Document · PDF

Dekkingsvoorstellen Begroting 2025 tbv raad september.pdf

Raadscommissie 17 september 2024, gemeente RenkumBij agendapunt: 5: Keuzes dekkingsvoorstellen Begroting 2025.16.098 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Dekkingsvoorstellen Begroting 2025 o.b.v. de geamendeerde Perspectiefnota 2024-2028

Inhoudsopgave Inleiding............................................................................................................................. 3 1. Stopzetten van optionele activiteiten .................................................................................. 6 2. Beleidskeuzes ................................................................................................................ 17 3. Uitgewerkte voorstellen vanuit de fracties .......................................................................... 30

Inleiding Op 27 juni is de Perspectiefnota 2024-2028 geamendeerd vastgesteld door de raad. Daarbij heeft u het college gevraagd om voor de raadsvergadering van september 2024 de uitkomsten van alle bezuinigingen op de optionele activiteiten en beleidskeuzes ter bespreking aan de raad voor te leggen. Het gaat daarbij om maatregelen die eerder zijn voorgelegd in de Perspectiefnota, aangevuld met de door de fracties geopperde voorstellen middels amendementen en de motie ‘Liever de hoogte in’. In deze notitie treft u deze voorstellen aan. Welke opgave ligt er? Onze financiële situatie is, net als die van veel gemeenten, onzeker en zorgelijk. We geven structureel meer geld uit dan we binnenkrijgen. Vooral omdat we hierin sterk afhankelijk zijn van de ontwikkelingen in het Gemeentefonds. We willen graag het verschil blijven maken voor onze inwoners. Daarbij hebben we te maken met veel ontwikkelingen en onzekerheden om ons heen. Denk aan nieuwe wetgeving en taken, maar ook een veranderende samenleving die andere wensen en eisen heeft richting de gemeente. Om dat goed te kunnen doen, moeten we een goede werkgever zijn en blijven voor de medewerkers van de gemeentelijke organisatie. Dit alles vraagt om een wendbare gemeente. Om wendbaar te kunnen zijn, is capaciteit nodig. Zowel in kwalitatieve als in kwantitatieve zin.

De kwaliteit kunnen we verbeteren door te investeren in onze gemeentelijke organisatie. Extra uitdaging hierbij is de krappe arbeidsmarkt, waardoor deskundige en ervaren medewerkers simpelweg moeilijk te vinden zijn. Daarnaast is focus nodig vanuit het gemeentebestuur en de organisatie. We hebben niet de middelen en capaciteit om ambities te stapelen. Dit wordt ook zichtbaar in de uitkomsten van het medewerkersonderzoek van begin 2023. Dit onderzoek heeft ons een aantal prioriteiten opgeleverd, waaronder het verbeteren van de ervaren werkdruk. Dit betekent dat we keuzes moeten maken in wat we doen, zodat we datgene wat we doen ook met aandacht en kwaliteit kunnen realiseren. Dit streven staat fors onder druk. Dit betekent dat er een opgave ligt met betrekking tot financiën en een opgave met betrekking tot de capaciteit: Opgave met betrekking tot financiën In de Voorjaarsnota hebben we de balans opgemaakt met betrekking tot de financiële opgave waar we voor staan ten opzichte van de gehele begroting (110 miljoen euro). De ontwikkelingen in het gemeentefonds zijn door het Rijk gecommuniceerd naar de gemeenten in de meicirculaire. De financiële doorwerking daarvan heeft u ontvangen in de raadsbrief van 4 juni 2024.

Op basis daarvan ziet de prognose er nu als volgt uit: Omschrijving bedragen x € 1.000 Meerjarenbegroting na voorjaarsnota Prognose Voorjaarsnota rijk Doorwerking decembercirculaire Resultaat meicirculaire 2024 t.o.v. prognose Totaal saldo incl. meicirculaire

2024

2025

2026

2027

2028

-2.344

267

-1.781 -1.500 -800 146

-4.580 200 -800 346

-4.748 200 -800 171

-4.752 200 -800 184

-2.077

-3.935

-4.834

-5.177

-5.168

In de Najaarsnota 2024 wordt de prognose van de meerjarenbegroting geactualiseerd.

Geen geld voor nieuwe ontwikkelingen Naast de financiële bijstellingen die in de voorjaarsnota zijn opgenomen, signaleerden wij in de perspectiefnota ook een aantal beleidsontwikkelingen waarop wij een keuze van uw raad vroegen. Gezien de financiële opgave waar wij voor staan, heeft u besloten geen middelen vrij te maken voor deze ontwikkelingen. Dit is gezien de voorstellen zelf zonder meer pijnlijk. Helaas dwingt het financiële argument ons om dit besluit te nemen. Opgave met betrekking tot capaciteit We hebben in het traject Ambities in evenwicht onderzocht hoe onze capaciteit zich verhoudt tot de opgave die er ligt. Daaruit concluderen we globaal het volgende:  De beschikbare capaciteit volstaat over het algemeen voor de huidige taken, er is echter geen enkele flexibiliteit meer om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en nieuwe vragen;  Uitzondering geldt voor groenonderhoud, onderhoud civiele kunstwerken, onderhoud monumenten en kunstwerken, evenementen en inwonersinitiatieven. Hiervoor is onvoldoende capaciteit beschikbaar.  Met name brede participatie in veel ontwikkelingen, raadscommunicatie, openbaarheid van bestuur (Woo) en steeds meer en complexer wet- en regelgeving veroorzaken inmiddels extra werkdruk. We hebben niet exact berekend wat het tekort aan capaciteit is. We richten ons in plaats daarvan op wat we aankunnen.

Om voldoende flexibiliteit te hebben binnen een organisatie, is het aan te bevelen om 100 uur per persoon beschikbaar te ramen voor onvoorziene werkzaamheden. Op basis van de inventarisatie is de conclusie dat deze ruimte er op dit moment niet meer is. Wij hebben op basis hiervan de opgave op capaciteit vastgesteld op 100 uur per fte, dat is 21.600 uren. De voorstellen die we doen om optionele activiteiten stop te zetten, zorgen ervoor dat deze uren worden vrijgespeeld. Voorstellen in deze notitie In deze notitie leggen we drie soorten voorstellen aan u voor: 1. stopzetten van optionele activiteiten; 2. beleidskeuzes; 3. uitgewerkte voorstellen vanuit de fracties. Per onderdeel vindt u eerst een samenvattende tabel, waarna per voorstel een korte toelichting is opgenomen. Het totaal van de voorstellen levert de volgende bijdrage om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting: Omschrijving bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Saldo incl. meicirculaire

-3.935

-4.834

-5.177

-5.168

Voorstellen 1. Stopzetten optionele activiteiten 2. Beleidskeuzes 3. Voorstellen vanuit fracties Totaal voorstellen

340 3.540 930 4.810

439 5.520 930 6.889

459 6.079 930 7.468

542 6.850 930 8.322

875

2.055

2.291

3.154

Saldo inclusief voorstellen

Uitname uit Vrije algemene reserve t.b.v. aanvulling begrotingstekort Op basis van de meicirculaire worden gemeenten in 2025 gekort in het Gemeentefonds. Deze korting heeft te maken met de nieuwe financieringssystematiek die vanaf 2024 wordt doorgevoerd. Dit leidt tot nadelen voor 2024 en 2025. Dit nadeel wordt voor 2024 gecompenseerd door het rijk. Omdat gemeenten vaak jaarrekeningoverschotten hebben, vraagt het rijk de gemeenten het nadeel in 2025 voor een groot deel zelf op te vangen. Voor gemeente Renkum betekent dit dat we met circa € 1,5 mln. gekort worden. Het voordelig jaarrekeningresultaat over 2023 hebben we, op een deel resultaatbestemming na, in de Vrije algemene reserve gestort. Gezien het verband dat het Rijk legt met jaarrekeningoverschotten, stellen we voor het resterende tekort in 2025 te onttrekken uit de Vrije algemene reserve.

1. Stopzetten van optionele activiteiten In de perspectiefnota is per product in kaart gebracht wat basisactiviteiten en wat optionele activiteiten zijn. Basisactiviteiten zijn weinig flexibel, ze zijn vastgelegd in wetgeving of regionale afspraken. Daarnaast hebben de inwoners die hiervan gebruik maken (de doelgroep) weinig tot geen alternatieven voor deze taken. Voor deze activiteiten is het niet reëel om ze te beëindigen. Wel kunnen we keuzes maken over hoe we deze activiteiten uitvoeren. Optionele activiteiten zijn wel flexibel. Ze zijn gebaseerd op gemeentelijke beleidskeuzes. De doelgroep heeft alternatieven. We kunnen de keuze maken om deze activiteiten geheel of gedeeltelijk te stoppen. De consequenties van zo’n besluit zijn in beeld gebracht. In de volgende tabel is weergegeven van welke optionele activiteiten we voorstellen om deze stop te zetten. De eerste tabel geeft aan wat de financiële consequenties zijn van het stopzetten van deze activiteiten. De tweede tabel geeft aan hoeveel uren daarmee worden vrijgespeeld. Deze uren kunnen vervolgens worden ingezet om andere activiteiten op niveau te realiseren. Totaaloverzicht financiële consequenties stopzetten optionele activiteiten 2025

2026

2027

2028

Activiteit (bedragen x € 1.000) Opstellen en uitvoering aanpak anti-discriminatie

Bewustwordingsacties en preventie van verschillende vormen (online) criminaliteit en onveiligheid

Programma wonen: adviseren leefbare wijken (i.h.k.v. programma leefbaarheid)

Inzet mediation en maatwerktrajecten (nieuwe)

Het door de commissie ruimtelijke kwaliteit toetsen van bouwplannen aan onze welstandsnota

Verkeersveiligheid: monitoren en evalueren van verkeersveiligheid, en treffen van verkeersveiligheidsmaatregelen

Stimuleren fietsgebruik

Openbaar vervoer: regionale afstemming over openbaar vervoer en veren

Stimuleren duurzame vervoerswijzen

Korte voedselketens: hierbij ondersteunen wij agrarische initiatieven die biodiversiteit en korte voedselketens stimuleren

Uitvoering LBP (landschapsbasisplan) en Visie Landgoederen

Recreatieve ervaringen creëren in het landschap

Via het Groenberaad inwoners laten meedenken en adviseren over projecten, beleid en initiatieven om de doelen op het gebied van landschap, water, klimaat en biodiversiteit te halen

Ondersteunen van de milieueducatie aan scholen door de Stichting Renkums Beekdal.

Beleid klimaatadaptatie: inwoners (stimuleren afkoppelen en vergroenen)

Beleid klimaatadaptatie: gemeentelijke organisatie (interne adviseren over inrichten openbare ruimte op het gebied van water en klimaatadaptatie)

Ondersteunen van duurzame initiatieven van inwoners, instellingen, organisaties en bedrijven

Realiseren zon op dak

Realiseren opwek waterkracht Stuw Driel

Kennis en informatie verzamelen; ontwikkelen beleid

Detailhandel: behouden en verbeteren van levendige en toekomstbestendige centra d.m.v. reclamebelasting,

Activiteit (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

centrumregie, verbeteren openbare ruimte centra, integraal samenwerken met andere beleidsvelden 2J

Stimuleren lokale (vrijetijds) economie: samenwerken met ondernemers, verbinden lokale ondernemers en integraal samenwerken met andere beleidsvelden (waaronder recreatie en toerisme, kunst en cultuur)

Behouden en verbeteren van werklocaties

Loketfunctie voor ondernemers: accountmanagement EZ, nieuwsbrieven, CRM systeem

Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Fysieke infrastructuur en bestemmingsmanagement

Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Digitale infrastructuur informatievoorzieningen en marketing

Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Stimuleren kwalitatieve verblijfsmogelijkheden en dagrecreatie

Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Integraal samenwerken met andere beleidsvelden

Behouden en kwaliteit bewaken van gemeentelijke monumenten, gedenktekens en kunstwerken

Uitvoeren activiteiten cultuurvisie/ basisinfrastructuur/ kunstenaarsgemeente

Uitvoeren culturele activiteiten Gelders Arcadië

Afkoppelen zuivere winst (publiekscampagne)

Klimaatadaptatie en bewustwording

Voorlichting, educatie en handhaving op aanbieden van afval

Zwerfafvalprojecten

Verkoop gronden (restgroen)

Beheren en onderhouden hertenpark Hartenstein

Mogelijk maken kleine bewonersinitiatieven in samenwerking met de buitendienst

Onderhoud, plaatsen of verwijderen van straatmeubilair: stoppen met verstrekken van hondenpoepzakken en verminderen markeringspalen

Wegen, straten en pleinen: waarborgen toegankelijk specifieke doelgroepen

Landschap/ cultuurhistorie

Bossen: bosverjonging, bosdunningen en verhogen biodiversiteit

Vrijwilligers ondersteunen

Organiseren en faciliteren Jongerenraad

Renkum Doet (zie amendement)

Maatregelen verbeteren bedrijfsvoering Totaal

340

439

459

542

Totaaloverzicht personele consequenties (in uren) stopzetten optionele activiteiten Activiteit (bedragen in productieve uren per jaar)

2025

2026

2027

2028

Opstellen en uitvoering aanpak anti-discriminatie

100

Bewustwordingsacties en preventie van verschillende vormen (online) criminaliteit en onveiligheid

450

Programma wonen: adviseren leefbare wijken (i.h.k.v. programma leefbaarheid)

240

Inzet mediation en maatwerktrajecten (nieuwe)

Verkeersveiligheid: monitoren en evalueren van verkeersveiligheid, en treffen van verkeersveiligheidsmaatregelen

Stimuleren fietsgebruik

Openbaar vervoer: regionale afstemming over openbaar vervoer en veren

Stimuleren duurzame vervoerswijzen

Korte voedselketens: hierbij ondersteunen wij agrarische initiatieven die biodiversiteit en korte voedselketens stimuleren

Uitvoering LBP (landschapsbasisplan) en Visie Landgoederen

Recreatieve ervaringen creëren in het landschap

Via het Groenberaad inwoners laten meedenken en adviseren over projecten, beleid en initiatieven om de doelen op het gebied van landschap, water, klimaat en biodiversiteit te halen

135

Ondersteunen van de milieueducatie aan scholen door de Stichting Renkums Beekdal.

Beleid klimaatadaptatie: inwoners (stimuleren afkoppelen en vergroenen)

270

Beleid klimaatadaptatie: gemeentelijke organisatie (interne adviseren over inrichten openbare ruimte op het gebied van water en klimaatadaptatie)

135

Ondersteunen van duurzame initiatieven van inwoners, instellingen, organisaties en bedrijven

450

Realiseren zon op dak

Realiseren opwek waterkracht Stuw Driel

Kennis en informatie verzamelen; ontwikkelen beleid

Detailhandel: behouden en verbeteren van levendige en toekomstbestendige centra d.m.v. reclamebelasting, centrumregie, verbeteren openbare ruimte centra, integraal samenwerken met andere beleidsvelden

203

405

Behouden en verbeteren van werklocaties

270

Loketfunctie voor ondernemers: accountmanagement EZ, nieuwsbrieven, CRM systeem

405

Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Fysieke infrastructuur en bestemmingsmanagement

540

Activiteit (bedragen in productieve uren per jaar)

2025

2026

2027

2028

Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Digitale infrastructuur informatievoorzieningen en marketing

Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Stimuleren kwalitatieve verblijfsmogelijkheden en dagrecreatie

Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Integraal samenwerken met andere beleidsvelden

335

Behouden en kwaliteit bewaken van gemeentelijke monumenten, gedenktekens en kunstwerken

Uitvoeren activiteiten cultuurvisie/ basisinfrastructuur/ kunstenaarsgemeente

120

Uitvoeren culturele activiteiten Gelders Arcadië

Afkoppelen zuivere winst (publiekscampagne)

135

Klimaatadaptatie en bewustwording

135

Voorlichting, educatie en handhaving op aanbieden van afval

Zwerfafvalprojecten

260

Verkoop gronden (restgroen)

135

Beheren en onderhouden hertenpark Hartenstein

413

Mogelijk maken kleine bewonersinitiatieven in samenwerking met de buitendienst

135

Onderhoud, plaatsen of verwijderen van straatmeubilair: stoppen met verstrekken van hondenpoepzakken en verminderen markeringspalen

3.375

Wegen, straten en pleinen: waarborgen toegankelijk specifieke doelgroepen

Landschap/ cultuurhistorie

Bossen: bosverjonging, bosdunningen en verhogen biodiversiteit

Vrijwilligers ondersteunen

Organiseren en faciliteren Jongerenraad

130

Maatregelen verbeteren bedrijfsvoering

10.000

9.176

19.792

Totaal uren

540

Toelichting per voorstel 1E Opstellen en uitvoering aanpak anti-discriminatie Het niet opstellen en uitvoeren van een aanpak anti-discriminatie betekent dat we niet inzetten op preventieve activiteiten (bijvoorbeeld organiseren van trainingen voor de organisatie, inwonersbijeenkomsten of voorlichting op scholen). Wat behouden blijft is de wettelijke verplichting tot het inrichten van een anti-discriminatievoorziening gericht op het tegengaan van discriminatie. 1E Bewustwordingsacties en preventie van verschillende vormen (online) criminaliteit en onveiligheid Preventieve activiteiten gericht op verschillende vormen van (online) criminaliteit, zoals bewustwordingscampagnes gericht op (kwetsbare) inwoners en bedrijven, worden geminimaliseerd. De preventie-activiteiten door HALT, zoals de voorlichting op scholen, zullen ook worden stopgezet. Omdat de gemeente vaak de regierol heeft zal dit mogelijk ook betekenen dat ketenpartners minder preventie-activiteiten ontplooien. In het verlengde hiervan worden werkzaamheden gericht op verkennen en realiseren van samenwerking met inwoners en bedrijven gestopt. 9

2B Programma wonen: adviseren leefbare wijken (i.h.k.v. programma leefbaarheid) Het project leefbaarheid in de buurt richt zich op kwetsbare buurten. We willen meer zicht hebben op wat er speelt in de buurten. De gemeente voert hier regie op en ontwikkelt een werkwijze die houdbaar is voor de langere termijn. Project is goed verlopen en kan eerder, dan gepland, geborgd worden bij onze ketenpartners waaronder de Politie, Vivare en Renkum voor Elkaar. Zij hebben daar ook op geïnvesteerd. 2D Inzet mediation en maatwerktrajecten (nieuwe) In ruimtelijke ontwikkelingen zetten we nu deze instrumenten in. Deze instrumenten zijn nu niet wettelijk verplicht. Het afschaffen van mediation en maatwerktrajecten is mogelijk. Kan echter leiden tot meer juridische procedures en hogere kosten voor de Omgevingsdienst. Lopende trajecten zoals bijvoorbeeld bij het Zweiersdal ronden we af. 2E Verkeersveiligheid: monitoren en evalueren van verkeersveiligheid, en treffen van verkeersveiligheidsmaatregelen Op het gebied van verkeersveiligheid is het voorstel om te bezuinigen op verkeerseducatie en monitoring. Gevolgen hiervan zijn dat we geen goede inschatting kunnen maken van benodigde wegprofielen en –inrichtingen ten behoeve van verkeersveiligheid. Verkeerseducatie kan ook door andere instanties opgepakt worden, bijvoorbeeld ANWB, VVN en/of Fietsersbond.

2E Stimuleren fietsgebruik De bijdrage van verkeer aan de ambities op het gebied van duurzaamheid en leefbaarheid bestaat uit het zoveel mogelijk inrichten van wegen op maximaal 30 kilometer per uur en het bevorderen van schone mobiliteit zoals de fiets. Dit kunnen we meenemen in RO- en onderhoudsprojecten. Verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid komen onder druk te staan. 2E Openbaar vervoer: regionale afstemming over openbaar vervoer en veren We stoppen met afstemmen, gevolg:  We hebben geen invloed meer op besluitvorming (ook aangaande de kostenverdeling) rondom OV, buurtbus en Drielse veerpont We stoppen met bijdrage aan Drielse veerpont, gevolg:  Besparing: € 20.000  Kan niet meer in stand worden gehouden. Fietsers moeten 12-14 km omfietsen, risico: meer met de auto We stoppen met bijdrage aan buurtbus, gevolg:  Besparing: € 9.000  Buurtbus houdt op met bestaan  Minder of geen vervoersmogelijkheden voor mensen zonder rijbewijs 2E Stimuleren duurzame vervoerswijzen Betreft niet opstarten van bewustwordingsactiviteiten en adviezen. Gevolg geen nadruk op voetganger en fietsers. 2F Korte voedselketens: hierbij ondersteunen wij agrarische initiatieven die biodiversiteit en korte voedselketens stimuleren Hierbij ondersteunen wij agrarische initiatieven die biodiversiteit en korte voedselketens stimuleren. Dit betreft louter adviserende werkzaamheden.

Initiatieven vanuit de gemeente zullen niet meer genomen worden. Bij vragen vanuit initiatiefnemers zal geen grote tijdsinvestering geleverd worden. 2F Uitvoering LBP (landschapsbasisplan) en Visie Landgoederen Het Landschapsbasisplan bevat een uitvoeringsagenda met name gericht op het verbeteren van het landschap van ons buitengebied en het verbinden met stedelijk groen. Het gaat om beleidsmatige, kaderstellende en fysieke uitvoering. Deels worden werkzaamheden door vrijwilligers uitgevoerd gericht op behoud van het landschap. De ambtelijke activiteiten en ondersteuning zal op een laag pitje komen. 10

De Visie Landgoederen is gericht op het versterken van de cultuurhistorische waarden. Stichting Buitens van Renkum helpt in de uitvoering. De ambtelijke ondersteuning wordt minimaal gehouden. 2F Recreatieve ervaringen creëren in het landschap Het betreft een taakveld om recreatie en toerisme te stimuleren. Een belangrijke taak is het onderhouden (samen met Stichting Landschapsbeheer Gelderland) van de 4 klompenpaden. We hebben twee contracten met SLG en afspraken met vrijwilligers die doorlopen tot en met 2024 en twee andere contracten lopen door tot 2027 respectievelijk 2028. Door het afschaffen van de klompenpaden zullen minder mensen onze gemeente bezoeken waardoor er minder bezoekers voor de horeca zijn. De inzet van vrijwilligers ten behoeve van de klompenpaden wordt stopgezet. 2F Via het Groenberaad inwoners laten meedenken en adviseren over projecten, beleid en initiatieven om de doelen op het gebied van landschap, water, klimaat en biodiversiteit te halen Het Groenberaad, in 2023 ingesteld, is een groep deskundigen uit de gemeente die het college van B&W tegen lage kosten adviseert over beleid en projecten. Het stopzetten van deze activiteit bespaart vooral ambtelijke ondersteuning. De kosten voor projecten worden gedekt uit leges.

We betrekken deze deskundige inwoners dan niet meer bij projecten en beleid op het gebied van openbare ruimte, natuur, bos, landschap, duurzaamheid, klimaat en biodiversiteit. 2G Ondersteunen van de milieueducatie aan scholen door de Stichting Renkums Beekdal Dit betreft milieueducatie voor onze basisschoolleerlingen door Stichting Renkums Beekdal (SRB). De prestatieafspraken lopen tot en met 2025. Als we stoppen met inkopen van de milieueducatie voor de basisscholen heeft dat effect op het programma dat door de SRB aan de scholen wordt aangeboden. 2H Beleid klimaatadaptatie: inwoners (stimuleren afkoppelen en vergroenen) Voorgesteld wordt om inwoners middels de KlimaatKeet te blijven stimuleren om te vergroenen en hittestress tegen te gaan. De beoogde bezuiniging van € 20.000 zal desondanks echter wel gerealiseerd worden binnen 2H. Enerzijds door de KlimaatKeet verder te optimaliseren, anderzijds door een budget om duurzame ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie financieel te ondersteunen (transitiefonds duurzame projecten) te beëindigen.

2H Beleid klimaatadaptatie: gemeentelijke organisatie (interne adviseren over inrichten openbare ruimte op het gebied van water en klimaatadaptatie) We blijven medewerkers van de gemeentelijke organisatie informeren en adviseren over afkoppelen, het vergroenen van de openbare ruimte en over andere gevolgen van klimaatverandering zoals hitte, droogte en brandgevaar. Interne advisering met betrekking tot klimaatadaptatie kent geen financiële consequenties aangezien de werkzaamheden onderdeel zijn van de werkzaamheden van de projectmanager Water. 2H Ondersteunen van duurzame initiatieven van inwoners, instellingen, organisaties en bedrijven We beperken de ondersteuning van duurzame initiatieven van inwoners, instellingen, organisaties en bedrijven. Wanneer wij als gemeente voortrekkers die zich verenigen/ bewonersinitiatieven niet langer stimuleren zal het moeilijker worden om verduurzaming van de gebouwde omgeving te realiseren. Daarom wordt voorgesteld € 12.500 (van de eerder beoogde € 20.000) te bezuinigen op de ondersteuning van duurzame initiatieven, de resterende benodigde bezuiniging van € 7.500 wordt gerealiseerd door de Uitvoering van de Transitievisie Warmte anders vorm te geven (zie beleidsoverweging ‘Uitvoering van de Transitievisie Warmte’). 2H Realiseren zon op dak We blijven ons inzetten voor de realisatie van zonnepanelen op daken.

Dit doen we onder andere met behulp van informatieverstrekking. Wel bezuinigen we de beoogde € 4.000 op deze activiteit door niet meer jaarlijks een collectieve inkoopactie zonnepanelen te organiseren.

2H Realiseren opwek waterkracht Stuw Driel In het kader van de Visie Grootschalige opwek blijven we ons inzetten voor de realisatie van opwek van elektriciteit bij de Stuw Driel. Dit doen we door Hevea Initiatief te ondersteunen met deelname aan het haalbaarheidsonderzoek. Hiermee gaan geen financiële verplichtingen gepaard. De benodigde personele capaciteit bedraagt +/- 15u per jaar. Bij een vervolg zal de gemeente Overbetuwe de planologische procedure uitvoeren waardoor dit geen formatie vraagt van de gemeente Renkum. 2I Dierenwelzijn: kennis en informatie verzamelen; ontwikkelen beleid We richten ons uitsluitend op onze wettelijke taak, n.l. dieropvang/ asiel. 2J Detailhandel: behouden en verbeteren van levendige en toekomstbestendige centra d.m.v. reclamebelasting, centrumregie, verbeteren openbare ruimte centra, integraal samenwerken met andere beleidsvelden We stoppen met actief investeren in toekomstbestendige centrumgebieden (waaronder stopzetten centrumregie). We stoppen met het innen en uitkeren van de reclamebelasting. Ondernemersverenigingen moeten zelf middelen zien te vinden voor de aankleding van centrumgebieden en het organiseren van activiteiten om centra aantrekkelijk te houden.

2J Stimuleren lokale (vrijetijds) economie: samenwerken met ondernemers, verbinden lokale ondernemers en integraal samenwerken met andere beleidsvelden (waaronder recreatie en toerisme, kunst en cultuur) Betreft samenwerken met ondernemers, verbinden lokale ondernemers en integraal samenwerken met andere beleidsvelden (waaronder recreatie en toerisme, kunst en cultuur). Samenwerking met ondernemers We stoppen met het structureel overleg tussen gemeente en ondernemersverenigingen (stopzetten economisch platform). Gemeente draagt niet meer bij/ helpt niet mee met het organiseren van de dag van de ondernemer of andere bijeenkomsten waar ondernemers elkaar kunnen ontmoeten. Integraal samenwerken met andere beleidsvelden Door de vermindering van uren bij economie, verdwijnt de integrale samenwerking met andere beleidsvelden en neemt de klantgerichtheid naar ondernemers sterk af. Tevens kunnen we ondernemers ook niet verbinden aan projecten binnen onze gemeente of inwonersinitiatieven waar het MKB veelal een rol in speelt. 2J Behouden en verbeteren van werklocaties Budget betreft bijdrage productieve regio (GMR). Er vindt geen afstemming meer plaats m.b.t. werklocaties en Human Capital en onze ondernemers kunnen niet deelnemen aan ondersteuningsmogelijkheden of adviesprogramma's die mogelijk gemaakt worden door als regiogemeenten samen te werken.

We zijn nog wel verplicht deel te nemen aan het opstellen/monitoren van het Regionaal Programma Werklocaties. 2J Loketfunctie voor ondernemers: accountmanagement EZ, nieuwsbrieven, CRMsysteem We stoppen met de loketfunctie voor ondernemers: We hebben geen accountmanagement meer en stoppen met het versturen van nieuwsbrieven. De klantgerichtheid van de gemeente richting ondernemers neemt sterk af. Specifieke ondernemingsvragen zullen in veel gevallen niet beantwoord worden. 2K Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Fysieke infrastructuur en bestemmingsmanagement We geven geen uitvoering meer aan het basisuitvoeringsplan behorende bij de vastgestelde visie recreatie en toerisme. De verdere ontwikkeling van routestructuren (Wandelnetwerk, MTB-netwerk etc.) en ontvangstlocaties stopt hierdoor. Inwoners en bezoekers worden hierdoor mogelijk minder gefaciliteerd en gestuurd (bestemmingsmanagement) bij recreëren.

2K Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Digitale infrastructuur informatievoorzieningen en marketing We geven geen uitvoering meer aan het basisuitvoeringsplan behorende bij de vastgestelde visie recreatie en toerisme. Hierdoor stopt de digitale en fysieke informatievoorziening, marketing en de ontwikkeling van het ambassadeurschap. Deze infrastructuur wordt uitgevoerd en ontwikkeld door bureau Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN) middels een jaarlijkse subsidie. 2K Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Stimuleren kwalitatieve verblijfsmogelijkheden en dagrecreatie We stoppen met de adviesfunctie waarbij ingezet wordt op een duurzame toeristische en recreatieve sector, bevordering van gastheerschap (ambassadeurschap), opstellen en uitvoering geven aan beleid toeristische verhuur particuliere woonruimten (ter voorkoming van onttrekking woonruimte ten behoeve van onze inwoners en overlast). 2K Uitvoering geven aan het basisuitvoeringsplan behorend bij de visie Recreatie en Toerisme: Integraal samenwerken met andere beleidsvelden We stoppen met dwarsverbanden op lokaal sub-regionaal en regionaal niveau te leggen. Hierdoor is gezamenlijk subsidie aanvragen lastiger.

2L Behouden en kwaliteit bewaken van gemeentelijke monumenten, gedenktekens en kunstwerken De gemeente heeft een aantal collecties, kunstwerken in de openbare ruimte en gedenktekens in bezit. Er zijn landelijke richtlijnen om e.e.a. over te dragen aan derden. Dit zal nader onderzocht moeten worden. 2L Uitvoeren activiteiten cultuurvisie/ basisinfrastructuur/kunstenaarsgemeente In de Cultuurvisie is de culturele basisinfrastructuur voor een kunstenaarsgemeente omschreven. Daartoe behoren bv de Kunstroute, het Poëziefestival, Scarabee en Museum Veluwezoom, lidmaatschap van EuroArt. Een besparing op de middelen kunst & cultuur levert een verschraling op van het basisaanbod. 2L Uitvoeren culturele activiteiten Gelders Arcadië Stoppen met activiteiten die aandacht besteden aan de cultuurhistorie van het Gelders Arcadië. De Veluwezoom (gebied van Brummen t/m Wageningen) wordt bij het uitstappen van Renkum onderbroken. 2L Gemeentelijke monumenten aanwijzen Het is wettelijk geen verplichting om nieuwe gemeentelijke monumenten aan te wijzen. Omdat bleek dat we relatief weinig gemeentelijke monumenten hadden, afgezet tegen vergelijkbare gemeenten, hebben we eerder een inhaalslag gemaakt en lopen we nu aardig in de pas met andere gemeenten van vergelijkbare omvang en historie.

De laatste jaren kwam het sporadisch voor dat particulieren ons vroegen of hun pand of complex wellicht monumentwaardig was. Dergelijke verzoeken zullen we niet meer in behandeling nemen. 2M Klimaatadaptatie en bewustwording (deels stopzetten) Een groot deel van de opgave op het gebied van klimaatadaptatie is gerelateerd aan het omgaan met de gemeentelijke watertaken, zoals verankerd in de Omgevingswet. Een 2e deel van dit budget wordt besteed aan bewustwording (KlimaatKeet). Het kan overwogen worden hiermee te stoppen. Daardoor wordt het echter nog lastiger om particulieren te stimuleren af te koppelen. Als particulieren niet afkoppelen worden de kosten voor riolering uiteindelijk hoger. Daarom is het advies om beperkter door te gaan met de inzet van de Klimaatkeet en de kosten uit het afkoppelbudget te betalen. Een 3e deel van dit budget wordt besteed aan deelname aan Regio Vallei en Veluwe Klimaatbestendig (Manifestregio). In de regio worden verplichte activiteiten gezamenlijk ondernomen. Bij nader inzien kunnen we hier niet mee stoppen omdat Renkum deze activiteiten

dan zelfstandig moet uitvoeren wat een kostenverhoging met zich meebrengt. De beoogde besparing in uren wordt nu gerealiseerd in 2H. 2N Voorlichting, educatie en handhaving op aanbieden van afval Betreft besparing in formatie. Iedere gemeente heeft beleidsvrijheid om zelf het afvalsysteem te kiezen die het best aansluit op de lokale voorkeuren. Dit betekent dat gemaakte keuzes consequenties hebben op de mate van service, milieu, regievaardigheden en kosten. In de benchmark worden deze resultaten met elkaar vergeleken met als doel van elkaar te leren en te komen tot een optimum. Zonder deelname aan benchmarks ontbreekt deze kennis. Het principe ‘meten is weten’ gaat daarmee verloren. 2N Zwerfafvalprojecten Richt zich vooral op vrijwilligers. Facilitering via materialen en totale inzameling. Ook ontvangen buurten een beloning van € 400. Stoppen betekent demotivatie bij de vrijwilligers. Mogelijke herstart in de toekomst wordt daardoor waarschijnlijk moeilijker. Mocht dit werk stoppen komt de gemeente weer in beeld indien hetzelfde kwaliteitsbeeld (minder zwerfafval) wordt gehandhaafd. 2O Verkoop gronden (restgroen) Er is een opbrengst geraamd in de begroting. Deze halen we echter met regelmaat niet. Inzet kan worden stopgezet, genereert vrijval in de uren. 2O Beheren en onderhouden hertenpark Hartenstein In gemeente Renkum ligt het rijksmonument Hartenstein.

Onderdeel hiervan is het hertenkamp. Het daadwerkelijk beheren en onderhouden van het hertenpark is geen wettelijke taak en kan worden beëindigd. Voor liefhebbers betekent dit een lagere recreatieve waarde. Met de opheffing wordt € 5.000 bespaard. 2O Mogelijk maken kleine bewonersinitiatieven in samenwerking met de buitendienst We hebben een klein bedrag beschikbaar om – bij wijze van participatie – kleine bewonersinitiatieven mogelijk te maken. Dit gaan we niet meer doen. Hierdoor betrekken we inwoners minder bij het groenonderhoud. 2P Stoppen met verstrekken van hondenpoepzakken en verminderen markeringspalen 1. Voor het verwijderen van hondenpoep worden aan inwoners hondenpoepzakken, via dispensers, beschikbaar gesteld. Deze service wordt beëindigd. 2. Minder plaatsen/vervangen markeringspalen in de openbare ruimte. Gevolgen:  De openbare ruimte kan meer vervuild raken met hondenpoep.  Kosten zakjes zijn dan voor de hondenbezitters.  Meer schade doordat de markeringspalen er niet meer staan door met name voertuigen.  Meer overlast meldingen. 2P Wegen, straten en pleinen: waarborgen toegankelijk specifieke doelgroepen Inkopen, aanbrengen en onderhouden van voorzieningen ten behoeve van het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor inwoners en bezoekers met een visuele- en/of een lichamelijke beperking.

Gevolgen: De toegankelijkheid van de openbare ruimte wordt verminderd. Risico op vereenzaming doordat bewoners minder hun woning verlaten. 2Q Landschap/ cultuurhistorie Betreft bosbeheer. We besteden geen tijd en geld meer aan cultuurhistorische aspecten in de bossen. Het gevolg is slijtage/ verdwijnen van typische elementen als bruggen, lanen, prieeltjes, palen etc.

2Q Bossen: bosverjonging, bosdunningen en verhogen biodiversiteit We gaan de recreatieve voorzieningen minder onderhouden en vervangen. Het gevolg hiervan is dat paden slechter begaanbaar worden en bankjes/tafels/afvalbakken er minder verzorgd uitzien of zelfs niet meer te gebruiken zijn. 2Q Vrijwilligers ondersteunen Wij ondersteunen vrijwilligers bij bos- en natuurbeheer. Denk aan heidevelden en opslag van invasieve soorten verwijderen. Deze inzet doen we niet meer. Gevolg is dat de vrijwilligers het werk niet meer kunnen uitvoeren omdat wij ze niet meer kunnen toelaten in de gebieden. Gevolg dat heidevelden verbossen en dat de biodiversiteit afneemt. 3B Organiseren en faciliteren Jongerenraad Deze is al gestopt – budget is nog wel gereserveerd. Kan vrijvallen. 3C Maatregelen verbeteren bedrijfsvoering Naast mogelijkheden in directe investeringen in de samenleving is ook gekeken naar de bedrijfsvoering. Wat valt hierin te bereiken in het kader van Ambities in Evenwicht? Uitgangspunt is dat hierin voor medewerkers efficiency is te boeken – en van hieruit dus ruimte in formatie mogelijk is. Het gaat bij de volgende maatregelen dus om een besparing op de interne uren (circa 10.000 uur). Online dienstverlening - Zaaksysteem Het zaaksysteem beter benutten zodat informatie beter vindbaar is.

Hierdoor verbetert de dienstverlening voor onze inwoners en kan het kcc efficiënter werken. De aanvraag is vindbaar en volgbaar, inwoners worden sneller geholpen. Zaaksysteem Duidelijkheid geven over wat en hoe je zaakgericht moet werken en moet archiveren. Een goed ingericht en gebruikt zaak-systeem scheelt veel tijd bij het terugvinden van informatie. Actieplan bewustzijn zaakgericht werken. Door consequent gebruik te maken van het zaaksysteem gaat de kwaliteit van de informatievoorziening omhoog. Dit heeft een positief effect voor de dienstverlening aan de burgers. Dit sluit aan bij de doelstellingen van de Wet Open Overheid en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. Beheer van Systemen Uitleg over systemen bij start en handleidingen terug te vinden op intranet. Instructie voor afhandeling facturen / opties beperken, om zo fouten te voorkomen. Meer bekendheid met de systemen en de mogelijkheden om de antwoorden op vragen m.b.t. het werken met die systemen terug te vinden. Prettiger werken. Een aantal dingen is al gerealiseerd, zoals handleidingen en filmpjes (staan op intranet). Accountantscontrole Aan de voorkant duidelijker welke stukken nodig zijn voor de accountantscontrole. Eén centraal punt waar de stukken opgeslagen worden. Een goed werkend zaak-systeem zou hieraan bijdragen. Planning & Controlcyclus Meer ‘going on’ concernbreed mee bezig zijn.

Soms vraagt het (fors) extra tijd van financiën. Het is een cyclus dus het vraagt met pieken meer van de medewerkers. Daarin kan verbeterd worden. Datagedreven werken Tools om te investeren op de inhoud vraagt een investering en daarna kan het werk makkelijker en gerichter maken. Datagedreven werken mag een impuls krijgen in de organisatie.

Intranet beter benutten Op dit moment worden de sociale mogelijkheden van het intranet nog te weinig gebruikt. Communicatie is bezig met een plan om activiteiten te organiseren om het gebruik te verhogen. Beter benutten van intranet als tool om (1) kennis te delen en (2) te verbinden. Inwerkprogramma We zijn bezig met een onboardingsprogramma voor nieuwe medewerkers. Hier willen we graag aandacht besteden aan de start van nieuwe medewerkers. Wat wordt er precies verwacht van leidinggevenden in dit proces en wanneer moet wat gebeuren. Het programma zal informatie bevatten over hoe werken we in Renkum, welke teams zijn er, waarvoor moet je bij wie zijn. In het plan zal worden opgenomen dat nieuwe medewerkers zich voorstellen op het intranet. Onderdeel van het plan zal ook zijn om de team pagina’s op het intranet te updaten, zodat nieuwe medewerkers goed kunnen vinden wat de verschillende teams allemaal doen. Dit programma zal helderheid scheppen in de acties, een soepele onboarding draagt hopelijk bij aan de start van nieuwe medewerkers, dat ze hier positief op terugkijken. Rollen en verantwoordelijkheden Rollen en verantwoordelijkheden duidelijker beschrijven en koppelen aan functies en medewerkers. Dit geldt voor de gehele organisatie. Op de langere termijn geeft dit veel voordelen bijv. bij het inwerken van medewerkers.

2. Beleidskeuzes Door te besluiten om bepaalde optionele activiteiten niet uit te voeren, kan capaciteit worden vrijgespeeld om andere activiteiten op niveau te realiseren. De financiële opgave die er nu ligt, kan niet worden verholpen door alleen te stoppen met activiteiten waar we die keuzevrijheid hebben. We zullen ook beleidskeuzes moeten maken waardoor we activiteiten uitvoeren op een lager niveau. In de perspectiefnota hebben wij u gevraagd om een opdracht om mogelijkheden om beleidsmatige keuzes te maken te onderzoeken. Hierna is weergegeven welke beleidskeuzes mogelijk zijn en welke financiële consequenties dat met zich meebrengt. Totaaloverzicht financiële consequenties beleidskeuzes 2025

2026

2027

2028

Beleidskeuzes (bedragen x € 1.000) Efficiënter/ effectiever inrichten van het welzijnswerk

100

Nieuwe afspraken maken met de bibliotheek over de toekomstige uitvoering van gemeentelijke beleid

150

250

Nieuwe afspraken maken met het onderwijs over uitvoering van het Curriculum Kunstzinnige vorming

Uitvoering jaarlijks programma Sport- en Beweegteam

Uitvoering subsidie- en exploitatieafspraken (sportaccommodaties en activiteiten)

100

Zowel preventief (vroegsignalering) als repressief verbinding zoeken met zorg vermijdende inwoners die overlast veroorzaken en/of een risico vormen voor de openbare orde en veiligheid, middels de zorgverbinder.

Bieden van ondersteuning in de vorm van maatwerkvoorzieningen

Implementatie hervormingsagenda jeugd

Organiseren van de voorziening Gezinsondersteuning Kinderopvang

Bieden van ondersteuning in de vorm van maatwerkvoorzieningen - taskforce

500

1.000

Het binnen het sociaal domein integraal uitvoeren van een activerend minimabeleid (maatschappelijk participeren). GelrePas, Kindpakket en MUP's

Preventie financiële problemen en armoede

Ondersteuning ondernemers in zwaar weer

Benchmark armoede en schulden

2,5

Verstrekken van bijzondere bijstand voor noodzakelijke kosten van het bestaan, o.a. kosten bewindvoering, eigen bijdrage rechtsbijstand

Verstrekken studietoeslag

Integrale ontwikkeling leefomgeving

Bij eigen nieuwbouwlocaties gaan voor maximale grondopbrengsten, ander beleid wordt losgelaten (alleen dure woningen, geen groen, etc.). 2029: € 1.788K

100

489

1.150

Het door de commissie ruimtelijke kwaliteit toetsen van bouwplannen aan onze welstandsnota

Uitvoeren van Transitievisie Warmte (o.a. wijkuitvoeringsplannen en onderzoek warmtenet)

Stimuleren verduurzaming utiliteitsbouw: uitvoeren Regionaal Expertiseteam Energie

Informeren, motiveren en enthousiasmeren van inwoners om meer circulair te handelen.

2025

2026

2027

2028

Beleidskeuzes (bedragen x € 1.000) Beleid opstellen, informeren, motiveren en enthousiasmeren van bestuur en medewerkers inwoners om meer circulair te handelen

Uitvoeren en begeleiden van lokale activiteiten voor de Airborne Herdenkingen en samenwerking met de Airborne-gemeenten binnen de Airborne-regio met activiteiten rondom herdenken, beseffen en beleven

Evalueren en optimaliseren inzamelingsfrequenties afvalstromen (opties)

Optie 1a. Inzamelfrequentie pmd naar tweewekelijks

Optie 1b. Inzamelfrequentie pmd naar driewekelijks met een (vierde) kliko

325

Optie 1c. Inzamelfrequentie restafval naar om de 6 weken

Optie 1d. Inzamelfrequentie gft in de wintermaanden om de 4 weken

Optie 2a. Afstoten afvalbrengstation en doorverwijzen naar particuliere afvalbrengstations in onze gemeente

550

Optie 2b. Afstoten afvalbrengstation en samenwerking zoeken met andere gemeente

Optie 2c. Openingstijden afvalbrengstation verlagen door sluiting op donderdag

Optie 2d. Openingstijden afvalbrengstation verlagen met anderhalve dag

Optie 2e. Huidige locatie afvalbrengstation beschikbaar stellen aan een (andere) commerciële partij

Optie 3a. Afrekenen per kilo

Optie 3b. Afvalstromen met hoge verwerkingskosten afzonderlijk in rekening brengen per gewicht

Optie 4a. Beëindigen actie ‘compostweek’

Optie 4b. Stopzetten compenseren kosten medisch afval

Optie 4c. Stoppen met mogelijkheid om luierafval bij particuliere kinderdagverblijven af te geven

Optie 4d. Evalueren en optimaliseren inzamelingsfrequenties afvalstromen

N.a.v. structurele overschotten JRK voordeel verwerken > voorstellen daling ASH, verhoging OZB (al in VJN verwerkt)

Plantsoen- en boomrenovatie

Boombeheer

Beheer en onderhoud groen, inclusief groenbeheer rondom bijzondere objecten en afhandeling van meldingen & klachten

Openbare verlichting vervangen en beheren: afschalen openbare verlichting

Straatreiniging: onkruidbeheersing en schoonhouden openbare ruimte: straatreiniging afschalen (meer zwerfvuil en meer onkruid in de verharding)

112,5

Straatreiniging: afschalen gladheidsbestrijding

Wegen, straten en pleinen: onderhoud: goedkoopste lang meegaand tegel materiaal, geen uitzonderingen meer (bij vervanging inzetten op goedkoper materiaal (standaard goedkope tegels)

Bestrijding invasieve soorten (o.a. Amerikaanse vogelkers en Japanse duizendknoop)

Inhuur

150

Verbonden partijen

250

Verhogen OZB-opbrengsten (voordeel)

527

Beleidskeuzes (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

218

Compenseren hondenbelasting via OZB of opnieuw invoeren hondenbelasting (voordeel)

Verlaging afvalstoffenheffing vjn naar OZB

Daling Rioolheffing compenseren met OZB

1.524

Totaal

3.540

5.520

6.079

6.850

Toelichting per voorstel 1A Efficiënter/ effectiever inrichten van het welzijnswerk Eind 2024/Q1 2025 de keuze maken hoe Renkum voor Elkaar anders in te richten. Hierin wordt ook kostenefficiëntie meegenomen. Voorstel is ook om vanaf 2025 € 100.000 minder voor het welzijnsconstruct beschikbaar te stellen. We gaan met Renkum voor Elkaar in gesprek over wat dit betekent voor hun dienstverlening. Mogelijk dat het efficiënter inrichten van het welzijnswerk al gedeeltelijk de besparing oplevert. Daarnaast zal er mogelijk een keuze gemaakt moeten worden in wat het welzijnswerk niet of minder gaat doen, wat kan leiden tot een verschraling van hun dienstverlening. Hierbij zal vooral naar dienstverlening gekeken worden die de directe doelgroep het minst raakt. 1B Nieuwe afspraken maken met de bibliotheek over de toekomstige uitvoering van gemeentelijke beleid Wij geven uitvoering aan de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. Het betreft invulling en uitvoering van vijf kernfuncties waarin beleidsvrijheid is. Uit de benchmark met andere gemeenten blijkt dat Renkum relatief veel uitgeeft aan de bibliotheek. In het najaar 2024 maken we nieuwe afspraken over uitvoering gemeentelijk beleid gericht op inwoners die het meest afhankelijk zijn van de bibliotheek, uitgaande van het nieuwe budget. De jaarlijkse subsidie aan de bibliotheek bedraagt voor 2024 € 956.211.

Wij stellen een bedrag van € 250.000 per 2028 minder beschikbaar. 1B Nieuwe afspraken maken met het onderwijs over uitvoering van het Curriculum Kunstzinnige vorming Vanaf het schooljaar 2025-2026 gaan we samen met het onderwijs kijken hoe we de uitvoering van het Curriculum kunstzinnige vorming binnen de wet Primair onderwijs kunnen vormgeven. Daarbij zal gekeken worden naar de inzet van de combinatiefunctionaris, vakleerkrachten en projecten. We gebruiken hiervoor de middelen die we van het rijk krijgen maar laten onze eigen middelen van € 30.000 vrijvallen. 1C Uitvoering jaarlijks programma Sport- en Beweegteam Binnen de Brede Spuk is het mogelijk de coördinerende inzet van een buurtsportcoach op de programmabudgetten van de Brede Spuk te belasten. Hierdoor kan de formatie inzet en het jaarlijks programma op eenzelfde niveau blijven en tegelijkertijd de taakstelling van € 15.000 gerealiseerd worden. De Brede Spuk regeling loopt door tot en met 2026. Over de financiering daarna is nog geen duidelijkheid van het Rijk en is de gemeente autonoom om in de programma's van de Brede Spuk een bestedingskeuze te maken.

1C Uitvoering subsidie- en exploitatieafspraken (sportaccommodaties en activiteiten)  Stopzetten en/of verder afbouwen van subsidies aan verenigingen, stichtingen en commerciële partijen;  Andere exploitatievormen- en afspraken voor gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties. We onderzoeken het aan stopzetten of verminderen van subsidie aan commerciële partijen en het verhogen van huurprijzen voor een beter evenwicht tussen kosten en baten. Risico is dat sport onbetaalbaar wordt voor minima en sportverenigingen kunnen ‘omvallen’ omdat ze de huur niet kunnen betalen. Andere oplossingsrichtingen zijn het overdragen van beheer en onderhoud naar verenigingen of een sportbedrijf buiten onze gemeente en/of het kwaliteitsniveau versoberen.

1E Zowel preventief (vroegsignalering) als repressief verbinding zoeken met zorg vermijdende inwoners die overlast veroorzaken en/of een risico vormen voor de openbare orde en veiligheid, middels de zorgverbinder Gemeenten zijn verplicht activiteiten in te richten in het voorliggend veld, alvorens iemand gedwongen opgenomen wordt vanuit de Wet verplichte GGZ (WvGGZ). Daarnaast willen we bij mensen met onbegrepen gedrag snel de juiste zorg in kunnen zetten, om escalaties te voorkomen. De voorgestelde beleidskeuze is om niet 1,4 fte, zoals in de huidige situatie, maar 1 fte aan zorgverbinder te hebben. Het gevolg is dat het langer kan duren voordat een zorgverbinder contact kan zoeken en/of de meldingen niet allemaal opgepakt kunnen worden. We kunnen 34.000 besparen als we het aantal fte zorgverbinder van 1,4 naar 1 fte terugbrengen. 1G Implementatie hervormingsagenda jeugd We kunnen lokaal en regionaal heel beperkt keuze maken in hoe de hervormingsagenda te implementeren, binnen de kaders die het Rijk daarvoor stelt. 1G Organiseren van de voorziening Gezinsondersteuning Kinderopvang De Voorziening Gezinsondersteuning Kinderopvang is een preventieve voorziening waarbij ouders in een overbelaste thuissituatie tijdelijk gebruik kunnen maken van kinderopvang zodat de balans in hun gezin kan herstellen.

Een wettelijk verwijzer (zoals de huisarts) of het Sociaal Team kan de voorziening inzetten. De voorziening is onlangs geëvalueerd en de voorgestelde beleidskeuzes zijn in lijn met de uitkomsten hiervan. De voorgestelde beleidskeuzes zijn:  Vragen inkomensafhankelijke ouderbijdrage aan gebruikers van de voorziening;  Inboeken besparing vanaf 2027 van € 40.000 i.v.m. kabinetsplannen om kinderopvang bijna gratis te maken, waardoor een deel van de doelgroep deze maatwerkvoorziening niet meer nodig zal hebben omdat zij al in aanmerking komen voor (bijna) gratis kinderopvang. 1H Bieden van ondersteuning in de vorm van maatwerkvoorzieningen - taskforce Middels het uitvoeren van een taskforce meer beleidsmatig sturen op de inzet van (individuele) maatwerkwerkvoorzieningen. De Wmo blijft een wettelijke plicht, een open-einde-regeling en een vangnet voor hen die ondersteuning nodig hebben. De toenemende zorgkosten en de schaarste in voorzieningen (wachtlijsten) maakt dat wij adviseren deze taskforce uit te voeren om ervoor te zorgen dat het beschikbare geld/tijd ook gaat naar de inwoners die dit het hardst nodig hebben. Dit betekent echter ook een verschraling van het (maatwerk) voorzieningenniveau en dat diensten mogelijk op een andere manier worden uitgevoerd die financiële besparingen opleveren. Dit gaan inwoners dan ook voelen.

1I Het binnen het sociaal domein integraal uitvoeren van een activerend minimabeleid (maatschappelijk participeren) 1. Voorgesteld wordt om vreemdelingen en de ontheemden uit Oekraïne, die wonen in de gemeente Renkum en op 31 mei 2023 als rechthebbenden op de GelrePas en het Kindpakket zijn toegevoegd, niet langer tot de doelgroep te rekenen en het overige beleid te handhaven. 2. De inkomensgrens voor stellen en hun kinderen weer terug te draaien van 150% naar 120% WSM. Door te kiezen voor bovenstaande 2 besparingen zou € 24.000 bespaard kunnen worden. 1I Preventie financiële problemen en armoede We zetten nu in op preventie om financiële problemen en armoede te voorkomen. We doen dit o.a. door het geven van voorlichting via online platforms en foldermateriaal (bv. de folder 18- 18+ met een overzicht van zaken die jongeren moeten regelen). We onderzoeken welke preventieactiviteiten van het totaal aantal preventieactiviteiten gestopt kunnen worden. Hierdoor kunnen we nog steeds inzetten op preventie en toch ook een besparing realiseren.

1I Ondersteuning ondernemers in zwaar weer Voor ondernemers met financiële problemen werken wij samen met een organisatie die laagdrempelige begeleiding aanbiedt. Per traject wordt hiervoor een bedrag bij de gemeente in rekening gebracht. De uitgaven bedragen op jaarbasis € 20.000. De aangeboden begeleiding bestaat uit een maatje (zelf ondernemer) om de administratie op orde te brengen en opties te verkennen voor het weer gezond maken van het bedrijf. Er kan bijv. een boekhouder worden ingeschakeld tegen een gereduceerd tarief om boekjaren af te sluiten en belastingzaken te regelen. Vaak is het op orde brengen van de boekhouding noodzakelijk voordat een Bbz uitkering (bijstand zelfstandigen) in behandeling kan worden genomen. Vanaf 2025 gaat de Basisdienstverlening schuldhulpverlening in. Deze basisdienstverlening houdt in dat de dienstverlening schuldhulpverlening een minimaal aanbod in elke gemeente heeft. Specifieke doelgroepen waaronder ondernemers krijgen daarin extra aandacht. Mogelijk ontvangen we hiervoor middelen van het rijk waardoor we dit in 2025 opnieuw kunnen inzetten. 1J Benchmark armoede en schulden Als gemeente doen we mee aan de Benchmark armoede en schulden. Het doel hiervan is het genereren van managementgegevens en deze te kunnen vergelijken met andere gemeenten. Deze gegevens kunnen we ook intern verzamelen.

Daarnaast werkt het CBS aan een dataset armoede en schulden. Daarmee wordt het vergelijken met andere gemeenten op andere wijze ontsloten. We stoppen met de benchmark armoede en schulden. 1J Verstrekken van bijzondere bijstand voor noodzakelijke kosten van het bestaan o.a. kosten bewindvoering, eigen bijdrage rechtsbijstand Bijzondere bijstand is een wettelijke opgave voor gemeenten. Er is beleidsvrijheid om de hoogte van de inkomensgrens vast te stellen met als wettelijke ondergrens 100%. In Renkum was deze inkomensgrens tot 2019 120%, daarna werd de grens verlaagd naar 100% en m.i.v. 2023 verhoogd naar 120% van de bijstandsnorm. Met een inkomensgrens van 120% kunnen we ook werkende inwoners die net op of boven het minimum ondersteunen. Als gekozen wordt voor het verlagen van de inkomensgrens kan naar verwachting maximaal € 70.000 bezuinigd worden. 1J Verstrekken studietoeslag Studenten met een structurele medische beperking kunnen vaak niet bijverdienen naast hun studie. Deze studenten kunnen dan van de gemeente tijdens hun studie een studietoeslag krijgen. Het Rijk geeft richtbedragen voor de (minimale) hoogte van de studietoeslag. Gemeenten hebben beleidsvrijheid om deze bedragen hoger vast te stellen. De studietoeslag in de gemeente Renkum is hoger dan de richtbedragen van het Rijk. We conformeren de hoogte van de studietoeslag aan de landelijke richtbedragen.

2A Integrale ontwikkeling leefomgeving Voorgesteld wordt dit project stop te zetten. Om de integrale ontwikkeling van de leefomgeving tot op detailniveau van de organisatie, vorm te geven, vraagt dit niet alleen financiële en personele capaciteit van de organisatie, maar ook om een aanpassing in de organisatie. Programmagericht sturen is een instrument dat in grotere gemeenten daarvoor veel toegepast is, en zijn dienst bewezen heeft. De introductie daarvan vraagt echter veel organisatorische, financiële en personele capaciteit. Capaciteit die nu niet beschikbaar is en ook in de nabije toekomst niet structureel beschikbaar komt. Daarom wordt voorgesteld deze optionele activiteit stop te zetten. Daar waar in het dagelijks werk de afstemming en samenwerking nodig is, zal vanzelfsprekend de afstemming en samenwerking plaatsvinden, zoals dat nu ook het geval is.

2A Bij eigen nieuwbouwlocaties gaan voor maximale grondopbrengsten, ander beleid wordt losgelaten. Voor nieuwe locatieontwikkelingen op gronden in eigendom van de gemeente streven we naar een maximaal financieel resultaat. Dit houdt in dat andere aspecten, zoals groen, speelvoorzieningen, maatschappelijk voorzieningen, en bijvoorbeeld extra duurzaamheidsmaatregelen, ondergeschikt zijn aan bovengenoemd doel. In de praktijk betekent dit dat de wettelijke kaders en juridisch vastgelegde afspraken uitgangspunt zijn. Bij bestaande locatieontwikkelingen op gronden in eigendom van de gemeente kijken we eveneens of deze lijn alsnog toegepast kan worden. Dit hangt af van de hardheid van eerder gemaakte vastgelegde afspraken. Daarvoor zijn de individuele bestaande projecten nogmaals beoordeeld. Daarnaast zijn bij de bestaande projecten alle beoogde opbrengsten en lasten (o.a. historische kosten) nogmaals in beeld gebracht. Ook is rekening gehouden met de beoogde IHP-afdracht. Resumerend betekent dit, voor zover we daar nu inzicht in hebben, dat er meer-jaarlijks financieel, sprake is een van financiële neutrale uitkomst. We kunnen alle kosten betalen. Er is echter geen sprake van extra inkomsten die bij kunnen dragen aan de begroting. De Woondeal 2.0 Arnhem-Nijmegen gebruiken we als basis voor onze lokale programmering voor woningbouw.

In deze woondeal werken we toe naar twee derde deel betaalbare huur- en koopwoningen. Daarvoor werken wij toe naar een nieuwbouwprogramma voor de gehele gemeente Renkum met minimaal 67% betaalbare woningen en minimaal 30% in de sociale huur. Afschalen van 75% naar 67% vindt plaats. Op dit moment is dat percentage 75% (collegeperspectief). Door deze maatregel sluiten we procentueel nog steeds aan bij de regionale afspraken. Risico's, zowel in de planning als bij het financiële resultaat zijn voor alle projecten stikstof, netcongestie en bezwaarprocedures. Het realiseren van woningbouwlocaties in de bestaande kernen leidt tot verdichting van de bebouwde omgeving. Dit leidt tot reacties maar is onvermijdelijk. Daarnaast weten we dat de landelijke en Europese wetgeving naar alle waarschijnlijkheid de komende jaren niet minder streng zal worden. Ook op bijvoorbeeld het punt van duurzaamheidsmaatregelen en het behalen van klimaatdoelen. Denk aan groen t.b.v. tegengaan van hittestress etc. We weten op dit moment echter niet op welke punten de wet- en regelgeving exact zal worden bijgesteld. Daardoor is het lastig om daar nu al concreet rekening mee te houden. Dit kan wel leiden tot een negatieve bijstelling van de opbrengsten.

Er moet tot slot bij stikstof serieus rekening worden gehouden dat op basis van de huidige wetgeving niet alle ontwikkelingen (tegelijkertijd) met voldoende tempo en met het beoogde financiële resultaat kunnen worden gerealiseerd. De nieuwe locaties zijn beoordeeld en doorgerekend. Op basis daarvan wordt nu met onderstaande resultaten (saldo, opbrengsten minus kosten) gerekend. We zijn bij de berekeningen uitgegaan van een optimistische aanname. Gedurende de uitwerking kan, zoals gezegd, bijstelling vanwege stikstof, netcongestie, resultaten uit de inspraakprocedures en nieuwe wet- en regelgeving, noodzakelijk zijn. 2026: 100 2027: 489 2028: 1.150 2029: 1.788 (getallen x € 1.000)

2D Het door de commissie ruimtelijke kwaliteit toetsen van bouwplannen aan onze welstandsnota Er wordt gestopt met het toetsen van plannen op basis van de Ruimtelijke Kwaliteit. Plannen worden alleen nog getoetst op bouw-wetgeving en omgevingsplan. Leges voor bouwaanvragen worden naar rato van de bouwsom in rekening gebracht. Hoe hoger de bouwsom hoe hoger de leges, terwijl de totale kosten en inzet van uren relatief gezien, lager zijn bij grotere bouwsommen. Omdat er binnen de gemeente Renkum de laatste jaren relatief veel kleinere bouwaanvragen worden aangevraagd t.o.v. grotere bouwaanvragen zijn de totale kosten voor de gemeente nu niet kostendekkend. Doordat de kosten voor een externe welstandstoets wegvallen worden totale opbrengsten en kosten meer in evenwicht gebracht en ontstaan een positiever saldo t.o.v. de huidige situatie. Het stoppen met de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit kan, zal gevolgen hebben voor het ruimtelijk beeld voor zover dit niet bepaald wordt door bouwbesluit en omgevingsplan. Indien gekozen wordt voor stopzetten dan wordt geadviseerd om een sobere en compacte welstandsnota op te stellen ter vervanging van de huidige welstandsnota op basis waarvan op een zo objectief mogelijke manier een beperkte ambtelijke toets kan plaatsvinden om excessen in de beeldkwaliteit te voorkomen. 2H Uitvoeren van Transitievisie Warmte (o.a.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.renkum.nl/api/v1/meetings/1993/documents/25674