Gemeente Raalte nota "een openbare ruimte met toekomst"

Nota openbare ruimte gemeente Raalte

29

Centraal staat hierin het woord “verbinding”. Aan het beleidsplan biodiversiteit is een uitvoeringsprogramma gekoppeld met daarin een aanpak en concrete maatregelen. 9. Beleidsplan “Licht in de openbare ruimte’ (2024) Het verlichten van de openbare ruimte draagt bij aan de verkeersveiligheid, rijcomfort, sociale veiligheid, sfeer en herkenbaarheid. Dat is vastgelegd in het beleidsplan dat in totaal voor18 Overijsselse gemeenten in 2024 is opgesteld, waaronder de gemeente Raalte. Verlichten van de openbare ruimte doen we onder het motto “niet verlichten, tenzij”. Daarnaast passen we LED-verlichting, energiezuinige verlichting en goed gerichte verlichting toe. En we dimmen zoveel mogelijk. 10. Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2021-2030) Het GRP laat zien op welke wijze de gemeente Raalte invulling geeft aan de zorgtaken op het gebied van waterbeheer. Dit betreft de zorgplicht voor het afvalwater, het hemelwater en het grondwater. We beschikken over een systeem dat in goede staat is en goed functioneert. Met de nodige maatregelen houden we dit systeem in stand. Bij hevige neerslag zien we dat er overlast of schade ontstaat. We werken aan deze schade en overlast door het verkrijgen van inzicht aan de hand van stresstesten, door het uitvoeren van maatregelen en door het continu blijven monitoren van deze inspanningen.

Dat doen we niet alleen, we willen dit samen doen met inwoners, bedrijven en instellingen, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid. We willen hierbij toegankelijker zijn en bovenal niet te duur. Om kosten te besparen werken we in regionaal verband samen (Rivus). In algemene zin kunnen we stellen dat bij grote vervangingsopgaven of het waterrobuust maken van de leefomgeving de beschikbaarheid van financiële middelen uit het GRP een belangrijke pijler is. Het GRP wordt in 2025 tussentijds geëvalueerd. 11. Beleidsnota activa- en afschrijvingsbeleid Voor het behalen van beleidsdoelen zijn vaak investeringen nodig. De beleidsnota activa- en afschrijvingsbeleid is een instrument dat zorgt het op een eenduidige manier behandelen van gemeentelijke investeringen. Dat leidt tot uiteindelijk tot kapitaallasten die op basis van de BBV voorschriften in de begroting moeten worden opgenomen. De looptijden voor de afschrijvingen zijn vastgelegd. Hierop baseren we de investeringslasten die jaarlijks terugkomen (veelal over een termijn van 40 jaar). 12. Fietsbeleidsplan Doortrappen in Raalte (concept 2025) Fietsen is gezond, duurzaam, neemt beperkt ruimte in beslag, is voor jong en oud over het algemeen een goed mogelijke vervoerswijze en vormt een belangrijke schakel in de mobiliteitsketen vooral voor de korte afstanden. Fietsen draagt bovendien bij aan de economie (recreatie).

In het fietsbeleidsplan “Doortrappen in Raalte” staat het verbeteren van de veiligheid voor fietsers en het stimuleren van het fietsgebruik voorop. Om deze doelen te bereiken werken we aan een samenhangend, comfortabel en veilig fietsnetwerk. Dat doen we via meerdere sporen in het uitvoeringsprogramma. We richten ons voornamelijk op het verbeteren van bestaande infrastructuur, zorgen dat nieuwe infrastructuur goed aanhaakt op bestaande structuren, dragen zorg voor voldoende stallingscapaciteit, wijzen op de voordelen van de fiets en dragen bij aan veilig fietsgedrag met educatieprogramma’s voor jong en oud. Om middelen zo effectief mogelijk in te zetten kiezen wij daarbij voor een aanpak waarbij zo veel mogelijk in samenhang met de vervangingsopgave openbare ruimte werkzaamheden worden gepland en uitgevoerd. 13. Beleidsplan recreatie en toerisme (2021-2024) Het beleidsplan recreatie en toerisme beschrijft het beleid van de gemeente Raalte op meerdere aspecten. In relatie tot de vervanginsstrategie openbare ruimte is het behouden en versterken van de recreatieve infrastructuur van belang. Hierover kunnen we het onderstaande citeren uit dit beleidsplan. Rondom infrastructuur heeft de gemeente een initiërende en uitvoerende rol. Voor de gemeente staat het behoud van de kwaliteit van fietspaden en wandel- en fietsroutenetwerken hierbij voorop.

Gezien het ruime aanbod wordt de komende jaren niet ingezet op het aanleggen van nieuwe paden. Inzetten op behoud van kwaliteit betekent overigens niet dat nooit investeringen nodig zijn. Kwaliteitsverbeteringen kunnen nodig zijn om te zorgen dat ten opzichte van andere regio’s de kwaliteit niet achterop raakt.

Nota openbare ruimte gemeente Raalte

30

14. Beleidsplan duurzaamheid (2025) Het beleidsplan duurzaamheid biedt de gemeente Raalte kansen om bij te dragen aan een duurzame economie. Het beleidsplan leidt tot actielijnen op het gebied van energie, klimaatadaptatie en circulariteit. Deze actielijnen zijn doorvertaald naar binnen de organisatie. Dit komt o.a. tot uitdrukking naar het kijken van wat nodig en mogelijk is in de wijken en dorpen en passen onze aanpak hierop aan (koppelkansen). Voor het wegbeheer is met name het introduceren van circulair werken van belang. 15. Beleid in ontwikkeling Maatschappelijke ontwikkelingen staan niet stil, daarop anticiperen we als gemeente Raalte door nieuw beleid te ontwikkelen of bestaand beleid te actualiseren. Op dit moment zijn de volgende beleidsplannen in ontwikkeling: • Nota parkeernormen; • Beleidsplan circulair werken in de openbare ruimte; • Kaderstelling beheerplan bermen en sloten. Te zijner tijd vindt hierover besluitvorming plaats.

Nota openbare ruimte gemeente Raalte

31

Bijlage 2. Overzicht en toelichting op de beheerplannen Voor deze nota “Een openbare ruimte met toekomst” is vooral het inzicht op de vervangingsopgave van belang. Hieronder gaan we hier per beheerplan kort op in. Hierbij kunnen we nu inzicht geven tot 2040. In het GRP wordt kan doorkijk worden gegeven tot 2050. 2.1 Beheerplannen bomen (2020) en groen (2022) De beheerplannen bomen en groen beschrijven mede de vervangingsopgave. Op een totaal areaal van 186 ha groen en 62.000 bomen komt een klein deel voor vervanging in aanmerking. Het betreft vooral oudere bomen die per plek vervangen moeten worden. In de oudere wijken zien we vooral een opgave om heesterbeplantingen te vervangen, deze zijn vaak ouder dan 40 jaar. De kosten voor de totale vervangingsopgave tot 2040 ramen we op ruim 9 miljoen euro. In 2026 verwachten we het beheerplan bomen te kunnen evalueren. 2.2 Beheerplan buiten bewegen, beleven, spelen en ontmoeten (2024) Het beheerplan buiten bewegen, beleven, spelen en ontmoeten is eind 2024 vastgesteld. Dit plan is gemaakt op basis van het beleidsplan dat eind 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Hierin is de aanpak en het beheer en onderhoud voor ca. 170 speelplaatsen vastgelegd. Bij het vaststellen van de begroting 2025-2028 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de noodzakelijke vervangingen.

2.3 Beheerplan openbare verlichting De gemeente Raalte heeft zo’n 9.200 lichtpunten in eigendom en beheer. Hiervan is 70% voorzien van LED-verlichting. Op basis van beschikbare middelen investeren we jaarlijks op de vervangingen, waardoor het percentage LEDverlichting steeds groter wordt. Op basis van het beleidsplan Licht in de openbare ruimte en het beheerplan moeten we blijven investeren op de openbare verlichting. We verwachten tot 2040 een bedrag te moeten investeren van bijna 3 miljoen euro. 2.4 Beheerplan civieltechnische kunstwerken Onder dit beheerplan vallen ca. 80 grote civieltechnische kunstwerken als bruggen, tunnels en een ca. 525 duikers. Het beheer en onderhoud is vastgelegd in een beheerplan. Ook op deze onderdelen van de openbare ruimte voorzien we voor een bedrag 1,4 miljoen euro te moeten investeren tot 2040.

Nota openbare ruimte gemeente Raalte

32

2.5 Beheerplan riolering Een bijzonder beheerplan is het beheerplan riolering. Binnen de 9 kernen kennen we een omvangrijk stelsel van riolen (ca. 440 km) en ca. 5.400 straatputten. Ook het buitengebied is voor een groot deel aangesloten op de drukriolering, met o.a. ruim 700 pompvoorzieningen. Naast het afvoeren van afvalwater nemen we maatregelen voor het bergen en afvoeren van hemelwater. Onderhoud van bijvoorbeeld wadi’s wordt mede betaald vanuit de rioolheffing. Daarmee benoemen we ook de bijzonderheid van het beheerplan riolering, namelijk dat op de kosten hiervoor worden gedekt door de rioolheffing die iedereen die hierop is aangesloten betaald. Hiermee worden de kosten voor de vervangingen en het toekomstbestendig maken gedekt vanuit de rioolheffing. In het kader van de vervangingsopgave is dit een belangrijk deel van de financiering. Belangrijk hierbij is te vermelden dat het beheerplan riolering 2021-2030 tussentijds wordt geëvalueerd. De resultaten hiervan verwachten we in de 1e helft van 2025. De conclusies en aanbevelingen kunnen leiden tot nieuwe inzichten, wat weer kan leiden tot het aanpassen van de aanpak en daarmee de bekostiging. 2.6 Beheerplan wegen De wegen, fiets- en voetpaden, verhardingen en parkeerplaatsen omvatten een gebied van ongeveer 306 ha (500 km weg). Het beheerplan wegen kent de hoogste kosten voor onderhoud en vervangingen.

Het beheerplan wegen wordt op dit moment geactualiseerd. Hiervoor zijn de visuele weginspectie uitgevoerd. Op basis hiervan kunnen we de nodige maatregelen bepalen, berekenen we de kosten en kunnen we een uitvoerings- en investeringsplanning opstellen. De ramingen voor het de vervangingsopgave zijn gebaseerd op de meest actuele data. We verwachten nog in 2025 het beheerplan wegen vast te kunnen stellen. 2.7 Beheerplannen in ontwikkeling of niet beschikbaar • Beheerplan ecologisch bermbeheer (in ontwikkeling) • Bermen en sloten, inclusief baggerplan (in ontwikkeling) • Wegmeubilair (banken/afvalbakken) en verkeers- en straatnaamborden (niet beschikbaar)

Nota openbare ruimte gemeente Raalte

33

Bijlage 3. Kwaliteit van de openbare ruimte Kwaliteit openbare ruimte Bij het uitvoeren van de vervangingsopgave in de openbare ruimte rijst de vraag welke kwaliteit we nastreven. Hierbij willen we een onderscheid maken tussen de technische kwaliteit en de ruimtelijke kwaliteit (hoe ziet de openbare ruimte eruit?). Werken in de bestaande openbare ruimte vraagt in eerste instantie om een sterke blik op de aard en de omvang van de opgave. Dat begint met gedegen onderzoeken en een ruimtelijke analyse van de bestaande situatie. Door de doelen in beeld te brengen en deze te verbinden met de huidige situatie ontstaan de contouren voor een herinrichtingsontwerp. In technisch opzicht voldoet de nieuwe inrichting aan de eisen zoals die zijn opgenomen in het handboek inrichting openbare ruimte (HIOR, een technisch document met de eisen waaraan voldaan moet worden, bijv. de opbouw van de fundering of de verkeersveiligheid van een weg). Aan de technische eisen doen we geen concessies. Ten aanzien van de ruimtelijke kwaliteit, vaak datgene wat we zien en beleven, kiezen we ervoor om in eerste instantie een goede inventarisatie te maken van al bestaande kwaliteiten wat in een gebied en waar vervangen moet worden. We handhaven bomen, groen, verhardingen en speelvoorzieningen die waardevol zijn in de omgeving en voldoen aan de technische eisen.

Zo kunnen we ook op de investeringskosten besparen. Dit geeft daarnaast een vertrouwd en herkenbaar beeld bij de gebruikers van de openbare ruimte (thuiskomen, behoud en versterken van de gebiedskarakteristiek). Verder streven we naar een ruimtelijke kwaliteit die aansluit bij de gebiedsindeling zoals aangegeven in de integrale visie op de openbare ruimte (IVOR 2014). Daarbij stellen we hogere eisen aan de inrichting en het beheer van de openbare ruimte in centrumgebieden en de invalswegen. Een ander onderscheid die we als richtlijn opnemen is om in gebieden met een sterke groene ruimtelijke kwaliteit het accent op deze kwaliteit te leggen. De inzet op de uitstraling van bijv. verhardingen kan in deze gebieden wat minder zijn. In gebieden die sterk zijn versteend en waar weinig mogelijkheden zijn om (groene) kwaliteiten toe te voegen streven we naar een hoogwaardige uitstraling van de verhardingen. Bijzondere aandacht vraagt onze inzet met een sociale bril. Wat hebben (kwetsbare) bewoners nodig om fijn en gezond te kunnen leven? Hiermee gaan we aan de slag, we brengen die aspecten samen waar behoefte aan is, met name op het gebied van toegankelijkheid en bereikbaarheid, we bevorderen van ontmoetingen en we stimuleren gezondheid. Inhoudelijk realistische en duurzame plannen maken Een van de eerste uitdagingen is om de kosten per project zo laag mogelijk te houden.

Hierbij denken en werken we vanuit het principe LCC (Live Cycle Cost, een maatstaf om kosten te berekenen van begin tot het eind sloop/ vervanging). Hiermee bedoelen we dat de kosten op de lange termijn en voor het duurzaam in stand houden van voorzieningen zo laag mogelijk blijven. Dat vraagt om het realiseren van duurzame en kwalitatief hoogwaardige voorzieningen. Het dagelijks en groot onderhoud is gericht op het duurzaam in stand houden met een maximale levensduur. We kiezen hierbij voor duurzame materialen en sluiten t.z.t aan op het beleid dat we in voorbereiding hebben op het gebied van circulair werken in de openbare ruimte. De gemeente Raalte wil voorkomen dat goedkoop duurkoop wordt. We gaan in de basis voor realistische plannen zonder al te veel extra’s, met een realistische en haalbare begroting.

Nota openbare ruimte gemeente Raalte

34

Bijlage 4. Toelichting op de ramingen In deze nota “ Een openbare ruimte met toekomst” zijn de kosten op programmaniveau voor het vervangen van de openbare ruimte opgenomen van 2029 tot en met 2039. Deze kosten hebben betrekking op het vervangen van: • Openbaar groen • Bomen • Openbare verlichting • Civieltechnische kunstwerken • Wegen • Riolering De kosten zijn opgebouwd uit de daadwerkelijke uitvoeringskosten en de zogenaamde VAT kosten (technische voorbereiding, administratie en toezicht, 20% van de geraamde uitvoeringskosten). Hiermee verkrijgen we inzicht in de kosten op programmaniveau en meer grip op de opgave, we weten wat ons te doen staat. De ramingen zijn geënt op de theoretische levensduur, verder maken we gebruik van normkosten. Hiermee leggen we de basis voor een financieel en organisatorisch ingroeimodel. Ook geeft dit inzicht voor het ramen van middelen op projectniveau via het meerjareninvesteringsprogramma (MIP) openbare ruimte (het beschikbaar stellen van geld bij de begroting op basis van een brede integrale afweging). In de raming op projectniveau worden de kosten voor participatie en het toekomstbestendig maken van de openbare ruimte erbij geraamd (veelal maatwerk). Op projectniveau wordt er tevens een onderscheid gemaakt tussen een voorbereidings- en uitvoeringskrediet. Hiervoor worden aparte kredieten geraamd.

Per asset is hieronder beschreven hoe we tot de opgevoerde bedragen zijn gekomen. Vervangen openbaar groen. Per beplantingstype gelden verschillende theoretische afschrijvingstermijnen. Dit is doorgekend in het beheerplan groen. De kosten voor het vervangen zijn deels toe te rekenen aan de exploitatie, voor een deel maken deze kosten deel uit van de vervangingsinvesteringen. Tot en met 2028 zijn deze kosten gedekt binnen de meerjaren begroting. Vanaf 2029 is een jaarlijks bedrag nodig van € 60.000 voor vervangingen , 11 jaar x € 60.000, prijspeil 2024). Onderdeel

Raming

VAT kosten (20%)

Totaal

Groenbeheer

€ 660.000

€ 132.000

€ 792.000

Vervangen bomen Op basis van het beheerplan bomen gaan we uit van het vervangen van 8.800 bomen in de komende 15 jaar (6.600 bomen buitengebied ouder dan 80 jaar + 50% bomen binnen de bebouwde kommen tussen de 40 en 60 jaar, totaal 9.500 bomen waarvan er ondertussen 700 zijn vervangen). Op basis van het prijspeil 2025 ramen we hiervoor € 1.000 per boom. Dat leidt tot een totaalbedrag van € 8,8 miljoen. In het kader van het MIP is € 400.000 beschikbaar. Blijft over een te financieren bedrag van € 8,4 miljoen op te nemen op programmaniveau. Het voornemen is om in 2026 het beheerplan bomen te evalueren. Hieruit komen nieuwe prognoses t.a.v. de kosten van het boombeheer in beeld die t.z.t. bij een herziening van de vervangingsopgave worden meegenomen. Nota openbare ruimte gemeente Raalte

35

Onderdeel

Raming

VAT kosten (20%)

Totaal

Boombeheer

€ 8.400.000

€ 1.680.000

€ 10.080.000

Vervangen openbare verlichting De vervangingsopgave voor openbare verlichting baseren we op een theoretische vervangingstermijnen (40 jaar voor masten en 20 jaar voor armaturen). Dat leidt 2040 tot een vervangingsopgave van € 3 miljoen euro (prijspeil 2024). Onderdeel

Raming

VAT kosten (20%)

Totaal

Openbare verlichting

€ 3.000.000

€ 600.000

€ 3.600.000

Vervangen civieltechnische kunstwerken. Ook de vervangingsopgave voor de civieltechnische kunstwerken (bruggen, duikers, tunnels enz.) baseren we op de theoretische levensduur. We verwachten tot en met 2029 een bedrag te moeten investeren van € 1,4 miljoen. Hierbij moeten we de kanttekening plaatsen dat een actualisatie van het beheerplan op de planning staat. In de toekomst verwachten we met beter onderbouwde cijfers te kunnen komen. Onderdeel

Raming

VAT kosten (20%)

Totaal

Civieltechnische kunstwerken

€ 1.400.000

€ 280.000

€ 1.680.000

Beheerplan riolering In het GRP 2021-2030 is een langjarig overzicht opgenomen van de vervangingsinvesteringen. Dat leidt ertoe dat tot 2040 voor een totaalbedrag van € 18 miljoen aan werkzaamheden moet worden uitgevoerd. In het GRP is rekening gehouden met de VAT kosten. Het prijspeil dateert uit 2021. Vooralsnog wordt het prijspeil 2021 gehanteerd. Nog in te vullen Onderdeel

Raming

VAT kosten (20%)

Totaal

Riolering

€ 18.000.000

€ n.v.t.

€ 18.000.000

Beheerplan wegen Afhankelijk van de functie en het gebruik van een weg bepalen we een onderhoudsstrategie. Daarbij hoort ook het kiezen van een leeftijd waarop, in theorie, vervangen moet worden. Dat kan bijv. zijn 40 of 60 jaar. Dat leidt tot een raming van de vervangingskosten tot en met 2039. Hiermee krijgen we de uitvoeringskosten in beeld (prijspeil 2025). Meer gedetailleerd zien we met het verloop van de jaren oplopende vervangingsinvesteringen. Dat is te herleiden naar de grote arealen die in de jaren ‘70 zijn aangelegd. Ook het aandeel verhardingen, ouder dan 60 jaar is in de berekeningen van de vervangingsinvesteringen opgenomen (valt binnen het bedrag van 44 miljoen euro). Een deel van de vervangingsopgave voor het wegbeheer valt samen met het vervangen van de riolering. De kosten voor het vervangen van de verhardingen kunnen in zo’n geval voor een belangrijk deel worden toegerekend aan het GRP. Door kaarten over elkaar heen te leggen zien we de koppelkansen en daarmee de synergievoordelen. Dit leidt tot een verlaging van de investeringskosten vervangingen wegbeheer. Eventuele synergievoordelen worden meegenomen bij het maken van ramingen op projectniveau. Binnen het wegbeheer zien we ook achterstallig onderhoud. Met het wegwerken hiervan kunnen en willen we niet laten wachten tot 2029.

De noodzakelijke projecten (veelal met een sectoraal karakter) nemen we op in de nieuwste versie van het meerjareninvesteringsprogramma openbare ruimte voor de jaren 2026, 2027 en 2028.

Nota openbare ruimte gemeente Raalte

36

Een meer gedetailleerde uitwerking van het wegbeheer verwachten we eind 2025 te kunnen aanbieden in de vorm van een nieuw beheerplan wegen. De kosten die onderstaand zijn aangegeven zijn in overeenstemming met het nieuwe beheerplan wegen dat in ontwikkeling is. Onderdeel

Raming

VAT kosten (20%)

Totaal

Wegbeheer

€ 44.000.000

€ 8.800.000

€ 52.800.000

Nota openbare ruimte gemeente Raalte

37

Gemeente Raalte Zwolsestraat 16, 8101 AC Raalte Postbus 140, 8100 AC Raalte

T (0572) 347 799 E info@raalte.nl W www.raalte.nl