)
125m2 per woning toe te voegen groenstructuur nieuwbouw = 455 ha Te realiseren NatuurNetwerk = 551 ha Landbouw
Verkenning naar ruimtegebruik landbouw 2050 voor regio Foodvalley (2020) Bos 2.125 ha
Snijmais - 3.000 ha
Uitloop 1.625 ha
Zon op land (1.434 ha)
Getallen opbrengst/ha uit RES Bijlage Cijfermatige Onderbouwing, 2020.
Windturbines in 2050
Aantal ligt rond de 40 windturbines van 5,6 MW. Getallen opbrengst/ha uit RES Bijlage Cijfermatige Onderbouwing, 2020.
Natuur en Klimaat
27
Omgevingsverordening Provincie Gelderland (2019), Natuurbeheerplan Provincie Utrecht (2020), Nota Ruimte (Ministerie VROM, 2006)
Veen 225 ha
Grasland - 1.400 ha
Akkerbouw - 500 ha
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
bi j e l k a a r op; zo k an na t uur inclus i e ve
moge l i j k voor ve r spre iding v an z i e k t en
l andbouw door midde l v an s l imme ruimt e l i j k e
zorgt.
koppe l ingen ge combine e rd worden me t
•
De ve l e ruimt e l i j k e ont wi k k e l ingen
int e r vent i es t en behoe ve v an de k l ima a t-
di e op s t ape l s t a an hebben groot
en ene rgi eopga ve en re cre a t i e. Bovendi en
ef f e c t op de ene rgi e v r a ag en he t
z a l de t oe koms t ige ruimt e v r a ag ni e t a l l e en
ene rgi es ys t e em. De z e ont wi k k e l ingen
ma a r ruimt e in bes l ag nemen in open
bepa l en e cht e r ook wa a r ruimt e ove rbl i jf t
gebi ed, z i j k an ook e en pl e k k r i jgen door
voor ene rgi eopwe k k ing (en ande r som:
ve rdicht ing en t r ansf orma t i e v an ve roude rde
de nu gepl ande ene rgi eopwe k k ing
f unc t i es in bes t a and s t ede l i j k gebi ed, of
bepa a l t ook wa a r ruimt e is voor ande re
he t t oe voegen v an l andschaps e l ement en in
ont wi k k e l ingen). De z e wiss e lwe r k ing
l andbouwgebi ed. Voor he t ve r z i l ve ren v an
v r a agt cont inu a anda cht en z a l e en
koppe l k ans en doemen e cht e r e en a ant a l
s t e eds bepa l ende re f a c t or worden in
onz e k e rheden en di l emma’s op:
ruimt e l i j k e ont wi k k e l ing. •
•
Door k l ima a t ve r ande r ing is voor i ede re
De mani e r wa a rop de ruimt e v r a ag
s t ede l i j k e ont wi k k e l ing e x t r a ruimt e
v an de l andbouw z ich z a l ont wi k k e l en
nodig voor adapt a t i e, bi j voorbe e ld
hangt s t e r k af v an na t iona a l be l e id me t
wa t e r inf i l t r a t i e. Hi e rdoor ge lden
be t re k k ing t ot ene r z i jds de groot t e v an
t r adi t ione l e dicht heden en bi jbehorende
de ve es t ape l en ande r z i jds de ambi t i es
gronde xploi t a t i es ni e t me e r, en moe t
me t be t re k k ing t ot k r ingloopl andbouw.
goed nageda cht worden wa a r de beno-
Simpe l ge z egd: k r ingloopl andbouw me t
digde ruimt e e en pl e k k r i jgt.
behoud v an de ve es t ape l be t e k ent me e r
•
Biodi ve r s i t e i t she r s t e l zorgt e vene ens
ruimt ebehoef t e voor voede rge wass en
voor e en ruimt e cl a im, zowe l he t cre ë ren
(gr as l and), omda t e iwi t k r inglopen
v an cor r idor s t uss en na t uurgebi eden a ls
ges lot en di enen t e worden. Me t e en grot e
na t uur inclus i v i t e i t in a l l e ruimt e l i j k e
ink r imping v an de ve es t ape l ne emt de
ont wi k k e l ingen.
behoef t e hi e r a an juis t af. •
•
Er is behoef t e a an ruimt e voor woningen
Hoe om t e ga an me t de z e behoef t e en
en we r kpl e k k en. De z e concur re ren
bi jbehorende onz e k e rheden? De ruimt e l i j k e
de e ls om de z e lf de loc a t i es: goed
ident i t e i t v an de regio k an e en handv a t
be re i kba a r, c ent r a a l ge l egen. Ve e l ‘oude’
bi eden om op l ange t e rmi jn de k wa l i t e i t t e
bedr i j vent e r re inen z i jn in be e ld om t e
behouden en ve r s t e r k en. Door de z e v as t
t r ansf orme ren na a r e en woonwi j k, ma a r
t e l eggen en door t e ont wi k k e l en in e en
hi e rme e ne emt de ruimt e voor we r k en
ruimt e l i j k r a amwe r k ont s t a an e r moge l i j khe-
a l l e en ma a r af, en dus de ruimt edruk
den om bovens t a ande onz e k e rheden e en
e lde r s t oe.
pl e k t e ge ven, en t ege l i j k e r t i jd he t uni e k e
He t agr a r isch bui t engebi ed l e ent z ich
k a r a k t e r v an de regio t e benut t en en
a ls ui t loopgebi ed voor groe i ende s t eden.
ve r s t e r k en.
Di t l egt e cht e r ook opga ven ne e r voor de l andbouw. He t me e r t oegank e l i j k ma k en v an agr a r isch gebi eden voor wande l a a r s en f i e t s e r s kos t ruimt e, en sommige agr a r i ë r s z i jn bang da t de z e re cre a t i e 28
Juni 2021
2.3. UITGANGSPUNTEN De Regio Foodv a l l ey he ef t uni e k e
voor de regio. De l andbouwt r ans i t i e
l andschappen en k a r a k t e r is t i e k e dorpen en
k an ni e t los ge z i en worden v an ande re
s t eden. Onz e ambi t i e is om de ui t dagingen
ont wi k k e l ingen in de regio, zoa ls
di e e r z i jn zo t e benut t en da t he t de
ve r s t ede l i j k ing. Tr ans i t i e he ef t a l s doe l
ident i t e i t v an de regio ve r s t e r k t. Op bas is
de l andbouw t e ve rduur z amen en v i t a a l
v an de hi e r voor beschre ven opga ven, z i jn
t e houden, ma a r wordt ook a angegrepen
de volgende gene r i e k e ui t gangspunt en
om ruimt e t e v inden voor na t uur, wonen,
gef ormul e e rd:
we r k en, k ennisont wi k k e l ing en ene rgi e. De z e proc ess en moe t en e l k a a r he lpen
•
Regio Foodv a l l ey wordt ge k ensche t s t
om sne l l e r, t egen l age re kos t en en me e r
door woon- en we r k mi l i eus di e
in s amenhang de ge wens t e doe l en t e
af wiss e l end s t ede l i j k en dorps v an
be re i k en.
k a r a k t e r z i jn, ingebed in e en groene,
•
ene rgi e v r a ags t uk k en worden
na t uur en l andschaps t ypen. De
ge z amenl i j k en regiona a l a angepa k t om
ruimt e l i j k e ui t dagingen di e op de regio
t ot e en a ant re k k e l i j k en groen woon-
af komen wi l l en we benut t en om de z e
we r k l andschap t e komen.
ident i t e i t t e behouden en t e ve r s t e r k en. •
•
in de regio z i jn -me t he t oog op
wi l t wonen, ni e t wa a r j e woont omda t
k l ima a t ve r ande r ing- v an dusdanig be l ang,
j e e lde r s ge en (be t a a lba re) woning k an
da t de z e ui t gangspunt vormen voor
v inden. Da a rom wordt inge z e t op e en
ruimt e l i j k e ont wi k k e l ingen en condi t i es
bre ed sc a l a a an k wa l i t a t i e ve s t ede l i j k e
me ege ven voor de invul l ing v an de z e
én l andschappe l i j k e woonmi l i eus. Di t
ont wi k k e l ingen.
e l k a a r in ba l ans moe t en bl i j ven. De Grebbe l ini e vormt a ls he t wa re de groenbl auwe ruggengr a a t v an de na t uurgebi eden in Regio Foodv a l l ey: z i j ve rbindt Ar k e mhe en, he t Binnenve ld en De Bl auwe Kame r me t he t r i v i e rengebi ed, de Ve luwe en de Ut re cht s e Heuve lrug. De z e gebi eden hebben e igens t andige wa a rde ma a r ve r vul l en ook ess ent i ë l e f unc t i es a ls he t ga a t om o.a. biodi ve r s i t e i t, k l ima a t ve r ande r ing en re cre a t i e en ve rdi enen he t om zove e l moge l i j k besche rmd, ve r s t e r k t en ve rbonden t e worden. •
Me e r dan geme ent egrenz en z i jn l andschappe l i j k e k a r a k t e r is t i e k en en be re i kba a rhe id l e idend voor he t pl annen v an woon- en we r k mi l i eus
•
De bodem- en wa t e rcondi t i es
Regio Foodv a l l ey is e en regio wa a r j e
be t e k ent ook da t wonen en we r k en me t •
Landbouw-, woon-, k l ima a t- en
agr a r ische omge v ing me t ge v a r i e e rde
Food is e en be l angr i j k e ident i t e i t sdr age r 29
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
30
Juni 2021
THEMATISCHE OPGAVEN
31
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
32
Juni 2021
3.1. INLEIDING
Wa t z i jn de opga ven di e e r l iggen voor de regio, wa a rop ge z amenl i j k e af s t emming nodig is? En wa t z i jn progr amma t ische k ans en di e di t opl e ve r t? Voor de t hema’s l andbouw, na t uur en k l ima a t, we r k en, wonen, ene rgi e t r ans i t i e en be re i kba a rhe id l iggen e r e en a ant a l spe cif i e k e ui t dagingen di e a anda cht nodig hebben. Di t z i jn ui t dagingen di e grensove r s t i jgend z i jn en uni e k z i jn voor Regio Foodv a l l ey a ls regio. Hoof ds t uk 3 ge ef t e en t hema t isch ingede e ld ove r z icht v an ruimt e l i j k e ont wi k k e l ingen en moge l i j k e ambi t i es di e ve rde r ve r k end di enen t e worden op regiona a l ni ve au, en wa a r moge l i j k op t e rmi jn e en regiona l e a anpa k voor nodig is.
33
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
3.2. OPGAVEN Legenda Bos/natuurgebied Heide ontginningen Bebouwd gebied A1
Snelweg Spoor Voorlopig zoekgebied wind
Garderen
Open binnenveld
A28
Nijkerk
Apeldoorn
Nijkerkerveen
Amersfoort
Voorthuizen
Stroe
Veluweflank als natuurinclusieve buffer tussen natuur en landbouw
Hoevelaken A1
Kootwijkerbroek
Barneveld Harskamp
Ruimte voor groeibedrijven in minder kwetsbare gebieden
Wekerom Otterlo
Lunteren Scherpenzeel Renswoude A30 Ederveen
Ede
Veenendaal
A12
Bennekom
Arnhem Elst
Rhenen
Ruimte voor Kennisclusters
Wageningen
Food Regiona le la ndbouw s t r uc t uur:
woonv r a ag en k l ima a t adapt a t i e e en pl e k
na t uur bu f f er zones en groeibedr ijven
v inden in de z e gebi eden. Een int egr a l e
He t l ande l i j k gebi ed is v an grot e wa a rde
a anpa k v an de z e gebi eden he ef t onde r
voor de regio, zowe l voor l andbouw a ls
ande re a ls voorde e l da t e r me e r f inanci e e l
na t uur. Sinds de s t i k s t of probl ema t i e k e x t r a
dr a agv l a k k an z i jn door af roming v an de
urgent is ge worden, is he t e cht e r e v ident da t
ve rhoogde grondwa a rde voor de benodigde
de z e t we e we re lden op di t moment ni e t goed
t r ans i t i es in de l andbouw, wa a rdoor de
s amenga an. Di t t hema is i e t s wa a r Regio
l andbouw v i t a a l bl i jf t. Hi e rbi j di ent ve r k end
Foodv a l l ey in ui t k an bl ink en.
t e worden wa t moge l i j k is binnen de huidige rege lge v ing en f inanci e r ingsmoge l i j kheden,
Om de l andbouw op de f l ank en v an de
en di ent moge l i j k e r wi js a anges lot en t e
Ve luwe en Ut re cht s e Heuve lrug t e
worden bi j de lobby om de z e a an t e pass en
behouden, is he t z a a k om t e we r k en a an
op l ande l i j k ni ve au.
me e r na t uur inclus i e ve vormen v an l andbouw in e en na t uurbuf f e r zone. Hi e r voor is op
Int egr a le a a npa k la ndbouw, na t uur,
regiona a l ni ve au he r s t ruc t ure r ing nodig
ver s t edelij king en recrea t ie
v an l andbouwbedr i j ven. Me t e en regiona l e
De zoe k t ocht na a r ni euwe l andbouw vormen
a anpa k kunnen moge l i j k ook ambi t i es me t
- minde r ui t s t oot, me e r na t uur inclus i ef-
be t re k k ing t ot de ene rgi e t r ans i t i e, de
me t he t bi jbehorende ve rdi enmode l ga a t 34
Juni 2021
in de komende t we e de c enni a ge l i j k
da t de ma a t schappe l i j k e me e r wa a rde in
op me t de zoe k t ocht na a r ruimt e voor
de vorm v an re cre a t i ef medegebrui k en
wonen en groene ui t loopruimt e voor de
na t uur v r i ende l i j k e produc t i e moge l i j k
be wone r s v an de s t ad. Da a rbi j he ef t me t
ma a k t door e en l age re pa cht pr i js. He t
name de l andbouw t i jd nodig om de z e
is t e onde r zoe k en hoe v r i j komende
ni euwe vormen t e s t a r t en, t e t es t en en t e
l andbouwgronden l angdur ig v anui t di t
opt ima l is e ren. De beschi kba a rhe id v an
int egr a l e be l ang kunnen worden inge z e t.
voldoende grond is hi e r in voor wa a rde l i j k.
We l l icht is he t hi e r voor noodz a k e l i j k om
Me t e x t r a t i jd en ruimt e k r i jgt de boe r e en
de gronden gedurende e en l ange re pe r iode
t oe koms t pe r spe c t i ef voor z i jn zoe k t ocht na a r
ni e t zonde r me e r op de v r i j e ma r k t t e
de ge wens t e bedr i jf sopz e t. Di t ma a k t da t de
ve rhande l en.
l andbouwt r ans i t i e ni e t los ge z i en k an worden v an de ve r s t ede l i j k ingss t r a t egi e. Be ide
Ruimt e voor Kenni s clus t er s
proc ess en moe t en e l k a a r he lpen om sne l l e r,
Foodv a l l ey onde r sche idt z ich v an
t egen l age re kos t en en me e r in s amenhang
ande re l ande l i j k e regio's door de brede
de ge wens t e doe l en t e be re i k en. Een
a anwe z ighe id v an k ennisclus t e r s op
be l angr i j k e k ans hi e rbi j is he t combine ren
he t gebi ed v an l andbouw en voeds e l.
v an de z e opga ven in re l a t i e t ot re cre a t i e.
He t ve r s t e r k en en ve rbinden v an de
Zodoende k an de re cre a t i edruk op na t uur
k ennisclus t e r s is dan ook e en ess ent i e e l
t e ruggebr a cht worden.
onde rde e l v an ge zond t oe koms t be e ld voor de regio.
Er is e en grot e be re idhe id om e en de e l v an de agr a r ische produc t i e op k we t sba re
Concre e t komt de z e opga ve ne e r op he t
pl e k k en t e be ë indigen of t e ve r ande ren.
ve r s t e r k en v an de bes t a ande clus t e r s of
He t ga a t hi e rbi j om f or s e inves t e r ingen
ont wi k k e l ing v an ni euwe clus t e r s. In he t
di e a ls a anl e iding e en enk e l voudig doe l
vor ige hoof ds t uk z i jn e en a ant a l v an de z e
hebben, name l i j k he t t e rugdr ingen v an
clus t e r s ui t ge l icht, zoa ls de c ampus v an
de s t i k s t of depos i t i e op na t uurgebi eden,
Wageningen, de ICT c ampus in Ve enenda a l,
ma a r di e door ve e l pa r t i j en ook a ls k ans
de Poul t r y Expe r t is e Cent e r in Ba rne ve ld en
worden ge z i en voor de l andbouwt r ans i t i e.
de me e r voeds e lproduc t i e-ge r icht e clus t e r
De beschi kba a rhe id v an de z e midde l en
in Ni j k e r k. Ve r s t e r k ing k an onde r ande re
is e en onge k ende en e enma l ige k ans om
door ve rpl a a t s ing v an bedr i j ven na a r de
t e z amen me t bi j voorbe e ld af dr a cht en v anui t
desbe t ref f ende clus t e r s, he t onde r s t eunen
de ni euwbouwloc a t i es de ma a t schappe l i j k e
v an e en s t a r t-up k l ima a t, en he t ve rmengen
impa c t v an de z e inves t e r ingen en a ankopen
v an k ennis en pr a k t i j k. Een be l angr i j k e
ve l e ma l en grot e r t e ma k en. He t is
r andvoor wa a rde v an de clus t e r s is da t z e
da a rbi j v an be l ang om t e s t uren v anui t
goed be re i kba a r z i jn. Ve rde r kunnen clus t e r s
de doe ls t e l l ingen: voldoende woningen,
worden ve r s t e r k t of worden be we r k s t e l l igd
me e r circul a ire en ge zonde l andbouw en
door de OV- en f i e t sne t we r k en ui t t e bre iden
me e r ‘be l e ef ba a r’ l andschap. Hi e rbi j k an
en door ni euwe clus t e r s t e vormen a an de z e
onde r me e r worden geda cht a an de inz e t
ne t we r k en.
v an e en l andschapsf onds voor ini t i ë l e inr icht ing v an gebi eden en re cre a t i e ve ont s lui t ingss t ruc t uren, en e en pa cht mode l 35
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
Legenda Bos/natuurgebied Heide ontginningen Bebouwd gebied A1
Snelweg Spoor Voorlopig zoekgebied wind
Garderen
Open binnenveld
A28
Nijkerk
Apeldoorn
Nijkerkerveen
Amersfoort
Voorthuizen
Stroe
Hoevelaken
Versterking brongebieden en beeklopen
A1
Kootwijkerbroek
Barneveld Harskamp
Wekerom Otterlo
Lunteren Scherpenzeel
Doorontwikkelen regionale corridors
Renswoude A30 Ederveen
Ede
Veenendaal
Samenhangend beeld Binnenveld
A12
Bennekom
Arnhem Elst
Rhenen
Wageningen
Natuur en Klimaat Sa menha ngend Beeld Binnenveld
l eggen. De z e cor r idor s zouden ve e l a l in
De geme ent en in de regio hebben
he t agr a r ische l andschap komen t e l iggen,
ve r schi l l ende v is i es op de ruimt e l i j k e
wa t zodoende e en int egr a l e benade r ing
inr icht ing v an he t Binnenve ld, me t name
ve re is t om de l andbouw in de z e gebi eden
op he t gebi ed v an de inpass ing v an
v i t a a l t e houden. In de Boss ens t r a t egi e
ene rgi e-inf r as t ruc t uur, ma a r ook me t
v an he t Col l ege v an Ri j k s adv is eur s i s de
be t re k k ing t ot de ‘af he cht ing’ v an s t eden:
voorma l ige EHS-cor r idor t uss en Ba rne ve ld
hoe z i e t de s t adsr and e r ui t en hoe zorg
en Ame r sf oor t ve r k end a ls na t uur inclus i ef
j e da t he t Binnenve ld t oegank e l i j k is?
bosr i j k l andschap. Da a rna as t is de
Regiona l e af s t emming is dan ook nodig
Grebbe l ini e a ls groenbl auwe ruggegr a a t
om t e voor komen da t he t Binnenve ld e en
ess ent i e e l a ls doorga ande na t t e ve rbinding
gef r agment e e rd gebi ed wordt.
v an zuid na a r noord.
Dooront w ikkelen regiona le
Ver s t er king brongebieden en beeklopen
na t uurcor r idor s
Ui t de Bl auwe Omge v ings v is i e komen di ve r s e
De na t uurgebi eden in Regio Foodv a l l ey
ambi t i es na a r voren me t be t re k k ing t ot de
moe t en be t e r me t e l k a a r worden ve rbonden
k l ima a t opga ve. Twe e ambi t i es di e t ame l i j k
door ni euwe e cologische cor r idor s a an t e
uni e k z i jn voor Regio Foodv a l l ey, z i jn de 36
Juni 2021
De kaart uit het CRa rapport 'Landschap versterken met bomen en bos' suggereert om onder andere nieuwe corridors aan te leggen rondom de A1.
ambi t i es om de brongebi eden en be e k lopen
Bui t en de na t uurbuf f e r zones k an de
t e ve r s t e r k en. De inf i l t r a t i emoge l i j khe id
l andbouw e vene ens e en grot e bi jdr age
v an de brongebi eden, di e voorname l i j k op
l e ve ren a an de k l ima a t opga ve door
de Ve luwef l ank l iggen, moe t bi j voorbe e ld
bi j t e dr agen a an he t he r s t e l v an
worden ve rgroot om zo de ui t t reding v an
l andschaps e l ement en en he t ve rminde ren
grondwa t e r t egen ga an. Da a rna as t is de
v an wa t e rgebrui k en ui t s t oot. Ook hi e r
ambi t i e om de be e k lopen t e ve rbreden om
kunnen ma a t rege l en t oegepas t worden di e
ne e r s l agove r schot be t e r op t e v angen.
bi jdr agen a an na t uur inclus i v i t e i t.
Rela t ie t ot de la ndbouw t r a ns i t ie In de na t uurbuf f e r zones l iggen de brongebi eden v an de be k en in de regio. Na as t e en t r ans i t i e na a r na t uur inclus i e ve l andbouw – t en behoe ve v an e en be t e re ba l ans t uss en wa t e r, bodem, l andbouw en na t uur – z a l de l andbouwt r ans i t i e z ich hi e r dan ook moe t en r icht en op he t k l ima a t adapt i ef ma k en v an de brongebi eden. 37
Ruimtelijke verkenning regio Foodvalley
Legenda Bos/natuurgebied Bebouwd gebied A1
Snelweg Spoor Verbeterd HOV net Verdichten rond HOV halte
Garderen A28
Verdichten rond nieuwe HOV halte
Nijkerk
Apeldoorn
Transformatie werklocaties Verdichting centrumlocaties
Nijkerkerveen
Amersfoort
Voorthuizen
Zoekgebieden werklocaties
Stroe
Hoevelaken
Landelijk wonen
A1
Herstructurering recreatieparken Kootwijkerbroek
Barneveld Harskamp
Wekerom
Behoefte voorzieningen irt woningbouw
Otterlo
Lunteren Scherpenzeel Renswoude A30 Ederveen
Ede
Herstructureren centraal gelegen industrie
Veenendaal
A12
Bennekom
Arnhem Elst
Rhenen
Valleibreed ecosysteem van kennis en productie
Wageningen
Werken Voldoende wer kgelegenheid
Clus t er ing om he t economi s che
en voor z ieningen in rela t ie t ot
ecosys t eem va n bedr ijvigheid binnen
woningbou wopgave
Foodva lley t e ver s t er ken
De woonopga ve ga a t ni e t a l l e en ove r
Een “Va l l e ibre ed e cos ys t e em v an k ennis en
woningen, ma a r ook ove r he t in s t and
produc t i e” wordt nages t re ef d in de regio.
houden v an he t voor z i eningenni ve au. Door
In e en de rge l i j k e cos ys t e em wordt k ennis
de voor z i eningen me t e en bovenlok a a l
ve rbonden me t de pr a k t i j k, en da a r voor z i jn
ve r zorgingsgebi ed regiona a l t e beschouwen
pl e k k en nodig wa a r k ennisont wi k k e l ing,
wordt concur rent i e t uss en geme ent es
l e ren en we r k en ge combine e rd worden.
voor komen, en k an s l agk r a cht ont s t a an om
Di t kunnen (ni euwe) c ampuss en z i jn.
groot scha l ige re voor z i eningen t e re a l is e ren.
Innov a t i es kunnen ve r volgens in pr a k t i j k
Om e en ba l ans t e houden t uss en wonen en
worden gebr a cht in de res t v an de regio.
we r k en di ent ook ve r k end t e worden wa a r
De clus t e r ing v an bedr i j ven binnen e en
en hoe e x t r a we r kge l egenhe id ge re a l is e e rd
s e c t or of clus t e r ing (me t he t f oodclus t e r
k an worden. Aan we l k e voor z i eningen en
a ls be l angr i j k s t e voorbe e ld) of v an
we r kge l egenhe id behoef t e is, di ent ve r k end
bedr i j ven binnen e en z e lf de k e t en (bi j v.
t e worden.
l e ve r anci e r, produc ent, t r anspor t eur), he ef t ge l e id t ot e en ve r s t e r k ing v an de bedr i j v ighe id in de regio. Voorbe e lden 38
Juni 2021
v an e en de rge l i j k e clus t e r ing z i jn de ICT-
groot scha l ige bedr i j v ighe id is groot, t e r wi j l
bedr i j v ighe id in Ve enenda a l, Poul t r y in
he t e en he l e ui t daging is lok a l e me e r wa a rde
Ba rne ve ld, Foodc ampusont wi k k e l ingen in
(lok a l e we r kge l egenhe id, voor z i eningen,
Wageningen voor onde r zoe k en innov a t i e,
e t c) t e re a l is e ren. Er wordt inge z e t op he t
de Food Ac ademy Ni j k e r k voor de pr a k t ische
conc ent re ren v an XXL-ruimt egebrui k e r s
ui t voe r ing v an he t Foodclus t e r. De
(> 4 ha k a ve l) en voor komen da t ande re
regio z e t in op de ve rde re ont wi k k e l ing
bedr i j vent e r re inen vol lopen me t
v an de de z e clus t e r s op he t gebi ed v an
groot scha l ige ruimt egebrui k e r s me t e en
k ennisont wi k k e l ing, k ennisde l ing, s t imul e ren
bepe r k t e we r kge l egenhe id. Randvoor wa a rde
v an s amenwe r k ings ve rbanden en door
is da t groot scha l ige bedr i j ven v an bui t en
f ys i e k e ruimt e t e bi eden voor ui t bre iding.
de regio enk e l binnen Foodv a l l ey pass en wanne e r he t bedr i jf bi jdr a agt a an de
(Boven)regiona le her s t r uc t urer ing
ve r s t e r k ing v an he t Foodprof i e l.
cent r a a l gelegen indus t r ie en di s t r ibut ieclus t er s
Toekoms t bes t endige wer kloca t ies
De indus t r i e ga a t ve r ande ren, a ls ge volg v an
De huidige, grot e wa a rde v an de