Collegevoorstel meerjarige opvang alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv) (Summercamp Heino)

Collegevoorstel

Onderwerp

Opvang alleenstaande minderjarige vluchtelingen bij Summercamp Heino

Zaaknummer

25024-2026

B&W vergadering

14-04-2026

Integrale advisering

Adviseur openbare orde en veiligheid, communicatie, juridische zaken (Olst-Wijhe), projectleider vluchtelingen (Olst-Wijhe)

Portefeuillehouder

Mevr. G.H. (Gerria) Toeter

Voor informatie

Team vluchtelingen

Bestuurssamenvatting De gemeenten Olst-Wijhe en Raalte zijn al langere tijd met het COA in gesprek om invulling te geven aan de verplichtingen uit de Spreidingswet. De gemeenten willen toestemming verlenen om opvang te bieden aan maximaal 140 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) op Summercamp Heino. De afspraken met het COA zijn vastgelegd in een bestuursovereenkomst voor een periode van vijf jaar. De opvang van amv’s kan het gehele jaar plaatsvinden, maar zal voornamelijk tijdens de wintermaanden georganiseerd worden. Met het realiseren van deze opvang wordt voorzien in urgente opvangplekken én vullen we een deel van de wettelijke taakstelling in.

Beslispunten 1.

2.

Onder voorbehoud van instemming van de gemeenteraad Olst-Wijhe met de locatie Summercamp Heino te Wijhe als opvanglocatie voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen, de bestuursovereenkomst tussen het COA, gemeenten Olst-Wijhe en Raalte aan te gaan. In te stemmen met het communicatieplan, de brief aan omwonenden en het persbericht.

Besluit

Inleiding Er zijn nog steeds dringend extra opvangplekken voor gevluchte kinderen nodig in Nederland. Deze groep wordt aangeduid als ‘alleenstaande minderjarige vreemdelingen’ (amv’s). Op verzoek van het COA willen de gemeenten OlstWijhe en Raalte (net als gedurende de winterperiode 2022/2023 en 2023/2024) minderjarige vluchtelingen op de locatie Summercamp Heino te Wijhe opvangen. Het gaat om de opvang van maximaal 140 amv’s tussen de 15 en 18 jaar. Anders dan voorgaande jaren maken we de afspraken nu voor vijf jaar, zodat de opvangplekken voor meerdere cyclussen van de Spreidingswet mee kunnen tellen. De opvang van amv’s kan het gehele jaar plaatsvinden, maar zal voornamelijk tijdens de wintermaanden georganiseerd worden. Met het ministerie zijn afspraken gemaakt over het meetellen van de opvang voor de taakstelling uit de 1

Collegevoorstel

Spreidingswet. De opvangplekken tellen mee, zolang de gemeente Olst-Wijhe en Raalte zich inspannen om de locatie minimaal zes maanden en een dag per jaar beschikbaar te stellen voor opvang. Met het realiseren van deze opvang wordt voorzien in urgente opvangplekken én vullen we een deel van de wettelijke taakstelling in. Met de opvang bij Summercamp Heino vangt de gemeente Olst-Wijhe meer amv’s op dan haar huidige taakstelling amv’s. Er worden in Olst-Wijhe geen reguliere asielzoekers opgevangen. Het uitgangspunt is de surplus aan amv’s via de Regionale Regietafel Vluchtelingen IJsselland (RRVRIJ) en provincie uit te ruilen tegen de taakstelling reguliere asielzoekers. Hierdoor voldoet de gemeente Olst-Wijhe naar verwachting aan haar volledige taakstelling binnen de huidige verdeelsleutel van de Spreidingswet. Het resterende aantal opvangplekken kan de gemeente Raalte uitruilen1. Summercamp Heino grenst direct aan de gemeente Raalte en is georiënteerd op het dorp Heino, daarom zijn er onder meer gezamenlijke afspraken gemaakt over het functioneren van de locatie, de communicatie, de openbare orde en veiligheid in lijn met voorgaande opvangperiodes. Het COA, de gemeente Olst-Wijhe en Raalte hebben deze afspraken vastgelegd in een bestuursovereenkomst met werkafspraken en communicatie aanpak (zie bijlage).

De stukken worden (gelijktijdig) ter instemming voorgelegd aan het college van de gemeente Olst-Wijhe. Voordat de opvang van start kan gaan, moet eerst een planologische toestemming door de gemeente Olst-Wijhe worden verleend. Het huidige omgevingsplan voor het Summercamp Heino staat op dit moment geen opvang van vluchtelingen toe. De daar geldende functie is ‘Recreatie – verblijfsrecreatie’. Hierdoor is een omgevingsvergunning voor het tijdelijk afwijken van het omgevingsplan nodig. Op Summercamp Heino zijn eerder amv’s opgevangen en dit is goed verlopen, onder professionele begeleiding en met toezicht- en veiligheidsafspraken. Onderwijs en dagbesteding worden georganiseerd via de stuurgroep Nieuwkomersonderwijs en het COA, in samenwerking met Summercamp Heino. Omwonenden worden actief geïnformeerd en betrokken volgens het communicatieplan. De gemeenteraad van Olst-Wijhe neemt het formele besluit over het toestaan van de opvang van amv’s op Summercamp Heino. Dit gebeurt naar verwachting in juni 2026.

Beoogd effect Opvang van maximaal 140 amv’s bij Summercamp Heino voor vijf jaar vanaf moment van de start van de opvang. Hiermee wordt een gedeelte van de wettelijke taakstelling voor de gemeente Raalte vanuit de Spreidingswet ingevuld.

Argumenten 1.1 Meerjarige opvang telt mee voor de Spreidingswet De opvang van amv’s telt voor de komende vijf jaar mee voor de taakstelling vanuit de Spreidingswet, zolang de gemeenten zich inspannen om de locatie minimaal zes maanden en een dag per jaar beschikbaar te stellen voor opvang. Hiermee voldoet de gemeente Olst-Wijhe naar verwachting aan haar volledige taakstelling binnen de huidige verdeelsleutel van de Spreidingswet. Het resterende aantal opvangplekken kan de gemeente Raalte uitruilen. In de bestuursovereenkomst is ook de brief van het ministerie over het meetellen van de Spreidingswet opgenomen. Zie bijlage: Bestuursovereenkomst; Brief Ministerie voor het meetellen van de Spreidingswet.

1.2 De locatie geschikt is voor opvang van minderjarige vreemdelingen (amv’s) Summercamp Heino is, als kamplocatie voor jeugdgroepen (ca. 1050 bedden) geschikt voor de opvang van jongeren. De eigenaar van de locatie is wederom bereid om de locatie voor dit doel te verhuren aan het COA. Het COA huurt de locatie, 1

De capaciteitsraming van de tweede cyclus is voor gemeente Olst-Wijhe 104 asielzoekers, waarvan 7 amv’s. Gemeente Raalte heeft in de tweede cyclus een taakstelling van 211 asielzoekers, waarvan 13 amv’s. Dit betekent dat er naar verwachting 36 uitgeruild kan worden voor gemeente Raalte.

2

Collegevoorstel

biedt begeleiding, dagbesteding en toezicht. De jongeren worden begeleid door professionals. Het Nidos heeft de voogdijschap over deze jongeren. De jongeren hebben recht op onderwijs en vallen onder een zorgverzekering. Gedurende de wintermaanden (vanaf herfstvakantie tot aan de voorjaarsvakantie) vinden er geen reguliere bedrijfsactiviteiten plaats bij Summercamp Heino en kan COA de locatie volledig inzetten voor opvang. Gedurende de overige periode kan COA de locatie inzetten onder voorwaarden benoemd in de bestuursovereenkomst en na akkoord van Summercamp Heino. Zie bijlage: Bestuursovereenkomst; Werkafspraken.

1.3 Er een veiligheidsplan ligt met betrekking tot de openbare orde en veiligheid De verantwoordelijkheid voor de veiligheid op de locatie ligt bij het COA. Hiertoe is op de locatie toezicht aanwezig. Het COA werkt met huisregels en een escalatiemodel. De locatie is 24/7 voor de omgeving bereikbaar via het locatienummer. Eventuele meldingen worden besproken in de projectgroep. Het COA, de gemeenten Olst-Wijhe en Raalte en de politie hebben korte lijnen. Om het gevoel van veiligheid in de omgeving, inclusief het nabijgelegen station Heino, te vergroten vindt in de omgeving (net als vorig keren) bij de start van de opvang extra toezicht plaats door BOA’s. Na de eerste maand wordt gekeken of de inzet van BOA’s wordt voortgezet. Daarnaast wordt bij de start van de opvang aan de Stationsweg in Heino ook weer tijdelijke straatverlichting geplaatst. Er wordt ieder jaar gekeken wat er nodig is. Afspraken bij incidenten staan in de bijlage in de Bestuursovereenkomst; Veiligheidsplan.

1.4 Er zijn afspraken gemaakt over onderwijs en dagbesteding Amv’s hebben recht op onderwijs. Aanvullend is het aanbieden van een dagbesteding belangrijk om goede opvang te bieden. De gemeente Olst-Wijhe heeft de stuurgroep Nieuwkomersonderwijs gevraagd om onderwijs mogelijk te maken. De stuurgroep staat hier positief tegenover en bekijkt hoe zij hier invulling aan kunnen geven. Mocht de stuurgroep Nieuwkomers geen onderwijs kunnen bieden dan verzoekt gemeente Olst-Wijhe de ISK’s onderwijs mogelijk te maken. Naast onderwijs organiseert het COA dagbesteding in samenwerking met Summercamp Heino en maatschappelijke partners. Zie bijlage: Bestuursovereenkomst; Werkafspraken.

1.5 Er duidelijke afspraken zijn over (jeugd)zorg Alle jongeren vallen onder een zorgverzekering. Gezondheidszorg wordt verzorgd door GZA (Gezondheidszorg Asielzoekers). In de bestuursovereenkomst is vastgelegd dat jongeren die jeugdzorg nodig hebben naar een duurzame locatie worden verplaatst. Mocht dit niet lukken dan gaat COA in overleg met de gemeente Olst-Wijhe over jeugdzorg. Zie bijlage: Bestuursovereenkomst; Werkafspraken.

1.6 Helder is tussen de gemeenten hoe de positionering geregeld is De bestuursovereenkomst wordt gesloten door gemeente Olst-Wijhe en gemeente Raalte met het COA. De gemeente Olst-Wijhe maakt geen afspraken met het COA zonder overeenstemming met Raalte en vice versa. Bij overleggen met het COA over deze opvang zijn beide organisaties en bestuurders vertegenwoordigd. De gemeenteraad van Olst-Wijhe neemt het besluit over de opvang. De gemeenteraad van Raalte ontvangt de stukken ter kennisgeving. 2.1 Communicatie Er is een communicatieplan opgesteld in samenwerking met de gemeente Olst-Wijhe en afgestemd met het COA. Omwonenden worden actief geïnformeerd en betrokken. Vanaf de besluitvorming door de gemeenteraad wordt het omwonendenoverleg opnieuw opgestart. Zie bijlage: Communicatieplan.

Duurzaamheid De opvang maakt gebruik van een bestaande accommodatie, zonder dat er grote aanpassingen nodig zijn.

3

Collegevoorstel

Kanttekeningen 1.1 De Spreidingswet wordt (naar boven of naar beneden) bijgesteld Door een bijstelling in het aantal, kan het voorkomen dat de opvangcapaciteit niet meer aansluit bij de wettelijke verwachting of dat de opvang minder bijdraagt aan de taakstelling dan gepland. Niettemin past het bij het Handelingskader om deze opvang mogelijk te maken, te meer omdat eerdere opvang op deze locatie voorspoedig en beheersbaar is verlopen. Dit wordt nauwkeurig gemonitord.

1.2 Het is nog niet duidelijk of onderwijs tijdig geregeld kan worden Op 20 maart 2026 hebben de bestuurders van de stuurgroep de intentie uitgesproken om onderwijs te organiseren. Mocht dit onverhoopt niet lukken, dan vraagt de gemeente Olst-Wijhe de ISK’s van Deventer en Zwolle om onderwijs te organiseren. Indien ook de ISK’s niet kunnen voldoen aan deze vraag, dan zal het COA in samenwerking met Summercamp Heino een uitgebreid landingsprogramma en dagbesteding aanbieden. In de bestuursovereenkomst staat opgenomen dat onderwijs binnen 6 weken georganiseerd moet zijn.

1.3 Afhankelijkheid van de juridische situatie rondom Summercamp Heino De locatie is betrokken bij een civiele rechtszaak. De uitkomst kan mogelijk gevolgen hebben voor toekomstig gebruik van het terrein en de huurovereenkomst tussen het COA en de eigenaar van Summercamp Heino. De verwachting is dat de rechtszaak eind 2026 of later door de rechter wordt behandeld. Indien de uitkomst impact heeft, zal de eigendomsoverdracht van de locatie naar een nieuwe eigenaar gepland worden. Naar verwachting zal deze overdracht meerdere jaren bestrijken en in deze periode zullen de gemeenten en het COA bezien wat het vervolg wordt. Indien nodig wordt het vervolg opnieuw voorgelegd aan de gemeenteraad. Mocht de eigendomsoverdracht op korte termijn plaatsvinden én de nieuwe eigenaar wil geen overeenkomst met het COA afsluiten, dan zal naar verwachting de bestuursovereenkomst met de gemeenten opgezegd worden door het COA en vindt er geen opvang van amv’s plaats bij Summercamp Heino.

1.4 Het COA moet nog een omgevingsvergunning aanvragen Op dit moment is het planologisch gezien nog niet toegestaan om het terrein van Summercamp Heino te gebruiken als opvanglocatie voor een langere periode. Voordat de locatie in gebruik kan worden genomen, moet er ruimtelijke toestemming (lees: omgevingsvergunning) worden aangevraagd door het COA en verkregen worden. Een mogelijk risico is dat de eigenaar van Summercamp Heino de locatie niet beschikbaar stelt om de mogelijke impact op de rechtszaak te beperken. De omgevingsvergunning moet aangevraagd zijn voordat de opvang kan starten. Eventuele bezwaren kunnen invloed hebben op het proces.

1.5 Er is mogelijk een onrustig besluitvormingsproces en mogelijke polarisatie Bij de eerdere besluitvorming over de tijdelijke opvang van jongeren bij Summercamp Heino vond een pro‑vluchtelingenprotest plaats bij het gemeentehuis van Olst-Wijhe. Ook bij het huidige besluit is het mogelijk dat er maatschappelijke onrust of een ander (tegen-)geluid ontstaat, wat kan bijdragen aan verdere polarisatie rondom het onderwerp opvang. Om hierop voorbereid te zijn, informeren we tijdig de griffie en het team openbare orde en veiligheid (OOV), zodat zij kunnen anticiperen op eventuele demonstraties, orde‑ en veiligheidsrisico’s en communicatieve aandachtspunten.

Overwegingen en conclusie Er zijn nog steeds dringend extra opvangplekken voor alleenstaande gevluchte jongeren nodig in Nederland. Ondanks dat de locatie voornamelijk gedurende de winterperiode beschikbaar is, is Summercamp Heino wel een locatie waar voor jonge vluchtelingen menswaardige opvang kan plaatsvinden. Met het verlenen van toestemming voor deze opvang voldoet de gemeente Olst-Wijhe naar verwachting aan haar volledige taakstelling binnen de huidige verdeelsleutel van de Spreidingswet. Het resterende aantal opvangplekken kan de gemeente Raalte uitruilen. Er is net als bij eerdere opvang kritisch gekeken wat de impact is voor onze inwoners door de beoogde opvang op de locatie Summercamp Heino. Er is geconcludeerd dat er goed is nagedacht over het functioneren van de opvang en 4

Collegevoorstel

rekening gehouden is met de evaluatie van de eerdere opvangperiodes. De (werk)afspraken in de bestuursovereenkomst borgen het goed en veilig functioneren van de opvanglocatie. De locatie is beschikbaar en zonder ingrijpende aanpassingen gebruiksklaar te maken, er moet wel een omgevingsvergunning worden aangevraagd door het COA bij de gemeente Olst-Wijhe. De locatie is een geschikte en veilige plek voor de amv’s.

Financiën en Fiscale aspecten De realisatie van opvang amv’s wordt door het COA georganiseerd en de huisvestingkosten worden door het COA bekostigd. In de bestuursovereenkomst is overeengekomen dat de kosten voor de inzet van BOA’s en kosten voor (tijdelijke) verlichting worden betaald door het COA en/of ministerie. De kosten voor inzet van ambtelijk capaciteit wordt betaald uit een rijksbijdrage vergoeding faciliteitenbesluit. Daarnaast ontvangt de gemeente een eenmalig bijdrage vanuit het rijk voor de uitwerking van communicatie en participatie (voorlichtingskosten). Indien de rijksbijdrage ontoereikend is, dan worden de overige ambtelijke inzet door de gemeenten bekostigd. Dit kan uit de bestaande formatie.

Vervolg De gemeenteraad van Olst-Wijhe wordt gevraagd in te stemmen met de bestuursovereenkomst tussen COA, gemeenten Olst-Wijhe en Raalte. Het communicatieplan wordt uitgevoerd en het COA vraagt een omgevingsvergunning aan bij de gemeente Olst-Wijhe. Net als voorgaande opvangperiodes is er een ambtelijke projectgroep opgericht met vertegenwoordigers van de gemeenten Olst-Wijhe en Raalte, het COA en de bedrijfsleider van Summercamp Heino. Naar behoefte sluiten ook andere partijen, zoals politie aan. Periodiek en indien noodzakelijk vindt ook op bestuurlijk niveau overleg plaats tussen de betrokken partijen.

Communicatie De communicatie rondom de opvang van amv’s bij Summercamp Heino volgt de lijnen die zijn afgesproken tussen gemeente Olst‑Wijhe, gemeente Raalte, COA en Summercamp Heino. De regie ligt bij gemeente Olst-Wijhe. Het doel is om inwoners, omwonenden, maatschappelijke partners en bestuurders tijdig, transparant en eenduidig te informeren. Participatie rondom de opvang van amv’s bij Summercamp Heino richt zich primair op informeren en betrekken van omwonenden en belanghebbenden, conform de eerste trede van de participatieladder. Na het besluit van de gemeenteraad wordt een informatiebijeenkomst belegd en tijdens de opvangperiode wordt structureel een omwonendenoverleg georganiseerd. Zie bijlage voor het communicatieplan.

Bijlagen 1.

Concept bestuursovereenkomst gemeente Olst-Wijhe, gemeente Raalte en COA Met daarin: Werkafspraken gemeente Olst-Wijhe, gemeente Raalte en het COA Bevestigingsbrief ministerie Asiel & Migratie Veiligheidsplan Memo kosten

2.

Communicatieplan

5