KDV Presentatie gemeenteraad CJG Raalte

TOEK OM STB ESTEND IG CJ G RA AL TE

Presentatie gemeenteraad 12 december 2024 De staat van morgen. Start vandaag.

1

Agenda Aanleiding & vraagstelling Plan van aanpak IST situatie Van samenwerkingsvorm naar organisatievorm Financiering

Advies Verdiepende analyse

2

Even voorstellen…

Guido Lafeber Sr. adviseur Bestuur & Organisatie

• Oprichten, evalueren en doorontwikkelen van samenwerkingsverbanden • Samenwerking en verzelfstandiging • Waarderend onderzoeker • Procesbegeleider in samenwerkingen • Creatief in oplossingen voor complexe casussen

Matthias Blankesteijn Adviseur Bestuur & Organisatie

• Bestuurskundig onderzoeker en adviseur • Governance- en inrichtingsvraagstukken, veelal binnen het sociaal domein • Publiek- en privaatrechtelijke samenwerking en verzelfstandiging • Betrokken bij diverse lokale ‘heroverwegingen’ in de jeugdhulp

3

Aanleiding Behandeling begroting 2024 • Aangenomen motie ‘verzoek tot opdracht toekomstbestendig plan CJG Concrete oproep: • Samen met het CJG een toekomstbestendig plan te maken; • Te onderbouwen wat er nodig is om continuïteit en kwaliteit te waarborgen en doelmatigheid en efficiency te realiseren voor na 2025.

4

Vraagstelling 1. Stel een toekomstbestendig plan op voor de doorontwikkeling van het CJG. Betrek in dit plan de volgende aspecten: a) Een passende organisatievorm, die bijdraagt aan: i. het voldoen aan geldende wet- en regelgeving (o.a. AVG); ii. de doelen uit de Hervormingsagenda Jeugd, de Jeugdwet en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming; iii. een efficiënte en kwalitatief goede uitvoering van de taken. b) Een onderbouwing van de (structurele) middelen die benodigd zijn om een efficiënte en kwalitatief goede uitvoering van de dienstverlening te borgen. 2. Werk dit toekomstbestendige plan uit aan de hand van drie scenario’s, waarbij de scenario’s verschillen op: a) organisatorische inrichting; b) financiële dekking;

5

Hoe hebben we dit onderzoek uitgevoerd?

Stap 1:

Stap 2:

Start

IST

Stap 3:

Stap 4:

Uitgangspunten CJG

Scenario's voor SOLL-situatie

Stap 5: Uitwerken scenario's

Stap 6: Rapportage besluitvorming

6

IST-situatie (1) Rol, doelen en taken -

-

Binnen het jeugdhulpstelsel in de gemeente Raalte een prominente rol; Nadrukkelijk voorliggend gepositioneerd: het vroegtijdig signaleren van hulpvragen bij opvoeden en opgroeien, psychische problemen en stoornissen; Het realiseren van een vraaggericht en samenhangend pakket aan activiteiten en voorzieningen gericht op het tijdig signaleren of voorkomen van problemen bij opvoeden en opgroeien, psychische problemen en stoornissen; Verantwoordelijkheid van ouders centraal. Het CJG levert slechts ondersteuning waar en zolang dit strikt noodzakelijk is. Ook na verwijzing betrokken: borgen dat casusregie duidelijk belegd is en dat de ondersteuning van gezinnen vanuit verschillende domeinen op elkaar is afgestemd (regiefunctie).

7

IST situatie – organisatorische inrichting

8

IST situatie – Knelpunten (1) Aansturing - Coördinator van het CJG is voor een deel van de medewerkers een manager zonder bevoegdheden om te managen. • Ontwikkeling van medewerkers • Functioneringsgesprekken • Moeizaam contact met moederorganisaties - Ook logisch: subsidiebeschikkingen zien (juridisch) niet op personeel, maar op activiteiten. Negatieve consequenties voor het personeel - Medewerkers die via subsidie zijn aangetrokken zijn in de praktijk ‘van het CJG’, meerjarig betrokken • Geen volledig onderdeel van een ‘team’, medewerkers vallen tussen wal en schip. • Uiteenlopende arbeidsvoorwaarden in hetzelfde team. ‘Ze staan op de loonstrook, halen 1 keer per jaar een kerstpakket op en ik spreek ze 1x per jaar’ – Manager zorgpartner 9

IST situatie – Knelpunten (2)

‘Het (de personele constructie red.) is niet meer van deze tijd. CJG-medewerker is een professie geworden.’ – Zorgpartner

Netwerksamenwerking heeft geen meerwaarde - Niet voor de gemeente Raalte, maar ook niet voor de betrokken zorgorganisaties. - Voeding met expertise van de moederorganisatie vindt in de praktijk niet of nauwelijks plaats. - Professie van CJG-medewerker zodanig doorontwikkeld dat de expertise van de moederorganisatie hier niet altijd meer 1-op-1 op aansluit. - Er is de facto al geen netwerkorganisatie meer: CJG functioneert al zelfstandig. Financiering - 40% van de financiering is incidenteel. - Gevolg: een deel van het personeel kan niet langdurig aangetrokken worden. - Ingehuurde medewerkers vertrekken vaak vroegtijdig, dus ook binnen de looptijd van inhuur sprake van discontinuïteit. - Kwetsbaar ten aanzien van kennisopbouw, netwerkopbouw en het opbouwen en bestendigen van relaties met inwoners. - Terwijl: continuïteit bij personeel is een cruciale succesfactor voor het functioneren van een CJG 10

Intermezzo – relevante context Hervormingsagenda jeugd • ‘Beweging naar de voorkant’ • Versterken lokale teams (lees: in Raalte het CJG) • Lokale teams bieden zelf ook hulp, en beschikken over specialistische kennis  Conclusie: een verzwaarde rol voor de lokale teams Grip op de jeugdhulp in gemeenten • Veel gemeenten hebben moeite ‘grip’ te krijgen op jeugdhulp uitgaven • In veel gemeenten stijging aantal jeugdigen met jeugdhulp • Lokale teams een belangrijke ‘knop’ voor gemeenten om jeugdhulpuitgaven te controleren  Meer behoefte aan directe sturing op lokale teams door gemeenten Rapport ‘Zicht op verbeter- en besparingspotentieel Raalte’ • Besparingsmaatregel: breidt voorliggende specialistische inzet CJG uit. • O.a. diagnostiek, systeemtherapie, spoedzorg.  Mogelijke uitbreiding caseload CJG 11

SOLL - Naar een passende organisatievorm

12

SOLL - Naar een passende organisatievorm

n.v.t.

n.v.t. n.v.t.

n.v.t.

13

SOLL - Naar een passende organisatievorm Twee samenwerkingsvormen: 1. Netwerk 2. Zelfstandig Drie organisatievormen: 1. Optimalisatie huidige netwerksamenwerking 2. Stichting CJG Raalte 3. CJG als onderdeel van de gemeente Raalte Afwegingskader 1. Sturing en governance 2. Juridisch kader 3. Organisatie 4. Personeel 5. Financiën 6. Effect op inwoners

14

Afwegingskader A Netwerk

Uitgangspunt Sturing en governance Gewenste vorm van sturing (bestuurlijk) Gewenste vorm van sturing (ambtelijk) Complexiteit van de governance Juridisch kader Vereisten Jeugdwet Privacy en persoonsgegevens Generieke juridische vereisten Organisatie Mogelijkheid inrichten organisatie Personeel Borging specialisme Personeelsbeleid Cultuur Heldere positionering medewerkers Personele transitie-uitdaging Relatie verbonden partijen Financiën (Europese) aanbestedingsgrens Belastbare overhead Transitiekosten Effect op inwoners en cliënten Totaalafweging Score op de afwegingspunten

A

B Stichting

B

C Onderdeel gemeente Raalte

C

15

Toelichting - onderbrengen bij gemeente of bij stichting? Onderbrengen bij gemeente • Directe bestuurlijke (bij)sturing mogelijk op het wat (te behalen doelen en eisen daaraan) • Directe ambtelijke (bij)sturing mogelijk op het hoe (wijze waarop medewerkers taken uitvoeren en eisen daaraan). Denk aan wijze waarop ‘normaliseren’ in praktijk wordt gebracht of de keuze voor inzet van typen medewerkers. Onderbrengen in een stichting • Vorm van verzelfstandiging, waarmee taak op afstand wordt gezet. • Zelfstandige entiteit met een zelfstandig bestuur. • Motief: aparte entiteit kan zelfstandig de uitvoering professionaliseren, minder onderworpen aan directe politieke en ambtelijke sturing. • Sturing gaat indirect, via subsidieovereenkomsten of DVO’s.

16

Toelichting - onderbrengen bij gemeente of bij stichting? (2) Centrale vraag Is de behoefte de taak op afstand te zetten en de wijze van taakuitoefening te verzelfstandigen? Of is de behoefte om de taak dichtbij te houden, en de wijze van taakuitoefening te kunnen bijsturen en beïnvloeden? Conclusie: Het dichtbij houden van de taak, met mogelijkheid tot bijsturen en beïnvloeden ligt voor het CJG Raalte meer voor de hand. • Gezien de belangrijke rol die het CJG speelt in relatie tot ‘grip’ op de jeugdhulp; • Gezien de gewenste ambtelijke en bestuurlijke sturing op het CJG, en de flexibiliteit hierin; • Gezien ervaringen met verzelfstandigingen elders in het land, en de beweging die gaande is naar meer grip en meer sturing op de ‘toegang’.

17

Financiering Vier scenario’s A. Behoud status quo B. Gemeentelijke financiering structureel C. Structurele financiering D. Uitbreiding financiering Drie aspecten per scenario 1. Consequenties voor het CJG; 2. Verhouding Hervormingsagenda Jeugd en Toekomstscenario; 3. Verhouding rapport ‘Zicht op het verbeter- en besparingspotentieel Raalte’.

18

A - Behoud status quo Beschrijving • 40% van de financiering is incidenteel van aard. • Vanaf 2026: nieuwe incidentele middelen moeten worden gevonden. Voordelen • Er hoeven geen nieuwe structurele middelen te worden gevonden voor het CJG. Nadelen • Gebrek aan personele continuïteit met kwetsbaarheid t.a.v. kennisopbouw, netwerkopbouw en het opbouwen en bestendigen van relaties met inwoners. • Succesfactor continuïteit onder druk. • Indien de incidentele financiering wegvalt, betekent dit dat het CJG fte (fors) moet afschalen  wachtlijsten en meer doorverwijzingen naar specialistische jeugdhulp. • Afschaling contrair aan Hervormingsagenda Jeugd. • Besparingsmaatregel ‘breid CJG-inzet uit’ niet goed te realiseren. 19

B – Gemeentelijke financiering structureel Beschrijving • Gemeentelijke financiering wordt structureel gemaakt. • Incidentele rijksmiddelen worden niet structureel voortgezet. Deze financiering valt dus weg (14%). Voordelen • Er moeten nieuwe structurele middelen worden gevonden, maar niet de volledige 40% van de huidige financiering. • Knelpunten m.b.t. continuïteit deels opgelost, maar niet volledig. Nadelen • 14% van de financiering (rijksmiddelen) valt weg. • Dit betekent concreet dat het CJG fte moet afschalen. • Gevolg: wachtlijsten en meer doorverwijzingen naar specialistische jeugdhulp. • Afschaling contrair aan Hervormingsagenda Jeugd. • Besparingsmaatregel ‘breid CJG-inzet uit’ niet goed te realiseren. 20

C – Structurele financiering Beschrijving • Financiering CJG blijft gelijk, maar wordt volledig structureel gemaakt. Voordelen • Bestaande knelpunten m.b.t. continuïteit worden volledig opgelost. • Medewerkers hoeven niet langer tegen relatief hoge kosten worden ingehuurd. • Positief effect ten aanzien van kennisopbouw, netwerkopbouw en het opbouwen en bestendigen van relaties met inwoners. • CJG blijft structureel in staat om bestaande caseload op te pakken. Risico op wachtlijsten gemitigeerd. • Sluit aan op Hervormingsagenda en Toekomstscenario: taakverzwaring lokale teams en een ‘vast gezicht’ (continuïteit). • Sluit aan op advies over continuïteit CJG van Berenschot. Nadelen • Wanneer opvolging wordt gegeven aan de besparingsmaatregel ‘breid CJG-inzet uit’ ontstaat het risico op wachtlijsten. De toename in het voorliggend oppakken van jeugdhulpvragen wordt niet gerealiseerd. • Vraagt op korte termijn investeren met als doel om op lange termijn te besparen op de specialistische jeugdhulp. 21

D – Uitbreiding financiering Beschrijving • Financiering wordt uitgebreid om invulling te kunnen geven aan besparingsmaatregel ‘breid voorliggende inzet CJG uit’. Voordelen • Bestaande knelpunten m.b.t. continuïteit worden volledig opgelost. • Medewerkers hoeven niet langer tegen relatief hoge kosten worden ingehuurd. • Positief effect ten aanzien van kennisopbouw, netwerkopbouw en het opbouwen en bestendigen van relaties met inwoners. • CJG blijft structureel in staat om bestaande caseload op te pakken. Risico op wachtlijsten gemitigeerd. • Sluit aan op Hervormingsagenda en Toekomstscenario: taakverzwaring lokale teams en een ‘vast gezicht’ (continuïteit). • Sluit aan op advies over continuïteit CJG van Berenschot. • Stelt de gemeente Raalte in staat om opvolging te geven aan besparingsmaatregel ‘breid CJG-inzet uit’. Nadelen • Vraagt op korte termijn investeren met als doel om op lange termijn te besparen op de specialistische jeugdhulp. 22

Advies Organisatievorm

•

Positioneer het CJG als onderdeel van de gemeente Raalte. • Huidige knelpunten in de personele organisatie opgelost; • Gewenste ambtelijke en bestuurlijke sturing mogelijk. Gezien toenemend belang van CJG is dit gewenst. • CJG kan zich naar inwoners toe blijven uiten als zelfstandige organisatie.

Financieringsvorm

•

Investering in de uitbreiding van het CJG, om op die manier beoogde besparingen (o.b.v. rapport Berenschot) te realiseren en bestaande knelpunten weg te nemen. • Huidige situatie onwenselijk: met incidentele middelen taken dekken die niet incidenteel van aard zijn (bestaande caseload). • Knelpunten als gevolg van incidentele financiering worden opgelost. • Sluit aan op de ‘beweging naar de voorkant’ (Hervormingsagenda). • Investeringen in het CJG dragen bij aan verminderen tweedelijns jeugdhulp en daarmee aan vermindering van kosten.

23

Vragen?

24

Verdiepende analyse – doelmatigheid inzet CJG / Wijkteams (1) Helpt de inzet van hulpverlening door het CJG / Wijkteams? • Inzet van wijkteamhulp leidt tot minder kinderen in tweedelijns jeugdhulp; • In gemeenten met veel wijkteamhulp is het aantal kinderen dat hulp met verblijf ontvangt lager. Hulp met verblijf is daarbij een van de meest dure jeugdhulpvormen. • Ook inzet ambulante specialistische jeugdhulp minder en korter in gemeenten waar CJG/wijkteam zelf hulp biedt. • Aandeel trajecten wat start vanuit een crisissituatie lager in gemeenten waar CJG/Wijkteam zelf hulp bieden. Wijkteamintensiteit • Wijkteamintensiteit = de mate waarin een CJG/Wijkteam hulp verleend. • Hoge wijkteamintensiteit leidt tot minder gebruik van tweedelijns jeugdhulp. Conclusie • Wanneer het CJG/het wijkteam zelf hulp verleent, leidt dit tot minder specialistische jeugdhulp. Dit effect wordt versterkt naarmate de hoeveelheid hulp die het CJG/wijkteam levert toeneemt. • Een afname van de kosten als gevolg hiervan is zeer aannemelijk, maar een harde wetenschappelijke analyse op dit vlak ontbreekt. 25

Verdiepende analyse – doelmatigheid inzet CJG / Wijkteams (2) Aantal jeugdigen met jeugdhulp Het aantal jeugdigen met jeugdhulp wijkt significant af van referentiegemeenten. De gemeente Raalte heeft relatief weinig jeugdigen die gespecialiseerde jeugdhulp ontvangen. Vertaalt dit zich naar de kosten? Ondanks dat in de gemeente Raalte minder jeugdigen jeugdhulp ontvangen, vertaalt zich dit niet 1-op-1 naar een afwijking in de kosten voor jeugdhulp.

Gemeente

Percentage jeugdigen met jeugdhulp

Raalte

7.3%

Hof van Twente

11,2%

Rijssen-Holten

11,8%

Hellendoorn

11,6%

Gemiddeld gemeenten met vergelijkbare grootte

13,5%

Gemiddeld Overijssel

12,2%

Gemiddeld Nederland

13,5%

Percentage jeugdigen met jeugdhulp

Gemeente

Uitgaven totaal

Uitgaven per jeugdige

Raalte

€ 12.639.000

€ 1.751

Hof van Twente

€ 12.255.000

€ 1.979

Rijssen-Holten

€ 11.814.000

€ 1.310

Hellendoorn

€ 8.511.000

€ 1.224

Uitgaven jeugdhulp

26