GB - Algemene beschouwingen begroting 2023 Raalte

Algemene beschouwingen GemeenteBelangen begroting 2023 Raalte Voorzitter, Als eerste dank aan allen die hebben meegewerkt aan de conceptbegroting. Een mooi boekwerk van 340 bladzijden waarin diverse voorstellen staan over het verdelen van circa 125 miljoen voor het jaar 2023. In de overspannen wereld van het voetbal, kun je daar nog net één goede spits voor kopen. Gelukkig gaan wij het bedrag beter besteden en wij hopen dat we daarmee het goede doen voor onze 38.000 inwoners. Naast voetbal staat de media de laatste tijd ook bol van tegenstellingen. De tegenstellingen in de wereld worden steeds groter. Rijk versus arm, politici onderling en politiek versus de gewone man. Van alleen maar gezonde tegenstellingen zoals Ajax- Feijenoord, Rohda-Heino of VVD versus PvdA is al lang geen sprake meer. Zo verdeeld als de wereld is, zijn wij gelukkig niet als we het hebben over de voorliggende begroting. Oké, tegen een aantal voorstellen kijken we anders aan. Maar belangrijker is dat dat we ook zaken zien in de begroting waar we blij van worden en waar we graag vandaag verder inhoud en vorm aan willen geven. Onder het motto: we moeten op zoek naar wat ons bindt en niet wat ons scheidt, willen wij eerst ingaan op een aantal zaken waarbij wij de hoop uit spreken om hiervoor raadsbreed steun te krijgen.

We hebben het dan over het bestrijden van toenemende armoede, voldoende sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen, vrijwilligersbeleid, begeleiding van statushouders, duurzaamheid en energietransitie, de huishoudelijke hulp, de nullijn voor onroerendzaakbelasting, een gelijke waardering van de openluchtzwembaden in onze gemeente, een pilotproject met betrekking tot participatie en de kerntakendiscussie. Allemaal zaken die onze inwoners raken. •

Bestrijding

toenemende armoede

Allereerst ons voorstel ten aanzien van het bestrijden van de toenemende armoede Je hoeft de krant maar open te slaan of de tv aanzetten, bijna dagelijks is er een item over de toenemende armoede. Waar het eerst alleen mensen betrof die moeten rondkomen van een minimaal inkomen, zien we dat steeds vaker dat ook mensen met een modaal inkomen in de financiële problemen komen. Het rijk komt op het gebied van de stijgende energieprijzen met compensatie. Het verlicht de pijn maar we betwijfelen of de compensatie van het rijk afdoende is. Immers door de enorme inflatie rijzen de prijzen ook voor andere zaken zoals de dagelijkse boodschappen de pan uit. Als gemeente hebben wij op dat gebied sturingsinstrumenten. We kunnen draaien aan knoppen zoals het (tijdelijk) verlagen van de inkomensgrens om in aanmerking te komen voor financiële hulp, en/of het verruimen van het kwijtscheldingsbeleid van de gemeentelijke belastingen. Voor wat betreft het kwijtscheldingsbeleid hebben wij de maximale ruimte al benut. Om de steeds grotere groep mensen die financieel in de problemen te komen stellen wij voor om in ieder geval voor 2023 de inkomensgrens op 140% van de bijstandsnorm te

zetten, waarbij het vermogen en de waarde van de eigen woning buiten beschouwing wordt gelaten. Naar gelang de crisis voortduurt maken we eind 2023 opnieuw de balans op en kijken we wat nodig is voor 2024 en verder. De kosten kunnen wat ons betreft gedekt worden uit algemene reserve. Vraag aan het college Is het college bereid om voor 2023 de inkomensgrens op 140% van de bijstandsnorm te zetten, waarbij het vermogen en de waarde van de eigen woning buiten beschouwing wordt gelaten? •

Woningbouw; voldoende betaalbare koop- en huurwoningen

Het college heeft aangegeven dat er in de komende 10 jaar 3.000 extra woningen gerealiseerd moeten worden. Los van het feit dat GemeenteBelangen graag wil weten waar dit aantal op gebaseerd is en hoeveel van deze woningen in de huidige raadsperiode worden gerealiseerd, vinden wij het vooral van belang dat er voldoende sociale huurwoningen en betaalbare woningen voor starters komen. Steeds vaker horen wij dat er in onze gemeente te weinig aanbod is van deze type woningen. Ter illustratie. Zodra er een huurwoning vrij komt dan melden zich 70 belangstellingen en een 2 onder 1 kap woning op het Franciscushof is voor een starter niet te betalen. Ook landelijk is dit een probleem. CDA Minister Hugo de Jonge wil daarom dat de woningvoorraad van gemeenten voor 30 procent uit sociale huurwoningen bestaat en is van plan om hiervoor dwingende maatregelen op te leggen aan de gemeente. Ter verduidelijking de genoemde 30 procent is exclusief het aandeel betaalbare starterswoningen. Wij zijn geen voorstander van dwingende maatregelen, maar gaan wel een eind mee in het streven om meer sociale koop- en huurwoningen te realiseren en stellen daarom voor dat bij nieuwe woningbouwplannen van redelijke omvang, van het aantal te realiseren woningen 35% bestaat uit sociale huur- en betaalbare koopwoningen. Voor wat betreft de plannen die door de gemeente ontwikkeld worden.

Het realiseren van sociale koop en huurwoningen is financieel gezien niet aantrekkelijk. Wij zijn bereid om te accepteren dat er als gevolg van ons voorstel minder geld in de kas komt van het Grondbedrijf. Daarnaast stellen wij voor dat: • Bij kaveluitgifte de norm gehanteerd moet worden dat minimaal 50% beschikbaar is voor belangstellend die kunnen aantonen dat zij economische en sociaal gebonden zijn aan het betreffende dorp. • Bij vrijkomende agrarische bebouwing in het buiten gebied ruimte moet zijn voor nieuwe woonvormen al dan niet in combinatie met zorg en duurzaamheid (zonnepanelen erfmolen, moestuin of voedselbos). Vraag aan het college •

Waar is het aantal van 3.000 woningen op gebaseerd?

•

Hoeveel van deze woningen worden in de huidige raadsperiode gerealiseerd?

•

Gezien de grote behoefte aan huurwoningen en de lange wacht lijsten als ook de norm voor het aantal statushouders dat Raalte moet huisvesten, is het college bereid om de norm voor sociale huurwoningen en betaalbare woningen voor starters in nieuwe projecten op te hogen naar 35%?

•

Is het college bereid om bij kaveluitgifte de norm te hanteren dat minimaal 50% beschikbaar is voor belangstellenden die kunnen aantonen dat zij economische en/of sociaal gebonden zijn aan het betreffende dorp. Kan het college het uitgangspunt onderstrepen dat bij vrijkomende agrarische bebouwing in het buiten gebied ruimte moet zijn voor nieuwe woonvormen al dan niet in combinatie met zorg en duurzaamheid (zonnepanelen erfmolen, moestuin of voedselbos)?

•

• Vrijwilligersbeleid Zoals uit de brieven van diverse maatschappelijke stichtingen uit de buurtdorpen blijkt, is een tegemoetkoming in de OZB niet de oplossing voor het werkelijke probleem; namelijk een steeds groter tekort aan vrijwilligers. Wij staan vierkant achter het verzoek van de betreffende stichtingen om in 2023 een breed onderzoek te doen naar het behoud en versterking van het vrijwilligersbeleid, waarbij de opzet en de uitvoering van het onderzoek in samenspraak met maatschappelijke organisaties uitgewerkt moet worden. Vraag aan het college Is het college bereid om in 2023 in samenspraak met maatschappelijke organisaties een breed onderzoek uit te voeren naar het behoud en versterking van het vrijwilligerswerk; een en ander zoals door diverse stichtingen uit de buurtdorpen is verzocht? • Duurzaamheidsbeleid en energietransitie Volgens ons is college en raad eensgezind wat betreft de noodzaak om te investeren in duurzaamheid en energiebesparende maatregelen. Goed onderbouwde voorstellen van andere partijen zullen wij steunen. Van onze kant hopen wij op steun op ons voorstel om het probleem op te lossen waar lokale energiecoöperaties mee te kampen krijgen, namelijk het rond krijgen van de financiering voor de plannen voor kleinschalige projecten.

Om de RES-doelstellingen te halen stelt GemeenteBelangen voor om de lokale initiatieven te ondersteunen door middel van een garantstelling voor geldleningen zodat de financiering van de lokale projecten makkelijker en gunstiger wordt. Om onze doelstelling voor duurzame energieopwek te halen zijn er verschillende mogelijkheden zoals onder meer zonnepanelen, windmolens e.d. Wij vinden het van belang dat daarbij maximaal ingezet wordt op zonnepanelen op het dak. Om duurzaamheidsdoelstellingen te behalen wordt circulariteit steeds belangrijker. Uiterlijk 2050 moet alle afval recyclebaar zijn. GemeenteBelangen mist in de begroting concrete doelen in het afvalbeleid zowel op het gebied van restafval als circulariteit. Wat

zijn de concrete doelstellingen van het college in deze? Vraag aan het college • •

• •

Is het college bereid om garantstelling te verlenen voor de financiering van kleinschalige projecten die door lokale energiecoöperaties gerealiseerd worden? Is het college bereid om de mogelijkheden in beeld te brengen in welke mate wij nieuwbouw of grootscheepse renovatie van woningen en bedrijfsgebouwen zonnepanelen op het dak verplicht kunnen stellen? Kan dit bijvoorbeeld vastgelegd worden in het omgevingsplan? Wat zijn de concrete doelstellingen van het college op het gebied van de circulariteit van afval? Huishoudelijke hulp

Steeds vaker horen wij in onze gemeente dat inwoners die ondersteuning voor huishoudelijke hulp nodig hebben, lang moeten wachten op goedkeuring en soms ook niet de uren krijgen die nodig is. GemeenteBelangen vindt dit een zeer slechte zaak. Vraag aan het college Wat gaat het college eraan doen om dit probleem op te lossen? •

Nullijn OZB

Uitgaande van 6% inflatie per jaar betekent de nullijn voor de OZB voor de komende twee jaar dat de gemeente structureel 1,1 miljoen euro aan inkomsten misloopt. Deze maatregel werkt gunstig voor huiseigenaren en dan in het bijzonder voor de eigenaren van woningen in het duurdere segment. Inwoners die als gevolg van een smalle beurs niet in staat zijn om een woning te kopen en daardoor noodgedwongen aangewezen zijn op een huurwoning profiteren echter in het geheel niet van deze maatregel. Immers het OZB-voordeel komt bij de huiseigenaren terecht. Ongeveer 30% van onze inwoners woont in een huurwoning. Vraag aan het college •

Vindt het college dit verstandig financieel beleid met het oog op de financiële onzekerheden vanaf het jaar 2026?

•

Is het college van plan om de huurders ook te compenseren of laat het college deze inwoners in de kou staan ?

• Gelijke waardering van de openluchtzwembaden Het college heeft aangegeven dat in 2023 wordt gewerkt aan herziening van het subsidiebeleid. Wij zijn daar blij mee. Voor de herziening van het subsidiebeleid zijn door het vorige college/raad een aantal kaders vastgesteld. Wij willen graag dat deze kaders nog eens besproken worden in de RondeTafelvergadering Wat ons betreft moet in het nieuwe subsidiebeleid centraal staan de vraag in hoeverre

de activiteiten bijdragen aan de doelstellingen van de gemeente Vanuit deze optiek merken wij ten aanzien van de drie openluchtzwembaden in Heino, Heeten en Luttenberg op dat er op dit moment een verschil is in de financiële en faciliterende steun die vanuit de gemeente direct of indirect wordt gegeven aan de drie openluchtzwembaden Wij zijn van mening dat voor zover er dezelfde activiteiten worden georganiseerd door de drie openluchtzwembaden deze voor wat betreft de financiële steun voor investerings- en exploitatiekosten vanuit de gemeente op dezelfde wijze beoordeeld moeten worden Daarnaast zijn wij van mening dat op korte termijn een oplossing gevonden moet worden voor de eenmalige financiële knelpunten die door het bestuur van het openluchtzwembad in Luttenberg zijn aangegeven in de brief van 27 oktober 2022. Dit onder meer vanuit de volgende uitgangspunten: • Wij zorgen goed voor ons maatschappelijk vastgoed (mfa’s, dorpshuizen, sport en cultuuraccommodaties) omdat deze voorzieningen belangrijk zijn voor de leefbaarheid van het dorp. • Wij zetten in op het behoud van de inzet van actieve en betrokken inwoners en betrekken daar ook actief en aansprekend de jeugd bij. • We inspireren inwoners om (nog) gezonder te leven omdat fitte inwoners met een gezonde leefstijl en die zich fysiek, mentaal en sociaal vitaal voelen, beter kunnen meedoen in de maatschappij.

Vraag aan het college

•

•

Kan het college uitleggen waarom er op dit moment een verschil is in de financiële steun vanuit de gemeente ten aanzien van de investerings- en exploitatiekosten van de openluchtzwembaden in Heino, Heeten en Luttenberg?

•

Is het college van mening dat mede gelet op de geografische spreiding de openluchtzwembaden in Heino, Heeten en Luttenberg als basisvoorziening aangemerkt moeten worden?

•

Is het college bereid om daar waar de activiteiten in de drie openluchtzwembaden vergelijkbaar zijn, de zwembaden op financieel gelijke wijze te behandelen; waarbij de uitwerking bij de herziening van het subsidiebeleid aan de orde komt?

•

Is het college bereid om, vooruitlopend op punt c, op korte termijn in overleg te gaan met het zwembad in Luttenberg om een financiële oplossing te zoeken voor de noodzakelijke investeringen die op korte termijn gedaan moeten worden?

•

Is het college bereid om de uitgangspunten voor de herziening van het subsidiebeleid nog eens te bespreken in de RondeTafelvergadering? Participatiebeleid/ verkeersafwikkeling woningbouw Douma terrein

Door een verschil in inzicht over de wijze waarop de coalitie onderhandelingen zijn verlopen, lijkt het erop dat de wereld van BurgerBelangen en GemeenteBelangen mijlen ver uit elkaar ligt. Wie echter inzoomt op de inhoud ziet echter ook grote overeenkomsten. De wijze waarop BurgerBelangen met bijvoorbeeld burgerpanels en digipanels het participatiebeleid vorm en inhoud wil geven, klinkt ons als muziek in de oren. Wat ons betreft wordt daarbij ook de optie van “right to challenge” aan toegevoegd. Het is bewezen dat goed participeren van inwoners aan de voorkant van het proces, veel minder bezwaarschriften oplevert, voor een kortere doorlooptijd zorgt, kostenbesparend werkt en op veel meer draagvlak kan rekenen. Een mooie praktijkcase om inwoners aan de voorkant mee te nemen is de verkeersafwikkeling van de geplande woningbouw op het Douma terrein. Zoals bekend hebben de bewoners van de Enkstraat en de Mettingenlaan geen problemen met de woningbouw maar wel met de voorgestelde verkeersafwikkeling.

Vanuit het participatiebeleid, het voorkomen van het ontbreken van draagvlak en dure en tijdrovende juridische procedures met als gevolg vertraging van de start van de woningbouw, stelt GemeenteBelangen daarom voor om opnieuw met de omwonenden in overleg te gaan en gezamenlijk te kijken naar haalbare en betaalbare oplossingen die tegemoetkomen aan de veiligheid en het woongenot van de omwonenden. Dit kan bijvoorbeeld door vanuit het college/ambtelijke organisatie en een afvaardiging van de inwoners van de Enkstraat en de Mettingenlaan een werkgroep te vormen om een drietal varianten uit te werken ten aanzien de verkeersafwikkelingen van de geplande woningbouw op het Douma terrein. Deze drie varianten worden voorzien van een globale kostenindicatie, een score voor wat betreft de toepasbaarheid van landelijke algemene normen, een score voor wat betreft draagvlak en een score voor wat betreft de kosten. Bij het in beeld brengen van de varianten is het van belang om ook breder te kijken dan het Douma terrein. Wat zijn bijvoorbeeld de plannen voor het MBI-terrein en welke verkeersplannen spelen de komende tijd nog meer? Deze manier van werken willen wij als pilot zien en kijken of we dat dan ook in meer situaties kunnen toepassen.

Vraag aan het college Is het college bereid om vanuit de insteek van het vorm geven van participatiebeleid en het voorkomen van het ontbreken van draagvlak en dure en tijdrovende juridische procedures opnieuw met de bewoners van de Enkstraat en de Mettingenlaan in overleg te gaan en gezamenlijk te kijken naar haalbare en betaalbare oplossingen die tegemoetkomen aan de veiligheid en het woongenot van de omwonenden. Dit door vanuit het college/ambtelijke organisatie en een afvaardiging van de inwoners van de Enkstraat en de Mettingenlaan een werkgroep te vormen om een drietal varianten uit te werken ten aanzien de verkeersafwikkelingen van de geplande woningbouw op het Douma terrein. Deze drie varianten worden voorzien van een globale kostenindicatie, een score voor wat betreft de toepasbaarheid van landelijke algemene normen, een score voor wat betreft draagvlak en een score voor wat betreft de kosten en daarna aan de raad voorgelegd voor besluitvorming. Bij het in beeld brengen van de varianten is het van belang om ook breder te kijken dan het Douma

terrein. Wat zijn bijvoorbeeld de plannen voor het MBI-terrein en welke verkeersplannen spelen de komende tijd nog meer? •

Kerntakendiscussie

Het college verzoekt de raad om een aanzienlijk bedrag beschikbaar te stellen voor uitbreiding van formatie ten behoeve van diverse beleidsterreinen. Vraag aan het college Hoe verhoudt zich dit tot de discussie die we nog moeten voeren over nieuw voor oud/ kerntakendiscussie en welke rol speelt de toekomstvisie Raalte 2025 daar nog in? •

Extra middelen voor begeleiding statushouders

In 2023 zal er een verhoogde instroom van statushouders binnen de gemeente Raalteplaatsvinden. Gemeente Belangen is van mening dat het voor een goed functionerende samenleving van belang is dat inwoners elkaar ontmoeten en samenwerken en dit dus ook van belang is voor een goede inburgering van statushouders of nieuwkomers. Hierbij is het leren spreken en begrijpen van de Nederlandse taal van groot belang evenals het bieden van maatwerk en het betrekken van de omgeving belangrijke uitgangspunten voor inburgering zijn. Tenslotte resulteert een goede inburgering in het voorkomen dat statushouders langdurig in de bijstand verblijven. Een aandachtspunt is wel dat er moet worden voorzien in het vinden van voldoende (onbetaalde) werkplekken als taalstage, werkervaringsplekke etc. en is het een uitdaging om bij de huidige en verhoogde instroom van statushouders voldoende capaciteit beschikbaar te hebben, te midden van alle andere extra taken die zowel binnen het sociaal domein als bij maatschappelijke partners en onderwijs. GemeenteBelangen vraagt voor extra capaciteit en voorzieningen, zodat alle statushouders zo snel mogelijk zelfstandig en met inzet van eigen middelen een plaats vinden binnen de Nederlandse maatschappij, Waar kijken wij anders tegen aan? Financieel Beleid Voor GemeenteBelangen is het belangrijk om nieuw beleid integraal af te wegen.

Wij willen als raadsfractie investeringen in wegen, grond of andere “harde doelen” af kunnen wegen tegen investeringen in maatschappelijke en of sociale doelen. De financiering van nieuw beleid/investeringen komt vaak voort uit de Algemene reserve. Een reserve die hier ook nadrukkelijk voor is bedoeld. De keuze en motivering van het college om op voorhand een forse uitname van € 7,5 miljoen euro uit deze reserve te doen bevreemd ons. Een duidelijke motivatie om deze reserve in te stellen en een specifieke omschrijving van de scope en spelregels ontbreekt. Wij stellen daarom ook voor om deze uitname uit de Algemene reserve niet te doen en het geld daar te laten. De raad kan daarmee haar budgetrecht optimaal blijven

uitoefenen en integraal afwegen. Mocht er in een lopend begrotingsjaar voor een project extra financiering nodig zijn dan kan de raad hier separaat over besluiten. Tot slot. Tot slot nog een opmerking over de opzet van en het proces van de totstandkoming van de begroting. Wij zijn van mening dat de planning en control cyclus anders ingericht moet worden met als belangrijkste aandachtspunten: •

Vanuit de kaderstellende rol moet de raad aan de voorkant van het proces meer aan het stuur.

•

Doelstellingen moeten SMART geformuleerd worden.

•

Indicatoren moeten 1 op 1 een relatie hebben met doelstellingen.

We hebben begrepen dat de rekeningcommissie hier mee aan de slag is en we zijn benieuwd naar de aanbevelingen van deze commissie Voorzitter, tot zover onze algemene beschouwingen waarbij wij nogmaals onze dank en waardering willen uitspreken aan het bestuur, de ambtelijke organisatie en de medewerkers van de griffie.