Raadsvoorstel en -besluit Subsidieverordening Gecertificeerde Instellingen 24112022

Hij moet daarbij in staat zijn in praktijk gestalte te geven aan een methodische integratie van methoden jeugdbescherming en jeugdreclassering; - de problematiek van de jeugdigen waarbij sprake is van samenloop is vaak complex. De meeste jongeren met zowel een civiele als een justitiële maatregel hebben een gedragsstoornis. In aanvulling op de problemen van de jeugdige zelf zijn er doorgaans ook in het gezin ernstige opvoedingstekorten en relatieproblemen.

LET-jb Doel Veilige uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregel in geval sprake is van ernstig grensoverschrijdend gedrag door ouder(s) waarbij er risico bestaat voor de veiligheid van de jeugdigen en/of de jeugdbeschermer. In deze gezinnen is sprake van extreem agressief gedrag, heftige psychiatrische problematiek en/of criminele activiteiten. De kinderbeschermingsmaatregel wordt in bijzondere gevallen uitgevoerd door een jeugdbeschermer van landelijk expertiseteam (LET). Dit is een samenwerkingsverband van alle GI’s. In twee gevallen kan het LET worden ingeschakeld: 1. Het is duidelijk dat de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregel door de GI niet langer verantwoord is; 2. Het is te verwachten dat de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregel leidt tot een situatie waarbij sprake is van fysiek geweld of ernstige dreiging daarvan, van de jeugdbeschermer.

27

Naast de overname kan het LET-jb ook door de GI gevraagd worden om consultatie, advies en voorlichting. Deze inzet valt niet onder deze maatregel, maar wordt in voorkomende gevallen apart gedeclareerd. Beoogd resultaat Het doel is om de dreigende situatie te beheersen, waar mogelijk te de-escaleren en te stoppen zodat de hulpverlening aan de jeugdige kan worden gestart. Indien dit slaagt en de situatie normaliseert, kan de maatregel worden uitgevoerd door de door de rechter benoemde GI. Productspecifieke eisen - de door de rechter benoemde GI blijft eindverantwoordelijk. Het LET maakt gebruik van de ondersteunende diensten van de benoemde GI; - de LET-medewerkers werken onder een alias. Zij zijn alleen te bereiken via een mobiel telefoonnummer, een mailadres en een postbusnummer; - de LET-medewerkers voeren de maatregel uit in koppels en hebben een lagere caseload; - het LET werkt voor alle GI’s; - het LET is 24/7 bereikbaar. Zie voor meer informatie ook: https://vng.nl/nieuws/factsheet-landelijk-expertise-team-jeugdbeschermingupdate Normering en bedrag 2,7x 1e jaars OTS tarief = inzet LET. Consultatie vanuit LET: GI ontvangt voor deze inzet een aparte factuur. De GI zet deze één op één door naar de betreffende gemeente.

STP (Scholing- en Trainingsprogramma) Algemene beschrijving Het Scholings- en Trainingsprogramma (STP) is een maatregel voor jeugdigen die kan worden ingezet bij de terugkeer van een jeugdige uit een justitiële jeugdinrichting (JJI) naar de maatschappij. Om de reintegratie goed te laten verlopen krijgt de jeugdige tijdens het laatste deel van de straf begeleiding buiten de JJI. De jeugdige gaat op proefverlof en verblijft tijdens een STP vaak bij de ouder(s) of verzorger(s) of woont (onder begeleiding) op kamers. De jeugdreclassering houdt toezicht op de jeugdige. De JJI maakt samen met de jeugdreclassering en eventueel andere organisaties een programma dat de jeugdige gaat volgen tijdens STP. De jeugdige moet minimaal 26 uur per week besteden aan activiteiten op het gebied van wonen, werk, school of vrijetijdsbesteding. In het programma zijn ook voorwaarden opgenomen waar de jeugdige zich aan moet houden. Bij een STP houdt de (jeugd)reclassering toezicht op de jeugdige, maar de JJI blijft wel verantwoordelijk. Als de jeugdige zich niet houdt aan de voorwaarden van STP, dan kan de directeur van de JJI de voorwaarden wijzigen of aanvullen. Bij een ernstige overtreding van de voorwaarden kan de jeugdige worden teruggeplaatst naar de JJI. Een onttrekking of een ongeoorloofde afwezigheid kan gevolgen hebben voor een volgend verlof.

28

Doelgroep Jeugdigen van 12 tot 23 jaar: - die tenminste 2/3 van de opgelegde definitieve vrijheidsstraf hebben ondergaan; - van wie het strafrestant tenminste drie maanden bedraagt; en - die tijdens verloven hebben laten zien de verantwoordelijkheid en vrijheid aan te kunnen. Doel Het goed laten verlopen van de re-integratie en resocialisatie in de maatschappij. De jeugdige leert door het verlof en het STP om te gaan met vrijheden en verantwoordelijkheden. Beoogd resultaat Het samen met de Justitiële Jeugd Instelling, jeugdige en diens ouder(s)/opvoeder(s) en/of netwerk maken van een plan dat alle levensgebieden omvat, gericht op het opheffen, dan wel verminderen van de kans op recidive en het bewerkstelligen van optimale terugkeer in de maatschappij. Productspecifieke eisen - minimaal 26 uur per week is de jeugdige bezig met opleiding, training of een werkervaringsplaats; - de jeugdreclassering houdt toezicht en controleert of de jeugdige zich aan de voorwaarden houdt; - de maatregel richt zich op de jeugdige. Duur STP duurt 3 maanden en kan eventueel eenmaal verlengd worden met drie maanden.

Instemmingsverklaring Algemene beschrijving Sommige jeugdigen hebben zulke ernstige opgroei- of opvoedproblemen dat ze een gevaar vormen voor zichzelf of voor anderen. Deze jeugdigen kunnen in een afgesloten omgeving de juiste hulp krijgen. Zo wordt voorkomen dat de jeugdige zich aan de behandeling kan onttrekken, of dat anderen de zorg in de weg staan. Een gesloten plaatsing omvat een gedwongen opname, gesloten verblijf en gedwongen behandeling en is dan ook een zeer ingrijpende maatregel voor de jeugdige. Hiervoor dienen voldoende plaatsen beschikbaar te zijn. Bij voorkeur kleine groepen, met op maat behandeling. Jeugdigen horen niet na drie maanden overgeplaatst te worden, maar voldoende zorg en begeleiding te ontvangen. Op grond van nationale en internationale regelgeving dient de mogelijkheid tot het ontnemen of beperken van iemands vrijheid zijn vastgelegd bij of krachtens een wet. In hoofdstuk 6 Jeugdwet is bepaald aan welke voorwaarden moet zijn voldaan om een jeugdige gesloten te mogen plaatsen. Of aan deze voorwaarden is voldaan wordt getoetst door de kinderrechter. Eén van de voorwaarden is dat er een zogenaamde instemmingsverklaring door een gekwalificeerde gedragswetenschapper is afgegeven. In artikel 2 van de Regeling Jeugdwet is bepaald wie een gekwalificeerde gedragswetenschapper kan zijn.

De gekwalificeerde gedragswetenschapper beoordeelt op basis van onderzoek, bestaande uit dossieronderzoek en een recent gesprek(sonderzoek) met de jeugdige, of een gesloten plaatsing noodzakelijk is en of hij/zij kan instemmen met het verzoek voor een gesloten plaatsing. De GI stuurt het verzoek om een gesloten plaatsing samen met de instemmingsverklaring aan de rechtbank toe. Er kan ook voor gekozen worden om vanuit het

29

vrijwillig kader/de lokale toegang van de gemeente een gesloten jeugdhulp plaatsing aan te vragen. Hiervoor kan dit product onder de noemer ‘Consultatie’ worden ingezet. Hierbij kan de GI geen garanties doen t.a.v. beschikbaarheid.

Doel Een instemmingsverklaring van een gekwalificeerde gedragswetenschapper is één van de wettelijke vereisten voor een gesloten plaatsing. Met de instemmingsverklaring vindt een extra toets naar de noodzakelijkheid van de gesloten plaatsing plaats. Beoogd resultaat Een voor de jeugdige die gesloten geplaatst wordt met rechtswaarborgen omklede procedure. De gekwalificeerde gedragswetenschapper beoordeelt of de gesloten plaatsing noodzakelijk is en geeft, indien hij/zij oordeelt dat de noodzaak aanwezig is, een instemmingsverklaring af. Indien de gekwalificeerd gedragswetenschapper oordeelt dat er geen noodzaak voor de gesloten plaatsing is, geeft deze zijn instemming niet. Dit oordeel wordt gemotiveerd vastgelegd in de verklaring.

Productspecifieke eisen - inzet door een op grond van artikel 2 Regeling Jeugdwet gekwalificeerde gedragsdeskundige/ gedragswetenschapper/psychiater; - het onderzoek van de gedragswetenschapper bestaat uit het doen van dossieronderzoek, een gesprek voeren met de jeugdige en het eventueel opstellen van een instemmingsverklaring; - het product wordt alleen ingezet als de gecertificeerde instelling de kinderrechter verzoekt om een machtiging gesloten plaatsing jeugdhulp van een jeugdige of verlenging van een al eerder afgegeven machtiging gesloten plaatsing jeugdhulp; - de instemmingsverklaring kan uitgevoerd worden door een externe gedragsdeskundige of psychiater. Deze handelt de kosten af met de GI. De GI declareert de inzet eenmalig via dit product; - de GI kan voor zowel ondertoezichtstelling- als voogdijpupillen een verzoek gesloten plaatsing jeugdhulp indienen. Duur De instemmingsverklaring is maximaal vier weken geldig.

Consultatie Algemene beschrijving Er zijn situaties denkbaar waarbij de GI om welke reden dan ook betrokken is terwijl dit niet te vatten is in een ‘product’. Dit kan bijvoorbeeld de situatie zijn waarbij de GI langer vrijwillig en met instemming van het lokale team betrokken blijft bij een jeugdige. Dit kan ook zijn na zijn/haar 18e verjaardag. Deze situatie doet zich zelden voor en kan daarom worden geschaard onder ‘Consultatie’. Dit zelfde geldt in de situaties waarbij het lokale

30

team behoefte heeft aan vroegtijdige inzet van expertise van jeugdbeschermers van de GI in het lokale veld. Eveneens kan hier de Instemmingsverklaring in het vrijwillig kader onder vallen. Declaratie en bedrag De betreffende gemeente geeft het aantal uren per week/maand/jaar/periode aan, evenals de duur van de betrokkenheid. Afrekening vindt plaats op basis van het daadwerkelijk aantal gemaakte uren, tegen vergoeding van het vastgestelde uurtarief van € 127,19 per uur (incl. of excl. BTW en reiskosten?). Er wordt maandelijks afgerekend.

FORZA Algemene beschrijving Aanpak Schoolverzuim FORZA is een door een jeugdbeschermer uit te voeren begeleidingsvorm waarin vroegtijdige interventies bij schoolverzuim worden gepleegd. De jeugdbeschermer brengt oorzaken in het verzuim in kaart en pakt deze aan. Jeugdigen in de leeftijd van 12 tot 18 jaar die de status van signaalverzuimer hebben bereikt en dus ongeveer 16 uur per maand verzuimen. Het aanspreken van de jeugdige zelf en zijn/haar ouder(s) op het verzuim heeft onvoldoende effect en ouder(s) zijn onvoldoende betrokken bij school. Daarnaast bestaat de indruk dat er op verschillende leefgebieden problemen zijn en is er sprake van weinig zichtbare motivatie. Doel Het hoofddoel is dat de jeugdige zo snel als mogelijk weer naar school gaat. Hiermee kan langdurige hulp in een gedwongen kader voorkomen worden. Beoogd resultaat De aanpak is systeemgericht en er wordt gehandeld vanuit de VERVE-gedachte. De jeugdbeschermer organiseert in een vroeg stadium van de zorg een schoolberaad. De jeugdbeschermer heeft een intensieve samenwerking met iedereen die een bijdrage kan leveren aan het stoppen van het schoolverzuim. De jeugdbeschermer oefent de (sociale) vaardigheden met de jeugdige.

De jeugdbeschermer stelt samen met de jeugdige en ouder(s) een terugvalpreventieplan op, waarbij uitgangspunt is dat de jeugdige en ouder(s) na inzet van FORZA verder kunnen met reguliere begeleiding vanuit school. Indien het verzuim niet is gestopt of vermeerderd of ouder(s) en/of jeugdige niet meewerken, kan de leerplichtambtenaar een proces-verbaal opmaken en wordt de aanpak verder in een strafrechtelijk kader voortgezet via het Openbaar Ministerie. Productspecifieke eisen - de GI werkt met de norm van verantwoorde werktoedeling, zie toelichting in de Jeugdwet. De jeugdreclasserings- of jeugdbeschermingsmaatregel wordt uitgevoerd door of onder verantwoordelijkheid van een SKJ- of BIG-geregistreerde jeugdprofessional. Een GI voldoet aan de Regeling normenkader jeugdbescherming en –reclassering;

31

-

duurt maximaal drie maanden; kan alleen in worden gezet als het lokale team hier toestemming voor heeft gegeven.

BASTA Algemene beschrijving BASTA richt zich op jeugdigen vanaf 12 jaar die in het criminele circuit dreigen te belanden. Zij hebben in korte tijd meerdere keren delict(gerelateerd) gedrag laten zien. Er is sprake van problemen op twee of drie leefgebieden. Deze jeugdigen zijn gevoelig voor negatieve invloeden. Met de begeleiding vanuit BASTA leren zij zelf keuzes maken en inzicht te krijgen in oorzaak en gevolg. De oorzaken waardoor de jeugdige delict(gerelateerd) gedrag laat zien is persoonlijk. De gevolgen zijn echter vaak hetzelfde, namelijk (jeugd)criminaliteit. De BASTA-begeleider is deskundig in het signaleren van delict(gerelateerd) gedrag. Hierdoor kunnen zij snel en effectief handelen. De BASTA-begeleider richt zich op de jeugdige en zijn/haar persoonlijke oorzaken om hiermee (verdere) negatieve gevolgen te voorkomen. Hierbij zijn er korte lijnen tussen het lokale team, politie en de BASTA-begeleider. Het lokale team kan, in overleg met de politie, een jeugdige aanmelden. Doel BASTA is een vroegtijdige aanpak met als doel het delict gedrag te laten afnemen en een positieve ontwikkeling te bevorderen. Hiermee kan langdurige hulp in een gedwongen kader worden voorkomen. Beoogd resultaat De aanpak is systeemgericht en er wordt gehandeld vanuit de SAVE-gedachte. De BASTA-begeleider heeft intensief contact met de jeugdige.

Daarnaast is er contact met ouder(s)/verzorger(s), school en politie om zo het delict(gerelateerde) gedrag te stoppen. De BASTA-begeleider oefent de (sociale) vaardigheden met de jeugdige. Binnen vijf werkdagen wordt een BASTA-begeleider gekoppeld aan de jeugdige voor de duur van het traject. Met een duidelijk plan van aanpak (gedragen koers) wordt gewerkt aan: - assertiviteit & weerbaarheid; - verbeteren van sociale vaardigheden; - aangaan en onderhouden van positieve relaties. De jeugdige werkt aan praktische en realistische doelen. Hierdoor ervaart hij/zij succes en groeit de motivatie om door te zetten. Aan het einde van het BASTA-traject is de jeugdige in staat om verder te werken aan een positieve toekomst voor zichzelf. Mislukt het BASTA-traject, dan gaat de zaak terug naar de politie. Productspecifieke eisen - de GI werkt met de norm van verantwoorde werktoedeling, zie toelichting in de Jeugdwet. De jeugdreclasserings- of jeugdbeschermingsmaatregel wordt uitgevoerd door of onder verantwoordelijkheid van een SKJ- of BIG-geregistreerde jeugdprofessional. Een GI voldoet aan de Regeling normenkader jeugdbescherming en –reclassering;

32

-

BASTA duurt maximaal drie maanden, met de mogelijkheid tot verlenging van maximaal drie maanden; jongeren zijn in beeld bij de politie. Het delict(gerelateerde) gedrag valt onder discretionaire bevoegdheid van de politie; kan alleen in worden gezet als het lokale team hier toestemming voor heeft gegeven.

Veilige Start Moet nog worden aangeleverd door WSS. Algemene beschrijving Veilige Start is een vrijwillig traject van uiterlijk negen maanden, waarbij de aanstaande ouder(s) maximale kansen krijgen om voor hun kindje te kunnen zorgen en bij hun kind te zijn, en het kind krijgt maximale kans om zich te hechten aan moeder, vader en familie. Dit betekent dat er altijd eerlijk met de aanstaande ouders en hun netwerk wordt gesproken over de zorgen, maar ook wat er goed gaat. Er worden gedetailleerde afspraken gemaakt over het wat, hoe, wie en wanneer en vastgelegd in een plan. Veilige Start is gebaseerd op de oplossingsgerichte en systeemversterkende werkwijze "Signs of Safety" (Turnell, 2017). Er wordt tijdens het traject ook structureel gebruik gemaakt van de hulpmiddelen die vanuit Signs of Safety worden gehanteerd, zoals een concreet en gedetailleerd veiligheidsplan, een Woord en Beeld-versie van het Veiligheidsplan en een Woord en Beeld-verhaal voor het kind. De Veilige Start medewerker werkt gedurende het gehele traject intensief samen met de moeder, haar partner, het netwerk en de betrokken professionals. Doel Het doel van Veilige Start is: samen met het gezin, mensen uit het netwerk, en betrokken professionals zorgen voor een veilige en gezamenlijke start van kind én moeder tijdens de zwangerschap, de bevalling en in de eerste zes maanden na de geboorte.

Daarbij staat de veiligheid van het (ongeboren) kind altijd op de allereerste plaats. Het is gericht om het kind zo dicht mogelijk bij de biologische ouder(s) op te laten groeien, het liefst bij hen, maar anders of in het netwerk (netwerkpleeggezin) of buiten het netwerk (pleegzorg). Er worden veiligheidsafspraken gemaakt om te komen tot een veilige situatie van het kind. Hiervoor worden de middelen gebruikt die staan bij punt 4. Aard en omvang activiteiten. Dit zijn de uitgangspunten van waaruit Veilige Start samenwerkt met de aanstaande ouders en de mensen om hen heen: a. Een Veilige Start voor de baby is ons doel b. Samenwerking staat voorop c. We werken met een goed plan waarin concrete, gedetailleerde afspraken vermeld zijn Daarnaast: Wat is er nodig om te zorgen dat de baby veilig is in de buik, tijdens de zwangerschap Wat is er nodig voor de bevalling om te zorgen dat de bevalling zo veilig mogelijk loopt Wat is er nodig voor na de geboorte, waarin staat hoe de zorg voor de baby en de moeder goed is geregeld en wie het gezin blijven ondersteunen. Er staat ook in wat er gebeurt als het toch niet veilig is voor de baby 33

Samen wordt het plan uitgevoerd. Doelgroep We richten ons in het bijzonder op ongeboren baby’s in kwetsbare zwangerschappen. Van kwetsbare zwangerschap is sprake bij risicovol ouderschap of wanneer dit dreigt, ofwel ‘… ouderschap waarbij ouders hun nog niet geboren kind verwaarlozen, mishandelen en/of ernstige schade dreigen toe te brengen.’ Het gaat dus om hoog risico zwangere vrouwen. Het hoge risico wordt gevormd door een combinatie van de volgende zaken: meervoudige, complexe en vaak langdurige problemen, bijvoorbeeld een (licht) verstandelijke beperking; verslaving; psychische of psychiatrische problematiek; moeder is zelf slachtoffer geweest van mishandeling of seksueel geweld, loverboy-problematiek of prostitutie; tienerzwangerschap; relationele problemen (o.a. huiselijk geweld); financiële problemen; huisvestingsproblemen. Daarnaast is er bij de vrouwen vaak sprake van een ambivalente of afwerende houding ten aanzien van de hulpverlening. Dit betreft ongeveer 0.5% van de zwangeren. Duur Veilige Start is een aanbod dat is gericht op de nog ongeboren baby en zijn of haar ouders. Het is een vrijwillig traject van gemiddeld 9 maanden, dat zo vroeg mogelijk in de zwangerschap start, tot maximaal 6 maanden na de geboorte.

Hoe eerder Veilige Start kan starten, hoe meer de ingezette uren van de jeugdzorgwerker en gedragswetenschapper vanuit het team Veilige Start verspreid worden over deze 9 maanden. Mocht onverhoopt de begeleiding pas vlak voor de geboorte starten zullen de uren ingezet worden in de kortere tijd, waardoor de intensiteit verhoogd wordt en de inzet van de uren gegarandeerd zijn. Contra-indicaties/nadere toelichting Het betreft preventieve begeleiding zonder maatregel vanuit de Jeugdbescherming. Gezien de doelgroep en de risico’s voor het kind is Veilige Start een vorm van ‘drang’ of ‘bemoeizorg’. De hulpverlening wordt ingezet vanwege ernstige zorgen vanuit de omgeving en professionals over de veiligheid van kind en moeder. De hulp is vasthoudend en niet vrijblijvend. De Veilige Start medewerker werkt intensief samen met alle professionals die betrokken zijn bij de (aanstaande) ouders, zoals Veilig Thuis, zorgaanbieders, POP-poli, Raad voor de Kinderbescherming, Kraamzorg, JGZ en wijkteams. Er wordt een kernteam gevormd met alle betrokkenen rondom het gezin.

34