Toelichting

TOELICHTING BESTEMMINGSPLAN Marsmansweg 12 en Voorhorsterweg 2 te Heeten

Auteurs: N. Middelkamp I. klein Teeselink

BiedtRuimte Drosteweg 8 8101 NB Raalte Plannummer: 2021-153 Plannaam: Marsmansweg 12 en Voorhorsterweg 2 Heeten Status: Definitief Datum: Mei 2022

Inhoud 1 INLEIDING .......................................................................................................................................... 4 1.1 AANLEIDING ....................................................................................................................................... 4 1.2 LIGGING VAN DE PLANGEBIEDEN ......................................................................................................... 4 1.3 GELDEND BESTEMMINGSPLAN ............................................................................................................ 6 1.3.1 BUITENGEBIED RAALTE GECONSOLIDEERD 2020 ............................................................................... 6 1.3.2 ‘PARAPLUBESTEMMINGSPLAN PARKEREN’ GELDEND VOOR BEIDE PLANGEBIEDEN ................................. 7 1.3.3 STRIJDIGHEDEN ............................................................................................................................... 7 1.4 LEESWIJZER ...................................................................................................................................... 8 2 PLANBESCHRIJVING ........................................................................................................................

9 2.1 HUIDIGE SITUATIE ............................................................................................................................... 9 2.2 TOEKOMSTIGE SITUATIE.................................................................................................................... 10 3 BELEIDSKADERS ............................................................................................................................ 12 3.1 RIJKSBELEID .................................................................................................................................... 12 3.1.1 NATIONALE OMGEVINGSVISIE (NOVI).............................................................................................. 12 3.1.2 BESLUIT ALGEMENE REGELS RUIMTELIJKE ORDENING (BARRO) ......................................................... 13 3.1.3 BESLUIT RUIMTELIJKE ORDENING (BRO) .......................................................................................... 13 3.1.4 CONCLUSIE RIJKSBELEID................................................................................................................ 14 3.2 PROVINCIAAL BELEID........................................................................................................................ 14 3.2.1 OMGEVINGSVISIE OVERIJSSEL (2017, ACTUALISATIE 2019/2020) .....................................................

14 3.2.2 UITVOERINGSMODEL OMGEVINGSVISIE OVERIJSSEL ........................................................................ 15 3.2.3 OMGEVINGSVERORDENING ............................................................................................................. 26 3.2.4 CONCLUSIE PROVINCIAAL BELEID .................................................................................................... 26 3.3 GEMEENTELIJK BELEID ..................................................................................................................... 27 3.3.1 OMGEVINGSVISIE HORIZON GEMEENTE RAALTE 2040 ...................................................................... 27 3.3.2 ERVEN IN BEWEGING ...................................................................................................................... 28 3.3.3 KADERNOTA DUURZAAM RAALTE 2050 ........................................................................................... 29 3.3.4 WELSTANDSNOTA .......................................................................................................................... 29 3.3.5 LANDSCHAPSONTWIKKELINGSPLAN SALLAND ................................................................................... 29 3.3.6 CONCLUSIE GEMEENTELIJK BELEID .................................................................................................

32 3.4 CONCLUSIE ...................................................................................................................................... 32 4 TOETS AAN RUIMTELIJKE EN MILIEUKUNDIGE ASPECTEN ...................................................... 33

1

4.1 ALGEMEEN ...................................................................................................................................... 33 4.2 ARCHEOLOGIE & CULTUURHISTORIE.................................................................................................. 33 4.2.1 ARCHEOLOGIE ............................................................................................................................... 33 4.2.2 CULTUURHISTORIE EN MONUMENTEN .............................................................................................. 34 4.3 FLORA EN FAUNA ............................................................................................................................. 35 4.4 BODEM ............................................................................................................................................ 36 4.5 GELUID ............................................................................................................................................ 38 4.6 WATER ............................................................................................................................................ 40 4.7 BEDRIJVEN EN MILIEUZONERING ........................................................................................................

42 4.8 LUCHTKWALITEIT ............................................................................................................................. 44 4.9 EXTERNE VEILIGHEID ........................................................................................................................ 46 4.10 VERKEER & PARKEREN ................................................................................................................... 47 4.11 MER-BEOORDELING ........................................................................................................................ 47 4.12 CONCLUSIE .................................................................................................................................... 48 5 MAATSCHAPPELIJKE EN ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ................................................ 49 5.1 5.2 5.3 5.4

ALGEMEEN ...................................................................................................................................... 49 MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID ........................................................................................... 49 ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID .................................................................................................... 49 CONCLUSIE ...................................................................................................................................... 49

6 VOOROVERLEG .............................................................................................................................. 50 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

HET RIJK ......................................................................................................................................... 50 PROVINCIE OVERIJSSEL ................................................................................................................... 50 WATERSCHAP DRENTS OVERIJSSELSE DELTA ................................................................................... 51 INSPRAAK ........................................................................................................................................ 51 ZIENSWIJZEN ................................................................................................................................... 51

7 TOELICHTING OP DE REGELS....................................................................................................... 52 7.1 INLEIDING ........................................................................................................................................ 52 7.2 OPZET REGELS ................................................................................................................................ 52 7.2.1 INLEIDENDE REGELS....................................................................................................................... 52 7.2.2 BESTEMMINGSREGELS ................................................................................................................... 52 7.2.3 ALGEMENE REGELS........................................................................................................................ 53 7.2.4 OVERGANGS-EN SLOTREGELS ........................................................................................................ 53 7.3 NADERE TOELICHTING OP DE REGELS ................................................................................................ 53 BIJLAGEN ............................................................................................................................................. 54

2

BIJLAGE 1 LANDSCHAPPELIJK INRICHTINGSPLAN ....................................................................................... 54 BIJLAGE 2 QUICKSCAN FLORA & FAUNA................................................................................................... 54 BIJLAGE 3 BODEMONDERZOEK ................................................................................................................. 54 BIJLAGE 4 WATERTOETS MARSMANSWEG 12 ............................................................................................ 54 BIJLAGE 5 WATERTOETS VOORHORSTERWEG 2 ........................................................................................ 54

3

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Aan de Marsmansweg 12 te Heeten bevinden zich momenteel een woning met twee bijgebouwen. Eigenaar en initiatiefnemer is van plan een nieuwe woningbouwkavel te ontwikkelen op basis van het gemeentelijk beleid ‘Erven in beweging’. Hiervoor wordt circa 718 m2 landschapsontsierende bebouwing gesloopt aan de Voorhorsterweg 2 te Heeten. Vanuit de sloopbank van de gemeente Deventer zijn 300 m2 sloopmeters aangekocht aan de Avergoorsedijk 5 te Schalkhaar. In totaal wordt 1.018 m2 landschapsontsierende bebouwing gesloopt. Aangezien de ontwikkeling niet in overeenstemming is met het geldende bestemmingsplan, moet een bestemmingsplan herziening plaatsvinden. Bij deze herziening van het bestemmingsplan wordt ook de wijziging van de Agrarische bestemming naar Wonen op het adres aan de Voorhorsterweg 2 te Heeten meegenomen. Onderliggend bestemmingsplan voorziet hierin, waarbij wordt aangetoond dat de nieuwe ontwikkeling niet in strijd is met goede ruimtelijke ordening. Dit bestemmingsplan bestaat uit regels, verbeelding met identificatienummer NL.IMRO.0177.BP20220005 en onderliggende toelichting. In de regels zijn bepalingen opgenomen om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plan begrepen gronden weergeven.

De toelichting geeft een duidelijk beeld van het bestemmingsplan en van de daaraan ten grondslag liggende gedachten, maar maakt geen deel uit van het juridische bindende deel van het bestemmingsplan.

1.2 Ligging van de plangebieden De twee plangebieden liggen ongeveer 500 meter uit elkaar, tussen de dorpen Heeten en Wesepe, zie figuur 1.

Figuur 1 Plangebieden Marsmansweg 12 en Voorhorsterweg 2 te Heeten (aangegeven met ster) (Bron: Google maps)

4

Marsmansweg 12 Het plangebied nabij de Marsmansweg 12 te Heeten is gelegen zuidelijk van twee bestaande woningen met bijgebouwen. Ten (noord)oosten van het plangebied bevinden zich twee agrarische bedrijven. Aan de Woltersweg 2 is een melkveehouderij gevestigd op circa 150 meter van het plangebied. Ook is een vleesveehouderij en zoogkoeienbedrijf aan de Woltersweg 1 op ruim 210 meter van plangebied. Het plangebied is altijd in gebruik geweest als agrarische grond en wordt omsloten door agrarische gronden.

Figuur 2 Plangebied nabij Marsmansweg 12 Heeten, bij benadering rood omlijnd (Bron: Google maps) Voorhorsterweg 2 Het plangebied aan de Voorhorsterweg 2 betreft een voormalig agrarisch erf met een karakteristieke Sallandse boerderijvorm en enkele landschapontsierende schuren op het erf. Het plangebied wordt omsloten door agrarische gronden. Aan de Veldweg 2 op 195 meter ten oosten van het plangebied aan de Voorhorsterweg 2 ligt melkveebedrijf. Ook aan Marsdijk 1 op circa 145 ten noorden van de Voorhorsterweg 2 is een melkveebedrijf gevestigd.

Figuur 3 Plangebied Voorhorsterweg 2 Heeten bij benadering rood omlijnd (Bron: Google maps)

5

1.3 Geldend bestemmingsplan Op dit moment geldt voor de plangebieden Marsmansweg 12 en Voorhorsterweg 2 te Heeten het bestemmingsplan: ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020.’

1.3.1 Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020 Marsmansweg 12 Het bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’ is op 2 juni 2020 vastgesteld. De grond binnen het plangebied heeft de bestemming ‘Agrarisch’, zie figuur 4. De voor Agrarisch aangewezen gronden zijn bestemd voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf. Verder kent het plangebied de gebiedsaanduiding ‘reconstructiewetzone – verwevingsgebied’. De aanduiding ‘verwevingsgebied’ komt voort uit de inmiddels ingetrokken reconstructiewet, waarbij in verwevingsgebieden gestreefd wordt naar een mix van (intensieve) landbouw en andere functies.

Figuur 4 Uitsnede bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’ ter hoogte plangebied nabij Marsmansweg 12 (rood omlijnd) (Bron: ruimtelijkeplannen) Voorhorsterweg 2

Figuur 5 Uitsnede bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’ ter hoogte plangebied Voorhorsterweg 2 (rood omlijnd) (Bron: ruimtelijkeplannen.nl)

6

Ook voor het plangebied aan de Voorhorsterweg 2 te Heeten is het bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’ vigerend. Het plangebied is gelijk aan het bouwvlak. De grond binnen het plangebied heeft de bestemming ‘Agrarisch’, zie figuur 4. De voor Agrarisch aangewezen gronden zijn bestemd voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf. Daarnaast kent ook dit plangebied de gebiedsaanduiding ‘reconstructiewetzone – verwevingsgebied’. De aanduiding ‘verwevingsgebied’ komt voort uit de inmiddels ingetrokken reconstructiewet, waarbij in verwevingsgebieden gestreefd wordt naar een mix van (intensieve) landbouw en andere functies.

1.3.2 ‘Paraplubestemmingsplan parkeren’ geldend voor beide plangebieden De gemeente Raalte heeft op 27 september 2018 de Paraplubestemmingsplan parkeren vastgesteld. Deze herziening bevat geen specifieke regeling ter plaatse van het plangebied, maar algemene regels ten aanzien van parkeren op de grond bij woningen, ten dienste van woningen.

1.3.3 Strijdigheden Initiatiefnemer wenst een groot deel van de landschapontsierende bebouwing aan de Voorhorsterweg 2te slopen, circa 718 m2. Daarnaast is 300 m2 aangekocht vanuit de sloopbank van de gemeente Deventer. Deze sloopmeters zijn door de gemeente Deventer gekenmerkt als 2021-0001 (200 m2 ) en 2021-0005 (100 m2 ) en zijn afkomstig van het perceel aan de Avergoorsedijk 5 te Schalkhaar. Het bestemmingsplan Avergoorsedijk 5 Gemeente Deventer is op 13 oktober 2021 vastgesteld (zie figuur 6). Ter compensatie van 1.018 m2 sloop landschapontsierende bebouwing, landt de compensatiekavel voor een woning met een maximale inhoud van 750m³ met bijgebouw, nabij Marsmansweg 12.

Figuur 6 Uitsnede bestemmingsplan Avergoorsedijk 5 te Schalkhaar (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)

7

Marsmansweg 12 Op basis van het vigerende bestemmingsplan is binnen het plangebied geen woning toegestaan. Met de beoogde ontwikkeling, zie paragraaf 2.2, wordt op deze locatie een compensatiewoning mogelijk gemaakt op basis van het gemeentelijk beleid ‘Erven in Beweging’. Hierdoor ontstaat strijdigheid met het geldende bestemmingsplan. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken is daarom een herziening van het bestemmingsplan nodig. Voorhorsterweg 2 Conform het geldende bestemmingsplan is het niet toegestaan om agrarische gronden en de daarbij behorende agrarische gebouwen te gebruiken voor de functie wonen. Omdat de bedrijfsactiviteiten zijn beëindigd en de schuren worden gesloopt, sluit een agrarische bestemming niet meer aan bij deze locatie. Daarom wordt met dit bestemmingsplan de bestemming gewijzigd in een woonbestemming met de aanduiding ‘specifieke vorm van wonen - voormalige bedrijfsbebouwing’.

1.4 Leeswijzer Het bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en deze toelichting. Hoofdstuk 2 zoomt in op huidige ruimtelijke en functionele kenmerken van de plangebieden en zijn de plannen beschreven. Hoofdstuk 3 vormt een overzicht van het relevante beleidskader op Rijks, provinciaal en gemeentelijk niveau. In hoofdstuk 4 is de haalbaarheid van het plan aangetoond voor wat betreft milieu- en omgevingsaspecten. In hoofdstuk 5 wordt de maatschappelijke en economische haalbaarheid van het plan toegelicht. Hoofdstuk 6 gaat in op vooroverleg met betrokken partijen en hoofdstuk 7 geeft een toelichting op de juridische planopzet.

8

2 Planbeschrijving 2.1 Huidige situatie Marsmansweg 12 Het plangebied ten zuiden van de Marsmansweg 12 is altijd in gebruik geweest als agrarische grond. Momenteel is het weiland en wordt het begraasd door schapen. Het plangebied omvat delen van de percelen kadastraal gekenmerkt gemeente Raalte, sectie V, nummers 200 en 202, zie figuur 7.

Figuur 7 Luchtfoto planpercelen aan Marsmansweg 12 (Bron: google Maps) Voorhorsterweg 2 Aan de Voorhorsterweg 2 te Heeten bevindt zich momenteel voormalig agrarisch erf met een karakteristieke Sallandse boerderijvorm en voormalige agrarische gebouwen. Deze gebouwen hebben in totaal een oppervlakte van 718 m2, zie figuur 8.

Figuur 8 Te slopen landschapontsierende bebouwing (rood omkaderd) aan de Voorhorsterweg 2 te Heeten met afmetingen, totaal circa 718 m2 (Bron: PDOK).

9

Deze landschapsontsierende bebouwing wordt in het kader van voorliggend plan gesloopt. Het erf is van de doorgaande weg af gelegen, in het land, en is omsloten door agrarische gronden. Aan weerszijden van de oprit naar de Voorhorsterweg staan bomen.

2.2 Toekomstige situatie De strekking van onderliggend plan is de voormalige agrarische gebouwen aan de Voorhorsterweg 2 te Heeten te slopen (circa 718 m2) en de aangekochte 300 m2 sloopmeters uit de gemeente Deventer in te zetten, en ter compensatie een nieuwe woningbouwkavel te laten landen ten zuiden van en aangrenzend aan Marsmansweg 12. Daartoe is een inrichtingsplan opgesteld, zie figuur 9 en bijlage 1. Om de bestaande karakteristieke hooiberg en fruitbomen te behouden en aan te sluiten op het bestaande lint, is de nieuwe woning met bijgebouw gepositioneerd langs en haaks op de Marsmansweg. De hooiberg is het symmetrische hart tussen het bestaande en nieuwe erf. De nieuwe bebouwing komt binnen de rooilijn van de bestaande schuur te liggen. Positief effect is dat hierdoor de nieuwbouw verder van de weg komt te liggen. Er is zo meer ruimte voor een groene inpassing richting de weg. Het nieuwe erf wordt maximaal groen ingevuld. Hierbij wordt de overgang van het droge-hogere landschap aan de oostkant naar het nattere-lagere landschap aan de westkant benadrukt. De bestaande boomgaard tussen de hooiberg en de Marsmansweg wordt uitgebreidt met inheemse hoogstam fruitbomen. Als onderbegroeiing wordt bloemrijk grasland voorgesteld, wat bijdraagt aan het vergroten van de biodiversiteit van insecten en vogels.

Aan een drietal zijdes wordt het nieuwe erf (deels) afgeschermd met een lage beukenhaag van 80cm hoog. De beukenhaag wordt iets de hoek omgezet aan de zuid-west kant van het perceel. Aan de westzijde zorgt een bloemrijk graslandstrook voor een subtiele open overgang naar het open landschap. In deze zone staan een aantal streekeigen inheemse meerstammige heesters. Een solitaire lindeboom aan de zuidoostzijde dient als kenmerkend element van boerderijen in de omgeving. Siertuin en moestuin op het erf zijn kenmerkende element van boerderijen in de omgeving en passen bij het nieuwe erf. De nieuwbouw locatie krijgt een eigen entree aan de Marsmansweg. Het eerste deel van de inrit ten hoogte van de berm van de Marsmansweg wordt op advies van de Gemeente Raalte uitgevoerd in halfverharding. Het overige deel van de inrit wordt volledig verhard, waardoor voldoende ruimte aanwezig is om auto’s te parkeren op eigen terrein. Daarnaast zal het eerste deel van de inrit smal zijn en wordt er met de exacte locatie nauwkeurig gekeken dat er geen bomen gekapt hoeven te worden langs de Marsmansweg. Het bestaande erf Marsmansweg 12 en het nieuwe erf zijn verbonden door een gemaaid pad door de boomgaard.

10

Figuur 9 Uitsnede toekomstige situatie plangebied, met bestaande te behouden woning en nieuwe compensatiekavel (rood omkaderd).

11

3 Beleidskaders In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling beschreven. Het voorgenomen plan is getoetst aan Rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid.

3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is op 11 september 2020 vastgesteld en vervangt de vervallen Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). De NOVI is één van de instrumenten van het nieuwe stelsel voor omgevingsrecht. NOVI biedt een langetermijnperspectief op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050. Met de NOVI benoemt het Rijk nationale belangen, geeft het richting op de vier prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050.

Daarmee kan Nederland zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat de economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3. Sterke en gezonde steden en regio’s Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap.

Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verfrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan.

12

De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste regionaal worden gemaakt. Met de NOVI zet de Rijksoverheid een proces in gang waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven vanuit de NOVI is combinaties te maken en win-win situaties te creëren. Soms zijn scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: • Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; • Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied.

Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; • Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Relatie met plan In voorliggend geval is sprake van kleinschalige ontwikkelingen waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in dit bestemmingsplan opgenomen ontwikkelingen.

3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) De NOVI bepaalt welke kader stellende uitspraken zodanig zijn geformuleerd dat deze bedoeld zijn om beperkingen te stellen aan de ruimtelijke besluitvormingsmogelijkheden op lokaal niveau. Ten aanzien daarvan is een borging door middel van normstelling, gebaseerd op de Wro, gewenst. Die uitspraken onderscheiden zich in die zin dat van de provincies en de gemeenten wordt gevraagd om de inhoud daarvan te laten doorwerken in de ruimtelijke besluitvorming. Zij zijn dus concreet normstellend bedoeld en worden geacht direct of indirect, d.w.z. door tussenkomst van de provincie, door te werken tot op het niveau van de lokale besluitvorming, zoals de vaststelling van bestemmingsplannen. Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) bevestigt in juridische zin die kader stellende uitspraken. Het Barro is op 30 november 2011 in werking getreden en op 1 oktober 2012 verder aangevuld. Relatie met plan Door het nationale karakter van het Barro en de kleine schaal van onderhavig plan, is dit voornemen niet direct van nationaal belang. Het Barro bevat geen voor het plan relevante bepalingen.

3.1.3 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) In het besluit ruimtelijke ordening is de Wet ruimtelijke ordening verder uitgewerkt ten behoeve van de uitvoering, hierbij wordt uitgegaan van de nieuwe ‘ladder voor duurzame verstedelijking’. In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), die geldt vanaf 1 juli 2017, bevat de verplichting om in de toelichting bij een bestemmingsplan dat een

13

nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving te geven van de behoefte aan die ontwikkeling. Daarnaast, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, dient een motivering te worden gegeven waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. In artikel 1.1.1 van het Bro is omschreven wat verstaat wordt onder een stedelijke ontwikkeling. Volgens dit artikel betreft een stedelijke ontwikkeling een ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Onder deze andere stedelijke voorzieningen vallen volgens het ministerie van Infrastructuur & Milieu (IenM) onder meer accommodaties voor onderwijs, zorg, bestuur, cultuur, indoorsport en Leisure. De gebruiksmogelijkheden en de omvang van het initiatief zijn bepalend of er sprake is stedelijke ontwikkeling. In de uitspraak van 25 maart 2015; ECLI: NL:RVS:2015:953 is bepaald dat woningbouwplannen met een omvang van 12 woningen als stedelijke ontwikkeling kunnen worden gezien. Daarentegen werd in de uitspraak van de 16 september 2015 (ECLI:NBL:RVS:2015:2921) een plan van 11 woningen niet als stedelijke ontwikkeling aangemerkt.

Relatie met plan Aangezien onderliggende initiatief de realisatie van slechts 1 extra woning met bijgebouw mogelijk maakt, waarvoor in totaal 1.018 m2 landschapsontsierende bebouwing wordt gesloopt, betreft het geen nieuwe stedelijke ontwikkeling. Daarom hoeft geen toets aan de ladder voor Duurzame Verstedelijking plaats te vinden.

3.1.4 Conclusie Rijksbeleid Het initiatief is niet in strijd met het rijksbeleid.

3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie Overijssel (2017, actualisatie 2019/2020) De Omgevingsvisie Overijssel is het integrale provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomst vaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Leidende thema’s voor de Omgevingsvisie zijn duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit. Enkele belangrijke beleidskeuzes waarmee de provincie haar ambities wil realiseren zijn: • • •

•

Door meer aandacht voor herstructurering wordt ingezet op een breed spectrum aan woon-, werk- en mixmilieus. Dorpen en steden worden gestimuleerd hun eigen kleur te ontwikkelen; Investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein en fiets, waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan; Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik; deze methode gaat ervan uit dat eerst het gebruik van de ruimte wordt geoptimaliseerd, dan de mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik wordt onderzocht en dan pas de mogelijkheid om het ruimtegebruik uit te breiden; Ruimtelijke plannen ontwikkelen aan de hand van gebiedskenmerken en keuzes voor duurzaamheid.

14

De omgevingsvisie schets de visie van de provincie Overijssel op de ruimte binnen deze provincie. De Omgevingsvisie bestaat uit de volgende drie onderdelen: Visie, Beleid en Uitwerking. In het buitengebied, ook wel Groene Omgeving genoemd, zet de provincie vooral in op behoud en versterking van de kwaliteit van het landschap, het realiseren van een samenhangend netwerk van gebieden met natuur en waterkwaliteit, de realisatie van waterkwaliteitsdoelen en het duurzaam beheer van drinkwatervoorraden en het opwekken van hernieuwbare energie. Daarnaast zet de provincie ook in op het creëren van ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, het toerisme en andere economisch dragers. Binnen deze Groene Omgeving hebben de hierboven genoemde ‘groene’ functies de prioriteit. Andere ontwikkelingen die niet primair thuishoren in de groene omgeving, zoals woningbouw, worden alleen toegestaan als zij een meerwaarde opleveren voor de kwaliteit van landschap, cultuurhistorie, natuur- en wateropgaven. Op (voormalig) agrarische erven is – onder voorwaarden- ruimte voor aanvullende woon- en werkmilieus waarvoor aantoonbaar een marktvraag is en de Stedelijke Omgeving hier geen ruimte voor biedt. Daarnaast geldt hier ook dat de woning actief moet bijdragen aan behoud en versterking van landschap, natuur en andere opgaven in de Groene Omgeving.

Toets aan initiatief Het onderliggende initiatief voorziet in het toevoegen van een woning in de Groene omgeving, aansluitend aan een bestaand erf. Daarbij wordt, in lijn met het provinciale beleid, rekening gehouden met de kwaliteiten van het landschap ter plaatse en de sloop van 1.018 m2 landschapsontsierende bebouwing. Zo wordt een meerwaarde voor het landschap gecreëerd. Het inrichtingsplan voor de ontwikkeling aan de Marsmansweg 12 te Heeten is opgenomen in bijlage 1.

3.2.2 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de provinciale ambities wordt gebruik gemaakt van het 'Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel'. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Bij een initiatief voor bijvoorbeeld woningbouw, een nieuwe bedrijfslocatie, toeristisch-recreatieve voorzieningen, natuurontwikkeling, et cetera kan aan de hand van deze drie stappen bepaald worden of een initiatief binnen de geschetste visie voor Overijssel mogelijk is, waar het past en hoe het uitgevoerd moet worden.

Figuur 10 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)

15

Dit uitvoeringsmodel is gebaseerd op de volgende drie niveaus, die hieronder zijn toegelicht: - Generieke beleidskeuzes - Ontwikkelingsperspectieven - Gebiedskenmerken 1. Generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een behoefte aan een bepaalde voorziening. Ook wordt in deze fase de zogenaamde 'SER-ladder' gehanteerd. Deze komt er kort gezegd op neer dat eerst bestaande bebouwing en herstructurering worden benut, voordat er uitbreiding kan plaatsvinden. Andere generieke beleidskeuzes betreffen de reserveringen voor waterveiligheid, randvoorwaarden voor externe veiligheid, grondwaterbeschermingsgebieden, bescherming van de ondergrond (aardkundige en archeologische waarden), landbouwontwikkelingsgebieden voor intensieve veehouderij, begrenzing van Nationale Landschappen, Natura 2000-gebieden, Ecologische Hoofdstructuur en verbindingszones enzovoorts. De generieke beleidskeuzes zijn veelal normstellend. 2. Ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven.

In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelingsperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent door vertaald in de ontwikkelingsperspectieven. 3. Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en lust- en leisurelaag) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag 'hoe' een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. Ad 1. Generieke beleidskeuzes De provinciale beleidskeuzes bepalen onder andere of een initiatief mogelijk is. In de provincie Overijssel is een aantal beleidskeuzes van toepassing op nagenoeg alle thema’s en locaties. Dit zijn de volgende: 1. Integraliteit 2. Toekomstbestendigheid 3. Concentratiebeleid 4. (Boven)Regionale afstemming 5.

Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik Samen geven deze vijf beleidskeuzes invulling aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking.

16

1. Integraliteit De eis van integraliteit houdt in dat alle belangen die bij een ontwikkeling betrokken zijn, zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen. Met deze wettelijke eis uit het Besluit ruimtelijke ordening wordt verzekerd dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Toets aan initiatief Marsmansweg en Voorhorsterweg Ten aanzien van het onderliggende initiatief is een integrale afweging gemaakt waarbij beleid, ruimtelijke kwaliteit, omgeving en behoefte meewegen. Dit vertaalt zich in onderliggend bestemmingsplan. De keuze van het realiseren van een extra woningbouwkavel en de veranderende bestemming naar wonen sluit aan op de behoefte van de volgende generatie om te wonen. Bovendien sluit de ontwikkeling aan op de woonbestemmingen van veelal vrijstaande woningen in de omgeving. De kwaliteit waarmee de ontwikkeling wordt vormgegeven is afgestemd op de omgeving. In het geval van onderliggend initiatief zijn alle omwonenden geïnformeerd over het plan. Hieruit zijn geen bezwaren voortgekomen. Op basis van hiervan kan worden geconcludeerd dat er sprake is van integraliteit. 2. Toekomstbestendigheid De eis dat gekozen oplossingen voor maatschappelijke opgaven toekomstbestendig moeten zijn, houdt in dat een initiatief de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te kunnen voorzien niet in gevaar mag brengen.

Initiatieven moeten bijdragen aan een duurzame benadering van ontwikkelingen die voorzien in de behoefte van de huidige generatie, maar die opties openhoudt om ook te voorzien in behoeften van toekomstige generaties. Het gaat dan om een evenwichtige benadering van het welzijn van mensen, economische welvaart en van het beheer van natuurlijke voorraden. Bij toekomstbestendigheid gaat het ook om de effecten van ingrepen op verschillende schaalniveaus (van directe buren tot ver over de grens) en over de vraag of het project over 20 of 30 jaar nog steeds toegevoegde waarde heeft. Toets aan initiatief Marsmansweg en Voorhorsterweg Het realiseren van een nieuwbouwkavel draagt bij aan de toekomstbestendigheid van de locaties, omdat de agrarische activiteiten op de slooplocaties beëindigd zijn en de verouderde bebouwing anders leeg zou staan. In totaliteit neemt de hoeveelheid bebouwing sterk af. Met de wijziging van bestemming naar ‘Wonen’ wordt zowel aan de Marsmansweg als de Voorhorsterweg voorzien in de behoefte van huidige en toekomstige generaties om te wonen. Daarnaast wordt de nieuwe woning bijna energieneutraal gebouwd en is dus toekomstbestendig. 3.

Concentratiebeleid Het concentratiebeleid van de provincie Overijssel houdt in dat stedelijke ontwikkelingen (wonen, werken en voorzieningen) zoveel mogelijk geconcentreerd worden in de stedelijke netwerken Twente (Enschede, Hengelo, Almelo, Oldenzaal en Borne), Zwolle-Kampen en Cleantech regio Deventer. Daar mag gebouwd worden voor de (boven)regionale behoefte. De kernen Hardenberg en Steenwijk kunnen bouwen voor de regionale behoefte mits dit past binnen de regionale programmering. Toets aan initiatief Marsmansweg en Voorhorsterweg Voorliggend plan betreft geen stedelijke ontwikkeling, het concentratiebeleid is hierop dan ook niet van toepassing.

17

4. Bovenregionale afstemming De verplichting tot (boven)regionale afstemming is erop gericht gemeenten gezamenlijk verantwoordelijkheid te laten nemen voor de regionale programmering van woningbouw, werklocaties en stedelijke voorzieningen. Ook wanneer een gemeente alleen voorziet in haar eigen (lokale) behoefte is onderlinge afstemming gewenst, omdat het aanbod in een gemeente aan woningen, werklocaties en voorzieningen onderdeel uitmaakt van een regionale markt. Toets aan initiatief Marsmansweg en Voorhorsterweg Het onderliggende initiatief betreft geen stedelijke ontwikkeling, waardoor bovenregionale afstemming niet nodig is. 5. Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik De eis van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik is erop gericht om onnodig nieuw ruimtebeslag – zowel ondergronds als bovengronds – te voorkomen. De provincie wil het onderscheid tussen het bestaande bebouwde gebied en de onbebouwde groene omgeving scherp houden. Toets aan initiatief Marsmansweg en Voorhorsterweg Er is sprake van zorgvuldig en zuinig ruimtegebrek. Omdat onderliggend initiatief voorziet in behoud van de bestaande woning. Daarnaast wordt er landschapsontsierende bebouwing aan de Voorhorsterweg 2 gesloopt, er wordt erfverharding verwijderd en ten slotte wordt er ook energieneutraal gebouwd. Hierdoor vindt een grote kwaliteitsimpuls in erfontwikkeling plaats.

Ad. 2. Ontwikkelperspectieven De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Op onderliggend initiatief zijn de ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving van toepassing. Figuren 11 en 12 zijn twee uitsneden van de perspectievenkaart behorende bij de Omgevingsvisie opgenomen. De plangebieden Marsmansweg 12 en Voorhorsterweg 2 zijn beide op de Ontwikkelingsperspectievenkaart aangemerkt als ‘Ontwikkelingsperspectief wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’. In dit perspectief is sprake van het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de diverse functies in het buitengebied. Aan de ene kant melkveehouderij, akkerbouw en opwekking van hernieuwbare energie als belangrijke vormen van landgebruik. Aan de andere kant gebruik voor natuur, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid. De ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, maar ook die voor de andere sectoren, worden in dit ontwikkelingsperspectief nadrukkelijk verbonden met behoud en versterking van cultuurhistorische, natuurlijke en landschapselementen. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de lokaal aanwezige functies, rekening houdend met de klimaatopgave en de kenmerken van het watersysteem.

In dit ontwikkelingsperspectief zijn ook plekken waar, door de ruimtelijke structuur van het landschap, de beschikbare milieuruimte of reeds aanwezige bebouwing, de ontwikkelruimte van agrarische bedrijven beperkt is. Hier liggen ontwikkelkansen voor andere vormen van bedrijvigheid (denk aan dienstverlenende zelfstandigen zonder personeel) die de ruimtelijke structuur versterken. Binnen dit ontwikkelingsperspectief kunnen nieuwe functies een plek krijgen op

18

bestaande vrijkomende erven, waar dit tevens maatschappelijke opgaven als behoud en ontwikkeling van cultuurhistorie, natuur en landschap ondersteunt. Zo worden vitaliteit en omgevingskwaliteit in samenhang versterkt. Het verbinden van de ontwikkelingsmogelijkheden van economische en maatschappelijke functies met het behoud en de versterking van cultuurhistorische, natuurlijke en landschappelijke elementen draagt bij aan het behoud van de specifieke kwaliteiten van het kleinschalige mixlandschap in Overijssel. Dit betekent ook het behoud van de diverse woonmilieus die voor verschillende groepen aantrekkelijk zijn: buurtschappen, landgoederen, bedrijfswoningen, (knoop)erven. Dienstverlenende zelfstandigen zonder personeel kunnen hun werklocatie goed combineren met dit woon/werklandschap. Marsmansweg 12

Figuur 11 Ontwikkelperspectievenkaart t.h.v. Marsmansweg 12 ‘Ontwikkelingsperspectief wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief Het realiseren van een woningbouwkavel aansluitend op het bestaande erf, past binnen de ambities van dit ontwikkelingsperspectief. De ontwikkeling vormt bovendien geen hinder voor omliggende agrarische bedrijven.

19

Voorhorsterweg 2

Figuur 12 Ontwikkelperspectievenkaart t.h.v. plangebied Voorhorsterweg 2 ‘Ontwikkelingsperspectief wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief Binnen dit ontwikkelingsperspectief kunnen nieuwe functies een plek krijgen op bestaande vrijkomende erven, waar dit tevens maatschappelijke opgaven als behoud en ontwikkeling van cultuurhistorie, natuur en landschap ondersteunt. De functiewijziging van dit erf naar wonen past binnen dit ontwikkelingsperspectief en zal geen hinder vormen voor omliggende agrarische bedrijven. Zo worden vitaliteit en omgevingskwaliteit in samenhang versterkt. Ad. 3. Gebiedskenmerken De provincie wil nieuwe ruimtelijke opgaven verbinden met bestaande gebiedskenmerken. De gebiedskenmerken spelen zo een belangrijke rol bij de vraag hoe een initiatief invulling kan krijgen. Onder gebiedskenmerken verstaat de provincie de ruimtelijke kenmerken van een gebied of een gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. De provincie onderscheidt de gebiedskenmerken in vier lagen: 1. de natuurlijke laag 2. de stedelijke laag 3. de laag van de beleving 4. de laag van het agrarisch cultuurlandschap

20

Bij toetsing van het voornemen aan de gebiedskenmerken in vier lagen is van belang dat de locatie een al bestaande locatie betreft en is gelegen in stedelijk gebied. Dit betekent dat de 'Stedelijke laag' buiten beschouwing kan blijven, aangezien deze (oorspronkelijke) waarden niet meer voorkomen in het plangebied en redelijkerwijs ook niet meer te herstellen zijn. Hierna wordt ingegaan op de relevante ‘natuurlijke laag’, de 'laag van beleving' en de 'laag van agrarisch cultuurlandschap'. Natuurlijke laag De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische (fysische) en biotische factoren en processen. Beide plangebieden liggen binnen de gebiedskenmerken van de ‘Dekzandvlakte en ruggen’, zie figuren 13 en 14. Ontstaan na de ijstijden toen, na het verdwijnen van het ijs, in grote delen van Overijssel een reliëfrijk, door de wind gevormd zandlandschap overbleef. De ambitie is de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan door natuurlijkere watersystemen en door beplanting met ”natuurlijke soorten”. En door de strekkingsrichting van het landschap meer zichtbaar te maken.

Sturing kan door het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de hoogteverschillen en het watersysteem. Uitgangspunt is daarbij de strekkingsrichting van het landschap. Marsmansweg 12

Figuur 13 Marsmansweg natuurlijke laag – Dekzandvlakte en ruggen (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief De gronden in de plangebied nabij de Marsmansweg 12 zijn hoofdzakelijk in cultuur gebracht voor de landbouw. De van oorsprong voorkomende ‘Natuurlijke laag’ is daarom niet of nauwelijks meer aanwezig. Vanwege de geringe grootte van

21

de ontwikkeling zal dit plan weinig invloed hebben op het watersysteem. Van hoogteverschil in het plangebied is nauwelijks sprake. Op basis van een landschapsplan (bijlage 1, bij deze toelichting) wordt deze ontwikkeling op een landschappelijk verantwoorde manier in het landschap gepast. In het inrichtingsplan van het plangebied zijn inheemse soorten opgenomen als beplanting. Het nieuwe erf wordt maximaal groen ingevuld. Hierbij wordt de overgang van het droge-hogere landschap aan de oostkant naar het nattere-lagere landschap aan de westkant benadrukt. Hierdoor sluit de locatie na uitvoering van het plan goed aan bij de gebiedskenmerken van het omliggende landschap. Voorhorsterweg 2

Figuur 14 Voorhorsterweg Natuurlijke laag – dekzandvlakte en ruggen (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief De gronden in het plangebied op slooplocatie aan de Voorhorsterweg 2 zijn hoofdzakelijk ingericht als erf. De van oorsprong voorkomende ‘Natuurlijke laag’ is daarom niet of nauwelijks meer aanwezig. Dit plan zal een positieve invloed hebben op het watersysteem aangezien de oppervlakte bebouwing afneemt binnen het bouwvlak. De grond ter plekke van de te slopen schuren worden aangevuld met een teeltlaag. Van natuurlijk hoogteverschil is door eerdere bebouwing al geen sprake meer.

22

Laag van de beleving In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar. Dit is de laag die gaat over de beleefbaarheid van ruimtelijke kwaliteit, identiteit en tijdsdiepte, van recreatieve gebruiksmogelijkheden die een belangrijke rol spelen bij de waardering van de leefomgeving. De laag van de beleving is de laag van de verbinding en het netwerk; tussen het stedelijke en het landelijke, de cultuur en de natuur, snel en traag, oud en nieuw, tussen nut en schoonheid. De laag van de beleving benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen, maar voegt ook eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis. Zowel het plangebied Marsmansweg 12 als Voorhorsterweg 2 te Heeten vallen binnen het gebiedskenmerken ‘Donkerte’ en ‘IJssellinie inundatieveld’, zie figuren 15 en 16. Donkerte is een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau terughoudend zijn met verlichting van wegen, bedrijventerreinen e.d. en verkennen waar deze ‘s nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten.

Structureel is het vrijwaren van donkere gebieden van verhoging van de dynamiek het perspectief. De ambitie is het rustige en onthaaste karakter te behouden. Het gebiedskenmerk ‘IJssellinie inundatieveld’ betreft één van de bakens in de tijd, waar een cultuurhistorische ambitie geldt. Het creëren van verbindingen en verbanden tussen bestaande bakens die onderdeel van een groter geheel zijn, maar nu verloren of geïsoleerd in het landschap liggen is een onderdeel van die ambitie. Ook is het mogelijk bakens van deze tijd toe te voegen. Cultuurhistorische waarden dienen behouden te worden door ze bewust in te zetten in gebiedsopgaves. Marsmansweg 12

Figuur 15 Gebiedskenmerk Laag van de beleving t.h.v. plangebied Marsmansweg ‘Donkerte’ en ‘IJssellinie inundatieveld’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

23

Toets aan initiatief De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. In dit plan wordt kunstlicht selectief ingezet, om het rustige en onthaaste karakter in het gebied te behouden. De functie van het gebied als inundatieveld is niet meer waarneembaar. Het plangebied heeft daarnaast geen cultuurhistorische waarde. De 'Laag van beleving' verzet zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling.

Voorhorsterweg 2

Figuur 16 Gebiedskenmerk Laag van de beleving t.h.v. plangebied Voorhorsterweg ‘Donkerte’ en ‘IJssellinie inundatieveld’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Ook voor het plangebied aan de Voorhorsterweg 2 geldt dat kunstlicht selectief wordt ingezet, om het rustige en onthaaste karakter in het gebied te behouden. De functie van het gebied als inundatieveld is ook hier niet meer waarneembaar. De karakteristieke Sallandse boerderij blijft behouden, slechts de landschapsontsierende bebouwing wordt gesloopt. De 'Laag van beleving' verzet zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling. Laag van agrarisch cultuurlandschap De laag van het agrarische cultuurlandschap is het resultaat van de wisselwerking tussen verschillen in de natuurlijke ondergrond en de manier waarop gebieden in cultuur werden –en worden –gebracht. Door de eeuwen heen is een geschakeerd patroon van akkers, weiden, hooiland en bebouwing (hoeven, kernen en dorpen) gegroeid. Vanouds kennen de nederzettingen een sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omliggende landschap. Zowel het plangebied aan de Marsmansweg 12 als de Voorhorsterweg 2 vallen onder het ‘Oude hoevenlandschap’ in de laag van het agrarisch cultuurlandschap.

Kenmerkend voor het oude hoevenlandschap is dat het landschappen zijn met verspreide erven. Het werd ontwikkeld nadat de complexen met de grote essen ‘bezet’ waren en een volgende generatie

24

boeren nieuwe ontwikkelingsruimte zocht. Die vonden ze bij kleine dekzandkopjes die individueel werden ontgonnen. Dit leidde tot een landschap dat dezelfde opbouw kent als het essenlandschap, alleen in een meer kleinschalige, meer individuele en jongere variant. De ambitie is het kleinschalige, afwisselende oude hoevenlandschap vanuit de verspreid liggende erven een ontwikkelingsimpuls te geven. Deze erven bieden veel ruimte voor landbouw, wonen, werken, recreatie, mits er wordt voortgebouwd aan kenmerkende structuren van het landschap: de open esjes, de routes over de erven, de erf-en landschapsbeplantingen. De essen en esjes krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de karakteristieke openheid, de bodemkwaliteit en het reliëf. Als ontwikkelingen plaats vinden in het oude hoevenlandschap, dan dragen deze bij aan behoud en accentuering van de dragende structuren (groenstructuur en routes) van het oude hoevenlandschap, en aan de samenhang en de karakteristieke verschillen tussen de landschapselementen: • De erven met erfbeplanting; • Open es(je); beekdal; voormalige heidevelden; • De mate van openheid en kleinschaligheid Marsmansweg 12

Figuur 17 Marsmansweg laag van agrarisch cultuurlandschap – Oude hoevenlandschap (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief De doelen die gesteld zijn bij laag van agrarische cultuurlandschappen verzetten zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling. Met voorliggend plan wordt aansluitend op een bestaand erf ruimte gegeven aan wonen voor huidige en

25

toekomstige generaties. Daarbij is rekening gehouden met versterking van kenmerkende structuren van het landschap: behoud van het open landschap in de omgeving plangebied door de nieuwe kavel langs de Marsmansweg te positioneren aansluitend op het bestaande lint. De erfbeplantingen van dit compacte nieuwe erf en versterking van de boomgaard benadrukken de openheid en kleinschaligheid, kenmerkend voor dit landschap (zie inrichtingsplan, bijlage 1). De ontwikkeling nabij Marsmansweg 12 sluit dan ook aan bij de gebiedskenmerken van de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’ in het Oude Hoevenlandschap. Voorhorsterweg 2

Figuur 18 Voorhorsterweg laag van agrarisch cultuurlandschap – Oude hoevenlandschap (Bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief De doelen die gesteld zijn bij laag van agrarische cultuurlandschappen verzetten zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling. Transformatie van landbouwerven tot burgererven met woon/werkfunctie is een ontwikkeling in dit gebied. In het plangebied wordt 718 m2 landschapsontsierende bebouwing gesloopt. De ontwikkeling aan de Voorhorsterweg 2 sluit aan bij de gebiedskenmerken van ‘Oude hoevenlandschap.’

3.2.3 Omgevingsverordening In de omgevingsverordening is opgenomen dat in de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit, in overeenstemming met de geldende gebiedskenmerken. Deze gebiedskenmerken zijn opgenomen in de Catalogus Gebiedskenmerken. Voor onderliggend initiatief gelden de gebiedskenmerken zoals die in de vorige paragraaf zijn behandeld.

3.2.4 Conclusie provinciaal beleid Geconcludeerd wordt dat voorliggend initiatief in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoorde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid.

26

3.3 Gemeentelijk beleid 3.3.1 Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040 De Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040 is door de gemeenteraad vastgesteld op 26 november 2020. De omgevingsvisie is een strategisch document dat richting geeft aan de ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. In de leefomgeving komen veel functies en belangen bij elkaar die soms op gespannen voet met elkaar staan. Daarnaast spelen er ontwikkelingen in de samenleving die tot problemen of uitdagingen in de leefomgeving leiden. Het is daarom nodig om richting te geven. In de Omgevingsvisie worden gezamenlijk spelregels vastgelegd en wordt richting gegeven aan de opgaven die er liggen. Nederland, en daarmee ook Raalte, is de afgelopen 20 jaar veranderd. De komende 20 jaar zal dit wederom gebeuren. In de gemeente Raalte spelen drie structurele ontwikkelingen waar de energie en aandacht op wordt gericht: 1. Hoe worden vorm en invulling gegeven aan de ontwikkelingen in het buitengebied, zodat het een prettige plek blijft om te wonen, werken, ondernemen en recreëren? 2. Hoe worden bestaande wijken en dorpen leefbaar en aantrekkelijk gehouden? 3. Hoe worden optimale randvoorwaarden voor wonen, werken, ondernemen en recreëren in Raalte gecreëerd? In voorliggend geval is met name ontwikkeling 1 ten aanzien van het buitengebied van belang.

Het buitengebied – kernopgave 1 Het buitengebied is van oudsher de plek voor landbouw. Behalve een productielandschap is het ook een plek waar rust en natuurschoon te vinden is. Dit beeld is, ook in de gemeente Raalte, aan het kantelen door de vele ontwikkelingen die op het landelijke gebied afkomen en deels met elkaar conflicteren. Denk hierbij aan ontwikkelingen in de landbouw (stoppende boeren en vrijkomende agrarische bebouwing), klimaatverandering, de opwekking van duurzame energie en recreatie en toerisme. Raalte als groen en innovatief productielandschap is de ambitie. Deze ambitie vraagt om regie, maar ook samenwerking. Hierbij zijn de volgende vijf ontwikkelingsrichtingen geformuleerd: 1. Er wordt gekozen voor een sterk en afwisselend landschap door het verder te ontwikkelen, te versterken en te behouden wat waardevol is; 2. Er wordt gekozen voor een toekomstbestendige landbouw die meerwaarde oplevert voor de leefomgeving en het landschap door middel van technologie, innovatie en experiment; 3. Kansen om in stedelijk gebied energie duurzaam op te wekken worden gegrepen. Tegelijkertijd is er erkenning dat de opgave te groot is om alleen in stedelijk gebied op te lossen en daardoor voor een groot deel ook een plek in het buitengebied vindt.

Hierbij gaat de strategie uit van een initiatiefrijke samenleving die bouwt op draagvlak, zowel sociaal als financieel, met heldere doelstellingen als kader; 4. Er wordt gekozen voor een vitaal, divers en gemengd buitengebied. Een werk- en productielandschap, waar een balans is met wonen, landschappelijke- en cultuurhistorische kwaliteiten, natuur en recreatie; 5. Er wordt gekozen voor kleinschalige recreatie, die past in het landschap en die aansluit op andere activiteiten in het buitengebied.

27

Toets aan initiatief Het initiatief maakt bebouwing in het buitengebied mogelijk op basis sloop van landschapsontsierende bebouwing (‘Rood voor Rood’ regeling). Dit is passend onder ontwikkelingspunt 4 een vitaal, divers en gemengd buitengebied. Per saldo zal door de sloop van landschapsontsierende bebouwing het bebouwingsoppervlak met onderliggend plan afnemen. Het inrichtingsplan voorziet in een verbetering van de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit, passend onder punt 1. Het initiatief vormt daarnaast geen belemmering voor de bedrijfsvoering van de omliggende agrarische bedrijven. Geconcludeerd wordt dat het initiatief in lijn is met de gemeentelijke Omgevingsvisie.

3.3.2 Erven in beweging De beleidsnota Erven in beweging is op 21 december 2017 vastgesteld door de gemeenteraad van Gemeente Raalte en geactualiseerd in 2018 en 2021. De Rood voor Roodregeling voorziet in het slopen van landschap ontsierende bebouwingen en investering in een goede landschappelijke en architectonische inpassing van de resterende bebouwing. In 2018 heeft een actualisatie van het beleid plaatsgevonden. Als uitbreiding op de bestaande regeling is de beleidsnota ‘Erven in beweging’ opgesteld. Om te voorkomen dat op grote schaal leegstand ontstaat bevat de beleidsnota ‘Erven in beweging’ een aantal aanvullende mogelijkheden/instrumenten om leegstand tegen te gaan. De gemeente Raalte zet hier in op sloop en hergebruik. Enerzijds om de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied te versterken. Anderzijds om een levendig buitengebied te houden waarin gewoond en gewerkt kan worden. Daarbinnen is de ‘Schuur voor Schuurregeling’ opgenomen en is een ‘sloopbank’ opgericht. Uitgangspunt van de regeling blijft dat een initiatief bijdraagt aan een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. In 2021 heeft opnieuw een actualisatie van het beleid plaatsgevonden. Daarbij is het mogelijk gemaakt om maximaal 30% van de sloopmeters uit de gemeente Deventer of Olst-Wijhe in te zetten binnen de gemeente Raalte. Verruiming max.