Informatiememo Raad - Human Capital Agenda

INFORMATIENOTITIE RAAD Onderwerp

Stand van zaken Human Capital Agenda

Zaaknummer

48966-2021

B&W vergadering

29 juni 2021

Portefeuillehouder

dhr. J. (Jacques) van Loevezijn

Behandelend ambtenaar

Meike Schrijver telefoon: 06 1549 0972 , e-mail: meike.schrijver@raalte.nl

Kennis te nemen van De stand van zaken van de Human Capital Agenda en de lokale vertaling hiervan.

Inleiding De arbeidsmarkt is in ontwikkeling. Aan de ene kant is er een tekort aan werknemers, bijvoorbeeld in het onderwijs, de bouw en de zorg, terwijl er aan de andere kant nog steeds mensen langs de kant staan die geen passende baan kunnen vinden. Deze mismatch tussen vraag en aanbod dreigt alleen maar groter te worden. Door o.a. technologische ontwikkelingen, vergrijzing en de energietransitie verandert de vraag op de arbeidsmarkt in een snel tempo en het is de vraag of (potentiële) medewerkers over de juiste kennis en capaciteiten beschikken om hierop in te spelen. Hoe zorgen we ervoor dat vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter bij elkaar aansluiten, nu en in de toekomst? Dit is een groot vraagstuk waarbij meerdere partijen betrokken zijn. Het is ook een vraagstuk dat zich niet beperkt tot de gemeentegrenzen. Daarom hebben we als regio Zwolle een gezamenlijke Human Capital Agenda (HCA) opgesteld. Hierin werken we regionaal samen aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt.

Kernboodschap De Human Capital Agenda in het kort Binnen de Human Capital Agenda werken gemeenten, provincies, werkgevers, werknemers, het UWV en onderwijspartijen samen aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt in de regio Zwolle. Middels deze agenda werken we samen aan de volgende ambities: 1. 2. 3.

Beschikbaarheid van voldoende en gekwalificeerde arbeidskrachten, nu en op de middellange termijn. Inclusiviteit: iedereen doet mee, ieder talent krijgt ruimte om zich te ontwikkelen Wendbaarheid van mensen en systemen zodat ze in kunnen spelen op de veranderingen op de arbeidsmarkt en in de bedrijven.

Deze ambities zijn vertaald in een aantal kwantitatieve en kwalitatieve doelen. De kwalitatieve doelen zijn: 1. Ontwikkelen van een roadmap voor (inter)sectorale samenwerking via de sectortafels; 2. Oprichten van een ontwikkelfonds waaruit scholingstrajecten (gericht op werkgevers, inwoners, samenwerkingsverbanden) en experimenten worden gefinancierd; 3. Opzetten van een KOERS-programma (Kennis, Onderzoek, Expertise, Resultaat en Sturing) vanuit een ‘lerende aanpak’;

4.

Inzetten van aansprekende communicatie gericht op ondernemers, inwoners en het betrekken van de samenwerkingspartners.

De kwantitatieve doelen zijn: 1. Bereiken van 37.000 mensen (=10 procent van onze beroepsbevolking) om in beweging te komen voor ‘leven lang ontwikkelen’, door ze aan te spreken, te motiveren en mogelijkheden tot scholing en ontwikkeling te bieden; 2. Uitvoering geven aan gerichte trajecten: a. Starten van 2.500 – 5.000 trajecten ‘van werk naar werk’; b. Starten van 2.500 – 5.000 trajecten ‘van werkloosheid naar werk’; c. Faciliteren van meer dan 2.500 trajecten voor om- en bijscholing, gericht op een betere match van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Voor de uitvoering van de Human Capital Agenda is voor de gehele planperiode (2019-2023) een budget beschikbaar van € 18.599.760. Provincies en gemeenten nemen daarvan € 12.799.760 voor hun rekening. Voor de gemeente Raalte gaat het over de gehele looptijd om een bedrag van € 330.0001. Tenslotte draagt ook het Rijk € 5,8 miljoen euro bij aan de Human Capital Agenda, via de Regio Deal die de Regio Zwolle begin 2020 met het Rijk heeft gesloten. Meer informatie over het programma van de Human Capital Agenda vindt u in het programmaplan 2020-2023 ‘samen werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt’ dat als bijlage is toegevoegd aan dit memo.

Waar staan we nu? In december 2019 hebben we de raad middels een informatiememo bijgepraat over de stand van zaken op dat moment. Sindsdien zijn er mooie stappen gemaakt die we hieronder per onderdeel toelichten. Een totaal overzicht van de behaalde resultaten is te lezen in het jaarverslag Human Capital Agenda 2020 dat als bijlage is toegevoegd aan dit memo. Ontwikkelfonds Via het Ontwikkelfonds Regio Zwolle kunnen werkgevers een financiële bijdrage ontvangen voor de her-, bij- of omscholing van (potentiële) werknemers. Het ontwikkelfonds is in 2019 gestart en is in 2020 verder geprofessionaliseerd. Er is een grote communicatiecampagne opgezet onder de titel Upgrade Jezelf Regio Zwolle (zie http://www.upgradejezelfregiozwolle.nl voor meer informatie). Hierdoor weten steeds meer werkgevers de weg te vinden naar het ontwikkelfonds voor de her-, bij- of omscholing van hun medewerkers. Sinds juli 2020 is het ontwikkelfonds, o.a. vanwege de invloed die de corona pandemie heeft op de arbeidsmarkt, ook rechtstreeks opengesteld voor inwoners. Werkgevers en inwoners uit onze gemeente weten het ontwikkelfonds inmiddels goed te vinden. Sinds de start van het ontwikkelfonds hebben regionaal gezien 488 werkgevers een aanvraag ingediend bij het ontwikkelfonds. Dit gaat om werkgevers vanuit alle 20 gemeenten.

Ruim 10% van deze aanvragen (51 aanvragen) komt van werkgevers van de gemeente Raalte. Alleen de gemeenten Zwolle en Kampen kennen meer aanvragen. Ook individuele inwoners uit onze gemeente weten het ontwikkelfonds steeds beter te vinden. Sinds de openstelling van het ontwikkelfonds voor inwoners in juli 2020 hebben 434 inwoners uit de Regio Zwolle een aanvraag ingediend bij het ontwikkelfonds. Ruim 5% van deze aanvragen (22 aanvragen) komt van inwoners uit onze gemeente. Als Raalte doen we het goed als het om het ontwikkelfonds gaat. Het is geen toeval dat er relatief veel werkgevers en inwoners vanuit onze gemeente gebruik maken van het ontwikkelfonds. We hebben het afgelopen 1,5 jaar, samen met onze ondernemers, namelijk sterk ingezet op het vergroten van de bekendheid van het ontwikkelfonds onder onze werkgevers en inwoners. Zo hebben we verschillende goede voorbeelden in beeld gebracht, hebben we een gezamenlijk artikel geplaatst in het Sallands Ondernemers Magazine (SOM), zijn er 1 Op 8 november 2018 heeft u als raad ingestemd met een financiële bijdrage voor de HCA van € 66.600 per jaar

voor de jaren 2019 t/m 2023. 2

vanuit de Regio Zwolle verschillende presentaties gegeven over het ontwikkelfonds aan onze bedrijvenkringen, en delen we de informatie over Upgrade Jezelf regelmatig actief via onze eigen communicatiekanalen. Sectortafels Aan de sectortafels werken partijen aan het versterken van de sectorale samenwerking. Elke sectortafel stelt een actieagenda op en voert deze uit. In deze actieagenda worden afspraken gemaakt over het ‘leven lang ontwikkelen’ van werknemers. Inmiddels zijn de volgende 9 sectortafels actief: - Bouw - Transport en Logistiek - Zorg en Welzijn - Techniek en Energietransitie - Creatieve Industrie - E-commerce en IT - Onderwijs - Vrijetijdseconomie - Agro en Food 4 van de 9 actieve sectortafels hebben hun actieagenda inmiddels gereed. Gemeenten zitten niet direct aan tafel bij deze sectortafels, omdat de focus ligt op regio-brede samenwerking over de grenzen van gemeenten heen. Wel zijn er werkgevers vanuit de gemeente Raalte aangesloten bij de verschillende sectortafels. KOERS-programma KOERS staat voor Kennis, Onderzoek, Expertise, Resultaat en Sturing. Via dit programma werken we aan het verzamelen en monitoren van informatie zodat we tijdig bij kunnen sturen wanneer dit nodig is. 2020 stond vooral in het teken van het ontwikkelen van een monitoringsplan, waarin de indicatoren van de regionale arbeidsmarkt staan opgenomen.

Daarnaast is in 2020 de lerende aanpak opgestart, gericht op een jaarlijkse zelfevaluatie van de Human Capital Agenda. Impact corona De corona pandemie heeft invloed op de hele samenleving, en zeker ook op de arbeidsmarkt. Voor sommige sectoren zorgde de pandemie voor een enorme groei, terwijl de pandemie andere sectoren tijdelijk (bijna) helemaal stil legde. Daarnaast zien we dat de pandemie de druk op de arbeidsmarkt niet heeft weggenomen. Na een kleine daling in de eerste kwartalen van 2020 zien we de krapte op de arbeidsmarkt weer toenemen (zie de afbeelding hiernaast). De corona pandemie heeft hierdoor het belang van een gezamenlijke aanpak van arbeidsmarktvraagstukken (zoals de Human Capital Agenda) benadrukt. Meer concreet is er vanuit de Human Capital Agenda op verschillende manieren ingespeeld op de veranderende situatie door de corona pandemie. Zo is het Ontwikkelfonds in juli 2020 rechtstreeks opengesteld voor inwoners. In eerste instantie was het plan om dit pas in een latere fase te ontwikkelen, maar vanwege de pandemie is dit versneld opgepakt. De pandemie zorgde er namelijk voor dat groepen inwoners (tijdelijk) thuis kwamen te zitten, met tijd, en soms noodzaak, om te werken aan hun eigen ontwikkeling. Eerder konden inwoners alleen via hun werkgever aanspraak maken op een bijdrage vanuit het ontwikkelfonds.

Door deze rechtstreekse openstelling kunnen inwoners ook zonder tussenkomst van hun werkgever, of wanneer inwoner werkloos zijn, een bijdrage ontvangen vanuit het ontwikkelfonds voor her-, bij- of omscholing. Daarnaast is ook de ‘Crisis- en herstelaanpak Regio Zwolle Werkgelegenheid & Leven Lang Ontwikkelen’ gekoppeld aan de koers van de Human Capital Agenda. Dit is het plan waarmee we als regio invulling geven aan 3

de Koolmeesgelden. Door de Koolmeesgelden te koppelen aan de Human Capital Agenda kijken we verder dan het aanpakken van de crisis en het bevorderen van het herstel en richten we ons op een verdere verduurzaming van de arbeidsmarkt en een leven lang ontwikkelen. In maart 2021 hebben we u, middels een informatienotitie, geïnformeerd over deze crisis- en herstelaanpak. Inmiddels is de crisis- en herstelaanpak vastgesteld en wordt er gewerkt aan de verdere ontwikkeling en uitvoering van de aanpak. Als gemeente Raalte focussen we ons op een goede aansluiting van deze regionale aanpak op onze lokale situatie, zodat ook inwoners van onze gemeente optimaal gebruik kunnen maken van de ondersteuningsmogelijkheden die deze aanpak biedt.

Lokale vertaling De Human Capital Agenda is gebaseerd op regionale opgaven waar we als regio gezamenlijk aan werken. Maar hoe ziet de situatie in de gemeente Raalte eruit? Komen onze lokale opgaven overeen met die van de regio, of zijn er (accent)verschillen? Om dit beter in beeld te krijgen én om de lokale samenwerking en actiekracht op dit thema te versterken, maken we een lokale vertaling van de Human Capital Agenda in de vorm van een actieplan. In december 2019 informeerden wij u dat we in het eerste kwartaal van 2020 zouden starten met een interactief proces om te komen tot deze lokale aanpak. De voorbereidingen hiervoor waren in volle gang, maar toen werden we geconfronteerd met de corona pandemie en dat veranderde ons perspectief. Het voelde niet passend om met ondernemers aan de slag te gaan met een actieplan voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt, terwijl er zoveel onzekerheid was en sommige ondernemers vooral bezig waren met overleven en zich afvroegen of hun bedrijf überhaupt toekomst had. Daarom hebben we, in overleg met de bedrijvenkringen, besloten dit traject uit te stellen. In de loop van het jaar hebben we gesprekken met de bedrijvenkringen over dit thema weer opgepakt en bleek dat er voldoende energie en urgentiebesef aanwezig was om het proces weer te starten.

Actieplan Werk Raalte In het najaar van 2020 hebben we het proces om te komen tot een lokaal actieplan opnieuw opgestart. We hebben gekozen voor een sectorale aanpak. Arbeidsmarktvraagstukken verschillen namelijk per sector, en daarnaast sluiten we hiermee ook aan bij de regionale opzet van de Human Capital Agenda. Concreet zijn we in november 2020 gestart met twee (combinaties van) sectoren, namelijk de sector zorg enerzijds en de sectoren techniek/maakindustrie/bouw anderzijds. Dit zijn de sectoren die in onze lokale arbeidsmarkt het meest vertegenwoordigd zijn én waar voldoende energie en urgentiebesef zat bij ondernemers om met dit vraagstuk aan de slag te gaan. Van november 2020 t/m februari 2021 is er in verschillende interactieve online werksessies per sector door vertegenwoordigers, onderwijs en overheid gezamenlijk antwoord gegeven op vragen als: - Wat zijn de cruciale arbeidsmarktvraagstukken in Raalte? - Hoe groot is het probleem? En wat gebeurt er als we niets doen? - Wat zouden we moeten doen om het probleem aan te pakken en wie hebben we daarvoor nodig? De uitkomsten van deze sessies zijn verwerkt tot een eerste concept Actieplan Werk Raalte. Ook de lokale vakbonden hebben we actief om input gevraagd te voor dit actieplan. Goed om te vermelden is dat we zeker niet bij 0 beginnen.

Er zijn al veel verschillende initiatieven, zoals de Innovatiehub Salland en het Platform Techniek, waarbij ondernemers, onderwijs en overheid samen werken aan het versterken van de lokale arbeidsmarkt. In de werksessies hebben we deze kracht dan ook als uitgangspunt genomen en gezamenlijk gekeken wat er eventueel aanvullend nodig is en/of waar we verbindingen kunnen leggen. Dit concept actieplan dat er nu ligt is nog niet volledig. Het geeft namelijk antwoord op de vraag waarom we samen op moeten trekken bij arbeidsmarktvraagstukken en wat we met elkaar willen doen. De vraag die nog onbeantwoord blijft is hoe we dit gaan doen. Het gaat dan niet alleen om de vraag welke werkwijzen we willen gebruiken, maar ook om de vraag hoe we het gedeeld eigenaarschap vormgeven. Het actieplan is immers geen actieplan van de gemeente waar ondernemers en onderwijspartners aan meewerken; het is een actieplan van alle partijen samen, waarvoor we gezamenlijk verantwoordelijk zijn.

4

De komende maanden staan in het teken van het compleet maken van het actieplan. Aangezien we als gemeente één van de partijen in dit proces zijn, wordt dit proces uitgevoerd door een verkenner. Dit is een onafhankelijk persoon die samen met de verschillende partners in gesprek gaat om een antwoord te geven op de volgende vragen: - Hoe geven we vorm en inhoud aan de verschillende acties uit het actieplan? - Hoe verdelen we de rollen? - Hoe borgen we het gezamenlijk eigenaarschap? Als gemeente faciliteren we het proces om te komen tot een gezamenlijk actieplan. Vanuit die rol financieren we de tijdelijke inhuur van de verkenner. Deze middelen komen uit het bestaande budget dat beschikbaar is voor de Human Capital Agenda.

Vervolg De planning is dat de verkenner zijn resultaten na de zomer oplevert en dat het definitieve actieplan in het najaar van 2021 gereed is. Zoals eerder is toegezegd ontvangt de raad dit definitieve actieplan.

Communicatie Ook de komende periode blijven we actief inzetten op communicatie om de Human Capital Agenda in het algemeen, en het Ontwikkelfonds in het bijzonder, onder de aandacht te brengen en te houden van onze werkgevers en inwoners.

Bijlagen -

Programmaplan Human Capital Agenda 2020 – 2023 ‘samen werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt’ Jaarverslag Human Capital Agenda 2020

Burgemeester en wethouders van Raalte,

de secretaris Karin Cornelissen

de burgemeester Martijn Dadema

5