Visienotitie Toekomstperspectief Kr8 van Raalte aangepast

Waar deze mogelijkheid (inzet vrijwilligers) in het verleden wel werd gezien, maar ‘niet de juiste type vrijwilligers voorhanden waren’, is het nu mogelijk om dit sterker met elkaar te verbinden. Daarnaast biedt ook de aanwezigheid van de S1 wijkverpleegkundigen in het Kr8 punt, met een stevig netwerk in de sociale basis van de buurtdorpen, een kans om deze link eerder te leggen.

23

7.3 Uitvoering actielijn 3: Kernteams –inwonerinitiatief Uitvoering: kernteams buurtdorpen Zoals in hoofdstuk 6 beschreven gaan we door met de kernteams in de buurtdorpen, waarbij we ruimte laten voor eigen kleur en invulling. Om de uitgangspunten – zoals beschreven in hoofdstuk 6 – te realiseren nemen we de volgende stappen: • Groot kernteamoverleg (alle betrokkenen vanuit de kernteams uitnodigen). Onder andere bespreken: uitkomsten verkenning (wat gaat goed, wat gaat niet goed). Welke rollen zien we weggelegd voor de kernteams. Hoe ziet het vervolg eruit. • We geven graag alle leden de mogelijkheid om deel te nemen aan de terugkoppeling van de verkenning kernteams. • Samenvatten richting van de kernteams en ook wat nodig is qua support (‘zorgen dat..’). Daarnaast inzicht in een mogelijk vervolg rond de pilot dorpsondersteuner, afstemming tussen kernteams Raaltebreed en de rol van WijZ. • Vanuit de afspraken kijken om, aan de hand van de gekozen rollen, een jaaragenda op te stellen per kernteam. Dit biedt houvast voor zowel kernteam als gemeente. Verkennen: rol dorpsondersteuner. Ter ondersteuning aan het kernteam onderzoeken we de rol van dorpsondersteuner in de dorpskernen. Een dorpsondersteuner zal zich richten op het versterken van de sociale basis en de rollen van het kernteam (zie rolbeschrijving dorpsondersteuner in bijlage 1).

We starten – wanneer de behoefte er is – in maximaal twee kernen met een pilot. Centraal staat hierbij de visie van de kernen zelf: is er behoefte aan een dorpsondersteuner? Ziet men de meerwaarde voor de dorpskern? De kernteams zijn aan zet. Mocht er interesse zijn in de inzet van een dorpsondersteuner in het betreffende dorp, dan wordt mogelijkheid tot een pilot onderzocht.

Het Kernteampanel. Een afvaardiging van 1 á 2 leden per kernteam vanuit de buurtdorpen komen in het Kr8 punt samen om de ontwikkelingen op het gebied van welzijn, ondersteuning en zorg te bespreken. Signalen die zijn opgehaald in het betreffende kernteam of uit de dorpskern zelf kunnen hier gedeeld worden. Mogelijkerwijs kan het ook als een vast agendapunt dienen bij de individuele kernteams: ‘wat willen we bespreken/meegeven in het kernteampanel?’. Ontwikkelingen worden in het panel gedeeld met elkaar, maar ook met beleidsambtenaren vanuit de gemeente. Aanwezigheid van de wethouder behoort ook tot de mogelijkheden om het kernteampanel meer kracht te geven. Daarnaast is het bij uitstek een goed instrument om vanuit de gemeente proactief vragen te stellen en beleid te toetsen bij de buurtdorpen. De frequentie van het kernteampanel is 2x per jaar. Uitvoering: invulling Raalte dorp In hoofdstuk 6 staat ook beschreven dat we de kernteams in Raalte dorp stopzetten en de functie op een andere manier gaan invullen. Er zal in Raalte gezocht worden naar een andere vorm, om zo de meerwaarde/impact van een kernteam (zoals zichtbaar in de dorpskernen) te borgen. Enerzijds willen we, met de introductie van het Kr8 punt, al een inloop creëren waar inwoners laagdrempelig terecht kunnen (telefonisch en fysiek) met ondersteunings-/hulpvragen.

Anderzijds is het zaak om met partners te verkennen op welke wijze dit verder kan worden vormgegeven. Een eerste denkrichting, voortkomend uit de onderzoeken en de toetsing van de visie, is om op projectbasis, wijkgericht te gaan werken. Een eerste denkrichting hiervoor is Raalte Sociaal. Raalte Sociaal is een samenwerkingsverband met partners waarin op projectbasis wijkgericht wordt ingezet op het organiseren, faciliteren en verbinden van welzijnsactiviteiten in Raalte dorp. Daarnaast zullen zij ook op andere manieren pogen om de meerwaarde van de kernteams in de buurtdorpen ook in Raalte dorp te behalen. In deze denkrichting biedt het Kr8 punt een thuisbasis om vanuit hier tot ideeën en initiatieven te komen. Het Raalte Sociaal team kan onder andere worden ingevuld door: Opbouwwerker WijZ (vanuit Kr8 punt), verbinder Raalte, S1 wijkverpleegkundige, Raalter Uitdaging, maatschappelijke betrokken organisaties en vrijwilligers.

24

Bijlagen Bijlage 1: Het concept van. de “dorpsondersteuner” Het starten met dorpsondersteuners geeft een impuls aan de kern en is aanvullend aan het kernteam. Beiden vormen pijlers onder de sociale basis. Met name het behouden van korte lijnen met de sociale basis; verenigingen, huisarts, scholen, etc. zijn belangrijke onderdelen van het werk van de dorpsondersteuner. De dorpsondersteuner is een persoon die zich inzet voor het dorp om de leefbaarheid in het dorp te optimaliseren. De dorpsondersteuner houdt zich veelal bezig met de organisatie van informele zorg, legt verbinding tussen sociaal en medisch domein, staat dorpsbewoners bij in hun relaties met zorgorganisaties en overheid en/of zet zich in voor de versterking van het verenigingsleven en de organisatie van (andere) sociale activiteiten. Kernachtig zijn de verschillende rollen van de dorpsondersteuner als volgt: 1. Wegwijzer (spin in het web) 2. Kortdurende ondersteuning 3. Aanjager, oren en ogen (signaleren) en vraagbaak. Koppeling met rollen cliëntondersteuning Wmo en rollen kernteams De eerste twee rollen (wegwijzer en kortdurende ondersteuning/toeleider) dragen bij aan de te borgen cliëntondersteunende rollen uit §5.2. Zo heeft de dorpsondersteuner, in lijn met cliëntondersteuning, een belangrijke rol in het laagdrempelig wegwijzen.

Door deze rol als spin in web, verbindt de dorpsondersteuner bewoners met: Vrijwilligers (informele zorg) Elkaar (sociale activiteiten, initiatieven rond welzijn) Sociaal domein (Kr8 punt, OCO, Kr8 partners, Wmo, CJG, thuiszorg, welzijn) Medisch domein (huisarts, ziekenhuis, etc.)

De tweede rol betreft het bieden van (eenvoudige) kortdurende ondersteuning. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het kort ondersteunen van laaggeletterde of (alleenstaande) oudere dorpsbewoners. Daartoe is het belangrijk dat de dorpsondersteuner vertrouwd is met de taal en cultuur van de dorpsbewoners, maar ook bekend is met de met de taal van zorgaanbieders en overheid. De dorpsondersteuner is daarnaast bekend met het zorglandschap en onderhoudt goed contact met huisarts, thuiszorgorganisaties, Kr8 punt, Wmo-consulent van de gemeente, het verenigingsleven en dorpsbewoners (zowel hulpvragers als vrijwilligers). De laatste rol is drieledig: aanjager, oren en ogen, en vraagbaak. Deze rollen sluiten aan bij de beschreven rollen van de kernteams. Zo zorgt het aanjagen door de dorpsondersteuner voor een versterking van de sociale basis in het dorp en een versterking van de rollen die het kernteam hierin heeft (rol A t/m D: elkaar informeren, onderlinge samenwerking, platformrol en initiatief nemen). Hij/ zij kan dan ook schakelen met de inwoners/ organisaties die zijn aangesloten bij het eigen kernteam. De rollen E en F van de kernteams (respectievelijk ‘signaleren’ en ‘vraagbaak’) blijken in de huidige praktijk moeilijk te realiseren als het gaat om individuele casuïstiek. Dit is ook niet het doel geweest. Echter, hier ligt naar de toekomst wel een opgave.

De komst van de dorpsondersteuner zorgt voor een impuls als het gaat om de oren en ogen (signaleren) in het dorp, betreffende mogelijke behoeften/noden bij individuele inwoners. Deze signalen worden onder meer opgepakt door korte lijnen met Kr8-punt, -partners en gemeente. Daarnaast is er een centraal/duidelijk en laagdrempelig georganiseerde vraagbaakfunctie voor de dorpsbewoners. Als het gaat om individuele vragen van inwoners en organisaties rond welzijn, zorg, werk en inkomen. 25

Wat leren andere gemeenten ons over de dorpsondersteuner? Het bezoek vanuit Raalte aan de dorpsondersteuner in Elsendorp heeft ons een goede inkijk gegeven in het nut en reilen en zeilen van de dorpsondersteuner. Ook in de literatuur is in toenemende mate aandacht voor de dorpsondersteuner. Zo evalueerde de Aletta Jacobs School of Public Health in 2020 de werking van de dorpsondersteuner bij drie verschillende gemeenten1. Het onderzoek beschrijft onder andere verschillende mogelijkheden in financiering, beschrijft de gemeten economische en maatschappelijke impact en komt daarbij met enkele concrete aanbevelingen. Om een beeld te geven van het type hulpvragen dat de dorpsondersteuner behandeld, focust het onderzoek zich op het Groningse dorpje Wedde (ca. 1300 inwoners). In het jaar 2019 kreeg de dorpsondersteuner aldaar een totaal van 365 hulpvragen. Bij een groot deel hiervan wijst de dorpsondersteuner de dorpsbewoner de weg, bijvoorbeeld naar vrijwilligers/informele zorg of ondersteuning. Een ander deel van de hulpvragen kan de dorpsondersteuner zelf oppakken (kortdurende ondersteuning). De hulpvragen in Wedde zijn onderverdeeld in: 1. Hulp bij eenzaamheid (bv. bezoekmaatje, wandelmaatje, etc) 2. Vervoer (bv. naar ziekenhuis, supermarkt, etc.) 3. Hulp bij digitale problemen (bv. computer, tablet, smartphone, etc) 4. Incidentele hulp in het huishouden (bv.

lamp vervangen, hond uitlaten etc.) 5. Hulp bij tuinonderhoud (kleine klusjes in de tuin) 6. Hulp bij interactie met (of het vinden van) formele zorg (bv. ziekenhuis, zorginstelling) 7. Hulp bij interactie met de overheid (bv. Wmo, belasting) 8. Overige hulp (veelal hulp bij de administratie, afsluiten van contracten (bv. zorgverzekering), of het vinden van aanbieders van professionele diensten zoals schilders, hoveniers, advocaten, etc.)

Wat is een goede dorpsondersteuner? Een goede dorpsondersteuner moet over goede managementvaardigheden beschikken op Hbo-niveau. Dat wil zeggen dat hij/zij moet kunnen organiseren, delegeren, motiveren, coachen en monitoren. Een dorpsondersteuner kan niet alle problemen zelf oplossen en moet dat ook niet willen. De dorpsondersteuner is “de oren en ogen van het dorp” en kan goed problemen en/of behoeften in het dorp signaleren. Als de dorpsondersteuner zich bezighoudt met het organiseren van informele zorg dan moet hij of zij goed kunnen inschatten wanneer een probleem verholpen kan worden door middel van informele zorg en wanneer een persoon doorverwezen moet worden naar bijvoorbeeld het Kr8 punt of cliëntondersteuning. Daarnaast kan een goede dorpsondersteuner goed contacten leggen met dorpsbewoners en is hij/zij in staat om een vertrouwensrelatie te onderhouden. De dorpsondersteuner kan een inwoner van het dorp zijn, maar dat is niet noodzakelijk. Woonachtig zijn in het dorp waar gewerkt wordt, kan de vertrouwenspositie van de dorpsondersteuner zowel positief als negatief beïnvloeden.

1 https://www.rug.nl/aletta/docs/evaluatie-van-de-dorpsondersteuner.pdf

26

Bijlage 2: rollen kernteams

A) Elkaar informeren

B) Onderlinge samenwerking

C) Platform (externe rol)

- Deelnemers zijn bekend met elkaars competenties. - Deelnemers weten elkaar te vinden rond individuele signalen.

- Deelnemers hebben wortels in de dorpskern. - Kernteam maakt gebruik van de juiste communicatiekanalen

D) Initiatief nemen

E) Signaleren

F) Vraagbaak

- Kernteam neemt initiatief (projecten /activiteiten). - Deelnemers hebben het enthousiasme en de capaciteit.

- Kernteam haalt (actief) signalen op uit de dorpskern en agendeert deze.

- Het kernteam geldt als aanspreekpunt/ vraagbaak voor inwoners en deelnemers met vragen rond zorg/welzijn.

Voorwaarden/competenties: - Relevante informatie wordt gedeeld. (vanuit inwoners, gemeente en organisaties).

A t/m D: versterken van de sociale basis

E t/m F: verbindingen rond sociale basis

Basisvoorwaarden: - Inwoners uit de dorpskern vertegenwoordigd in kernteam. - Relevante actoren voor de dorpskern sluiten aan.

27