Lokaal inclusiedocument 2026

Lokaal Inclusiedocument gemeente Raalte Jan ‘26

1

Inleiding Doel en aanleiding Wij vinden het belangrijk dat Raalte een fijne plek is, waar iedereen zich welkom voelt. Daarom vinden wij inclusie belangrijk. We doen binnen de gemeente al veel op het gebied van inclusie. Om meer inzicht te geven in wat we doen op het gebied van inclusie voor mensen met een beperking, is dit inclusiedocument samengesteld. We vinden inclusie niet alleen belangrijk: er ligt ook een wettelijke verplichting. Sinds 2016 heeft Nederland het VN-verdrag Handicap getekend. Gemeenten zijn op basis daarvan verplicht om mensen met een lichamelijke, mentale of chronische beperking volwaardig te laten deelnemen aan alle facetten in het leven zoals onderwijs, werk, zorg, vrije tijd en vervoer. Dit document laat zien hoe wij aan inclusie werken aan de hand van de belangrijke principes uit het VN-verdrag: mensen zelf de regie geven over hun leven, zorgen voor toegankelijkheid, gelijke kansen bieden, discriminatie tegengaan en waar nodig ondersteuning bieden. Met deze uitgangspunten in het achterhoofd nemen wij zoveel mogelijk drempels weg in zorg, ondersteuning, werk en sociale deelname van onze inwoners. Visie en ambities Dat we toewerken aan een fijne plek, waar iedereen zich welkom voelt is ook vastgelegd in ons coalitieakkoord.

Binnen onze organisatie speelt inclusie een grote rol: we willen dat mensen zich zeker voelen over hun bestaan, gezond kunnen leven en gelijke kansen krijgen. We beseffen dat gelijk investeren niet altijd genoeg is om ongelijkheid weg te nemen. Daarom zetten we bewust extra in op kwetsbare wijken en hebben we extra aandacht voor mensen die vanwege een beperking minder makkelijk mee kunnen doen (Koersdocument sociaal domein). We zorgen ervoor dat iedereen van onze dienstverlening gebruik kan maken. Daarnaast kijken we kritisch naar onze openbare ruimte en leefomgeving. We blijven de ontwikkelingen volgen en spelen we hier waar mogelijk op in, zo worden we een steeds inclusievere gemeente. Focus en opbouw Dit document richt zich op de belangrijkste maatregelen die we hebben genomen om inclusie van inwoners met een beperking te bevorderen. We geven eerst een toelichting op wat we al doen binnen het sociaal domein, bedrijfsvoering en dienstverlening en de fysieke leefomgeving. Deze maatregelen dragen bij aan de zelfstandigheid, toegankelijkheid en participatie voor mensen met een beperking. Vervolgens benoemen we met welke VN-verdrag uitgangspunten we rekening houden bij nieuw beleid. Dit inclusiedocument wordt periodiek geactualiseerd. De regie hiervoor ligt bij het Sociaal Domein.

Verder is ieder beleidsterrein verantwoordelijk voor het leveren van input en het integreren van inclusie binnen beleid.

2

Sociaal Domein De bestaande maatregelen binnen het sociaal domein zijn onderverdeeld in: bestaanszekerheid versterken, gezond leven makkelijker maken en kansengelijkheid versterken. Bestaanszekerheid versterken Vroegsignalering en toegankelijke voorzieningen voor inwoners met een laag inkomen We doen aan vroegsignalering van betalingsachterstanden en zoeken proactief persoonlijk contact. Dit doen we omdat mensen met een beperking vaak extra hard getroffen worden door schulden, zeker als zij moeite hebben om hulp te vragen. Het hulpaanbod is laagdrempelig en gericht op passende ondersteuning met behoud van eigen regie. De informatie over regelingen is begrijpen en we bieden hulp via de VoorzieningenWijzer. De aanvragen kunnen bij ons zowel digitaal als op papier. Waar mogelijk kennen we regelingen automatisch toe, zodat iedereen krijgt waar hij recht op heeft. Voor inwoners met een laag inkomen bieden we een collectieve zorgverzekering, met extra dekking en gemeentelijke vergoeding voor mensen met hoge zorgbehoeften. Zo blijft noodzakelijke zorg, zoals kraamzorg, toegankelijk en betaalbaar. Kansen voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt We informeren werkgevers over inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. We geven informatie over de mogelijke subsidies en de hulpmiddelen die zij kunnen aanvragen.

We helpen organisaties met een IBA-scan (Inclusieve Banen Analyse) helpt organisaties om geschikte taken te identificeren en functies aan te passen of te creëren, zodat meer mensen duurzaam kunnen participeren. Daarnaast organiseren we regelmatig banenmarkten waar iedereen welkom is. Voor mensen met psychische problematiek bieden we extra ondersteuning via een samenwerking met de arbeidsmarktregio Zwolle, zestien gemeenten en het UWV. Een GGZ-werkgroep ontwikkelt passende begeleiding. Daarnaast hebben we een goede samenwerking met De Productie, waar mensen passend werk en begeleiding krijgen. De Productie heeft arbeidsplaatsen op hun eigen locatie, daarnaast werken mensen in het groen voor de gemeente Raalte en worden mensen gedetacheerd bij bedrijven in de regio. Wij hebben binnen de gemeente ook het Groeiteam. Dit zijn werkervaringsplekken die kunnen leiden tot betaald werk, bijvoorbeeld bij gemeentelijk beheer en onderhoud. Zo vergroten we de kansen op volwaardige deelname aan de samenleving en stimuleren we een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen zijn talenten kan benutten. Iedereen een thuis Met de pilot ‘Beschermd Thuis’ onderzoeken we of mensen met intensieve begeleiding langer zelfstandig kunnen wonen. In wooncommunity De Ware ondersteunen bewoners elkaar. Daarnaast wordt De Koningsspil ontwikkeld voor inwoners met extra zorgbehoefte.

We zorgen ervoor dat mensen die via ‘Beschermd Wonen’ of ‘Maatschappelijke Opvang’ een woning krijgen succesvol uitstromen. Hiervoor hebben we afspraken met Salland Wonen om te zorgen voor passende woonruimte binnen drie tot zes maanden.

3

Gezond leven makkelijker maken Zelfstandig thuiswonen en ontmoeten Met dit actieplan stimuleren we sociaal contact en deelname aan activiteiten voor kwetsbare inwoners. Er zijn speciale ontmoetingsplekken voor mensen met een psychische kwetsbaarheid en toegankelijke sport- en beweegactiviteiten. Daarnaast is informatie begrijpelijk voor mensen met beperkte leesvaardigheid. Ondersteuning voor jongeren Sinds januari 2025 biedt Vriendendiensten een jongerencafé, een veilige plek voor jongeren met mentale uitdagingen. Daarnaast bieden het zelfregiecentrum in samenwerking met WijzWelzijn en De Kern laagdrempelige hulp. Inclusieve vrijetijdsbesteding We stimuleren een inclusieve invulling van vrije tijd met aandacht voor sport, cultuur en bewegen. We hebben prestatieafspraken om specifieke groepen te bereiken en we hebben rolstoelvriendelijke voorzieningen. Sportcomplex Tijenraan heeft het ITS toegankelijkheidskeurmerk. Cultuur en toegankelijkheid Inclusie bevorderen we binnen verenigingen via buurtsportcoaches en de Regiocoach Aangepast Sporten. Daarnaast is inclusie verankerd in ons cultuurbeleidsplan en onze vergunningverleners werken met richtlijnen om evenementen toegankelijk te maken. Dementievriendelijke gemeente Raalte is sinds 2025 officieel erkend als dementievriendelijke gemeente.

Via het Plan Dementievriendelijk Raalte bieden we ondersteuning, activiteiten en laagdrempelige ontmoetingsplekken. Inwoners kunnen gratis terecht bij de dementieconsulent voor persoonlijke begeleiding. Kansengelijkheid versterken Passend onderwijs, dicht bij huis In onze onderwijsvisie staat inclusie ook centraal, dat wil zeggen dat alle kinderen zo dicht mogelijk bij huis passend onderwijs volgen. We willen dat zoveel mogelijk leerlingen binnen het reguliere onderwijs kunnen blijven. Versterken basisvaardigheden Voor inwoners met onvoldoende basisvaardigheden bieden we formeel en informeel (taal)aanbod. Inwoners kunnen gebruikmaken van het taalcafé en er zijn taalmaatjes. Daarnaast zijn er formele taallessen om te werken aan taalvaardigheden (lezen, spreken en begrijpen). Indien nodig bieden we ook ondersteuning op digitale basisvaardigheden en rekenvaardigheden. Toegankelijke schoolgebouwen We hebben aandacht voor toegankelijk schoolgebouwen als onderdeel van het Integraal Huisvestingsplan. Daarnaast geeft de Gehandicaptenadviesraad basisscholen voorlichting over handicaps en hulpmiddelen. Ook wordt onderwijs voor nieuwkomerskinderen tijdig georganiseerd, zodat zij snel kunnen instromen. Ondersteuning in de eigen omgeving In de regio Ijsselland hebben we een zorglandschap waarin jeugdigen en gezinnen in hun eigen omgeving ondersteuning krijgen.

Door normaliseren, ambulantiseren en kleinschalig gezinsgericht wonen maken we hulp toegankelijk en voorkomen we opname. Ons inkoopmodel stimuleert maatwerk en innovatie, zodat elk kind en gezin gezien en geholpen wordt.

4

Bedrijfsvoering en dienstverlening Inclusieve dienstverlening Toegankelijke en inclusieve dienstverlening De gemeente streeft naar toegankelijke en inclusieve dienstverlening voor alle inwoners, met aandacht voor digitale toegankelijkheid en maatwerk. Digitale toegankelijkheid en taalondersteuning Onze digitale kanalen voldoen aan wettelijke eisen en zijn in begrijpelijke taal opgesteld. Bij taalbarrières zetten we tolken in bij burgerzaken. Inclusief werkgeverschap De komende jaren gaat het managementteam inzetten op inclusief werkgeverschap. Dit betekent dat het managementteam onderstaande thema’s gaat uitwerken in 2026 in een 3 jaren plan. Deze thema’s zijn: • bewustwording; • het creëren van ruimte voor het open gesprek; • inclusieve werving en selectie; • het bieden van kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en; • het versterken van de strategische personeelsplanning om inclusie duurzaam te borgen. • Training en ondersteuning van personeel: medewerkers zijn getraind in het omgaan met onbegrepen gedrag en dementie, in samenwerking met zorgpartners zoals Stichting Evenmens. Toegankelijkheid van locaties en dienstverlening We bezoeken inwoners thuis als zij niet naar het gemeentehuis kunnen komen en zorgen voor toegankelijke stembureaus en publiekslocaties.

Hulp bij digitale vaardigheden en discriminatiepreventie In de bibliotheek helpen we inwoners met digitale vragen via het Digitaal Informatiepunt. Via Stichting Vizier is er een meldpunt discriminatie en we investeren in preventieactiviteiten voor inclusie en gelijkheid. Inclusie in inkoop en aanbestedingen Inclusie is een uitgangspunt in ons inkoop- en aanbestedingsbeleid. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het realiseren van nette en toegankelijke toiletten in het centrum van Raalte. Zorgvuldige beeldvorming We hechten waarde aan zorgvuldige beeldvorming. Via het beelddepot kiezen we realistische en waardige beelden die bijdragen aan begrip, gelijkwaardigheid en sociale inclusie.

5

Fysieke leefomgeving Openbare ruimte en vervoer Toegankelijke openbare ruimte We hebben veelal openbare ruimten die voor iedereen te gebruiken zijn. Bij de inrichting nemen we het HIOR (Handboek Inrichting Openbare Ruimte) als leidraad. De speelplekken dragen bij aan gezondheid, sociale contacten en inclusie. Dit betekent dat speelplekken ook toegankelijk moeten zijn voor inwoners met een beperking. Daarnaast willen we toiletten realiseren die 24/7 toegankelijk zijn. Inclusieve woonvormen en levensloopbestendige woningen We stimuleren levensloopbestendige en geclusterde woonvormen, zoals vastgelegd in het Programma Wonen Raalte en de regiovisie Inclusie. Bij ruimtelijke ontwikkelingen letten we op toegankelijkheid, met o.a. bredere parkeerplaatsen en aangepaste stoepen. Wmo-consulenten, verkeersdeskundigen en beheerders werken hierin nauw samen. Ontwerpcriteria nieuwbouw en herinrichting Bij nieuwbouw en herinrichting letten we onder andere op brede voetpaden, veilige oversteekplaatsen en toegankelijke routes. Bij de herinrichting van woonwijken kijken we of we aan de hand van ingediende meldingen aanpassingen kunnen doen, zoals het aanleggen van afritten bij trottoirs en markeringen voor blinden en slechtzienden.

Bij de herinrichting van de groenzone Westdorplaan–N348 is een pilot uitgevoerd in samenwerking met de Gehandicaptenadviesraad en de dementieconsulenten van de gemeenten. Dit heeft gezorgd voor bredere paden, seniorenbanken en aangepaste materialen, passend bij Raalte als dementievriendelijke gemeente. Sport, bewegen en woonomgeving De openbare ruimte met sport- en beweegmogelijkheden zijn zoveel mogelijk toegankelijk voor iedereen. Samenwerking voor toegankelijkheid De Gehandicaptenadviesraad denkt mee bij grotere projecten om gebouwen en de openbare ruimte zo toegankelijk mogelijk te maken.

6

Kader en checks VN-verdrag Handicap Bij nieuw beleid maken we gebruik van een aantal belangrijke ‘checks’. Hierbij hanteren we de checks die het College voor de Rechten van de Mens van gemeenten omschrijft: welke grondbeginselenzijn aan de orde (check 1), welke rechten en verplichtingen gelden er (check 2) en hoe hangt het voorstel samen met andere maatregelen, centraal of decentraal, die vanuit het VN-verdrag worden uitgevoerd (check 3). De checks staan uitgebreider omschreven in de Handreiking bij het maken en uitvoeren van beleid en regelgeving in het licht van het VNverdrag handicap (College voor de Rechten van de Mens, 2022). Grondbeginselen (check 1) We toetsen beleid aan artikel 3 van het VN-verdrag handicap: zelfstandigheid, toegankelijkheid en participatie. We beoordelen of mensen met een beperking gelijk of verschillend worden behandeld, en waarom. We onderzoeken en leggen uit hoe het beleid deelname aan de samenleving bevordert. Rechten en verplichtingen (check 2) Afstemming vindt plaats met mensen met een beperking en hun vertegenwoordigers, zoals de Adviesraad Sociaal Domein. Beleid moet begrijpelijk zijn en bijdragen aan een betere positie. Bij stilstand of verslechtering van de positie van mensen met een beperking toetsen we op redelijkheid, noodzaak, proportionaliteit, mogelijke discriminatie en of er mogelijke alternatieven zijn.

Samenhang (check 3) We controleren of de regelgeving aansluit bij ander landelijk, provinciaal of gemeentelijke beleid dat te maken heeft het VN-verdrag handicap.

7