Collegevoorstel en -besluit, verordening BIZ centrum Raalte

Collegevoorstel

Onderwerp

Verordening BedrijvenInvesteringsZone vastgoed centrum Raalte 2026-2030

Zaaknummer

57614-2025

B&W vergadering

28 oktober 2025

Integrale advisering

Herald Immink, bestuursadviseur Jody Kruiper, financiën Jeanet van Olst, juridisch Aniek Veltmaat, communicatie

Portefeuillehouder

Dhr. B. (Breun) Breunissen

Voor informatie

Niek Velderman

Bestuurssamenvatting De vastgoedondernemers (eigenaren van onroerende zaken, niet zijnde woningen) in het centrum van Raalte hebben zich verenigd in de Vereniging Vastgoedeigenaren Centrum Raalte (VVCR) in 2024. Hun doel is om gezamenlijk, en samen met partners, te werken aan een sterk en toekomstbestendig centrumgebied. Hiervoor heeft de VVCR een meerjarenplan opgesteld. Om dit plan uit te voeren, wil de VVCR een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) oprichten. Om een BIZ te realiseren moet de gemeente een BIZ-verordening vaststellen, waarvoor de gemeenteraad bevoegd is. Na vaststelling volgt een officiële draagvlakmeting onder de vastgoedeigenaren. Alleen wanneer er voldoende steun is conform de wettelijke vereisten, komt de BIZ tot stand. Bij de eerste poging is de BIZ net niet doorgegaan; er ontbraken slechts enkele stemmen om het benodigde draagvlak te behalen. Doordat het meerjarenplan nu specifieker is afgestemd op Raalte en ondernemers actiever zijn betrokken, is de verwachting dat er dit keer bredere steun is en daarmee voldoende draagvlak voor de BIZ.

Beslispunten 1. 2. 3.

De gemeenteraad voor te stellen de Verordening BedrijvenInvesteringsZone vastgoed centrum Raalte 2026-2030 vast te stellen overeenkomstig bijgevoegd concept raadsvoorstel en -besluit; Het Reglement draagvlakmeting bedrijven investeringszone Vastgoed Centrum Raalte 2026-2030 vast te stellen overeenkomstig bijgevoegd conceptbesluit; Een Uitvoeringsovereenkomst met Stichting BIZ Vastgoed Centrum Raalte te sluiten overeenkomstig bijgevoegde concept overeenkomst, onder voorbehoud van het vaststellen van de Verordening BedrijvenInvesteringsZone vastgoed centrum Raalte 2026-2030.

Besluit

1

Collegevoorstel

Inleiding Vastgoedeigenaren (de eigenaren van onroerende zaken niet zijndewoningen) in het centrum van Raalte hebben in de loop van 2024 het initiatief genomen om zich te verenigen. Dit is inmiddels gebeurd. Ruim 70% van alle vastgoed eigenaren in het centrum is lid van de vereniging. Het doel is om als vastgoedeigenaren gezamenlijk en met partners te werken aan een sterk centrumgebied. Ook is de wens om een goede gesprekspartner te zijn met de stakeholders, zoals de gemeente en het ROV (Raalte Ondernemers Verbond, winkeliers in het centrum van Raalte). De VVCR heeft een meerjarenplan opgesteld, waarin hun ambities vermeld staan. In het meerjarenplan worden diverse ideeën voorgesteld op het gebied van samenwerking, bereikbaarheid, openbare ruimte, wonen, branchering en leegstand. Ook de gemeente beseft de noodzaak tot samenwerken, mede gezien onze groeiopgave. Echter, om het meerjarenplan van de VVCR uit te kunnen voeren zijn financiële middelen nodig en is de wens om een BIZ op te richten. Daarom heeft de VVCR, in navolging van het succes in andere dorpen en steden, het initiatief genomen om tot een collectief financieringsinstrument in de vorm van een BIZ te komen. Dat wil zeggen dat alle vastgoedeigenaren in een afgebakend en aaneengesloten gebied financieel gaan bijdragen aan gezamenlijke projecten, zoals beschreven in het meerjarenplan van de vastgoedvereniging.

BedrijvenInvesteringszone Een BIZ is een afgebakend en aaneengesloten gebied zoals een bedrijventerrein, horecagebied of zoals hier bedoeld het centrum van Raalte, waarbinnen ondernemers of (zoals in dit geval) vastgoedeigenaren samen investeren in de kwaliteit van hun omgeving. Alle eigenaren van niet-woningen in de BIZ zijn bijdrage plichtig. In de Wet op de BIZ is vastgelegd, dat de activiteiten van de BIZ-organisatie aanvullend moeten zijn op de activiteiten van de gemeentelijke overheid. De gelden mogen slechts worden besteed ten behoeve van in de wet vastgelegde doelen: activiteiten in de openbare ruimte en op het internet, die gericht zijn op het bevorderen van de leefbaarheid, de veiligheid, de ruimtelijke kwaliteit en/ of de economische ontwikkeling in de BIZ-zone. Afspraken over de besteding van de gelden zijn vastgelegd in een uitvoeringsovereenkomst tussen gemeente en de vereniging op het betreffende terrein. De VVCR hanteert als projectgebied het centrum van Raalte (idem aan het huidige reclamebelasting gebied). Binnen dit gebied liggen publieksgerichte functies die direct of indirect profiteren van projecten en activiteiten van de BIZ. Een BIZ is op zich een eenvoudige heffing; een bestemmingsbelasting die op verzoek van ondernemers/eigenaren wordt geheven door de gemeente.

Grofweg is dit traject in zes fases op te delen: • Fase 1; ontwikkelen van een BIZ-plan • Fase 2; informele draagvlakmeting • Fase 3; formalisering van de BIZ-organisatie • Fase 4; formele draagvlakmeting • Fase 5; heffing en subsidieverstrekking • Fase 6; subsidieverantwoording en -aanvraag volgende jaren. De initiatiefnemers hebben fase 1 en 2 afgerond. Ze schreven een meerjarenplan op basis van vele gesprekken met haar leden en overige vastgoedeigenaren. Het oprichten van een BIZ is gestoeld op democratische besluitvorming. Iedere bijdrage plichtige (eigenaar van een nietwoning in het betreffende gebied, tenzij een eigenaar onder een in de verordening genoemde vrijstelling valt) kan gedurende de formele draagvlakmeting (fase 4) per object zijn/haar stem (voor/tegen) uitbrengen in het kader van de oprichting van een BIZ. Alleen als er voldoende draagvlak is, zal de BIZ-verordening daadwerkelijk in werking treden. De wettelijke draagvlakeisen voor de formele stemming zijn: • Minimaal de helft van de stemgerechtigden heeft een geldige stem uitgebracht; 2

Collegevoorstel

• •

Van de stemmers is minimaal 2/3 vóór het instellen van een BIZ; De som van de WOZ-waarden van de voorstemmers is hoger dan de som van de WOZ-waarden van de tegenstemmers.

Beoogd effect Met het vaststellen van de verordening kan de draagvlakmeting uitgevoerd worden. Bij een positieve meting kan de BIZ tot stand komen. Bij het tot stand komen van de BIZ kunnen de vastgoedeigenaren in het centrum van Raalte het meerjarenplan uitvoeren.

Argumenten 1.1 De vastgoedondernemers in het centrum van Raalte vragen zélf om het instellen van een BIZ door de gemeente, zodat ze met de opbrengsten hun ambities kunnen waarmaken. De vastgoedondernemers in het centrum van Raalte wensen een BIZ om hun ambities te kunnen verwezenlijken. Door in te stemmen met de BIZ-verordening kunnen de vastgoedondernemers doelen die gesteld zijn in het meerjarenplan tot uitvoer brengen. Daarnaast had het gemeentebestuur al lange tijd de wens dat de vastgoedeigenaren in het centrum van Raalte zich zouden verenigen. Hiermee krijgt de gemeente één collectief aanspreekpunt die de achterban representeert. Dit is goed voor de samenwerking in de gouden driehoek (winkeliers, vastgoedeigenaren en het gemeentebestuur), maar ook voor diverse gemeentelijke opgaven (o.a. groeiopgave; inbreiding/herontwikkeling in het centrum van Raalte). Ook het ROV heeft een meerjarenplan opgesteld, ondersteund door een vernieuwd ondernemersfonds. Dit draagt bij in de samenwerking van de gouden driehoek.

1.2 Met de oprichting van de BIZ kan er efficiënter gewerkt worden aan een gezamenlijke aanpak. Door de oprichting van de BIZ kunnen we efficiënter werken aan een gezamenlijke aanpak. Dit komt het collectieve investeringsvermogen ten goede. Het gemeentebestuur (publiek) krijgt zo een sterke private partner om het centrum te versterken.

1.3 BIZ-gelden komen 100% ten goede aan de activiteiten die omschreven staan in het meerjarenplan. De BIZ-bijdrage wordt door het college als subsidie verstrekt aan de bij de verordening aangewezen stichting en komt niet ten gunste van de algemene middelen. Deze BIZ-bijdrage mag alleen worden gebruikt voor de activiteiten die in het meerjarenplan zijn omschreven. Nagenoeg het volledige bedrag (na aftrek van perceptiekosten) vloeit dus terug in het gebied wat de aantrekkelijkheid, samenwerking, continuïteit en het rendement ten goede komt. In het meerjarenplan worden de doelstellingen en beoogde activiteiten omschreven. Het versterken van de economische vitaliteit staat centraal.

1.4 Impuls voor het centrum van Raalte. Gelet op het veranderende consumentengedrag is extra inzet nodig om het centrum van Raalte aantrekkelijk te houden. Een BIZ is een middel om de doelstellingen voor zijn/haar leden te behalen. Het meerjarenplan is een onderbouwd BIZplan, waardoor gewerkt wordt vanuit een lange termijnvisie. Een BIZ leidt tot extra investeringen in het centrumgebied. Dit draagt bij aan de doelstelling van het gemeentebestuur om een aantrekkelijk ondernemersklimaat te behouden.

1.5 Een BIZ leidt tot meer betrokkenheid en een sterke samenwerking in het betreffende BIZ-gebied. De BIZ zorgt ervoor dat de eigenaren van niet-woningen meer regie hebben over de activiteiten en inrichting van hun eigen omgeving. Deze activiteiten zijn altijd aanvullend op gemeentelijke activiteiten. Onderlinge afspraken tussen gemeente en de BIZ worden vastgelegd in de uitvoeringsovereenkomst voor deze BIZ (zie bijlage 4). Ook zorgt een BIZ voor een evenwichtige verdeling van de kosten die gemoeid zijn met collectieve investeringen in de bedrijfsomgeving. Alle eigenaren van niet-woningen in een BIZ - ook de notoire niet-betalers (free-riders) moeten namelijk meebetalen aan de initiatieven van de BIZ-vereniging.

1.6 De BIZ is een geschikt wettelijk instrument voor een evenwichtige verdeling van de lasten.

3

Collegevoorstel

In een BIZ betalen alle ondernemers in het gebied een bijdrage op basis van de WOZ-waarde, wat zorgt voor een eerlijke verdeling van de lasten. Dit voorkomt dat sommige ondernemers profiteren van verbeteringen zonder bij te dragen. De opbrengsten van de BIZ-bijdragen worden gezamenlijk gebruikt voor investeringen die de hele omgeving ten goede komt. De VVCR is uiteindelijk zelf verantwoordelijk om draagvlak te krijgen.

1.7 Verbeterd proces vergroot kans van slag BIZ-traject. De eerdere poging om te komen tot een BIZ in Raalte is uiteindelijk niet doorgegaan. Eén van de belangrijkste lessen uit dat traject is het belang van tijdige en intensieve participatie van ondernemers. Bij het huidige traject is hier nadrukkelijk meer aandacht aan besteed. Ondernemers zijn vanaf het begin actief betrokken bij de totstandkoming van het plan en het draagvlak is aantoonbaar gegroeid. Daarnaast is het meerjarenplan specifiek afgestemd op de situatie en ambities van het centrum van Raalte, wat de herkenbaarheid en relevantie voor de ondernemers versterkt. Hierdoor is de verwachting reëel dat het huidige BIZ-traject wel zal leiden tot een succesvolle invoering.

Duurzaamheid Met de oprichting van de Stichting BIZ Vastgoed Centrum Raalte zetten vastgoedeigenaren gezamenlijk een belangrijke stap in de richting van samenwerking op het gebied van duurzaamheid (voorbeeld inpassen groen). De BIZ Vastgoed heeft onder andere ook het doel om mogelijkheden te verkennen om gezamenlijk te verduurzamen.

Kanttekeningen 1.1 De BIZ kan pas van kracht worden als er voldoende draagvlak is. Het college voert, na akkoord van de gemeenteraad een formele draagvlakmeting uit. Ondernemers kunnen beroep en bezwaar aantekenen tegen de heffingsaanslag en minimaal een jaar, nadat de BIZ van kracht is het college verzoeken om een nieuwe draagvlakmeting uit te voeren om een BIZ op te heffen. De initiatiefnemers van de BIZ hebben zich ingespannen om ondernemers te informeren en te betrekken bij de plannen. De resultaten van de informele draagvlakmeting, gehouden op 11 september jl., toonden dat ruim de meerderheid van de aanwezigen positief tegenover een BIZ stond. De ondernemers zullen zich de komende tijd blijven inzetten om voldoende steun te genereren door hun collega's te informeren over het meerjarenplan en de voordelen van de BIZ.

1.2 Er blijven altijd belanghebbenden die minder positief zijn over het initiatief, niet elke vastgoedeigenaar ziet direct het voordeel van een BIZ. Over het algemeen is het initiatief door de vastgoedondernemers positief ontvangen, maar er zullen belanghebbenden zijn die minder positief zijn. Omdat zij bijvoorbeeld de meerwaarde niet zien of gevestigd zijn aan de randen van het BIZ-gebied. De informele draagvlakmeting heeft aangetoond dat er voldoende potentie en draagvlak is voor een BIZ. Sommige ondernemers kunnen het gevoel hebben dat zij onevenredig worden aangeslagen, vooral als ze het gevoel hebben dat de projecten niet bijdragen aan hun wensen.

1.3 BIZ in relatie tot de reclamebelasting. Raalte kent al geruime tijd een ondernemersfonds voor gebruikers. Een BIZ voor vastgoedeigenaren is gericht op eigenaren van niet-woningen in het centrum. Het ondernemersfonds wordt gevuld vanuit de reclamebelasting. Ondernemers die reclame voeren op hun pand en zich bevinden in het hiervoor aangewezen gebied dragen bij aan het ondernemersfonds. De opbrengst van de reclamebelasting is bedoeld om activiteiten ter promotie, samenwerking, sfeer en gastvrijheid te stimuleren/financieren en een deel wordt afgedragen ter compensatie voor het afschaffen van betaald parkeren (2017 t/m 2026). Feitelijk gaat de BIZ-aanslag naar de pandeigenaren niet woningen en de reclamebelasting naar de pandgebruiker van niet woningen. Het is mogelijk om de huidige reclamebelasting in het centrum te vervangen door een gebruikers-BIZ of om een gezamenlijke BIZ-gebruikers en vastgoedeigenaren in te richten. Vanuit eerdere evaluaties is afgesproken om voor 2027 te beoordelen of de huidige manier van reclamebelasting nog passend is. Vanuit gevoerde gesprekken met het ROV is de wens om de reclamebelasting voort te zetten. Het ROV behoudt hun eigen investeringskracht middels reclamebelasting en krijgt er een sterke samenwerkingspartner bij, namelijk de vastgoedeigenaren. Het meerjarenplan van de ROV is gereed en wordt gelijktijdig behandeld met de BIZ. 4

Collegevoorstel

1.4 De BIZ is niet vrijblijvend. Een BIZ is niet vrijblijvend voor een gemeentebestuur, omdat de gemeente een wettelijke rol heeft in het opzetten en beheren van de BIZ. Dit betekent dat het gemeentebestuur verantwoordelijk is voor het naleven van de regels en procedures die zijn vastgesteld in de wetgeving.

1.5 Het meerjarenplan Stichting BIZ Vastgoed Centrum Raalte 2026-2030 is van de Stichting en niet van de gemeente Raalte. Het meerjarenplan Stichting BIZ Vastgoed Centrum Raalte 2026-2030 is het ambitieplan van de Stichting. Dit betekent dat wij als gemeente Raalte geen toezeggingen doen en dat hierbij alle ambities in het meerjarenplan waargemaakt zouden kunnen gaan worden.

Financiën en Fiscale aspecten De BIZ kan budgetneutraal worden ingevoerd. De geïnde gelden (geschatte opbrengst +/- € 75.000, -) worden - na aftrek van heffingskosten en inningskosten - uitbetaald aan de vereniging in de vorm van een subsidie. De heffings- en inningskosten zijn geraamd op € 2.300,- van de geïnde gelden.

Vervolg Na het vaststellen van de verordening door de raad, is het college verantwoordelijk voor het organiseren van de formele draagvlakmeting. Afhankelijk van de uitkomst van de draagvlakmeting treedt de verordening al dan niet in werking. Bij inwerkingtreding stelt het college vervolgens jaarlijks de hoogte van de opbrengst van de BIZ-bijdrage vast. Het college verstrekt jaarlijks subsidie aan de stichting voor uitvoering van het BIZ-meerjarenplan. Subsidieverstrekking is een taak van domein Samenleving. Op basis van de Mandaatregeling is de domeinmanager bevoegd te beslissen over subsidieverlening ten behoeve van activiteiten die vallen binnen het werkgebied van het domein.

Onder ‘subsidieverlening’ valt volgens het mandaat: besluiten en andere rechts- en feitelijke handelingen en mededelingen in het kader van: • het verlenen en vaststellen van subsidies; • het verlangen van overlegging van andere stukken of anderszins andere informatie nodig voor de beoordeling van een subsidieaanvraag; • het intrekken en wijzigen van subsidies; • het terugvorderen en verrekenen van subsidies; • het verlenen, wijzigen en intrekken van uitstel van betaling; • het terugvorderen van onverschuldigd betaalde subsidiebedragen, inclusief het verrichten van (rechts)handelingen ter uitvoering van een terugvordering, waaronder in ieder geval begrepen het aanmanen tot betaling en het geven van een dwangbevel.

Communicatie Als initiatiefnemer heeft de VVCR zelf de belangrijkste rol in de communicatie. De VVCR heeft de vastgoedeigenaren in het centrum van Raalte via bijeenkomsten en nieuwsbrieven dan ook geïnformeerd over het initiatief van de oprichting van de BIZ. Bij de officiële draagvlakmeting, in de eerste maanden van 2026, worden bijdrage-plichtigen nogmaals door de VVCR geïnformeerd over de inhoud en de procedure. De raad wordt geïnformeerd over de uitkomst van de draagvlakmeting. De VVCR is verantwoordelijk voor het verkrijgen van draagvlak. Mocht de BIZ er wel of niet komen, dan informeert de VVCR ook haar leden. Zodra het raadsvoorstel is vastgesteld door het college, wordt een persbericht gestuurd ter ondersteuning aan de VVCR.

5

Collegevoorstel

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

Concept raadsvoorstel en – besluit over de Verordening BedrijvenInvesteringsZone vastgoed centrum Raalte 2026-2030; Meerjarenplan Stichting BIZ Vastgoed Centrum Raalte 2026-2030; Concept Reglement draagvlakmeting Concept Uitvoeringsovereenkomst Persbericht

6