Toelichting

TOELICHTING BESTEMMINGSPLAN Lierderholthuisweg 26, Lierderholthuis Zonnenbergen 9/ 9a, Heeten

Auteurs: L. Middelkamp Msc. BiedtRuimte Drosteweg 8 8101 NB Raalte Plannummer: 2022-212 Plannaam: Lierderholthuisweg 26 en Zonnenbergen 9/9a Status: Concept bestemmingsplan Datum: April 2023

Inhoud 1 INLEIDING .......................................................................................................................................... 4 1.1 AANLEIDING ....................................................................................................................................... 4 1.2 LIGGING VAN HET PLANGEBIED ........................................................................................................... 4 1.3 GELDEND BESTEMMINGSPLAN ............................................................................................................ 5 1.3.1 BUITENGEBIED RAALTE GECONSOLIDEERD 2020 ............................................................................... 5 1.4 LEESWIJZER ...................................................................................................................................... 6 2 PLANBESCHRIJVING ........................................................................................................................ 7 2.1 HUIDIGE SITUATIE ............................................................................................................................... 7 2.2 TOEKOMSTIGE SITUATIE......................................................................................................................

8 3 BELEIDSKADERS ............................................................................................................................ 10 3.1 RIJKSBELEID .................................................................................................................................... 10 3.1.1 NATIONALE OMGEVINGSVISIE (NOVI).............................................................................................. 10 3.1.2 BESLUIT ALGEMENE REGELS RUIMTELIJKE ORDENING (BARRO) ......................................................... 11 3.1.3 CONCLUSIE RIJKSBELEID................................................................................................................ 11 3.2 PROVINCIAAL BELEID........................................................................................................................ 12 3.2.1 OMGEVINGSVISIE OVERIJSSEL ........................................................................................................ 12 3.2.2 UITVOERINGSMODEL OMGEVINGSVISIE OVERIJSSEL ........................................................................ 12 3.2.3 OMGEVINGSVERORDENING ............................................................................................................. 22 CONCLUSIE ..............................................................................................................................................

22 3.3 GEMEENTELIJK BELEID ..................................................................................................................... 23 3.3.1 OMGEVINGSVISIE HORIZON GEMEENTE RAALTE 2040 ...................................................................... 23 3.3.2 ERVEN IN BEWEGING ...................................................................................................................... 23 3.3.3 LANDSCHAPSONTWIKKELINGSPLAN SALLAND ................................................................................... 24 3.3.4 CONCLUSIE GEMEENTELIJK BELEID ................................................................................................. 26 3.4 CONCLUSIE ...................................................................................................................................... 26 4 TOETS AAN RUIMTELIJKE EN MILIEUKUNDIGE ASPECTEN ...................................................... 27 4.1 ALGEMEEN ...................................................................................................................................... 27 4.2 ARCHEOLOGIE & CULTUURHISTORIE.................................................................................................. 27 4.2.1 ARCHEOLOGIE ...............................................................................................................................

27 4.2.2 CULTUURHISTORIE EN MONUMENTEN .............................................................................................. 29 4.3 FLORA EN FAUNA ............................................................................................................................. 29 4.4 BODEM ............................................................................................................................................ 31 4.5 GELUID ............................................................................................................................................ 31 4.6 WATER ............................................................................................................................................ 33

1

4.7 BEDRIJVEN EN MILIEUZONERING ........................................................................................................ 35 4.8 LUCHTKWALITEIT ............................................................................................................................. 37 4.9 EXTERNE VEILIGHEID ........................................................................................................................ 38 4.10 VERKEER & PARKEREN ................................................................................................................... 39 4.11 MER-BEOORDELING ........................................................................................................................ 40 4.12 CONCLUSIE .................................................................................................................................... 41 5 WIJZE VAN BESTEMMEN ............................................................................................................... 42 5.1 ALGEMEEN ...................................................................................................................................... 42 5.2 OPZET VAN DE REGELS .....................................................................................................................

42 5.2.1 INLEIDENDE REGELS....................................................................................................................... 42 5.2.2 BESTEMMINGSREGELS ................................................................................................................... 42 5.2.3 ALGEMENE REGELS........................................................................................................................ 43 5.2.4 OVERGANGS- EN SLOTREGELS ....................................................................................................... 44 5.3 VERANTWOORDING VAN DE REGELS .................................................................................................. 44 6 MAATSCHAPPELIJKE EN ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ................................................ 45 6.1 6.2 6.3 6.4

ALGEMEEN ...................................................................................................................................... 45 MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID ........................................................................................... 45 ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID .................................................................................................... 45 CONCLUSIE ...................................................................................................................................... 45

7 VOOROVERLEG .............................................................................................................................. 46 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

HET RIJK ......................................................................................................................................... 46 PROVINCIE OVERIJSSEL ................................................................................................................... 46 WATERSCHAP DRENTS OVERIJSSELSE DELTA ................................................................................... 46 INSPRAAK ........................................................................................................................................ 46 ZIENSWIJZEN ................................................................................................................................... 46

BIJLAGEN ............................................................................................................................................. 47 BIJLAGE 1 LANDSCHAPPELIJK INRICHTINGSPLAN ....................................................................................... 47 BIJLAGE 2 QUICKSCAN FLORA & FAUNA................................................................................................... 47 BIJLAGE 3 STIKSTOFBEREKENING ............................................................................................................. 47 BIJLAGE 3A GEBRUIKSFASE AERIUS BEREKENING ................................................................................... 47 BIJLAGE 3B ONTWIKKELFASE AERIUS BEREKENING ................................................................................. 47 BIJLAGE 4 BODEMONDERZOEK ................................................................................................................. 47 BIJLAGE 5 GELUIDSONDERZOEK ............................................................................................................... 47 BIJLAGE 6 WATERTOETS LIERDERHOLTHUISWEG 26 .................................................................................. 47 BIJLAGE 7 WATERTOETS ZONNENBERGEN 9/9A ........................................................................................ 47

2

3

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Aan de Lierderholthuisweg 26 te Lierderholthuis bevindt zich een woning met bijgebouw en tuin. Aan de Zonnenbergen 9-9a in Heeten bevindt zich een varkensbedrijf. Het agrarische bedrijf wordt in de zomer van 2023 beëindigd en hiermee niet meer als zodanig gebruikt. De eigenaar van de opstallen is van plan om deze voormalige agrarische bebouwing te slopen. Deze landschap ontsierende bebouwing heeft in totaal een oppervlakte van 1.217m². De nog te slopen schuren worden ingezet in het kader van de gemeentelijke rood-voor-rood regeling (Beleidsnota Erven in Beweging). Met dit oppervlakte aan sloopmeters kan er aan de Lierderholthuisweg 26 één compensatiekavel gerealiseerd worden. Het realiseren van een compensatiekavel aan de Lierderholthuisweg 26 is binnen de huidige bestemming niet mogelijk. Om het plan planologisch mogelijk te maken is het noodzakelijk om een extra bouwvlak toe te kennen aan het beoogde perceel. Hiervoor is een bestemmingsplanherziening benodigd. Bij deze herziening wordt ook de wijziging van de agrarische bestemming naar de woonbestemming op het adres aan de Zonnenbergen 9-9a meegenomen. Dit bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en voorliggende toelichting. Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plan begrepen gronden weergegeven.

In de regels zijn bepalingen opgenomen om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. De toelichting geeft een duidelijk beeld van het bestemmingsplan en van de daaraan ten grondslag liggende gedachten, maar maakt geen deel uit van het juridisch bindende deel van het bestemmingsplan.

1.2 Ligging van het plangebied Initiatiefnemers zijn eigenaar van het erf, inclusief agrarische grond aan de Lierderholthuisweg 26 te Lierderholthuis. Het plangebied ligt ten zuiden van het dorp Lierderholthuis, aan de Lierderholthuisweg. Verder liggen er in de omgeving van het plangebied vooral woningen en enkele (agrarische) bedrijven.

Lierderholthuis

Figuur 1 & 2 Globale ligging plangebied Lierderholthuisweg 26 (Bron: PDOK-viewer)

4

Het erf aan de Zonnenbergen 9-9a ligt naast het Overijsselsch Kanaal en ten zuidwesten van het dorp Heeten. De afstand tot het dorp is circa 2,5 kilometer. In de omgeving van het plangebied zijn voornamelijk agrarische bedrijven en woningen aanwezig zoals te zien is in figuur 3 en 4.

Heeten

Figuur 3 & 4 Globale ligging plangebied Zonnenbergenweg 9-9a te Heeten (bron: PDOK-viewer).

1.3 Geldend bestemmingsplan 1.3.1 Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020 Het plangebied aan de Lierderholthuisweg 26 ligt binnen de begrenzing van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’. Op basis van dit geldende bestemmingsplan zijn de gronden binnen het plangebied bestemd als ‘Agrarisch’. De voor ‘agrarisch’ aangewezen gronden zijn bestemd voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf.

Figuur 5 Uitsnede verbeelding bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

5

Het plangebied aan de Zonnenbergenweg 9 ligt ook binnen de begrenzing van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’. Op basis van dit geldende bestemmingsplan zijn de gronden binnen het plangebied bestemd als enkelbestemming ‘agrarisch met waarden – landschapswaarden’ en ‘Gebiedsaanduiding reconstructiewetzone – verwevingsgebied’. Daarnaast is er een bouwvlak aanwezig met functie intensieve veehouderij en bij de maatvoering wordt aangegeven dat de maximumaantal wooneenheden 2 betreft.

Figuur 6 Uitsnede verbeelding bestemmingsplan ’buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt verder ingezoomd op de beide plangebieden. Hierbij zal worden ingegaan op de huidige ruimtelijke en functionele kenmerken van beide plangebieden. Hoofdstuk 3 vormt een overzicht van het relevante beleidskader op Rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau. De ruimtelijke-en milieukundige onderzoeken die ten grondslag liggen aan het plan worden in hoofdstuk 4 toegelicht. In hoofdstuk 5 wordt de maatschappelijke en economische haalbaarheid van het plan toegelicht.

6

2 Planbeschrijving 2.1 Huidige situatie Het erf aan de Lierderholthuisweg 26 bestaat uit een woning met bijgebouwen, tuin en een stuk agrarische grond. Het perceel waarop de nieuwe woning is gepland wordt momenteel gebruikt als kleinschalige weide voor enkele pony’s. Het perceel is kadastraal bekend als HNO01-G-1417.

Figuur 7 & 8 Luchtfoto planperceel (bron: Kadastralekaart.com) Het erf aan de Zonnenbergen 9-9a bestaat uit een varkensschuur met daarbij 2 woningen en een aantal bijgebouwen. De varkensschuur en de meest westelijke schuur hebben gezamenlijk een oppervlakte van 1.217m². De agrarische activiteiten worden gestaakt en daarom wil de eigenaar de schuren slopen. De percelen staan kadastraal bekend als RTE00-V-1568, RTE00-V-1569 & RTE00-V-1570 zie figuur 9 & 10.

Figuur 9 &10 Luchtfoto plangebied (bron: Kadastralekaart.com)

7

2.2 Toekomstige situatie Het plan is om aan de Lierderholthuisweg 26 de compensatiewoning met bijgebouw ten noorden van de huidige woning te realiseren, zie figuur 11. Hiermee past de woning in de bestaande lintbebouwing en sluit het aan bij de bebouwde kom van de kern Lierderholthuis, dat ten noorden van plangebied ligt.

Figuur 11 Uitsnede toekomstige situatie plangebied (bron: BiedtRuimte) De compensatiewoning wordt landschappelijk ingepast. In het landschapsplan is er rekening gehouden met de aanwezige kwaliteiten in het gebied, zo blijven de bestaande knotlindes, eiken en kastanje behouden. Ook blijft de bestaande vijver blijft in de nieuwe situatie behouden. Op het perceel worden enkele solitaire (inheemse)bomen toegevoegd. Aan de Zonnenbergen 9/9a is het plan om een deel van de voormalige bedrijfsbebouwing te slopen. De bebouwing die gesloopt worden zijn rood omlijnd in figuur 12.

8

Figuur 12 te slopen voormalige bedrijfbebouwing (bron: PDOK-viewer).

9

3 Beleidskaders In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling beschreven. Het wordt benaderd vanuit het Rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt getoetst aan dit beschreven beleid.

3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is op 11 september 2020 vastgesteld en vervangt de vervallen Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). De NOVI is één van de instrumenten van het nieuwe stelsel voor omgevingsrecht. NOVI biedt een langetermijnperspectief op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050. Met de NOVI benoemt het Rijk nationale belangen, geeft het richting op de vier prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050.

Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair 3. Sterke en gezonde steden en regio’s Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap.

Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verfrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan.

10

De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste regionaal worden gemaakt. Met de NOVI zet de Rijksoverheid een proces in gang waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven vanuit de NOVI is combinaties te maken en win-win situaties te creëren. Soms zijn scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: •

•

•

Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties.

Conclusie In voorliggend geval is sprake van kleinschalige ontwikkelingen waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in dit bestemmingsplan opgenomen ontwikkelingen.

3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) De NOVI bepaalt welke kader stellende uitspraken zodanig zijn geformuleerd dat deze bedoeld zijn om beperkingen te stellen aan de ruimtelijke besluitvormingsmogelijkheden op lokaal niveau. Ten aanzien daarvan is een borging door middel van normstelling, gebaseerd op de Wro, gewenst. Die uitspraken onderscheiden zich in die zin dat van de provincies en de gemeenten wordt gevraagd om de inhoud daarvan te laten doorwerken in de ruimtelijke besluitvorming. Zij zijn dus concreet normstellend bedoeld en worden geacht direct of indirect, d.w.z. door tussenkomst van de provincie, door te werken tot op het niveau van de lokale besluitvorming, zoals de vaststelling van bestemmingsplannen. Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) bevestigt in juridische zin die kader stellende uitspraken. Het Barro is op 30 november 2011 in werking getreden en op 1 oktober 2012 verder aangevuld. Conclusie Door het nationale karakter van het Barro en de kleine schaal van onderhavig plan, is dit voornemen niet direct van nationaal belang. Het Barro bevat geen voor het plan relevante bepalingen.

3.1.3 Conclusie Rijksbeleid Het initiatief is niet in strijd met het rijksbeleid.

11

3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie Overijssel De Omgevingsvisie Overijssel is het integrale provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomst vaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Leidende thema’s voor de Omgevingsvisie zijn: • Duurzaamheid; • Ruimtelijke kwaliteit. Enkele belangrijke beleidskeuzes waarmee de provincie haar ambities wil realiseren zijn: • Door meer aandacht voor herstructurering wordt ingezet op een breed spectrum aan woon-, werk- en mixmilieu ’s; dorpen en steden worden gestimuleerd hun eigen kleur te ontwikkelen; • Investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan; • Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik; deze methode gaat ervan uit dat eerst het gebruik van de ruimte wordt geoptimaliseerd, dan de mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik wordt onderzocht en dan pas de mogelijkheid om het ruimtegebruik uit te breiden, wordt bekeken; • Ruimtelijke plannen ontwikkelen aan de hand van gebiedskenmerken en keuzes voor duurzaamheid.

3.2.2 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de provinciale ambities wordt gebruik gemaakt van het 'Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel'. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Bij een initiatief voor bijvoorbeeld woningbouw, een nieuwe bedrijfslocatie, toeristisch-recreatieve voorzieningen, natuurontwikkeling, et cetera kan aan de hand van deze drie stappen bepaald worden of een initiatief binnen de geschetste visie voor Overijssel mogelijk is, waar het past en hoe het uitgevoerd moet worden.

Figuur 13 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)

12

Dit uitvoeringsmodel is gebaseerd op de volgende drie niveaus: -

Generieke beleidskeuzes Ontwikkelingsperspectieven Gebiedskenmerken

De drie hierboven genoemde begrippen worden hieronder toegelicht. 1. Generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een behoefte aan een bepaalde voorziening. Ook wordt in deze fase de zogenaamde 'SER-ladder' gehanteerd. Deze komt er kort gezegd op neer dat eerst bestaande bebouwing en herstructurering worden benut, voordat er uitbreiding kan plaatsvinden. Andere generieke beleidskeuzes betreffen de reserveringen voor waterveiligheid, randvoorwaarden voor externe veiligheid, grondwaterbeschermingsgebieden, bescherming van de ondergrond (aardkundige en archeologische waarden), landbouwontwikkelingsgebieden voor intensieve veehouderij, begrenzing van Nationale Landschappen, Natura 2000-gebieden, Ecologische Hoofdstructuur en verbindingszones enzovoorts. De generieke beleidskeuzes zijn veelal normstellend. 2. Ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelingsperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving.

Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent door vertaald in de ontwikkelingsperspectieven. 3. Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en lust- en leisurelaag) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag 'hoe' een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. Toets aan initiatief Generieke beleidskeuzes De provinciale beleidskeuzes bepalen onder andere of een initiatief mogelijk is. In de provincie Overijssel is een aantal beleidskeuzes van toepassing op nagenoeg alle thema’s en locaties. Dit zijn de volgende: 1. 2. 3. 4. 5.

Integraliteit Toekomstbestendigheid Concentratiebeleid (Boven)Regionale afstemming Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik

Samen geven deze beleidskeuzes invulling aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking.

13

1. Integraliteit De eis van integraliteit houdt in dat alle belangen die bij een ontwikkeling betrokken zijn, zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen. Met deze wettelijke eis uit het Besluit ruimtelijke ordening wordt verzekerd dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Toets aan initiatief Lierderholthuisweg en Zonnenbergen Ten aanzien van het onderliggende initiatief is een integrale afweging gemaakt waarbij beleid, ruimtelijke kwaliteit, omgeving en behoefte meewegen. Het realiseren van 1 woningbouwkavel en de veranderende bestemming van agrarisch naar wonen sluit aan op de behoefte van de volgende generatie. Bovendien sluit de ontwikkeling aan op de woonbestemmingen van de veelal vrijstaande woningen en de nabijheid van het dorp Lierderholthuis. Daarnaast worden bedrijven in de directe omgeving van zowel de Lierderholthuisweg als de Zonnenbergen niet beperkt door het voorgenomen plan. In het geval van onderliggend initiatief zijn alle omwonenden geïnformeerd over het plan. Hieruit zijn geen bezwaren voortgekomen. Op basis hiervan kan worden geconcludeerd dat er sprake is van integraliteit. 2. Toekomstbestendigheid De eis dat gekozen oplossingen voor maatschappelijke opgaven toekomstbestendig moeten zijn, houdt in dat een initiatief de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te kunnen voorzien niet in gevaar mag brengen.

Initiatieven moeten bijdragen aan een duurzame benadering van ontwikkelingen die voorzien in de behoefte van de huidige generatie, maar die opties openhoudt om ook te voorzien in behoeften van toekomstige generaties. Het gaat dan om een evenwichtige benadering van het welzijn van mensen, economische welvaart en van het beheer van natuurlijke voorraden. Bij toekomstbestendigheid gaat het ook om de effecten van ingrepen op verschillende schaalniveaus (van directe buren tot ver over de grens) en over de vraag of het project over 20 of 30 jaar nog steeds toegevoegde waarde heeft. Toets aan initiatief Lierderholthuisweg en Zonnenbergen Het realiseren van een woningbouwkavel en het wijzigen van de bestemming naar wonen draagt bij aan de toekomstbestendigheid van het plangebied. Aan de Zonnenbergen 9-9a worden vanaf de zomer 2023 de agrarische activiteiten beëindigd en de opstallen niet meer gebruikt. Het slopen van deze opstallen en toevoegen van woning, draagt bij aan de leefbaarheid van het gebied. Daarnaast wordt de nieuwe woning energieneutraal gebouwd. Met het realiseren van dit initiatief krijgt het landelijk gebied een andere invulling, waarbij de leefbaarheid en nabijheid behouden blijven. Hiermee is het plan toekomstbestendig. 3.

Concentratiebeleid Het concentratiebeleid van de provincie Overijssel houdt in dat stedelijke ontwikkelingen (wonen, werken en voorzieningen) zoveel mogelijk geconcentreerd worden in de stedelijke netwerken Twente (Enschede, Hengelo, Almelo, Oldenzaal en Borne), Zwolle-Kampen en Cleantech regio Deventer. Daar mag gebouwd worden voor de (boven)regionale behoefte. De kernen Hardenberg en Steenwijk kunnen bouwen voor de regionale behoefte mits dit past binnen de regionale programmering. Toets aan initiatief Lierderholthuisweg en Zonnenbergen Het betreft geen stedelijke ontwikkeling, het concentratiebeleid is hierop dan niet van toepassing. 4. Bovenregionale afstemming De verplichting tot (boven)regionale afstemming is erop gericht gemeenten gezamenlijk verantwoordelijkheid te laten nemen voor de regionale programmering van woningbouw, werklocaties en stedelijke voorzieningen. Ook wanneer een

14

gemeente alleen voorziet in haar eigen (lokale) behoefte is onderlinge afstemming gewenst, omdat het aanbod in een gemeente aan woningen, werklocaties en voorzieningen onderdeel uitmaakt van een regionale markt. Toets aan initiatief Lierderholthuisweg en Zonnenbergen Het onderliggende initiatief betreft geen stedelijke ontwikkeling, waardoor bovenregionale afstemming niet nodig is. 5. Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik De eis van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik is erop gericht om onnodig nieuw ruimtebeslag – zowel ondergronds als bovengronds – te voorkomen. De provincie wil het onderscheid tussen het bestaande bebouwde gebied en de onbebouwde groene omgeving scherp houden. Toets aan initiatief Onderliggend initiatief voorziet in het toevoegen van 1 woning aan de rand van de kern Lierderholthuis. Hier tegenover wordt er ruim 1.000m² landschapsontsierende bedrijfsbebouwing gesloopt en erfverharding verwijderd aan de Zonnenbergen 9-9a. Hiermee neemt per saldo neemt het aantal vierkante meters aan bebouwing af. Er is sprake van zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik. 2. Ontwikkelperspectieven De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. In onderliggend initiatief zijn de ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving van toepassing.

In figuren 14 en 15 is een uitsnede van de perspectievenkaart behorende bij de Omgevingsvisie opgenomen. De plangebieden zijn op de Ontwikkelingsperspectievenkaart aangemerkt als ‘ontwikkelingsperspectief agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ en het ontwikkelingsperspectief ‘wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’. Lierderholthuisweg 26

Figuur 14 Ontwikkelperspectievenkaart t.h.v. plangebied Lierderholthuisweg 26 ontwikkelingsperspectief ‘agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

15

Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap In dit perspectief is sprake van gebieden waar verdere modernisering en schaalvergroting van de landbouw in combinatie met verduurzaming de ruimte krijgt. Die ruimte kan verdiend worden door te investeren in kwaliteitsvoorwaarden. Onder verduurzaming verstaan we hier: realisatie van de waterkwaliteitsdoelen, gezondheid en welzijn van mens en dier, bijdrage aan de energietransitie, natuuropgaven, klimaatbestendigheid en ketenoptimalisatie, en ontwikkelen met aandacht voor – en waar mogelijk in dialoog met – omwonenden. Agrarische ondernemers staan voor de uitdaging om hun – vaak grote – gebouwen en erven zo vorm te geven dat ze passen bij maat en schaal van het landschap en de ruimtelijke en milieukwaliteit versterken. Initiatieven binnen het ontwikkelingsperspectief 'Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap' mogen de ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw in principe niet beperken en dienen aan te sluiten bij de bestaande bebouwing, weginfrastructuur en openbaar vervoer (ov)-routes. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de landbouw, rekening houdend met specifieke omstandigheden en de grenzen aan de mogelijkheden van het waterbeheer (onder andere door de klimaatverandering).

Relatie met initiatief Lierderholthuisweg 26 Het realiseren van een woningbouwkavel aansluitend op een bestaand erf, past binnen de ambities van het ontwikkelingsperspectief ‘agrarisch ondernemen in het grootschalige landschap’. De nieuwe woning maakt gebruik van de bestaande weginfrastructuur en sluit aan bij de lintbebouwing aan de rand van de kern. Door het toevoegen van de woning worden de omliggende agrarische bedrijven niet beperkt. Hiermee is het plan in overeenstemming met het ontwikkelperspectief ‘agrarisch ondernemen in het grootschalige landschap’ Zonnenbergen 9-9a

Figuur 15 Ontwikkelperspectievenkaart t.h.v. plangebied Zonnenbergen 9-9a ontwikkelingsperspectief ‘wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

16

Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap In het ontwikkelperspectief ‘wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’ is sprake van gebieden die gericht zijn op het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de diverse functies in het buitengebied. Aan de ene kant melkveehouderij, akkerbouw en opwekking van hernieuwbare energie als belangrijke vormen van landgebruik. Aan de andere kant gebruik voor natuur, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid. De ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, maar ook die voor de andere sectoren, willen we in dit ontwikkelingsperspectief nadrukkelijk verbinden met behoud en versterking van cultuurhistorische, natuurlijke en landschapselementen. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de lokaal aanwezige functies, rekening houdend met de klimaatopgave en de kenmerken van het watersysteem. Toets aan initiatief Met onderliggend initiatief wijzigt de bestemming van ‘agrarisch’ naar ‘wonen’. De twee bestaande wooneenheden blijven behouden en de voormalig agrarische bebouwing wordt gesloopt. Binnen het ontwikkelingsperspectief ‘wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’ is de woonfunctie een veelvoorkomende en passende functie. Het initiatief sluit aan bij het bestaande wegennetwerk en beperkt (agrarische) bedrijven in de omgeving niet in de bedrijfsvoering. 3.

Gebiedskenmerken De provincie wil nieuwe ruimtelijke opgaven verbinden met bestaande gebiedskenmerken. De gebiedskenmerken spelen zo een belangrijke rol bij de vraag hoe een initiatief invulling kan krijgen. Onder gebiedskenmerken verstaat de provincie de ruimtelijke kenmerken van een gebied of een gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. De provincie onderscheidt de gebiedskenmerken in vier lagen: 1. de natuurlijke laag 2. de stedelijke laag 3. de laag van de beleving 4. de laag van het agrarisch cultuurlandschap Bij toetsing van het voornemen aan de gebiedskenmerken in vier lagen is van belang dat de locatie een al bestaande locatie betreft. De plangebieden zijn niet gelegen in het stedelijk gebied. Dit betekent dat de 'Stedelijke laag' buiten beschouwing kan blijven. Hierna wordt ingegaan op de relevante 'laag van agrarisch cultuurlandschap', de ‘natuurlijke laag’ en de 'laag van beleving'. Natuurlijke laag De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische (fysische) en biotische factoren en processen.

17

Figuur 16 Lierderholthuisweg 26 natuurlijke laag – dekzandvlakte en ruggen (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

Figuur 17 Zonnenbergen 9 natuurlijke laag – dekzandvlakte en ruggen (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Dekzandvlakte en ruggen Beide plangebieden ligt binnen de gebiedskenmerken van de ‘Dekzandvlakte en ruggen’. Ontstaan na de ijstijden toen, na het verdwijnen van het ijs, in grote delen van Overijssel een reliëfrijk, door de wind gevormd zandlandschap overbleef. De ambitie is de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan door natuurlijkere watersystemen en door beplanting met ”natuurlijke soorten”. En door de strekkingsrichting van het landschap meer zichtbaar te maken. Sturing kan door het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de hoogteverschillen en het watersysteem. Uitgangspunt is daarbij de strekkingsrichting van het landschap.

18

Toets aan initiatief Lierderholthuisweg De gronden in het plangebied zijn hoofdzakelijk in cultuur gebracht voor de landbouw en ingericht als erf. De van oorsprong voorkomende ‘Natuurlijke laag’ is daarom niet of nauwelijks meer aanwezig. Op basis van een landschapsplan (bijlage 1, bij deze toelichting) wordt deze ontwikkeling op een landschappelijk verantwoorde manier in het landschap gepast. De (strekkings)richtingen van het landschap, gevormd door de afwisseling van beekdalen en ruggen is hierbij het uitgangspunt. In het inrichtingsplan van het plangebied zijn inheemse soorten opgenomen als beplanting. Ook wordt de openheid en overgang naar de omliggende gronden benadrukt door het behoud van de doorzichten op het erf. Hierdoor sluit de locatie na uitvoering van het plan goed aan bij de gebiedskenmerken van het omliggende landschap. Toets aan initiatief Zonnenbergen De gronden in het plangebied op de slooplocatie aan de Zonnenbergen 9-9a zijn hoofdzakelijk ingericht als erf. De van oorsprong voorkomende ‘Natuurlijke laag’ is daarom niet of nauwelijks meer aanwezig. Dit plan zal een positieve invloed hebben op het watersysteem aangezien de oppervlakte bebouwing afneemt binnen het bouwvlak. De grond ter plekke van de te slopen schuren aangevuld. Laag van de beleving In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar.

Dit is de laag die gaat over de beleefbaarheid van ruimtelijke kwaliteit, identiteit en tijdsdiepte, van recreatieve gebruiksmogelijkheden die een belangrijke rol spelen bij de waardering van de leefomgeving. De laag van de beleving is de laag van de verbinding en het netwerk; tussen het stedelijke en het landelijke, de cultuur en de natuur, snel en traag, oud en nieuw, tussen nut en schoonheid. De laag van de beleving benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen, maar voegt ook eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis. Zowel het plangebied aan de Lierderholthuisweg 26 als de Zonnenbergen 9-9a vallen binnen het gebiedskenmerk ‘Donkerte’ en ‘IJsselline inundatieveld’, zie figuren 18 en 19.

Figuur 18 Gebiedskenmerk Laag van de beleving t.h.v. plangebied Lierderholthuisweg 26 ‘IJssellinie inundatieveld’ & ‘Donkerte’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

19

Figuur 19 Gebiedskenmerk Laag van de beleving t.h.v. plangebied Zonnenbergen 9-9a ‘IJssellinie inundatieveld’ & ‘Donkerte’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Donkerte Donkerte is een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau terughoudend zijn met verlichting van wegen, bedrijventerreinen e.d. en verkennen waar deze ‘s nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten. Structureel is het vrijwaren van donkere gebieden van verhoging van de dynamiek het perspectief. De ambitie is het rustige en onthaaste karakter te behouden. Bundeling van stedelijke functies en infrastructuur in de ‘lichte’ gebieden. IJssellinie inundatieveld In de gebiedskenmerken is dit gebied één van de bakens in de tijd en geldt een cultuurhistorische ambitie. Het creëren van verbindingen en verbanden tussen bestaande bakens die onderdeel van een groter geheel zijn, maar nu verloren of geïsoleerd in het landschap liggen is een onderdeel van die ambitie. Ook is het mogelijk bakens van deze tijd toe te voegen. Cultuurhistorische waarden dienen behouden te worden door ze bewust in te zetten in gebiedsopgaves.

Toets aan initiatief Lierderholthuisweg De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. In dit plan wordt kunstlicht selectief ingezet, om het rustige en onthaaste karakter in het gebied te behouden. De functie van het gebied als inundatieveld is niet meer waarneembaar. De 'Laag van beleving' verzet zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling. Toets aan initiatief Zonnenbergen De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Ook voor het plangebied aan de Zonnenbergen geldt dat kunstlicht selectief wordt ingezet, om het rustige en onthaaste karakter in het gebied te behouden. De functie van het gebied als inundatieveld is niet meer waarneembaar. De 'Laag van beleving' verzet zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling.

20

Laag van agrarisch cultuurlandschap De laag van het agrarische cultuurlandschap is het resultaat van de wisselwerking tussen verschillen in de natuurlijke ondergrond en de manier waarop gebieden in cultuur werden –en worden –gebracht. Door de eeuwen heen is een geschakeerd patroon van akkers, weiden, hooiland en bebouwing (hoeven, kernen en dorpen) gegroeid. Vanouds kennen de nederzettingen een sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omliggende landschap. Zowel het plangebied aan de Lierderholthuisweg als de Zonnenbergen vallen onder het ‘Oude Hoevenlandschap’.

Figuur 20 Plangebied laag van agrarisch cultuurlandschap – Oude hoevenlandschap (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)

Figuur 21 Plangebied laag van agrarisch cultuurlandschap – Oude hoevenlandschap (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl) Oude hoevenlandschap Kenmerkend voor het oude hoevenlandschap is dat het landschappen zijn met verspreide erven. Het werd ontwikkeld nadat de complexen met de grote essen ‘bezet’ waren en een volgende generatie boeren nieuwe ontwikkelingsruimte

21

zocht. Die vonden ze bij kleine dekzandkopjes die individueel werden ontgonnen. Dit leidde tot een landschap dat dezelfde opbouw kent als het essenlandschap, alleen in een meer kleinschalige, meer individuele en jongere variant. De ambitie is het kleinschalige, afwisselende oude hoevenlandschap vanuit de verspreid liggende erven een ontwikkelingsimpuls te geven. Deze erven bieden veel ruimte voor landbouw, wonen, werken, recreatie, mits er wordt voortgebouwd aan kenmerkende structuren van het landschap: de open esjes, de routes over de erven, de erf-en landschapsbeplantingen. De essen en esjes krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de karakteristieke openheid, de bodemkwaliteit en het reliëf. Als ontwikkelingen plaats vinden in het oude hoevenlandschap, dan dragen deze bij aan behoud en accentuering van de dragende structuren (groenstructuur en routes) van het oude hoevenlandschap, en aan de samenhang en de karakteristieke verschillen tussen de landschapselementen: • de erven met erfbeplanting; • open es(je); beekdal; voormalige heidevelden; • de mate van openheid en kleinschaligheid Toets aan initiatief Lierderholthuisweg Bij het opstellen van het erfinrichtingsplan (bijlage 1) is rekening gehouden met de gebiedskenmerken. Zo worden oorspronkelijke beplanting in de vorm van solitaire bomen weer terug in het plangebied gebracht.

Hiermee ontstaat een wisselwerking tussen een kleinschalig voorerf en landschappelijk een grootschaliger achtererf. Hiermee sluit de ontwikkeling aan de Lierderholthuisweg 26 aan bij de gebiedskenmerken van de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’ en het ‘Oude Hoeven landschap’. Toets aan initiatief Zonnenbergen De doelen die zijn gesteld bij de laag van agrarische cultuurlandschappen verzetten zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling. Transformatie van landbouwerf tot een erf met een woonfunctie is een ontwikkeling welke passend is in dit gebied en binnen dit gebiedskenmerk. Hiermee sluit de ontwikkeling aan de Zonnenbergen 9-9a aan bij de gebiedskenmerken van de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’ en het ‘Oude Hoeven landschap’.

3.2.3 Omgevingsverordening In de omgevingsverordening is opgenomen dat in de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit volgens, in overeenstemming met de geldende gebiedskenmerken. Deze gebiedskenmerken zijn opgenomen in de Catalogus Gebiedskenmerken. Voor onderliggend initiatief gelden de gebiedskenmerken zoals die in de vorige paragraaf zijn behandeld.

Conclusie Geconcludeerd kan worden dat voorliggend initiatief in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoorde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid.

22

3.3 Gemeentelijk beleid 3.3.1 Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040 De omgevingsvisie is een strategisch document. Het geeft richting aan de ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving van de gemeente Raalte. Een belangrijk onderdeel van de omgevingsvisie zijn de kernopgaven. Hierin is een driedeling gemaakt in kerkopgaven voor het buitengebied, toekomstbestendige wijken en dorpen en de identiteit en regio. In voorliggend geval is de kernopgave voor het buitengebied relevant. In de Omgevingsvisie beschrijft de gemeente Raalte haar ambities en ontwikkelrichtingen voor het buitengebied. Het buitengebied is van oudsher de plek voor landbouw. Behalve een productielandschap is het ook een plek waar rust en natuurschoon te vinden is. Dit beeld is, ook in de gemeente Raalte, aan het kantelen door de vele ontwikkelingen die op het landelijke gebied afkomen en deels met elkaar conflicteren. Denk hierbij aan ontwikkelingen in de landbouw (stoppende boeren en VAB), klimaatverandering, de opwekking van duurzame energie en recreatie en toerisme. Raalte als groen en innovatief productielandschap is de ambitie. Deze ambitie vraagt om regie, maar ook samenwerking. Hierbij zijn de volgende vijf ontwikkelingsrichtingen geformuleerd: 1. Er wordt gekozen voor een sterk en afwisselend landschap door het verder te ontwikkelen, te versterken en te behouden wat waardevol is; 2.

Er wordt gekozen voor een toekomstbestendige landbouw die meerwaarde oplevert voor de leefomgeving en het landschap door middel van technologie, innovatie en experiment; 3. Kansen om in stedelijk gebied energie duurzaam op te wekken worden gegrepen. Tegelijkertijd is er erkenning dat de opgave te groot is om alleen in stedelijk gebied op te lossen en daardoor voor een groot deel ook een plek in het buitengebied vindt. Hierbij gaat de strategie uit van een initiatiefrijke samenleving die bouwt op draagvlak, zowel sociaal als financieel, met heldere doelstellingen als kader; 4. Er wordt gekozen voor een vitaal, divers en gemengd buitengebied. Een werk- en productielandschap, waar een balans is met wonen, landschappelijke- en cultuurhistorische kwaliteiten, natuur en recreatie; 5. Er wordt gekozen voor kleinschalige recreatie, die past in het landschap en die aansluit op andere activiteiten in het buitengebied. Toets aan initiatief Het onderliggende plan is in overeenstemming met de ‘Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040’. Door deze ontwikkeling wordt enerzijds circa 1.000² landschap ontsierende agrarische bedrijfsbebouwing aan de Zonnenbergen 99a binnen de gemeente Raalte opgeruimd.

Anderzijds krijgt de locatie aan de Lierderholthuisweg 26 een nieuwe woonfunctie met een duurzaam toekomstperspectief wat bijdraagt aan het economisch vitaal houden en de diversiteit van het landelijk gebied. Hierbij sluit dit plan aan bij de ontwikkelingsrichtingen 1 en 5. De omliggende functies worden door deze ontwikkeling niet aangetast. Geconcludeerd wordt dat het initiatief in lijn is met de gemeentelijke Omgevingsvisie.

3.3.2 Erven in beweging De beleidsnota ‘Erven in beweging 2021’ is op 9 december 2021 vastgesteld door de gemeenteraad van Gemeente Raalte. In de periode van 2012 - 2030 komt er naar verwachting circa 300.000m2 agrarische bebouwing vrij door bedrijfsbeëindiging van agrarische bedrijven. Om op grote schaal leegstand te voorkomen bevat deze beleidsnota een aantal aanvullende mogelijkheden en instrumenten om leegstand tegen te gaan. Er wordt ingezet op sloop en hergebruik. Enerzijds om de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied te versterken, anderzijds om een levendig buitengebied te

23

houden waarin gewoond en gewerkt kan worden. Met de extra mogelijkheden die dit beleid bevat heeft een eigenaar van een erf met leegstaande gebouwen de volgende mogelijkheden: -

Naast een woning bouwen in ruil voor sloop van minimaal 850 m2 (rood voor rood regeling) ook de mogelijkheid om op een andere locatie de compensatiewoning te bouwen in ruil voor sloop van minimaal 1.000 m2; Een (niet-agrarisch) bedrijf starten; Extra (bij)gebouwen bouwen bij een woning of bedrijf in ruil voor sloop van een veelvoud aan gebouwen (schuur voor schuur regeling)

Toets aan initiatief Het initiatief maakt een woningbouwkavel in het buitengebied mogelijk op basis van de Rood voor Rood regeling ‘Erven in Balans’. Voor de Rood voor Rood regeling moet minimaal 1.000 m2 schuren gesloopt worden. Aan de Zonnenbergen 9-9a te Heeten wordt 1.217m2 landschapsontsierende bebouwing gesloopt. Ter compensatie van het slopen wordt er aan de Lierderholthuisweg 26 een compensatiewoning gerealiseerd. Voor deze locatie is een inrichtingsplan opgesteld, deze is opgenomen als bijlage 1 van deze toelichting. Hiermee wordt aangetoond dat met de uitvoering van dit plan wordt voorzien in een passende landschappelijke inpassing en dat de nieuwe woning met bijgebouw aansluit op het bestaande erf. Aan de Zonnenbergen blijven de twee woningen behouden, de oude boerderij (westelijke woning) wordt vervangen door een nieuwbouwwoning.

3.3.3 Landschapsontwikkelingsplan Salland De gemeente Deventer, Raalte en Olst-Wijhe hebben een gezamenlijk Landschapsontwikkelingsplan opgesteld. Het Landschapsontwikkelingsplan vormt de landschappelijke karakteristiek de basis. Nieuwe ontwikkelingen worden ingezet als motoren voor landschapsbehoud, versterking en ontwikkeling. Enkele zaken uit het LOP die van invloed zijn geweest op het ontwerp zijn: • Versterken openheid in zones langs weteringen • Transparante beplanting: knotwilgen • Natuurontwikkeling binnen het rechtlijnige karakter van verkaveling langs de weteringen.

24

Figuur 22 Uitsnede kaart Landschapsontwikkelingsplan Lierderholthuisweg 26 (bron: Landschapsontwikkelingsplan Salland)

Figuur 23 Uitsnede kaart Landschapsontwikkelingsplan Zonnenbergen 9-9a (bron: Landschapsontwikkelingsplan Salland)

25

In het landschapsontwikkelingsplan van de gemeenten is het plangebied aan de Lierderholthuisweg 26 en het plangebied aan de Zonnenbergen 9-9a getypeerd als Weteringenlandschap (zie figuur 22 en 23). De weteringen zijn dragers van de landschapsstructuur. De waterlopen worden ontwikkeld tot brede moeras- en broeklandschappen met ruimte voor water en natte natuur. Het rationele karakter van de gegraven weteringen blijft behouden. De laagtes dienen zoveel mogelijk open te blijven, opgaande beplanting en andere ruimtelijke verdichting (bijvoorbeeld bebouwing) worden in de laagtes niet gestimuleerd. Doorgaande structuren in het weteringenlandschap zoals het Overijssels Kanaal en (doorgaande) wegen passen zich aan de karakteristiek van het landschap aan. Onbeplante wegen blijven onbeplant. Bestaande wegbeplanting blijft behouden en reageert op het landschap door op een andere manier om te gaan met onderbeplanting en de dichtheid van beplanting om zo de openheid te ervaren. De gewenste verschijningsvorm voor beplante wegen is een transparante wegbeplanting, zonder onderbeplanting, met bomen op voldoende onderlinge afstand. Dit wordt nader uitgewerkt in de deeluitwerkingen. Uitzondering op de openheid vormen de nattere bossen van de landgoederen langs de weteringen (bijvoorbeeld Den Alerdinck en de Oostermaet).

Binnen het weteringenlandschap komen op de hogere plekken kleine delen dekzandruggenlandschap voor met enken en het kampen- en hoevenlandschap. Het landschapsbeleid is gericht op het behouden en versterken van de volgende landschappelijke karakteristieken: • Wetering als structuurdrager • Rationeel karakter wetering en rechtlijnige verkaveling haaks op wetering; • Open en nat karakter laagte; • Waterberging ruimtelijk inpassen in dalvormige laagten; • Natte natuurontwikkeling binnen rechtlijnig karakter verkaveling; • Wegen en doorgaande structuren niet beplant, met uitzondering van historische lanen langs wegen. • Beplanting passend in open landschap (knotwilgen, rietoevers, transparante elzensingels); • Enkele kleinschalige ruggen met essen liggen in de laagten. Deze hogere gronden zijn door bebouwing, erfbeplanting en singels meer verdicht en kleinschaliger. Toets aan initiatief Lierderholthuisweg In het landschapsplan is rekening gehouden met de hierboven aangegeven uitgangspunten. Langs de watergang staan enkele knotwilgen, deze blijven in de toekomst behouden. Naast de bestaande beplanting worden er enkele solitaire bomen toegevoegd aan het plangebied, zo wordt de overgang tussen weide en erf versterkt. In bijlage 1 van deze toelichting is het erfinrichtingsplan toegevoegd.

Op basis van dit erfinrichtingsplan kan worden geconcludeerd dat het plan in overeenstemming is met het landschapsontwikkelingsplan. Toets aan initiatief Zonnenbergen Binnen het plangebied aan de Zonnenbergen wordt voormalige agrarische bebouwing gesloopt.

3.3.4 Conclusie gemeentelijk beleid Het plan is niet in strijd met gemeentelijk beleid.

3.4 Conclusie Voor onderliggend initiatief is met name het provinciale en het gemeentelijke beleid ten aanzien van bebouwing in het buitengebied van belang. In de voorgaande paragrafen is aangetoond dat onderliggend initiatief in lijn is met dit ruimtelijke beleid.

26

4 Toets aan ruimtelijke en milieukundige aspecten 4.1 Algemeen Artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening bepaalt dat moet worden ingegaan op de uitvoerbaarheid van het plan. In dat kader dient te kunnen worden aangetoond dat de herziening van het bestemmingsplan niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. Daarbij wordt onder meer het toekomstige gebruik afgezet tegen ruimtelijke en milieukundige omstandigheden ter plaatse en in de omgeving. In het volgende hoofdstuk vindt deze toets plaats voor aspecten die voor onderliggend initiatief relevant zijn.

4.2

Archeologie & cultuurhistorie

4.2.1 Archeologie Beleidskader In de Erfgoedwet stellen Rijk en provincie dat in het ruimtelijk beleid zorgvuldig met het archeologische erfgoed moet worden omgegaan. Voor gebieden waar archeologische waarden voorkomen of waar reële verwachtingen bestaan dat ter plaatse archeologische waarden aanwezig zijn, dient voorafgaand aan bodemingrepen archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. De uitkomsten van het archeologisch onderzoek dienen vervolgens volwaardig in de belangenafweging te worden betrokken. De gemeenteraad van Raalte heeft in april 2010 de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart met bijbehorend beleid vastgesteld. Bij de keuze voor het archeologisch beleid heeft de gemeente Raalte niet alleen rekening gehouden met de wettelijke verplichting om archeologie op te nemen in het ruimtelijk ordeningsproces, maar ook met de belangen van de inwoners. De archeologische verwachtingskaart maakt voor het grondgebied van de gemeente Raalte duidelijk waar zich (mogelijke) archeologische resten kunnen bevinden (zie figuur 24 & 25). De kaart is hiervoor opgedeeld in drie zones: 1. Hoge archeologische verwachting; 2. Middelhoge archeologische verwachting; 3. Lage archeologische verwachting Analyse Lierderholthuisweg Op de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart is te zien dat het plangebied is gelegen in een gebied met een lage archeologische verwachtingswaarde.

In het bestemmingsplan heeft het plangebied ook geen dubbelbestemming omtrent de archeologische verwachtingswaarde. Hierdoor kan een archeologisch onderzoek voor de Lierderholthuisweg 26 achterwege blijven.

27

Figuur 24 Archeologische verwachtingskaart gemeente Raalte, plangebied is aangegeven met een ster. (Bron: archeologische verwachtingskaart Raalte) Zonnenbergen Op de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart is te zien dat het plangebied is gelegen in een gebied met een lage archeologische verwachtingswaarde. In het bestemmingsplan heeft het plangebied ook geen dubbelbestemming omtrent de archeologische verwachtingswaarde. Hierdoor kan een archeologisch onderzoek voor de Zonnenbergen 9-9a achterwege blijven.

Figuur 25 Archeologische verwachtingskaart gemeente Raalte, plangebied is aangegeven met een ster. (Bron: archeologische verwachtingskaart Raalte)

28

4.2.2 Cultuurhistorie en monumenten Beleidskader Onder cultuurhistorische waarden worden alle structuren, elementen en gebieden bedoeld die cultuurhistorisch van belang zijn. Zij vertellen iets over de ontstaansgeschiedenis van het Nederlandse cultuurlandschap. Vaak is er een sterke relatie tussen aardkundige aspecten en cultuurhistorische aspecten. De bescherming van cultuurhistorische elementen is vastgelegd in de Erfgoedwet. Deze wet is vooral gericht op het behouden van historische elementen voor latere generaties. Op grond van de wet Modernisering Monumentenzorg (de MoMo), die per 1 januari 2012 van kracht is geworden, moet een goede ruimtelijke onderbouwing een beschrijving bevatten van de wijze waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten monumenten rekening is gehouden. Analyse Er bevinden zich, op basis van de monumentenlijst van Raalte, in het plangebied geen rijks- of gemeentelijke monumenten. In de beide plangebieden of in de directe nabijheid van deze plangebieden is er geen sprake van bijzondere cultuurhistorische waarden die door deze ontwikkeling mogelijk negatief kunnen worden beïnvloed. Gesteld wordt dat het aspect cultuurhistorie geen belemmering vormt voor dit plan. Conclusie Onderliggend initiatief is op basis van de aspecten archeologie en cultuurhistorie uitvoerbaar.

4.3 Flora en fauna Beleidskader In ruimtelijke plannen moet worden aangetoond hoe de ontwikkelingen die hierin mogelijk worden gemaakt zich verhouden met de wet- en regelgeving op het gebied van gebieds- en soortenbescherming. Sinds 1 januari 2017 is de bescherming van gebieden, soorten en houtopstanden geregeld in de Wet natuurbescherming. Op het gebied van gebiedsbescherming regelt de wet de bescherming van zes verschillende soorten natuurgebieden: het natuurnetwerk Nederland, bijzondere provinciale natuurgebieden, bijzondere provinciale landschappen, nationale parken, bijzondere nationale natuurgebieden en Natura 2000-gebieden. Bij activiteiten of ontwikkelingen die kunnen leiden tot negatieve effecten op instandhoudingsdoelen voor een van deze gebieden moet een vergunning worden aangevraagd. Analyse Lierderholthuisweg Voorafgaand aan de herziening van het bestemmingsplan dient te worden onderzocht of binnen en in de nabijheid van het plangebied beschermde plant- en diersoorten en/of natuurgebieden aanwezig zijn en of deze worden aangetast. Deze eerste stap om de aanwezigheid van beschermde soorten en/of gebieden te bepalen, is het uitvoeren van een QuickScan flora en fauna. De QuickScan voor onderliggend initiatief is uitgevoerd op 20 januari 2023 en als bijlage 2 opgenomen.