Raadsinformatienotitie meicirculaire 2023

INFORMATIENOTITIE RAAD Onderwerp

Resultaat algemene uitkering meicirculaire 2023

Zaaknummer

38510-2023

B&W vergadering

18 juli 2023

Portefeuillehouder

Dhr. A.H. (Alexander) Kreule

Behandelend ambtenaar

Chris ten Have telefoon 06-22991121: , e-mail: chris.ten.have@raalte.nl

Kennis te nemen van Het resultaat van de meicirculaire 2023

Inleiding De meicirculaire informeert gemeenten over de stand van het gemeentefonds, de grootste inkomstenbron van de gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar van het Rijk de informatie over het gemeentefonds: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. In deze informatienotitie informeren wij u over het resultaat van de algemene uitkering voor de jaren 2023-2027. De algemene uitkering is de grootste component in het gemeentefonds.

Kernboodschap Extra middelen rijk onvoldoende om hogere kosten door loon-en prijsontwikkeling aan kostenzijde op te vangen De algemene uitkering Tot en met 2025 geldt voor de groei van het gemeentefonds de methodiek dat wanneer de rijksuitgaven stijgen, het gemeentefonds evenredig meegroeit. Dit wordt het accres genoemd. Omgekeerd geldt hetzelfde: dalen de rijksuitgaven, dan daalt het gemeentefonds evenredig mee. Dit noemen we de trap-op-trap-af systematiek. Hierbij is het goed te vermelden dat het Rijk en de VNG in juni 2022 een akkoord hebben bereikt over het bevriezen van het volume-acres voor de jaren 2022-2025. Dit om de stabiliteit van het geraamde acres voor de komende jaren te verbeteren. Het accres gedurende de periode 2022-2025 wordt wel blijvend gecorrigeerd met de actuele ramingen door het Centraal Planbureau van de ontwikkeling van de lonen en prijzen (het LPO-deel). Vanaf 2026 zal het gemeentefonds niet langer via de huidige normeringssytematiek berekend worden. We zien een forste terugloop van beschikbare middelen vanaf het begrotingsjaar 2026. Daarom wordt 2026 in gemeenteland ‘het ravijn jaar’ genoemd. Gemeenten maken zich hierover grote zorgen. Er worden nog nadere gesprekken gevoerd tussen Rijk en VNG.

De belangrijkste punten uit de meicirculaire 2023 zijn: • Meer rijksmiddelen door positieve bijstelling loon-en prijsontwikkeling. Deze extra middelen zijn echter onvoldoende om de loon-en prijsstijging aan de kostenzijde te dekken. • Er is landelijk vanaf 2026 € 1 miljard extra beschikbaar gesteld vooruitlopend op de nieuwe bekostigingssystematiek van het gemeentefonds. Ondanks deze toevoeging is er nog altijd een terugval van circa € 2,7 miljard aan rijksmiddelen aan gemeenten vanaf ‘ravijnjaar’ 2026. • Vanaf 2027 wordt de volume-acres geïndexeerd op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product • Extra middelen jeugd voor de jaren 2024 en 2025 ter compensatie van de tekorten jeugdzorg. In bijlage 1 vind je een uitgebreidere toelichting op de belangrijkste punten uit de meicirculaire. Wat betekent dit voor Raalte In onderstaand overzicht is het resultaat van de algemene uitkering voor de jaren 2023 – 2027 voor de gemeente Raalte weergegeven. Daarnaast is het totaal van de op te nemen onttrekkingen (stelposten) weergegeven. Resultaat algemene uitkering 2023-2027 (Bedragen in €/ afgerond op 1.000) Algemene uitkering meicirculaire 2023 Algemene uitkering meicirculaire 2022

2023 2024 2025 2026 2027 70.309.000 73.850.000 73.829.000 67.179.000 66.411.000 68.351.000 67.242.000 68.770.000 63.467.000 63.467.000

Resultaat algemene uitkering voor aftrek stelposten

1.958.000

6.608.000

5.059.000

3.712.000

2.944.000

Op te nemen stelposten taakmutaties (uit te voeren taken, waarvoor rijk middelen beschikbaar stelt, zie bijlage 2)

150.000

2.496.000

1.763.000

-217.000

-241.000

Mutaties sociaal domein (bijlage 3) Op te nemen stelposten loon-en prijsontwikkeling (bijlage 4)

343.000 1.628.000

314.000 5.785.000

281.000 5.785.000

259.000 5.785.000

-34.000 5.785.000

Totaal op te nemen stelposten

2.121.000

8.595.000

7.829.000

5.827.000

5.510.000

Nadelig resultaat algemene uitkering na aftrek stelposten

-163.000 -1.987.000 -2.770.000 -2.115.000 -2.566.000

Uit dit overzicht blijkt dat de rijksinkomsten via de algemene uitkering voor aftrek van de stelposten toenemen met € 1,96 miljoen in 2023, € 6,61 miljoen in 2024, € 5,06 miljoen in 2025, € 3,71 miljoen in 2026 en € 2,94 miljoen in 2027. Dit is met name het gevolg van compensatie voor loon-en prijsontwikkeling en vanwege de toegekende middelen jeugd voor 2024 en 2025. Tegenover de extra middelen van het rijk staan uitgaven voor uit te voeren taken (taakmutaties) en om loon-en prijsstijgingen op te kunnen vangen. Deze reserveren we via stelposten. In bijlage 2 wordt een toelichting gegeven op de stelposten en in bijlage 3 een toelichting op de mutaties Sociaal Domein. Na aftrek van de stelposten is het resultaat € 0,16 miljoen negatief in 2023, € 1,99 miljoen negatief in 2024, € 2,77 miljoen negatief in 2025, € 2,11 miljoen negatief in 2026 en € 2,57 miljoen negatief in 2027. De compensatie van het rijk voor loonen prijsontwikkeling is onvoldoende om de werkelijke stijging aan de kostenzijde als gevolg van loon- en prijsstijgingen op te vangen. Dit is de belangrijkste reden voor de negatieve resultaten van deze meicirculaire 2023.

2

Vervolg -

Het resultaat van de meicirculaire voor het jaar 2023 wordt bij de zomernota 2023 verder uitgewerkt en vertaald in de begroting 2023. Het resultaat 2024 en verder wordt verwerkt in de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. Bij de zomernota 2023 is een actueel financieel beeld geschetst waarin de financiële positie 2023-2027 is geactualiseerd. Dit is inclusief de vertaling van deze meicirculaire 2023. Het actuele financiële plaatje plus doorkijk beleidsmutaties op inhoud wordt toegelicht tijdens een informeel technisch beraad op 14 september 2023. In september 2023 wordt de septembercirculaire verwacht waarin met name de voornemens uit de Miljoenennota worden vertaald.

Communicatie

burgemeester en wethouders van de gemeente Raalte,

de secretaris Monique van Esterik

de waarnemend burgemeester Arco Hofland

Bijlage 1: Toelichting belangrijkst onderwerpen meicirculaire 2023 Bijlage 2 Overzicht stelposten taakmutaties Bijlage 3: Overzicht mutaties sociaal domein Bijlage 4: Overzicht stelposten loon-en prijsontwikkeling (LPO) Bijlage 5: Meicirculaire 2023

3

Bijlage 1 Toelichting belangrijkste onderwerpen meicirculaire 2023 •

Positieve bijstelling vanwege loon- en prijsontwikkeling Het loon-en prijsaccres is ten opzichte van de meicirculaire 2022 gestegen met € 1,23 miljoen in 2023, € 3.70 miljoen in 2024, € 3.18 miljoen in 2025, € 2,58 miljoen in 2026 en € 1,86 miljoen in 2027. De aflopende reeks vanaf 2024 wordt veroorzaakt doordat na de meicirculaire 2022 een nieuwe methodiek loon-en prijsontwikkeling is ingevoerd en dit heeft geleid tot lager nominaal accres vanaf 2024 ten opzichte van de stand meicirculaire 2022.

•

‘Ravijnjaar’en aanvullende bijdrage vanaf 2026: Vooruitlopend op een nieuwe financieringssytematiek heeft het kabinet vanaf 2026 een aanvullende bijdrage van € 1 miljard beschikbaar gesteld. Hiervan wordt € 76 miljoen toegevoegd aan het BTWcompensatiefonds. In onderstaande tabel is zichtbaar dat de extra bijdrage van€ 1 miljard lang niet voldoende is om de terugval in rijksmiddelen op te vangen. In totaal is er sprake van een terugval van landelijk circa € 2,7 miljard aan rijksmiddelen.

Volumeaccres in miljoenen € 2023 2024 2025 2026

2023 1.221

2024 1.221 1.135

2025 1.221 1.135 920

2026 1.221 1.135 920 -1.812

2027 1.221 1.135 920 -1.812

2028 1.221 1.135 920 -1.812

Totaal volumeaccres

1.221

2.356

3.276

1.464

1.464

1.464

Lager vastgesteld volume accres vanaf 2026 Opschalingskorting van 300 mln naar 975 mln LPO korting Ombuiging jeugd van 374 naar 1.017 mln in 2027 Structurele Rijksbijdrage vanaf 2027

-1.812 -675 -520 -643 924

Totaal terugval middelen vanaf 2027

-2.726 miljoen

•

miljoen miljoen miljoen miljoen miljoen

Volumeontwikkeling op basis van bbp vanaf 2027 Het kabinet heeft besloten om het gemeentefonds voor de volumeontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. De nieuwe financieringssystematiek houdt in dat de volumeontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). De nieuwe financieringssystematiek is nog niet verwerkt in de meicirculaire. Het rijk heeft € 150 miljoen in 2027 en € 300 miljoen in 2028 aan middelen hiervoor gereserveerd.

4

•

Jeugd: Het rijk heef landelijk € 1.363 miljoen in 2024 en 859 miljoen in 2025 toegevoegd aan de algemene uitkering. Voor Raalte is dit € 2,60 miljoen in 2024 en € 1,58 miljoen in 2025 om de tekorten in de jeugd op te vangen. De bedragen zijn aanzienlijk lager dan de landelijk vastgestelde tekorten jeugd door Commissie van Wijzen, door de besparingsopgave uit de hervormingsagenda jeugd en de aanvullend ingeboekte besparing door het rijk (zie onderstaand tabel). De compensatie van 2023 is al eerder toegevoegd en voor 2026 en verder volgt op een later moment.

Bedragen * € 1 miljoen

2023

2024

2025

2026

2027

Compensatie landelijke tekorten jeugd

1.828

1.828

1.828

1.828

1.828

Besparingen Hervormingsagenda jeugd

-374

-374

-374

-961

-1.017

-500

-500

-511

Aanvullend ingeboekte besparing rijk Uitvoeringskosten hervormingsagenda Totaal

1.454

-91

-95

1.363

859

2028 Toelichting Landelijk vastgestelde tekorten 1.828 jeugd op basis van bevindingen Commissie van Wijzen Tussen rijk en VNG overeengekomen besparingen -1.017 die moeten voortvloeien uit hervormingsagenda jeugd -511 Door rijk ingeboekte besparing Uitvoeringskosten rijk/VNG

367

300

300

Bijlage 2: Stelposten door taakmutaties Stelposten door taakmutaties (uit te voeren taken waarvoor rijk middelen beschikbaar stelt) Taakmutaties 2023 2024 2025 2026 2027 Flankerend beleid energiearmoede 57.000 Jeugd 2.604.000 1.586.000 196.000 182.000 182.000 Integraal zorgakkoord Herinvoering eigen bijdrage WMO 0 -383.000 -383.000 Terugdraaien besparing Huishoudelijke hulp 160.000 163.000 163.000 Nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag 7.000 7.000 7.000 7.000 7.000 35.000 Compensatie bommenregeling Wet goed verhuurderschap 10.000 Taalonderwijs Oekraïners 35.000 Leerlingenvervoer Oekraïne 60.000 Maatschappelijke begeleiding statushouders 40.000 -176.000 -176.000 -176.000 -176.000 -176.000 Buurtsportcoaches vanaf 2023 via SPUK GALA Taakmutaties uit decembercirculaire 2022 20.000 20.000 20.000 20.000 20.000 Taakmutaties uit septembercirculaire 2022 62.000 41.000 -30.000 -30.000 -54.000 Totaal

150.000

2.496.000

1.763.000 -217.000 -241.000

5

Flankerend beleid energiearmoede Er is € 57.000 eenmalig in 2023 beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet op het gebied van vroegsignalering en vanwege extra beroep op de bijzondere bijstand. Jeugd Er is € 2.604.000 in 2024 en € 1.586.000 in 2025 beschikbaar gesteld ter compensatie van de tekorten jeugd. Zie verdere toelichting bijlage 1. Integraal Zorgakkoord Er is € 196.000 in 2025 en vanaf 2026 € 182.000 structureel beschikbaar gesteld samenhangend met de invoering van het integraal zorgakkoord. Herinvoering eigen bijdrage Wmo De inkomensafhankelijke eigen bijdragen wordt heringevoerd voor Wmo voorzieningen. De algemene uitkering is vanaf 2026 met € 383.000 gekort. Hiertegenover staan hogere eigen inkomsten van gemeenten. De wijziging Is budgetneutraal. Terugdraaien besparing van huishoudelijke hulp Bij de meicirculaire 2022 was een besparing ingeboekt voor passende eigen bijdrage huishoudelijk hulp. Met de invoering van de eigen bijdrage voor alle Wmo voorzieningen wordt dit wetvoorstel ingetrokken en de besparing teruggedraaid. Het gaat om een bedrag van € vanaf 2026. Nieuwe procedure vaststellen verkiezingsuitslag Er is vanaf 2023 structureel € 7.000 beschikbaar gesteld voor uitvoering van Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen.

Wet goed verhuurderschap Er is een eenmalige compensatie van € 10.000 in 2023 beschikbaar gesteld voor de invoering van de Wet Goed verhuurderschap en het instellen van een meldpunt. Dit om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Taalonderwijs en leerlingenvervoer Oekraïne Er is € 35.000 beschikbaar gesteld in 2023 voor het stimuleren van gemeentelijk aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden Oekraïne en € 60.000 ter compensatie van extra kosten leerlingenvervoer Oekraïense kinderen over de periode januari t/m juli. Maatschappelijke begeleiding statushouders Er is € 40.000 in 2023 beschikbaar gesteld voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Buurtsportcoaches Er is structureel € 176.000 onttrokken aan de algemene uitkering voor buurtsportcoaches. Deze middelen zijn vanaf 2023 beschikbaar gesteld via de specifieke uitkering Gezond en Actief leven Akkoord (GALA). De wijziging is budgetneutraal. Taakmutaties uit decembercirculaire 2022 en septembercirculaire 2022 Het betreffen taakmutaties voor Wet goed verhuurderschap, Wet Kwaliteitsborging bouw, verhoogde asielinstroom en uitvoeringskosten Sociale Verzekeringsbank (SVB). Zie voor verdere toelichting de raadsinformatienotitie van de september- en decembercirculaire 2022.

6

Bijlage 3 Integratie-uitkering sociaal domein De integratie-uitkering sociaal domein bestaat uit rijksbijdrage Sociale werkvoorziening (SW) en beschut werk. De extra middelen worden ingezet om de kostenstijging binnen de SW en beschut op te vangen. In totaal is de wijziging budgetneutraal.

Integratie-uitkering sociaal domein meicirculaire 2023 Integratie-uitkering sociaal domein meicirculaire 2022 Mutatie integratie-uitkering sociaal domein

2023 2024 2025 2026 2027 4.390.000 4.130.000 3.839.000 3.589.000 3.296.000 4.047.000 3.816.000 3.558.000 3.330.000 3.330.000 343.000

314.000

2025

2026

281.000

259.000

-34.000

Bijlage 4: Stelposten loon-en prijsontwikkeling 2023 Loon- en prijsstijging 2023 Stelpost loonstijging 2024 gemeentepersoneel Stelpost DOWR 2024 Stelpost verbonden partijen 2024

2024

1.628.000 1.587.000 1.587.000 1.587.000 1.145.000 1.145.000 1.145.000 214.000

214.000

214.000

289.000

289.000

289.000

Stelpost gesubsidieerde 270.000 270.000 270.000 instellingen 2024 Stelpost algemene prijsstijging 1.380.000 1.380.000 1.380.000 2024 stelpost loon- prijsstijging 2024 270.000 270.000 270.000 Wmo stelpost loon- prijsstijging 2024 630.000 630.000 630.000 Jeugd Totaal 1.628.000 5.785.000 5.785.000 5.785.000

2027 Toelichting Opgenomen loon-en prijsstijging zomernota 2023 minus nog 1.587.000 beschikbare stelposten lpo begroting 2023 o.b.v. CAO stijging 5,2% op 1.145.000 volume € 22 miljoen 214.000 Berekende stijging DOWR budget Stijging 2024 GGD, 289.000 Veiligheidsregio, Sportbedrijf, Omgevingsdienst o.b.v. 6% op volume € 4,5 270.000 miljoen o.b.v. 6% op volume € 22,9 1.380.000 miljoen o.b.v. 6% op volume € 4,5 270.000 miljoen o.b.v. 6% op volume € 10,5 630.000 miljoen 5.785.000

7