Gemeente Raalte Accountantsverslag 2024 (getekend)
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Raalte Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Raalte Postbus 140 8100 AC RAALTE Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: d.d. 10 juni 2025 Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Raalte, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 12 augustus 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Wij zijn voornemens om op 12 juni 2025 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij de getrouwheid van uw jaarrekening.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.
drs. E.H.J.D. Damman RA Audit Partner
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring te verstrekken.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024. Gemeente Raalte heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform de BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft gemeente Raalte invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het dagelijks bestuur en algemeen bestuur, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal controleverschillen/tekstuele aanpassingen. Deze zullen worden gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Wij constateren dat de jaarrekening van gemeente Raalte een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van gemeente Raalte wel voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wij constateren dat de gemeente Raalte heeft gekozen om deze rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld.
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten
Controleverschillen
•
De opdracht is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken en
Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken enkele
omvat de jaarrekening 2024 van gemeente Raalte.
controleverschillen. Deze zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de
De bij de jaarrekeningcontrole gehanteerde materialiteit bedraagt EUR
jaarrekening. Deze correcties worden in dit verslag toegelicht.
•
1,39 miljoen in overeenstemming met het Besluit Accountantscontrole
•
Decentrale Overheden. Bij het rapporteren van afwijkingen is een
Daarnaast constateren we, in lijn met voorgaande jaren, dat niet voor alle
grensbedrag gehanteerd van EUR 973.000.
lasten met betrekking tot het sociaal domein (Jeugdzorg en WMO) de
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende
Gemeente Raalte de prestatielevering kan vaststellen. De onzekerheid in de
controleverklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de
controle bedraagt € 891.392.
jaarrekening. •
•
Het jaarverslag is conform NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele
WNT
voorschriften.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd
zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024
in 2024. Gemeente Raalte heeft ervoor gekozen de
van de gemeente Raalte voldoet aan de publicatieverplichtingen van de
rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting
WNT.
hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag.
pagina | 7
Bestuurlijke samenvatting SiSa
Samenwerking
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is
onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage
gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke
geconstateerd.
organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee. Nog
Financiële kengetallen en signaleringswaarden
intenser dan voorgaande jaren wordt zowel de organisatie, als wij als
Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 5,3 miljoen
controleteam geconfronteerd met de administratie lastendruk van de
(voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Raalte bedraagt
zogenaamde SiSa-regelingen. In de bijlage van de jaarrekening legt de
€ 87,9 miljoen (2023: € 86,1 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 51%
gemeente verantwoording af over 28 (2023: 26) soorten van rijksbijdragen,
(2023: 52%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. Het
welke een ieder weer aparte wet- en regelgeving kennen en eisen stellen
college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing
aan de administratieve organisatie van de gemeente.
dat de weerstandscapaciteit toereikend is.
pagina | 8
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.390.000. Deze
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit:
materialiteit sluit aan op het interne controleplan van de gemeente.
• Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.390.000
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 4.170.000
onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is
Rapporteringstolerantie
€ 139.000
gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in
beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting
uw financiële verordening, wijken niet af van de toleranties voor de controle
verwijzen wij tevens naar het op 5 december 2024 door ons uitgebrachte
op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde
controleplan.
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de dezelfde
• Bijlagen. Goedkeuringstolerantie fouten
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 12 augustus 2024 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van 10% van de goedkeuringstolerantie
toleranties.
Inzake de aanpassingen van de materialiteit met ingang van boekjaar 2025 verwijzen wij naar pagina 38.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
uit hoofde van de WMO € 117.603 en € 553.805 uit hoofde van de PGB.
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
De genoemde fouten en onzekerheden blijven binnen de
• Schattingsposten en veronderstellingen van het management;
goedkeuringstoleranties.
• De rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende verantwoordelijkheden voor u);
Interne beheersing
• Doorbreking van AO/IB door het management;
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing
• Waardering van de grondexploitaties; en
inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de
• Autorisatie inkoopfacturen.
jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter
Uitkomsten
hebben wij op 20 december 2024 besproken en daarna in definitieve vorm
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring
uitgebracht.
te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde controleverschillen zijn wel gecorrigeerd in de definitieve versie van de
Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de
jaarrekening.
interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een
Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de
eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren
Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 219.984,
zouden kunnen komen.
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid
en
de
continuïteit
van
de
geautomatiseerde
gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen.
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude
verricht:
en een met betrekking tot continuïteit.
• Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de
Frauderisico’s Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreken van de interne beheersingsmaatregelen door het management. Het college dan wel het management bevindt zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te
nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad; en
werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn
• Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het
om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze
college of management zoals de waardering van de grondexploitaties,
beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle
vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen.
onderkent. Wij zien dit risico met name in de volgende risicogebieden:
Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico
• Schattingen m.b.t. grondexploitaties (separaat risico voor aangemaakt);
van vooringenomenheid van het college bij deze posten. Wij hebben onder
• Verschuivingen tussen budgetten; en
meer de volgende werkzaamheden verricht:
• Verschuiven van investeringskredieten.
pagina | 13
2. Opdracht, scope en uitkomsten • Met betrekking tot vorderingen hebben wij de inschatting van het college
Het risico dat voorraad grondexploitaties onjuist zijn gewaardeerd doordat de
inzake de inbaarheid van de vorderingen en dientengevolge de omvang
gehanteerde schattingsposten en/of uitgangspunten ten aanzien van de
van de voorziening gecontroleerd;
verwachte kosten en te realiseren opbrengsten onnauwkeurig zijn.
• Met betrekking tot de voorzieningen hebben we vastgesteld dat de uitgangspunten plausibel zijn.
Wij hebben dit als hoog risico aangemerkt, omdat de wethouder financiën betrokken is bij zowel de grondexploitaties als bij de financiën. Daarnaast is er sprake van een schattingselement in de verwachte kosten en opbrengsten.
Naast bovenstaande hebben wij, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd en het bestaan vastgesteld van de
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden
beheersingsmaatregelen op organisatieniveau zoals het integriteitsbeleid en
uitgevoerd:
de klokkenluidersregeling, alsmede de maatregelen van interne beheersing in
• De geselecteerde grondexploitaties hebben wij besproken met de
de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten, het maken van schattingen en het bewaken van projecten. Tevens hebben wij
planeconoom; • De verwachte opbrengsten en kosten hebben wij gecontroleerd door deze
specifieke aandacht gegeven aan de toegangsbeveiligingen in het IT-systeem
af te zetten tegen voorgaand jaar en door aansluiting te maken met de
en de mogelijkheid dat hierin functiescheiding kan worden doorbroken.
onderliggende onderbouwingen; • Middels backtestingswerkzaamheden hebben wij de accuraatheid van de
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
schatting van voorgaand jaar gecontroleerd;
pagina | 14
2. Opdracht, scope en uitkomsten • De ingevoerde parameters hebben wij afgezet tegen de outlook van Metafoor.
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
bewuste keuze is. Deze kunnen afwijken van ons controlerisico op het gebied van inkoopprestatielevering binnen de jaarrekeningcontrole.
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
Het risico dat inkoopfacturen inzake bedrijfskosten niet nauwkeurig zijn
• Een analyse op alle inkopen gedurende 2024 waarbij is vastgesteld welke
verantwoord doordat de inkoopfactuur niet in overeenstemming is met de
inkopen door zowel de budgethouder als de prestatie-akkoordverklaarder
geleverde prestatie.
zijn geautoriseerd.
Wij hebben vastgesteld dat binnen het inkoopproces de prestatie-
• Voor de inkoopfacturen welke niet door zowel de budgethouder als de
akkoordverklaarder akkoord geeft voor de geleverde prestatie, waarna de
prestatie-akkoordverklaarder zijn geautoriseerd is vervolgens vastgesteld of
budgethouder autoriseert conform de budgethoudersregeling. Op dit moment
dit gezien de aard van de inkoop akkoord is of dat er beide medewerkers op
is er niet altijd sprake van een aparte prestatie-akkoordverklaarder, omdat dit
wel akkoord hebben gegeven in bijvoorbeeld een opmerking in de workflow
volgens de budgethoudersregeling niet verplicht is en technisch
of via een e-mail.
(geautomatiseerd) niet wordt afgedwongen. Enkel voor bepaalde inkopen die
• Detailcontrole op de inkopen, waarbij op basis van de onderliggende
gezien worden als risicovol, zijnde inhuur personeel en GREX, wordt een
documentatie is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs component als
prestatie-akkoordverklaarder systematisch afgedwongen onder begeleiding
de hoeveelheid component) onderbouwd is.
van routecodes. Daarnaast is onvoldoende structureel herleidbaar op welke basis de budgethouder de factuur autoriseert.
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn tot op heden geen bevindingen
De gemeente geeft aan dat de besturingsfilosofie en de risicobereidheid een
voortgekomen.
pagina | 15
2. Opdracht, scope en uitkomsten Naleving wet- en regelgeving en overige
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger
om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in
kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid
aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.
van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de
Gemeente Raalte beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de
controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of
samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid
vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van
aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers.
belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
Corruptie en omkopingsrisico’s
• Gemeente Raalte heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
dat
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
hebben
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
gecontroleerd.
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie,
infrastructuur
et
cetera).
Hierdoor
aandachtspunt in onze controle meegenomen.
hebben
wij
dit
als
de
aanbestedingen
steekproefsgewijs
conform
een
deel
de
van
geldende
deze
Europese
werkzaamheden
• Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij.
pagina | 16
2. Opdracht, scope en uitkomsten • Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen marktconforme prijzen zijn gehanteerd. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt.
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling
getoetst.
Wij
hebben
vastgesteld
dat
de
gemeente een inzichtelijke meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.
pagina | 17
3
Financiële positie
pagina | 18
Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2024 volgens de jaarrekening € 87,9 miljoen.
Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 1,9 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 8,2 miljoen negatief.
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) 100.000
In het samenvattend beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen
90.000 80.000
gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde
70.000
verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na
60.000 50.000
wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in
40.000
de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als
30.000 20.000
incidenteel zijn aan te merken.
10.000 0 2021 Algemene reserve
2022 2023 Bestemmingsreserve
2024
Gerealiseerd resultaat
Het rekening resultaat na mutaties reserves is met € 5,3 miljoen voordeliger dan de gewijzigde begroting (€ 761.229 voordelig).
Van de totale reserves ter hoogte van € 82,7 miljoen is € 33,6 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 7,3 miljoen. Per saldo is de bestemmingsreserve
gedurende 2024 met € 2,6 miljoen afgenomen ten
opzichte van 2023. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 5,3 miljoen.
19
Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Gemeente
Landelijk
Provincie
Kengetal
2024
2023
2024 (B)
2023
2024 (B)
2023
Netto schuldquote
19%
31%
56,5%
37,6%
46,5%
-112%
Netto schuldquote gecorrigeerd
14%
26%
51,4%
32,3%
39,5%
-185%
Solvabiliteit
51%
52%
35,2%
39,1%
36,8%
82%
Grondexploitaties
2%
10%
5,6%
19%
5,2%
0%
Belastingcapaciteit
88%
90%
99,7%
103,2%
93,6%
95%
Structurele exploitatieruimte
0,61%
2,05%
2%
3,3%
2%
10%
Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s. Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is gedaald met € 2,8 miljoen ten opzichte van 2023, voornamelijk doordat de onbenutte belastingcapaciteit vanaf 2024 geen onderdeel meer uitmaakt van de weerstandscapaciteit. Hier is voor gekozen, omdat deze capaciteit niet direct (en volledig) liquide te maken is. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: Risico t.a.v. de verbonden partijen; Risico in de grondexploitatie; Risico t.a.v. personeel. Wij merken op dat in de weerstandscapaciteit voldoende is om de risico’s op te vangen.
20
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste (materiele) schattingen in de jaarrekening betreffen: Schatting
De waardering van grondexploitaties
Beoordeling Beoordeling Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve 2024 2023 omvang Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.
22
4. Belangrijkste bevindingen 4.1 Rechtmatigheidsverantwoording
De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de
Inleiding
rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
is ook zo vastgelegd in de gemeentelijke financiële verordening (ex artikel
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
212 Gemeentewet) d.d. 28-11-2023. Op deze wijze heeft de gemeente
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad,
oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de
zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
verantwoording.
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet-
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door
en regelgeving.
u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 1.395.000) worden in de
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over
jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en
het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten,
oordeelsvorming in de controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast.
lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de
Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en
rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid
het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog
van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde
niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.
rechtmatigheidsfouten.
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
rechtmatigheids-verantwoording komen dus alleen de drie
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)
rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die
en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
Voorwaardencriterium
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde
zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen,
budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
(1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde
of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de
wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende
begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3).
voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een
Wij hebben vastgesteld er € 244 duizend lasten overschrijdingen ten
onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de
opzichte van de geautoriseerde begroting zijn. De overschrijdingen voor het
rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van
begrotingscriterium te samen met de bevindingen inzake het
individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
voorwaardencriterium en het Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium,
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
overschrijden de verantwoordingsgrens. De rechtmatigheidsverantwoording
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
is voor betreffende bedragen ingevuld.
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse uitgevoerd.
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor een
jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor
aantal gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal
niet noodzakelijk.
€ 1,2 miljoen niet de juiste procedure is gevolgd. Daarnaast is sprake van een fout ad € 304 duizend betreffende een factuur van DOWR-I.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen
beoordeeld en delen deze conclusie.
ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is
overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal
situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en
samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
Gezien het feit dat de bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid en het
Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de
voorwaardencriterium gezamenlijk voor wat betreft de fouten boven de
subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV
verantwoordingsgrens uitkomen heeft het college terecht geconcludeerd in
betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele
de rechtmatigheidsverantwoording dat de in de jaarrekening verantwoorde
rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden
baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn
gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het
gekomen binnen de daarvoor gestelde grens.
kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen 4.2 Grondexploitaties
Tussentijdse winstneming
Waardering
In 2024 is er € 0,5 miljoen aan tussentijdse winst verantwoord. Deze winst
Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post
ziet
grondexploitatie gewijzigd van € 12,2 miljoen naar € 2,7 miljoen. De wijziging
Woningbouwlocatie Laag Zuthem fase 2.
met
name
toe
op
de
grondexploitaties
Molenwijk
Heino
en
van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)
2024
2023
12.157
12.081
Herrubricering
133
319
Investeringen
5.355
4.545
Grondverkopen
-16.303
-6.624
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
540
1.389
Mutatie verliesvoorziening
774
447
2.656
12.157
Balanswaarde per 1 januari
Boekwaarde per 31 december
Grondverkopen
De verliesvoorziening De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2023 met € 0,8 miljoen afgenomen: (x € 1.000)
2024
2023
Stand voorziening per 1 januari
2.224
2.672
774
448
1.450
2.224
Mutatie Stand voorziening per 31 december
De voorziening ultimo 2024 ad € 1,5 miljoen ziet toe op de grondexploitaties Sallandse Poort, De Zegge VII en Woningbouwlocatie Laag Zuthem fase 1.
Gedurende 2024 is er voor € 16,3 miljoen aan gronden verkocht. Voornamelijk voor grondexploitatie Franciscushof Nieuw zijn relatief veel gronden verkocht (€ 9,1 miljoen). Dit is € 1,1 miljoen meer dan geraamd.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen De afname van de voorziening ziet grotendeels toe op de vrijval van de
Kostenstijging
voorziening
de
De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke
werkelijke kosten voor de geluidwal circa € 2,2 miljoen lager uitvallen dan
prijsindexcijfers. De gemeente Raalte heeft voor het prijspeil 2024 rekening
initieel begroot. Dit heeft tot gevolg dat er per balansdatum een positief
gehouden met een inflatie van 4,5% en houdt voor de komende jaren op
resultaat wordt verwacht in plaats van een negatief resultaat.
basis van marktinformatie ook rekening met een inflatie aflopend van 3,5% in
voor
grondexploitatie
Franciscushof
Nieuw,
doordat
2026 tot 2% in 2028 en verder. We achten dit een realistisch uitgangspunt. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden, zie hoofdstuk 2, achten wij de waardering aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.
Opbrengstenstijging Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente
De parameters voor de grondexploitaties
Raalte op basis van marktinformatie voor het komende jaar rekening met
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk
opbrengstenstijging voor woningbouw van 4%. Voor 2026 en 2027 wordt met
van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s
een stijging van 2% gerekend en voor 2028 en verder met 0%. Daarnaast
stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn
wordt voor bedrijventerreinen gerekend met een opbrengstenstijging van 1%
opgenomen.
voor 2025 en verder. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
Aan
deze
schattingen
liggen
diverse
parameters
en
uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde
uitgangspunten
en
parameters
getoetst.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen 3. Sociaal Domein
gemeente is immers de prestatieafnemer. De gemeente heeft daarom met de
De gemeente Raalte voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
zorgaanbieders afgesproken dat zij een productieverantwoording voorzien
waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben
met
wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
controleverklaringen heeft de gemeente nodig om zekerheid te krijgen dat
deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd.
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Jeugdwet
Zelfstandig
Werkelijke lasten
WMO
Zelfstandig
Werkelijke lasten
PGB’s
Zelfstandig
Werkelijke lasten
een
controleverklaring
aanleveren.
Deze
(goedkeurende)
Mede gezien de omvang van een aantal zorgaanbieders zal uw gemeente niet van alle zorgaanbieders een controleverklaring ontvangen.
Dit zorgt voor onzekerheden op het gebied van de juistheid en volledigheid van de kosten inzake de levering van de Jeugdwet en de Wmo Zorg in Natura ad € 337.587. Deze onzekerheden zijn opgenomen op ons overzicht controleverschillen.
Jeugdwet en WMO De uitvoering van deze taken vindt plaats binnen de gemeente in regionale samenwerking. Hiervoor zijn zorgleveranciers gecontracteerd, die in opdracht van de gemeente zorg leveren aan cliënten. De gemeente is eindverantwoordelijkheid voor de controle van de prestatielevering, de
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen Eigen bijdrage WMO
op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Raalte blijven
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of
onder
een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van
verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten
de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de
aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. De gemeente heeft hier
berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd
ook zelfstandig geen onderbouwing voor verzameld. Als gevolg hiervan
door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is
bedraagt de onzekerheid inzake het PGB-budget € 553.805.
onze
rapporteringstolerantie.
Daarnaast
blijft
het
de
ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toegelicht.
PGB’s De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag
Verbonden partijen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
met verbonden partijen van gemeente Raalte. In het kader van onze controle
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
hebben wij vastgesteld dat:
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.
Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het
Deze
jaarverslag opgenomen:
werkzaamheden
hebben
niet
dezelfde
diepgang
als
onze
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 31
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
aanzien
accountantscontrole
2024.
De
hierbij
geconstateerde
fouten
van
de
in
de
jaarrekening
opgenomen
SiSa-bijlage.
en
onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
specifieke uitkering wordt overschreden:
het CBS.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
pagina | 32
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet
de WNT.
normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en
organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen)
de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De
zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen
WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en
voorgedaan.
zo nodig handhavend optreden.
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en
Verstrekte subsidies
eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een
Vanuit onze detailwerkzaamheden op de subsidielasten hebben wij
publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt
vastgesteld dat er procesmatig een aantal tekortkomingen zijn. Dit heeft
eveneens
geen impact op de getrouwheid van de cijfers, maar wij willen u er graag op
voor
dienstbetrekking,
bezoldiging
van
niet-topfunctionarissen
met
indien
hun
bezoldiging
algemene
het
een
wijzen. Zo hebben wij het volgende vastgesteld:
bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband)
- niet alle subsidies zijn tijdig afgegeven;
overschrijdt.
- er is niet ten alle tijden een activiteitenverslag van de subsidieontvanger aanwezig; en
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
- er is niet altijd een controleverklaring aanwezig als dit wel benodigd is.
pagina | 33
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Vereisten BBV Verenigbaar Overeenstemming
Onze waarneming Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2024 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen, behoudens de paragraaf Openbaarheid zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De
Paragrafen
inhoud welke in de paragraaf Openbaarheid zou moeten staan is wel opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. De commissie BBV heeft echter geadviseerd om vooruitlopend op de gewijzigde BBV hiervoor al een aparte paragraaf voor op te nemen.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.
pagina | 34
5
Overige onderwerpen
pagina | 35
5. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
er sprake is van mogelijk conflicterende diensten
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek
objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten
met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter
assurance-opdrachten
(ViO)
en
artikel
24a
van
de
Wet
toezicht
waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel
accountantsorganisaties (Wta). Op deze controleopdracht zijn geen specifieke maatregelen getroffen om Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting
onze onafhankelijkheid te waarborgen.
van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.
Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze hebben de controle uitgevoerd met gegevensgerichte
Kwaliteitsborging
werkzaamheden. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar
aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze
onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze
controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze
maatregelen omvatten onder meer:
controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog
•
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals
nader in op de samenwerking met de andere accountants en de
en ondersteunende stafdiensten
ingeschakelde experts.
•
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of
pagina | 36
5. Overige onderwerpen Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2024 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 12 van dit verslag.
Inschakeling van interne / externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen.
Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie.
pagina | 37
5. Overige onderwerpen Aanpassing BADO en BBV
afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld. Daarnaast
Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording
wijzigt ook de grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief
(BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO)
toevoegingen aan de reservesnaar lasten exclusief toevoegingen aan de
gepubliceerd in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de
reserves. De lat komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
imperfecte wet- en regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer
Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025
van de accountant gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de
maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag
decentrale overheden op grond van aangepaste wet- en regelgeving met
bedragen, waar dat in 2023 en 2024 nog maximaal 3% van de lasten
ingang van 2023 een rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen.
inclusief toevoegingen aan de reserves mocht zijn.
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2024 en
Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om
oordeelsvorming in de controleverklaring (BADO en BBV) was hierop echter
te kijken of aanpassing van de financiële verordening, de
nog niet aangepast.
controleverordening, het controleprotocol en het interne controleplan aan de orde is.
In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie van 2% voor afwijkingen. Met
pagina | 38
5. Overige onderwerpen Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?
finance/duurzame financiering. Dat betekent dat de bank ook inzicht moet
De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability
hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld dat als
Reporting Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel
financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt aan de doelstellingen van
geworden. Hoewel op dit moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer
het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot in 2030 ten
verplicht moeten gaan rapporteren, is de ontwikkeling echt ingezet.
opzichte van 1990). Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering van duurzame initiatieven goedkoper wordt en financiering van niet-duurzame initiatieven
Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen
duurder wordt voor de decentrale overheid. Kortom op korte of iets langere
bedrijven dat rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment),
termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor andere banken) inzicht willen krijgen
mensen (Social) en governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren,
in de duurzaamheidsprestaties van gemeenten, provincies, waterschappen en
zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde
gemeenschappelijke regelingen.
aan hechten. Voor de publieke sector gelden er nog zeker geen verplichtingen en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook niet. Tegelijkertijd
De vraag is of duurzaamheidsverslaggeving een last is of een must have? – In
vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,
onze overtuiging een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk
programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie
de kanttekening: stel alleen doelstellingen daar waar je ook significante invloed
Strategie (RES), Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek
op kan uitoefenen, draag dan ook zorg voor de juiste brondata en stuur op
bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG. Het rapporteren
basis van de uitkomsten. Dan is het een must have voor beleidsontwikkeling.
ten aanzien van duurzaamheid is dus niet iets wat bij nul begint.
De BNG heeft, als belangrijke financier van de decentrale overheid, te maken heeft met de verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen voor sustainable
pagina | 39
5. Overige onderwerpen Audit Wet politiegegevens (Wpg) Zet uw organisatie opsporingsambtenaren in? Heeft u als gemeente boa's in dienst? In dat geval zijn de Wet politiegegevens (Wpg) en Besluit politiegegevens
buitengewoon
opsporingsambtenaren
(Bpg
boa)
Hoe ziet de cyclus eruit? Doorvoeren Interne verbeteringen audit (jaarlijks) (jaarlijks; indien nodig)
waarschijnlijk voor uw organisatie van toepassing. Per heden is dit voor de gemeente Raalte niet van toepassing, maar wij informeren u graag over de auditplicht voor als het in de toekomst wel van toepassing is. Verschil Wpg en AVG?
Rapportere n aan AP
Externe audit (één keer
(voor 1 maart 2026)
in de vier jaar; nu over 2024)
Bij specifieke taken op het gebied van opsporing is voor de beveiliging van persoonsgegevens de Wet politiegegevens van toepassing, niet de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De Wpg komt in grote
Wpg-audit 2024
lijnen overeen met de AVG. Toch zijn er ook belangrijke verschillen. Het
In 2025 dient de externe Wpg audit over 2024 te worden uitgevoerd. Uiterlijk
meest in het oog springende verschil is de auditplicht op de gegevens-
1 maart 2026 dienen Boa-werkgevers de Wpg assurance rapportage over
verwerking bij opsporingstaken. Jaarlijks bent u verplicht om een interne
2024 in te leveren bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het is van
Wpg audit uit te voeren. Eenmaal in de vier jaar dient uw organisatie een
belang dat uw organisatie tijdig de Wpg audit laat uitvoeren. Baker Tilly voert
externe Wpg audit uit te laten voeren. De diepgang van de externe Wpg
bij een groot aantal organisaties in de publieke sector de Wpg audit uit.
audit betreft opzet, bestaan en werking.
Graag gaan wij met uw organisatie in gesprek over de Wpg audit en op welke wijze Baker Tilly u hierbij kan ondersteunen.
pagina | 40
6
Bijlagen
pagina | 41
Bijlage A: SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2025 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Nummer
Specifieke uitkering
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden toeslagenproblematiek
C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
D8 D14
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen
D22
Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters
D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023 Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw (Sisa tusen medeoverheden)
E110B G2
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2024
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
pagina | 42
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer G3 G4 G10
Specifieke uitkering
G12 G13
Besteding/baten onderwijsroute gemeentedeel 2024
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
H35B H37 J94 J209
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 gemeentedeel 2024 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2024 Wet inburgering gemeentedeel 2024 Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2024
H30
Fout of onzekerheid
Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden) Regeling specifieke uitkering niet beoogde kosten jeugdzorg vanwege verblijf in gemeente Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [...] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties
J210B
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen Meerjarige regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden)
K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
pagina | 43
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer
Specifieke uitkering
M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
J55
Aanpak energiearmoede
J75B
Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
Fout of onzekerheid
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:
Goedkeurend
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
pagina | 44
Bijlage B: Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en wordt als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat. Fouten Aard van de controleverschillen (x € 1.000)
Getrouwheid resultaatimpact
Presentatiecorrectie tussen subsidies en inkomensoverdrachten: Inkomensoverdrachten 98.302 Subsidies 98.302
0
Presentatiecorrectie vanwege verkoopfacturen met een factuurdatum in 2025: Overlopende activa: 161.555 Debiteuren 161.555
0
Presentatiecorrectie vanwege inkoopfacturen met een factuurdatum in 2025 Overlopende passiva 251.534 Crediteuren 251.534
0
Totaal ongecorrigeerde controleverschillen
0
Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaande jaarrekening Totaal
0
pagina | 45
Bijlage B: Ongecorrigeerde controleverschillen Onzekerheden Aard van de controleverschillen (x € 1.000)
Getrouwheid
Prestatielevering jeugd
219.984
Prestatielevering WMO
117.603
Prestatielevering PGB
553.805
Totaal onzekerheden
891.392
pagina | 46
Contact E.H.J.D. Daman RA Partner Audit +31 (0)6 13 74 45 08 e.damman@bakertilly.nl Burg. Roelenweg 14-18 | 8021 EV Zwolle
Baker Tilly (Netherlands) B.V. trading as Baker Tilly is a member of the global network of Baker Tilly International Ltd., the members of which are separate and independent legal entities. Alle diensten worden verricht op basis van een overeenkomst van opdracht, gesloten met Baker Tilly (Netherlands) B.V., waarop van toepassing zijn de algemene voorwaarden, gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nr. 24425560. In deze voorwaarden is een beperking van aansprakelijkheid opgenomen.