Collegevoorstel en -besluit Fundament omgevingsvisie en PPE

Collegevoorstel

Onderwerp

Actualisatie Omgevingsvisie – verordening het Programma Plan Energie (PPE) en Fundament voor de nieuwe omgevingsvisie Provincie Overijssel

Zaaknummer

78197-2022

B&W vergadering

27 september 2022

Integrale advisering

Francisca Holtman (Ruimtelijke Ontwikkeling), Herald Immink (Verstedelijkingsopgave) , Leander Ernst (Klimaat en Water), Lieke Helsper/Willem Wijnen (Duurzaamheid), Robert Voeten/Vincent Breen (Ruimtelijke Ordening), Hennie Rodijk

Portefeuillehouder

Dhr. B.J.M. (Ben) Nijboer/ Dhr. A.H. (Alexander) Kreule

Voor informatie

Leonie van Dam

Bestuurssamenvatting De provincie Overijssel heeft een ontwerp actualisatie van de Omgevingsvisie en verordening, het daarmee samenhangende Provinciale Programma Energiestrategie in ontwerp ter inzage gelegd. Daarnaast is er een Fundament voor de nieuwe Omgevingsvisie en van de provincie Overijssel gepubliceerd welke in november ter vaststelling voor ligt bij Provinciale Staten. De kaders die in deze plannen worden aangegeven hebben betrekking op de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving, ook in de gemeente Raalte. Met een integrale reactie in bijgevoegde brief op deze plannen worden een aantal vraag- en aandachtpunten aan Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten aangegeven. Dit zodat zij deze mee kunnen wegen bij hun besluit over de vaststelling van deze stukken.

Beslispunten 1. 2. 3. 4. 5.

Kennis te nemen van "Overijssel voor elkaar! fundament voor de nieuwe omgevingsvisie" van de provincie Overijssel Kennis te nemen van de voorgestelde ontwerp aanpassingen in de huidige Omgevingsvisie en -verordening Overijssel 2022 Kennis te nemen van het concept Provinciaal Programma Energiestrategie. Met bijgevoegde brief richting GS en PS te reageren op de voorgenoemde documenten De gemeenteraad te informeren door toezending van dit collegebesluit en de brief

Besluit

1

Collegevoorstel

Inleiding De provincie Overijssel heeft een ontwerp actualisatie van de Omgevingsvisie en -verordening, het daarmee samenhangende Provinciale Programma Energiestrategie (PPE) in ontwerp ter inzage gelegd. Daarnaast is er een Fundament voor de nieuwe Omgevingsvisie en van de provincie Overijssel gepubliceerd welke in november ter vaststelling voor ligt bij Provinciale Staten. In het Fundament wordt de basis voor het omgevingsbeleid van de provincie gelegd. Dit is aan de hand van de drie grote uitdagingen of opgaven is dit uitgewerkt: • Klimaatverandering en energietransitie • Landbouw en natuur • Verstedelijking en mobiliteit Deze grote uitdagingen en de nu in het Fundament ingezette koers hebben gevolgen voor de fysieke leefomgeving in de gemeente Raalte en de ruimtelijke keuzes die daarmee samenhangen. Voor een klein deel worden deze keuzes al verwerkt in de actualisatie van de huidige Omgevingsvisie en -verordening Overijssel. In de verordening zijn enkele aanpassingen gedaan ten aanzien van het water en bodem en duurzame energie. De regels van de Omgevingsverordening geven regels voor de inhoud van bestemmingsplannen en werkt daardoor door naar de gemeenten. Daarnaast is, in samenhang hiermee, het ontwerp PPE voor overleg aan ons aangeboden (zie brief in bijlage).

Het PPE moet duidelijkheid geven aan medeoverheden en derden over de rol en status van de provinciale ambities in de RES, en geeft kaders op het gebied van ruimtelijke kwaliteit en sturing op de samenhang en integrale afweging in zoekgebieden van de RES. Dit PPE spitst zich nu voornamelijk toe op windenergie. Gedeputeerde Staten hebben tot 1 oktober gegeven om op het PPE te reageren (zie bijlage). Het PPE kan niet los worden gezien van het ruimtelijke kader voor windenergie dat in het Fundament voor de Omgevingsvisie, en deels al in de actualisatie van de huidige omgevingsvisie is aangegeven. Gezien de samenhang tussen de verschillende stukken heeft dit voorstel betrekking op al deze voorliggende plannen.

Beoogd effect Met de brief wordt een integrale reactie gegeven op de voorgenomen actualisatie van de Omgevingsvisie en verordening Overijssel, Het Fundament voor de nieuwe Omgevingsvisie Overijssel en het daarmee samenhangende Provinciale Programma Energiestrategie van de provincie Overijssel. Dit zodat Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten onze reactie kunnen meewegen bij hun besluit over de vaststelling van deze stukken.

Argumenten 1.1

Het fundament voor de omgevingsvisie is de basis voor de nieuwe Omgevingsvisie voor de provincie Overijssel

Met ‘Overijssel voor elkaar!’ geeft de provincie aan waar zij voor staat en wordt in Omgevingswettermen het ‘provinciaal belang’ geduid. Het geeft voor de WAT en WAAR vraag aan hoe de provincie, samen met partners, mede vorm denkt te geven aan de toekomst van Overijssel. Over HOE we dat de komende jaren gaan doen gaat men nog in gesprek met partners waaronder gemeenten. Als deze laatste vraag (HOE?) beantwoord is, landt dit in de nieuwe Overijsselse Omgevingsvisie. Daarbij wordt gekoerst op vaststelling in het voorjaar van 2024.

2.1

De actualisatie van de omgevingsverordening geeft geen aanleiding om te reageren

Voor wat betreft de grote uitdagingen/urgente opgaven zijn voor ‘water en bodem’ en ‘duurzame energie’ nu al wijzigingen opgenomen in de ontwerp actualisatie van de Omgevingsvisie- en verordening 2022. Deze onderdelen zijn onderdeel van het Fundament en worden nu al verwerkt, omdat deze onderdelen, volgens de provincie, niet kunnen wachten op het vaststellen van de nieuwe visie in 2024. De andere opgaven worden momenteel nog verder uitgewerkt en zijn niet meegenomen in de actualisatie van de Omgevingsvisie en -verordening 2022.

2

Collegevoorstel

Bodem en water Voor de urgente beleidsopgave Sturen op water en bodem is een nieuw artikel opgenomen in de omgevingsverordening. Dit verplicht gemeenten om bij de nieuwe ontwikkelingen te onderbouwen hoe die bijdragen aan het behoud en het versterken van een klimaatbestendig water- en bodemsysteem. Het uitgangspunt om het natuurlijke bodem en watersysteem meer sturend te maken sluit aan bij gemeentelijke uitgangspunten zoals onder andere opgenomen in de Nota Klimaatadaptatie, de regionale klimaatadaptatie strategie van RIVUS en de uitgangspunten van de concept Verstedelijkingsstrategie van de regio Zwolle. Duurzame energie In het kader van de urgente beleidsopgave Duurzame energie zijn de RES-ambities (3.3 TeraWatt uur in 2030) vastgelegd in de Omgevingsvisie. Om deze doelen te kunnen halen, zet de provincie in op meer ruimte voor windenergie. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en het Nationaal Landschap IJsseldelta worden niet langer aangemerkt als uitsluitingsgebied windenergie. Voor de gemeente Raalte is alleen de wijziging ten aanzien van de status van NNN gebieden relevant. Voor eventuele wind ontwikkeling in deze gebieden blijft wel het algemene ‘nee, tenzij’ principe gelden. Dit geeft alleen in hoge uitzonderingssituaties provinciaal de ruimte voor windenergie in deze gebieden. In de praktijk is deze mogelijkheid vrijwel te verwaarlozen.

Het indienen van een zienswijze of reactie ten aanzien van deze aanpassingen van de verordening is daarom niet noodzakelijk. Ten aanzien van de overige wijziging van de Omgevingsvisie ten aanzien van duurzame energie wordt verwezen naar argument 3.1.

3.1.

De vastgelegde kaders in het ontwerp provinciaal Programma Energiestrategie (PPE), wijzigingen van de omgevingswet en het Fundament lopen vooruit op het RES proces

Het PPE bestaat uit de beschrijving van de provinciale ambitie als partner van de Regionale Energiestrategie (RES), de verschillende rollen en instrumenten en hoe die kunnen worden ingezet. Het programma moet daarmee volgens Gedeputeerde Staten duidelijkheid geven aan medeoverheden en derden over de rol en status van de provinciale ambities in de RES. Het programma spitst zich nu voornamelijk toe op windenergie. Later zal het programma uitgebreid worden met de bredere ambities uit de RES, de provinciale regierol voor de infrastructuur (REIS) en de opwek van elektriciteit door middel van zon. De Provincie heeft in de actualisatie omgevingsvisie in samenhang hiermee de RES 1.0. afspraken opgenomen. In de RES werken de gemeente en provincie in gelijkwaardig partnerschap aan het invullen van de energietransitie. In de RES 1.0 is gezamenlijk onder andere afgesproken om richting RES 2.0. het proces in te zetten om te komen tot zoek- en/of uitsluitingsgebieden voor wind en te streven naar een verdeling van 60% wind en 40% zon. Het proces van de RES 2.0 (en de benodigde Plan-MER) nog loopt nog 1 juli 2023. Met deze vastlegging van windkaders in het PPE, het verankeren van met name de inzet op windclusters in de omgevingsvisie, in samenhang met de in het Fundament opgenomen voorkeursgebieden voor windclusters, wordt hierop eenzijdig door de provincie al een voorschot op genomen.

4.1

Ondanks dat er geen sprake is van een formeel inspraaktraject voor het Fundament is het goed in dit stadium ook hierover een reactie in te dienen.

Het Fundament is nog niet een nieuwe Omgevingsvisie. Het Fundament krijgt de status van ‘voorgenomen beleid’ en is zelfbindend voor de provincie. Daarom is dit document wel formeel aangekondigd en gepubliceerd, maar kent geen formeel inspraak traject. De vertaling van dit Fundament naar nieuwe Omgevingsvisie is onderdeel van gesprek in de diverse gebieden tussen nu en voorjaar 2024. Op een aantal punten werkt dit Fundament nu echter al wel door in de actualisatie van de omgevingsvisie en de uitwerking in een programma (de PPE). Het voorgenomen beleid gaat daarnaast wel uitgangspunt zijn van diverse uitwerkingen en gebiedsprocessen vanuit de provincie die ook de gemeente en inwoners gaan raken. Daarom is er wel een belang om op dit moment al wel een reactie op dit Fundament te geven en voor vaststelling zowel aan Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten mee te geven

3

Collegevoorstel

De punten waarvoor aandacht wordt gevraagd in de bijgevoegde concept reactie: - Het alsnog aanwijzen van Raalte als “Streekcentrum”. Hiermee wordt de regionale functie en ambitie op het gebied van woningbouw erkend, in lijn met de verstedelijkingsstrategie van de Regio Zwolle. - Het vooruitlopen van de provincie op het RES 2.0 proces ten aanzien van het vastleggen van ‘voorkeursgebieden’ en methode van escalatie. - Het integraal benaderen van de opgaven in het landelijk gebied, ook in gebieden waar “hoogproductieve grondgebonden landbouw” nog toekomst heeft en het eenduidig en duidelijk zijn over de toekomst van de nietgrondgebonden veehouderij. - Het proces en participatie en integraliteit van gebiedsprocessen met alle inwoners, ondernemers en gebiedspartners en daarbij maatwerk mogelijk te houden om zo tot door het gebied gedragen oplossing te kunnen komen.

5.1 Het is goed om de gemeenteraad te informeren De voorliggende provinciale plannen raken de bevoegdheden van de gemeenteraad op het gebied van Ruimtelijke Ordening. Ook heeft het directe samenhang met de uitvoering van de afspraken van de ook door de gemeenteraad vastgestelde Regionale Energiestrategie 1.0.

Duurzaamheid Het fundament voor de Omgevingsvisie geeft de eerste kaders en uitgangspunten voor de ruimtelijke ontwikkeling die samenhangen met klimaat en duurzame energiemaatregelen. Het Provinciaal Programma Energiestrategie is gericht op de uitvoeringsinstrumenten van de provincie om de doelstellingen op het gebied van opwek van duurzame energie (met name wind) te halen.

Kanttekeningen 4.1

Het indienen van een formele zienswijze over de actualisatie Omgevingsvisie en -verordening Overijssel was mogelijk tot en met 24 augustus 2022

De formele inspraak termijn over de ontwerp actualisatie van de Omgevingsvisie- en verordening liep tot 24 augustus 2022. Nu de wijzigingen in het kader van de actualisatie niet zodanig zijn dat een reactie hierop vereist is gekozen om geen formele zienswijze in te dienen. Per brief heeft Gedeputeerde Staten voor het PPE wel aangegeven dat het indienen van een reactie tot 1 oktober mogelijk is. Het is gezien de samenhang tussen de verschillende documenten en wijzigingen lastig om afzonderlijk hierop te reageren. Door wel een reactie te geven aan zowel GS en PS brengen we onze aandachtpunten integraal onder de aandacht en kunnen zij deze wel meewegen in het nog lopende besluitvormingsproces. De omgevingsverordening en het PPE zijn een algemeen verbindend voorschrift/beleidsregels. Er is daarmee geen bezwaar/beroep mogelijk na vaststelling.

Financiën Dit voorstel heeft geen directe financiële gevolgen voor de gemeente

Vervolg Na uw instemming met de conceptbrief wordt deze aan Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten verzonden. Daarnaast wordt de gemeenteraad geïnformeerd door middel van toezending van dit collegebesluit en de verzonden brief. De vaststelling van de wijziging van de Omgevingsvisie en-verordening en het Fundament voor de Omgevingsvisie is gepland in de vergadering van Provinciale Staten van 16 november 2022. Indien nodig kan in de voorafgaande commissie vergadering nog ingesproken worden.

4

Collegevoorstel

Communicatie -

Bijlagen Bijlage Bijlage Bijlage Bijlage

Overijssel voor elkaar! Fundament voor de nieuwe Omgevingsvisie, inclusief voorstel van GS aan PS Wijzigingen Omgevingsvisie en -verordening Overijssel 2022 Ontwerp Provinciaal Programma Energiestrategie en aanbiedingsbrief van GS Conceptbrief aan GS en PS

5