Kadernota 2022-2025
Tekst van het document
2
Invoering rechtmatigheidsverantwoording
S=structureel / E=eenmalig S/E Investering S
I-uitvoeringsplan bedrijfsvoering: Vervanging financieel systeem en E vervanging zaaksysteem Datagedreven werken Dekking egalisatiereserve DOWR-I
Totaal programma 9
Kadernota 2022-2025
2022
2023
40
40
40
212
175
39
10
10
89
50
E
75
S
10
10
E
-145
-100
192
125
0
- is voordeel 2024 2025
27
40
11. Financiële opgave Evenals de inhoudelijke bouwstenen, schetsen we in dit hoofdstuk kort de ambitie vanuit het Roalter Akkoord op onze financiën en de ontwikkelingen op lange en korte termijn die van invloed zijn op ons financieel perspectief. Ambitie De gemeente Raalte wil haar gezonde financiële positie behouden. We staan voor een solide en stabiel financieel beleid met een structureel en reëel sluitende jaar- en meerjarenbegroting. Structurele kosten dekken we met structurele middelen. We willen samen met andere gemeenten en door ons te laten vertegenwoordigen door de VNG nieuwe afspraken maken met het kabinet over betere financiële spelregels. We zien namelijk dat de ontwikkeling van het gemeentefonds geen gelijke tred heeft gehouden met de ontwikkeling van de inflatie en volume van taken die we met de uitkering uit het gemeentefonds uitvoeren. Ontwikkelingen lange en korte termijn Ontwikkeling algemene uitkering gemeentefonds Belangrijke ontwikkeling voor de financiële huishouding van de gemeente is de herverdeling van het gemeentefonds. Op basis van uitkomst en integrale weging van de onderzoeken van CEBEON en AEF (stand 2017) ligt momenteel een adviesaanvraag voor bij de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Met de adviesaanvraag zijn ook de eerste resultaten per gemeente bekend geworden. Raalte komt hier vooralsnog uit met een kleine plus van 4 euro per inwoner.
De cijfers met stand 2017 worden in een later stadium onder andere geactualiseerd naar de stand 2019 hetgeen tot wijziging van de voorlopige cijfers kan leiden. Om tot een afgewogen en onderbouwd advies te kunnen komen heeft de Raad eind maart 2021 nadere vragen aan de minister van Binnenlandse Zaken gesteld. Daarmee wil de Raad meer inzicht krijgen in de inhoudelijke onderbouwing van de verdeling. Onder andere door de reactie van de Raad houden de fondsbeheerders het verdeelvoorstel op onderdelen nog eens kritisch tegen het licht. De antwoorden op de vragen ontvangt de ROB dan samen met het aangepaste verdeelvoorstel. De minister verwacht dat begin juni te kunnen sturen. Het besluit tot invoering van de nieuwe verdeling is aan het volgende kabinet en maakt dan onderdeel uit van een breder palet aan keuzes. Denk hierbij aan de structurele omvang van het gemeentefonds, mede in relatie tot de discussie rondom de middelen sociaal domein, de normeringssystematiek en het eigen belastinggebied. De ingangsdatum van de nieuwe verdeling is voorzien per 1 januari 2023. Belangrijk gegeven voor onze gemeente is de fluctuatie van de algemene uitkering. De september en decembercirculaire 2020 laten een negatief effect zien van € 354.000 in 2022 aflopend tot € 265.000 in 2025.
Dit nadelig effect kan nog voor een belangrijk deel worden opgevangen binnen het huidige structureel meerjarenperspectief. Coronacrisis Ook de gevolgen van de coronacrisis zullen financiële impact hebben op de lange termijn ontwikkelingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de schade aan de economie en de toename van werkloosheid, de psychische en fysieke gevolgen die impact heeft op de volksgezondheid, de impact op ondernemers, maatschappelijke en culturele instellingen en het verenigingsleven en mogelijke lagere bestedingen danwel bezuinigingen vanuit het rijk. Het is te prematuur hierover Kadernota 2022-2025
28
nu voorspellingen te doen. Het rijk heeft in 2020/2021 steunpakketten beschikbaar gesteld/aangekondigd ter compensatie van de inkomstenderving en extra kosten die de gemeente maakt op diverse beleidsterreinen als gevolg van corona. Daarnaast heeft de Raad aanvullend op de rijkscompensatiegelden voor het jaar 2020 en 2021 een gemeentelijke stelpost van € 500.000 beschikbaar gesteld. Bij de programmabegroting 2022 wordt, op basis van de dan actuele omstandigheden, beoordeeld of het nodig wordt geacht voor 2022 opnieuw een gemeentelijke stelpost corona vrij te maken ten laste van de algemene bestemmingsreserve. Meerjarige investeringsplannen openbare ruimte en onderwijshuisvesting. In de nu voorliggende kadernota is, vooruitlopend op definitieve besluitvorming, een indicatie gegeven van de te verwachten meerjarige investeringsopgaven 2022-2025 in de openbare ruimte en in onderwijshuisvesting. Hierbij heeft wel een temporisering plaats gevonden van hetgeen binnen het nu voorliggend financieel kader mogelijk is (kleur groen in de financiële tabellen) en hetgeen dat wordt doorgeschoven naar de integrale afweging bij de begroting 2022-2025 op basis van het dan actuele financieel perspectief (kleur oranje in de financiële tabellen).
Voor de tranches na 2025 zijn ook forse investeringen gemoeid waarvoor nog geen/ onvoldoende dekking aanwezig is binnen het (langjarig) meerjarenperspectief. Wel kan vanaf 2023 de nog beschikbare structurele stelpost reservering kapitaallasten voor vervangingsinvesteringen tot een totaalbedrag van € 140.000 als dekkingsmiddel worden ingezet. Ook zou nog overwogen kunnen worden om ten laste van de algemene bestemmingsreserve eenmalige middelen vrij te spelen en deze te storten in een te vormen gekoppelde reserve. De structurele afschrijvingslasten van de investering kunnen vervolgens gedurende de looptijd van de investering worden bekostigd uit deze gekoppelde reserve. Nadeel hiervan is dat de kapitaallasten na het verstrijken van de levensduur dan niet structureel gedekt zijn binnen de begroting. Het probleem met betrekking tot de bekostiging van de onderwijshuisvesting speelt landelijk. Deze financiële opgave maakt deel uit van de input van de VNG op de investeringsagenda voor de volgende kabinetsformatie.
Financieel kader Financieel kader Op basis van de raad-sessies in april heeft uw raad onderstaand financieel kader aan ons college meegegeven voor de begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025: Structurele beschikbaar voor nieuw beleid: € 250.000 Eenmalige beschikbaar voor nieuw beleid: € 2.000.000 Inventarisatie nieuw beleid Omdat de inhoudelijke ambities momenteel groter zijn dan de financiële mogelijkheden is bij deze kadernota een prioritering aangebracht. Welke inhoudelijke ambities passen op basis van het door de raad gegeven financieel kader wel binnen de financiële mogelijkheden (kleur groen) en welke inhoudelijke ambities passen (nog) niet binnen de financiële mogelijkheden (kleur oranje). Het college stelt de raad voor om de inhoudelijke ambities welke bij deze kadernota nog niet passen binnen de financiële mogelijkheden (kleur oranje) opnieuw integraal af te wegen bij de komende begroting op basis van het dan actueel financieel perspectief. Kadernota 2022-2025
29
Het geïnventariseerd nieuw beleid bij deze kadernota laat onderstaand financieel beeld zien: Kleur groen, passend binnen de financiële mogelijkheden: structureel € 221.000 in 2022 oplopend naar € 340.000 in 2025. eenmalig € 2.055.000. Het eenmalig bedrag is als volgt over de jaren verdeeld: € 1.019.000 (2022), € 997.000 (2023) en € 39.000 (2024) Hiermee ligt de inzet van middelen bij deze kadernota iets boven het door de raad aangegeven financieel kader. Het college acht deze inzet haalbaar richting de komende begroting 2022-2025 Kleur oranje, (nog) niet passend binnen de financiële mogelijkheden: structureel: € 40.000 in 2022 oplopend naar € 445.000 in 2025. eenmalig: € 1.846.000. Het eenmalig bedrag is als volgt over de jaren verdeeld: € 197.000 (2022), € 25.000 (2023), € 812.000 (2024) en € 812.000 (2025). Zie voor een nadere specificatie het totaaloverzicht nieuw beleid kadernota 2022-2025 (bijlage 1). Ontwikkeling algemene bestemmingsreserve Bij de begroting 2021 is aangegeven dat de algemene bestemmingsreserve zich ontwikkelt van € 12,43 mln. begin 2021 tot € 7,28 mln. eind 2024. Rekening houdend met de afroming van de algemene bestemmingsreserve grondexploitatie bij de jaarrekening 2020 tot en bedrag van € 2,8 mln.
en de resultaten van de september en decembercirculaire 2020 op het begrotingsresultaat 2021-2024 is de verwachting dat deze reserve zich ontwikkeld van € 17,58 mln. begin 2021 tot € 8,5 mln. eind 2025. Dit is een surplus van 4 mln. op het door de raad vastgestelde minimumniveau van € 4,5 mln. (motie van 8 november 2018). Hierin liggen keuzemogelijkheden. Welk deel van de algemene reserve wil de raad inzetten bij de komende begroting 2022-2025 en welk deel wil men reserveren voor de toekomst om invulling te geven aan opgaven welke nu nog niet/onvoldoende financieel zijn vertaald c.q. nieuwe opgaven die zich aandienen. Met het nu voorliggend nieuw beleid bij deze kadernota wordt tot een bedrag van € 2,06 mln. een beroep gedaan op de algemene bestemmingsreserve en loopt deze reserve dan terug van € 8,5 mln. minus € 2,06 mln. is € 6,44 mln. in 2025. Ontwikkeling weerstandsratio De ontwikkeling van de weerstandsratio is ook van belang voor het financieel perspectief. De voorlopige uitkomsten van de jaarrekening 2020 laten een weerstandratio zien van 2,1. Bij de jaarrekening 2019 was deze ratio becijferd op 2,3 en bij de begroting 2021 op 1,7. Een belangrijke oorzaak hiervan is de afname van de risico's binnen de grondexploitatie gedurende het jaar 2020.
Een andere belangrijke factor hierin is de inschatting van het risico met betrekking tot de ontwikkeling van de algemene uitkering. Weliswaar is op basis van de eerste uitkomsten van de uitkomsten CEBEON/AEF het risico van de herijking gemeentefonds voor Raalte geweken. Maar we zien nog steeds dat de ontwikkeling van het gemeentefonds geen gelijke tred heeft gehouden met de ontwikkeling van de inflatie en volume van taken die we met de uitkering uit het gemeentefonds uitvoeren. Voor de herijking van het gemeentefonds is in de jaarrekening 2020/begroting 2021 een risicobedrag opgenomen van (eenmalig) € 2,5 mln. Gezien de onzekerheid van de ontwikkeling en/of omvang van het gemeentefonds richting de nieuwe kabinetsformatie wordt geadviseerd het risico op de ontwikkeling van de algemene uitkering bij Kadernota 2022-2025
30
deze kadernota te continueren. De weerstandsratio is onder andere gebaseerd op risico's in relatie tot de weerstandscapaciteit. In dit kader willen we er op wijzen dat bij het bepalen van de risico's in deze kadernota alleen de eerste tranche (2022-2025) van de vervangingsinvesteringen voor onder andere de openbare ruimte en onderwijshuisvesting financieel is vertaald. Zoals te lezen valt bij de betreffende beleidsprogramma's staan we in de verdere toekomst voor meer investeringen waarvoor nu nog géén financiële middelen zijn vrijgemaakt. Denk daarbij, naast de vervangingsinvesteringen, onder andere ook aan de opwaardering van de N35. Verwerking van de (vervangings) investeringen als risico zou dus een beduidend lagere weerstandsratio geven. Om deze redenen stelt het college voor om bij deze kadernota de reserve weerstandsvermogen nog niet af te romen.
Kadernota 2022-2025
31
Bijlagen Bijlage 1: Totaaloverzicht nieuw beleid 2022-2025
Totaal financiële vertaling Bedragen * € 1.000 Nr. Pr. Voorstel Starterslening en adviesfunctie
S=structureel E=eenmalig - is voordeel S/E Invest. 2022 2023 2024 2025 E 840 0 0 0
1
Dekking binnen reserve stedelijke vernieuwing
E
-40
0
0
0
Dekking binnen Svn
E
-800
0
0
0
1
2
1
Contactpers. buitengebied
E
75
75
75
75
3
1
Coörd. en stikstofaanpak
E
35
35
35
35
4
1
Leaderprogramma 2023-2027
E
75
100
100
100
MIP-OR (voorlopig)
S
10.363
169
301
432
490
Dekking
S
-7.234
-130
-239
-329
-344
MIP-OR (voorlopig)
S
30
131
174
190
Dekking
S
0
0
0
0
Onkruidbestrijding
S
0
0
110
110
Onkruidbestrijding
E
110
110
0
0
Bewonersparticipatie
E
128
128
128
128
Beschikbare middelen
E
-73
-73
-73
-73
Beheerplannen
E
65
65
0
0
Dekking reserve IVOR
E
-65
-65
0
0
Klimaatadaptatie
E
151
0
0
0
Personele inzet klimaat en toekomstbest.
E
108
108
108
108
Extra investering CJG
E
200
200
0
0
Dekking uit reserve sociaal domein Personele inzet tijdelijk extra capaciteit als gevolg van corona Personele inzet juridisch medewerker
E
-200
-200
0
0
E
84
84
84
84
E
67
67
67
67
14 4
Personele inzet data-analist
E
42
42
42
42
15 5
Ruimtecoach
E
0
96
96
96
16 6
Personele inzet lobby en relatiemanagement Regio Zwolle
E
54
54
54
54
17
Personele inzet programmamanager verstedelijkingsagenda
S
54
54
54
54
18 6
Extra personele inzet corona economie, sport en cultuur
E
96
96
96
96
19 7
IHP (kapitaallasten)
S
88
100
100
100
S
0
13
13
135
E
25
25
0
0
5
2
6
2
7
2
8
2
9
2
10 2 11
4
12
4
13
4
6
20 7
Kerkenvisie
Kadernota 2022-2025
32
21
7
Cultuurbeleidsplan
E
47
0
0
0
22 8
Personele inzet toezicht en handhaving
E
96
0
0
0
23 9
Invoering rechtmatigheids-verantwoording
S
40
40
40
40
E
212
175
39
0
E
75
0
0
0
S
10
10
10
10
Dekking egalisatiereserve DOWR-I
E
-145
-100
0
0
Totaal S Totaal E Totaal S Totaal E Totaal
S E S E
221 1.019 40 243 1.523
256 997 154 25 1.432
297 39 307 812 1.455
340 0 445 812 1.597
I-uitvoeringsplan bedrijfsvoering:
24 9
Vervanging financieel systeem en vervanging zaaksysteem Datagedreven werken
Kadernota 2022-2025
3.129
33