Raadsinformatienotitie meicirculaire 2021

INFORMATIENOTITIE RAAD Onderwerp

Resultaat algemene uitkering meicirculaire 2021

Zaaknummer

48566-2021

B&W vergadering

6 juli 2021

Portefeuillehouder

dhr. F. (Frank) Niens

Behandelend ambtenaar

Chris ten Have telefoon 06 22991121: , e-mail: chris.ten.have@raalte.nl

Kennis te nemen van Het resultaat van de meicirculaire 2021

Inleiding De meicirculaire informeert gemeenten over de stand van het gemeentefonds, de grootste inkomstenbron van de gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar van het Rijk de informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. In 2021 ervaren gemeenten onverminderd de financiële gevolgen van de Coronacrisis. Er is in maart 2021 een extra circulaire gepubliceerd. In deze circulaire zijn gemeenten geïnformeerd over een aanvullend compensatiepakket vanwege de gevolgen van de coronacrisis. Het betreft onder andere de uitbreiding van het economisch steun- en herstelpakket en het aanvullend steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl. In deze informatienotitie informeren wij u over het resultaat van de algemene uitkering voor de jaren 2021-2025. Hierbij is het goed te vermelden dat er de komende periode meerdere onderwerpen op de landelijke agenda staan welke van (grote) invloed kunnen zijn op de in deze meicirculaire 2021 gepresenteerde cijfers voor de komende jaren. Denk daarbij aan:  De toezegging van het kabinet waarbij er voor 2022 landelijk € 1,3 miljard, voor Raalte een indicatief bedrag van € 2,46 miljoen, extra beschikbaar komt voor de uitvoering van de jeugdzorg.

Bij de septembercirculaire 2021 wordt de definitieve aanvullende bijdrage jeugd voor het jaar 2022 gepubliceerd. Voor eventuele structurele compensatie jeugd vanaf 2023 zal het nieuwe kabinet gaan besluiten. Op basis van de huidige set van voorlopige afspraken tussen rijk en VNG is dit landelijk € 1,45 miljard in 2023 aflopend tot € 1,36 miljard in 2024, € 1,26 miljard in 2025 en € 0,87 miljard in 2026 en € 0,81 miljard in 2027 en 2028. De aflopende reeks is een gevolg van een set aan besparingsmaatregelen. Er is nog een aantal dossiers waar nog geen afstemming over bereikt is. De verwachting is dat in de begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 75% van de bovenstaande inkomsten structureel opgenomen mag worden. Hierover wordt op landelijk niveau nog overleg gevoerd met de provinciale toezichthouders. 

De inzet van de landelijke VNG bij de onderhandelingen nieuwe kabinetsformatie. Alle inspanningen zijn erop gericht de financiële positie van gemeenten structureel te verbeteren en met het rijk tot overeenstemming te komen over inhoudelijke opgaven (klimaat en energie, regionale economie, wonen, sociaal domein en digitalisering).



Daarnaast is er een herijking van het gemeentefonds vanaf 2023. In de meicirculaire 2022 vindt de vertaling van deze herijking per gemeente plaats.

Kernboodschap Negatieve bijstelling van het accres, extra eenmalige middelen jeugdhulp, gemeenten in afwachting van uitkomsten onderhandelingen nieuwe kabinetsformatie De algemene uitkering Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. De belangrijkste punten uit de meicirculaire 2021 zijn:  Neerwaartse bijstelling accres: In 2020 en 2021 is het accres bevroren om gedurende de Coronacrisis stabiliteit te creëren. Vanaf 2022 is er sprake van een negatieve bijstelling van het accres van landelijk € 126 miljoen , oplopend naar € 395 miljoen in 2025. Voor Raalte betekent dit een negatieve bijstelling van circa € 238.000 in 2022 oplopend naar circa € 727.000 in 2025. De neerwaartse bijstelling van het accres is merendeels het gevolg van een lagere loon-en prijsontwikkeling dan eerder was aangenomen. Verder zijn lagere verwachte rentestanden en lagere EU-afdrachten redenen van de neerwaartse bijstelling. 

Extra middelen jeugd 2021: Landelijk € 613 miljoen, waarvan € 438 rechtstreeks naar gemeenten gaat onder andere om de consultatiefunctie ggz vorm te geven en wachtlijsten lichtere jeugdhulpproblematiek tegen te gaan en wachttijden specialistische jeugdzorg terug te dringen. Voor Raalte gaat het om € 824.000. Daarnaast wordt er € 120 miljoen beschikbaar gesteld via een specifieke uitkering voor uitbreiding van crisiscapaciteit en het verbeteren van accommodaties. Deze middelen worden naar verwachting verstrekt aan een beperkt aantal gemeenten of jeugdregio’s. De resterende € 55 miljoen is voor regionale coördinatie en landelijke informatievoorziening door de VNG en wordt bij de septembercirculaire 2021 verwerkt. Het kabinet heeft na uitspraak van de arbitragecommissie voor het jaar 2022 inmiddels toegezegd eenmalig aanvullend € 1,3 miljard beschikbaar te stellen ten behoeve van de jeugdhulp. Dit is nog niet verwerkt in deze circulaire. De wijze van verdeling en eventuele voorwaarden aan deze middelen wordt landelijk nog verder uitgewerkt. Voor eventuele structurele compensatie jeugd vanaf 2023 zal het nieuwe kabinet gaan besluiten.



Extra middelen Wet open overheid: Vooruitlopend op de definitieve vaststelling van de Wijzigingswet Open overheid, die tot doel heeft de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken, zijn er extra middelen beschikbaar gesteld. Het betreft circa € 46 miljoen in 2022 oplopend tot circa € 67 miljoen in 2026, waarvan € 25 miljoen incidenteel over de periode 2021-2026. De incidentele middelen zijn voor implementatie, zoals het verbeteren van systemen, opleiden van medewerkers en aanpassen van processen in de organisatie. De structurele middelen zijn voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen.



Positieve bijstelling ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds (BCF): De ruimte onder het BTWcompensatiefonds in 2020 is landelijk vastgesteld op € 192,5 miljoen. Gemeenten hebben minder gedeclareerd bij het BCF dan eerder gedacht. De middelen worden teruggestort in het gemeentefonds. Voor Raalte is dit voor het jaar 2020 in totaal € 356.000. Het is onzeker in welke mate gemeenten komende jaren gaan investeren en daarmee in welke mate gemeenten een beroep doen op het BCF. Voor de begroting 2021 stellen we de ruimte onder plafond BCF die terugvloeit in het gemeentefonds vast bij naar 50% van de realisatie in 2020. Dit is voor Raalte € 178.000 (50% van € 356.000). In de primaire begroting 2021 was rekening gehouden met een structurele terugstorting van € 70.000. Per saldo een positief bijstelling in de begroting 2021 van € 108.000. 2

Vertaling naar Raalte In onderstaand overzicht is het resultaat van de algemene uitkering (exclusief de integratie-uitkering sociaal domein) voor de jaren 2021 – 2025 op basis van de meicirculaire 2021 voor de gemeente Raalte in beeld gebracht ten opzichte van het resultaat in de primitieve begroting 2021-2024 (meicirculaire 2020). Daarnaast is het totaal van de op te nemen onttrekkingen (stelposten) weergegeven. Resultaat Algemene uitkering exclusief integratie uitkering sociaal domein (Bedragen in €/ afgerond op 1.000) 2021 2022 2023 Algemene uitkering meicirculaire 2021 (begroting 2021) 52.905.000 52.290.000 51.471.000 Algemene uitkering meicirculaire 2020 (begroting 2020) 50.596.000 50.702.000 50.817.000 Resultaat algemene uitkering voor aftrek stelposten Op te nemen reguliere stelposten Op te nemen corona-gerelateerde stelposten Totaal op te nemen stelposten Negatief resultaat algemene uitkering na aftrek stelposten Positieve bijstelling ruimte onder plafond BTWcompensatiefonds in begroting 2021 Resultaat algemene uitkering incl correctie BTWcompensatiefonds

2024 51.362.000 50.907.000

2025 51.664.000 50.907.000

2.309.000 1.333.000 1.057.000 2.390.000

1.588.000 1.979.000

654.000 1.438.000

455.000 1.447.000

757.000 1.447.000

1.979.000

1.438.000

1.447.000

1.447.000

-81.000

-391.000

-784.000

-992.000

-690.000

108.000

108.000

108.000

108.000

108.000

27.000

-283.000

-676.000

-884.000

-582.000

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de algemene uitkering voor aftrek van de stelposten is gestegen met € 2,31 miljoen in 2021 aflopend tot € 0,46 miljoen in 2024 en oplopend naar € 0,76 miljoen in 2025. Echter, tegenover de extra middelen van het rijk staan op te nemen stelposten voor de uitvoering van taken waarvoor het rijk middelen beschikbaar stelt en stelposten om aan de lastenzijde loon-en prijsmutaties op te kunnen vangen. In bijlage 1 is een toelichting gegeven op de reguliere taakmutaties en bijlage 2 op de Corona-gerelateerde taakmutaties. Daarnaast is er een positieve bijstelling van de ruimte onder het BTW-compensatiesfonds (BCF), welke in bijlage 3 wordt toegelicht. Na aftrek van de op nemen stelposten en bijstelling van het BCF is er een positief resultaat van € 0,03 miljoen in 2021 en een negatief resultaat van € 0,28 miljoen in 2022 oplopend naar € 0,89 miljoen negatief in 2024 en aflopend naar € 0,58 miljoen negatief in 2025. Het negatief resultaat vanaf 2022 is merendeels het gevolg van de lagere accressen. Uitkering Sociaal domein De middelen sociaal domein zijn vanaf 2019 grotendeels overgeheveld naar de algemene uitkering met uitzondering van de integratie uitkering jeugd (onderdeel voogdij/18 +) en integratie-uitkering participatie (Sociale Werkvoorziening en re-integratie).

Bij het sociaal domein is voor de gemeente Raalte budgetneutraliteit het uitgangspunt. In onderstaande tabel staan de mutaties van de integratie uitkering sociaal domein meicirculaire 2021 ten opzichte van de meicirculaire 2020 weergegeven. Ontwikkeling integratie uitkering (IU) sociaal domein 2021 2022 2023 Jeugd/voogdij 18+ (meicirculaire 2021) 772.000 1.743.000 1.743.000 Jeugd/voogdij 18+ (meicirculaire 2020) 756.000 756.000 756.000 Saldo jeugd/voogdij 18+

2024 1.743.000 756.000

2025 1.743.000 756.000

16.000

987.000

987.000

987.000

987.000

4.241.000 4.164.000

4.127.000 4.056.000

4.023.000 3.956.000

3.784.000 3.698.000

3.546.000 3.441.000

Saldo SW/ re-integratie

77.000

71.000

67.000

86.000

105.000

Saldo IU sociaal domein

93.000

1.058.000

1.054.000

1.073.000

1.092.000

SW/ re-integratie (meicirculaire 2021) SW/ re-integratie (meicirculaire 2020)

3

In totaal is er € 93.000 in 2021 oplopend tot € 1.092.000 in 2025 aan hogere integratie-uitkering sociaal domein beschikbaar. Aan de lastenzijde moet rekening gehouden worden met dezelfde hogere kosten. Vanaf 2021 is er structureel € 16.000 aan extra loon-en prijscompensatie 2021 jeugd/voogdij 18 + beschikbaar gesteld. Vanaf 2022 wordt het woonplaatsbeginsel bij de jeugd ingevoerd. Dit betekent dat de voogdijregeling wordt afgeschaft en gemeenten verantwoordelijk worden voor de kinderen die uit eigen gemeente ter behandeling doorgezonden worden. Raalte ontvangt op basis van simulatiemodellen van het rijk hiervoor vanaf 2022 € 971.000 aan extra middelen, waar we aan de lastenzijde ook met extra kosten van € 971.000 rekening houden. Voor de SW en re-integratie ontvangen we extra middelen voor loon-en prijsindexatie 2021 en actualisatie van de verdeling van SW middelen en middelen nieuwe begeleiding.

Vervolg -

Het resultaat van de meicirculaire voor het jaar 2021 wordt bij de zomernota 2021 verder uitgewerkt en vertaald in de begroting 2021. Het resultaat 2022 en verder wordt verwerkt in de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025. In september 2021 wordt de septembercirculaire verwacht waarin met name de vertaling van de voornemens uit de Miljoenennota worden vertaald.

Communicatie N.v.t.

Burgemeester en wethouders van Raalte,

de secretaris Karin Cornelissen

de burgemeester Martijn Dadema

Bijlage 1 Overzicht op te nemen reguliere stelposten (excl. Corona) Bijlage 2: Overzicht op te nemen Corona-gerelateerde stelposten Bijlage 3: BTW-compensatiefonds Bijlage 4: Meicirculaire 2021

4

Bijlage 1: Overzicht op te nemen reguliere stelposten (excl. Corona) Op te nemen stelposten Loon-en prijsindexatie 2022 Loon-en prijscompensatie 2021 Wmo en jeugd Stelposten door taakmutaties Jeugdhulp extra middelen Wet open Overheid Maatschappelijke begeleiding statushouders Kerkenvisie

2021 359.000 824.000

2022 900.000 359.000

2023 900.000 359.000

2024 900.000 359.000

2025 900.000 359.000

537.000 116.000

129.000

142.000

156.000

45.000 25.000

Versterking gem. anti-discriminatievoorziening (ADV)

15.000

15.000

15.000

15.000

15.000

Overige kleine mutaties Taakmutaties toe te rekenen aan sociaal domein

65.000 0

66.000 -14.000

49.000 -14.000

45.000 -14.000

31.000 -14.000

Totaal op te nemen stelposten

1.333.000 1.979.000 1.438.000 1.447.000 1.447.000

Loon- en prijsindexatie 2022 Er is vanaf 2022 een structurele loon- en prijsindexatie van circa € 0,9 miljoen gecalculeerd. Dit is op basis van 2,5% loonkostenontwikkeling en 1% prijsstijging conform de vastgestelde begrotingsrichtlijnen voor de begroting 2022. Loon- en prijscompensatie 2021 Wmo en jeugd Vanaf 2019 zijn de Wmo (taken vanaf 2015) en jeugd (met uitzondering van voogdij/18+) geïntegreerd in de algemene uitkering. Daarom moet de indexatie uit de algemene middelen gedekt worden. Op basis van de werkelijke indexaties 2021 Wmo en jeugd wordt voorgesteld om structureel € 359.000 beschikbaar te stellen. Jeugdhulp extra middelen Voor de aanpak van acute problematiek in de jeugdhulp is door het rijk voor 2021 eenmalig € 613 miljoen landelijk beschikbaar gesteld, waarvan € 438 miljoen is toegevoegd aan de algemene uitkering. Voor Raalte is dit € 824.000. Deze middelen zijn onder andere om de consultatiefunctie GGZ vorm te geven, praktijkondersteuners jeugd bij huisartsen uit te breiden en wachtlijsten en wachttijden tegen te gaan. De aanvullende jeugdmiddelen 2022 van landelijk € 300 miljoen, voor Raalte € 537.000 heeft nog betrekking op de septembercirculaire 2020. Het kabinet heeft inmiddels na uitspraak arbitragecommissie jeugd toegezegd voor het jaar 2022 extra € 1,3 miljard beschikbaar te stellen ter compensatie van de tekorten in jeugdhulp.

Dit is nog niet verwerkt in deze circulaire en de wijze van verdeling moet nog bekend worden. Voor structurele compensatie jeugd vanaf 2023 zal het te vormen nieuwe kabinet gaan besluiten. Wet Open Overheid Er zijn zowel incidentele middelen (voor de implementatie) als structurele middelen( voor de uitvoering) van de Wet Open Overheid beschikbaar gesteld. Voor Raalte is het € 116.000 in 2022 oplopend naar € 156.000 in 2025. Hiervan is € 63.000 incidenteel. De Wet Open overheid betreft een initiatiefwet uit de 2e Kamer die beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Maatschappelijke begeleiding statushouders Er is in 2021 € 45.000 beschikbaar gesteld voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Kerkenvisie Er is in 2021 € 25.000 beschikbaar gesteld ter compensatie voor het ontwikkelen van een integrale kerkenvisie. Versterking gemeentelijke anti-discriminatievoorziening Er is structureel € 15.000 beschikbaar gesteld zodat uitvoeringsorganisaties meer activiteiten kunnen ontplooien, om zodoende een betere beschikbaarheid en bereikbaarheid van melders mogelijk te maken. 5

Overige kleinere mutaties Het betreft totaal kleinere mutaties totaal € 65.000 in 2021 aflopend naar € 31.000 in 2025, bestaand uit :  Structurele middelen uitvoering vaccinatie Meningokokken  Structurele middelen uitvoering prenataal onderzoek  Structurele bijstelling middelen wet Inburgering  Structurele bijstelling middelen armoedebestrijding kinderen  Structurele middelen uitvoeren organisatie waterschapsverkiezing  Eenmalige middelen 2021-2024 versterking omgevingsveiligheidsdiensten  Eenmalig middelen 2021 brede aanpak dak-en thuisloosheid Taakmutaties sociaal domein Vanaf 2022 uitname jeugd/voogdij 18+ structureel € 14.000 ten laste brengen van middelen jeugd.

6

Bijlage 2: Overzicht op te nemen Corona-gerelateerde stelposten Corona stelposten Eenmalig schrappen Opschalingskorting Cultuurmiddelen Sociaal steunpakket Bestrijden eenzaamheid ouderen Extra begeleiding kwetsbare groepen Perspectief jeugd en jongeren Jongerenwerk jeugd Mentale ondersteuning jeugd Activiteiten en ontmoetingen jeugd Jeugd aan Zet Subtotaal sociaal steunpakket

2021 Toelichting Compensatie in te zetten voor corona gerelateerde 294.000 organisatiekosten Middelen in te zetten ter ondersteuning/ in stand houden 125.000 lokale culturele infrastructuur

89.000 Bestrijden eenzaamheid met lokale initiatieven Lokale extra ondersteuning en begeleiding van kwetsbare 83.000 groepen Impuls aan gemeenten om samen met jongeren, lokale organisaties en evenementensector volledig coronaproof 60.000 kleinschalige activiteiten te programmeren op het gebied van cultuur, sport en andere zinvolle vrijetijdsbesteding Extra inzet van jongerenwerk om bepaalde risicogroepen 21.000 te benaderen en te bereiken. Laagdrempelige ondersteuning voor sociaal en mentaal 17.000 welzijn en leefstijl Organiseren van activiteiten die mentale weerbaarheid 12.000 jongeren versterken 10.000 Jeugd aan Zet wintereditie 292.000

Economisch steunpakket Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)

Gemeentelijke schuldenbeleid Re-integratie dienstverlening van bijstandsgerechtigden Impuls re-integratie Bijzondere bijstand Heroriëntatie zelfstandigen Subtotaal economisch steunpakket Afvalverwerking 2e kamer verkiezingen Voorschoolse voorziening peuters (DU) Totaal Corona gerelateerde stelposten

De TONK-regeling is bedoeld voor huishoudens die door de huidige omstandigheden te maken hebben met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun 95.000 inkomen, en die daardoor de noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas bieden. Middelen ter compensatie voorziene toename armoede45.000 en schuldenproblematiek Extra middelen om reguliere dienstverlening op peil te 37.000 houden nu instroom in bijstand toeneemt Tijdelijke impuls voor re-integratie die gemeenten in staat 20.000 stelt om de dienstverlening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen te intensiveren. Middelen ter compensatie voorziene toename armoede15.000 en schuldenproblematiek Middelen om maatwerk/ ondersteuning te bieden aan 13.000 zelfstandige ondernemers die zich willen heroriënteren 225.000 In 2021 compensatie ontvangen over 2020 voor extra kosten gemeenten met betrekking tot afvalinzameling Compensatie voor extra kosten 2e Kamerverkiezing i.v.m. 52.000 Covid 19 Vergoeding eigen bijdrage i.v.m. tijdelijke sluiting 11.000 voorschoolse voorziening 1.057.000 58.000

7

Bijlage 3: Ruimte onder het BTW- compensatiefonds Ruimte onder Plafond BTWcompensatiefonds Werkelijke inkomst landelijk Werkelijk inkomst Raalte Begroting 2021: Inkomst terugstorting ruimte onder BCF Bijstellen inkomst ruimte onder BCF o.b.v. 50% van afrekening 2020 In huidige begroting 2021 opgenomen Voordelig saldo begroting 2021

2018

2019

2020

39.000.000 112.000.000 192.500.000 78.000 224.000 356.000 2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

PM PM

PM PM

PM PM

PM PM

PM PM

2021

2022

2023

2024

2025

178.000 178.000 178.000 178.000 178.000 70.000

70.000

70.000

70.000

70.000

108.000 108.000 108.000 108.000 108.000

8