Bijlage 4C Landschappelijk inpassingsplan - deel 3
Tekst van het document
4 - Het inrichtingsplan Deelgebied Zonneveld 3 optie 1: Biobased gewassen en struweel
l
wee
stru
g aa nh jze nk a tri rb en pa ss ve ke wa ge ed
bi
as
ob
g
ed
k
as
an
aa
ob
rb
nh
ve
jze
tri
pa
ke
bi
l ee uw rijk str iden d n kru rasla g
en
ss
wa
ge jk nri ide land u r s k ra el g ruwe t s
g aa
nh
n
e ss wa ge
k
an
rb
ve
jze
tri
pa
ed
as
ob
ke
bi
rijk iden
kru d
se
ba
bio
n
sse
wa
e dg
slan
gra
el
we
u str
N
LEGENDA projectgebieden
batterijopslag
gras / kruidenrijk
struweel
knotwilgenrij
hekwerk
onderhoudspad
dood hout
patrijzenhaag
houtsingel
trafo
sloot / poel
takkenril
wintergroene haag
bomen 1e grootte
zonnepanelen
rietkraag
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
p e rclg n s
keverbank
p e rclg n s
p e rclg n s
biobased gewassen
e p e rclg n sr
p e rclg n s
p e rclg n s
bomen 2e grootte
0
50
100
200m
p e rclg n s
schaal: 1:3000, formaat: A3 IAA Architecten
43
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Q
Doorsnede Q - Q’
Projectgrens
Perceelsgrens
Q’
Tracker schematisch weergegeven
1,8m
Hekwerk
Q Bestaand bos
5m
3,5m
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
Q' Tracker
schaal: 1:150, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
44
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Doorsnede R - R’
R’
Project- & perceelsgrens
R
Tracker schematisch weergegeven
1,8m
Hekwerk
R
R'
3,5m
Tracker
Kruidenrijk grasland
Spoor
schaal: 1:100, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
45
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Doorsnede S - S’
Project- & perceelsgrens
S Biobased gewassen
4m
6,4m
Onderhoudspad
Kruidenrijk grasland
S
S’
S' Weiland
(Halfverharding padvast)
schaal: 1:100, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
46
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Doorsnede T - T’
T
Tracker schematisch weergegeven
ca. 2 - 3m
T’
1,8m
Hekwerk
T
T'
0,5m
Tracker
3,5m
3m
6m
3,5m
3,5m
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Keverbank
Biobased gewassen
schaal: 1:100, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
47
Project- & perceelsgrens
4 - Het inrichtingsplan
Project- & perceelsgrens
Doorsnede U - U’
Deelgebied Zonneveld 3
U’ U
U Sloot
Hondemotsweg
U Hondemotsweg
Tracker schematisch weergegeven
Hekwerk 1,8m
ca. 2 - 3m
Sloot
U'
0,5m 65,7m
3,5m
2,9m
6m
3m
3,5m
Biobased gewassen
Keverbank
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
Tracker
1,8m
ca. 2 - 3m
Hekwerk
U'schaal: 1:200, formaat: A3
0,5m
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
65,7m
3,5m
2,9m
6m
3m
3,5m
Biobased gewassen
Keverbank
Kruidenrijk
Patrijzenhaag
Kruidenrijk
Kruidenrijk
IAA Architecten Tracker
48
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Doorsnede V - V’ V’
V Project- & perceelsgrens Project- & perceelsgrens
V Biobased gewassen
V
Sloot
Hondemotsweg
Biobased gewassen
Biobased gewassen
Hondemotsweg
Biobased gewassen
Tracker schematisch weergegeven
Hekwerk
1,8m
ca. 2 - 3m
Sloot
V'
97,6m
Hekwerk
Biobased gewassen
3,5m
2,5m
5m
1m
3,5m
1m
3,5m
Biobased gewassen
Keverbank
0,5m
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Sloot
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
Biobased gewassen
3,5m
2,5m
5m
1m
3,5m
1m
3,5m
Biobased gewassen
Keverbank
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Sloot
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
1,8m
97,6m
ca. 2 - 3m
0,5m
Tracker
V'
Tracker
schaal: 1:200, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
49
4 - Het inrichtingsplan Deelgebied Zonneveld 3 optie 2: Kruidenrijk grasland, poel en struweel
l
wee
stru
g aa nh jze nk a tri rb en pa ss ve ke wa ge ed
bi
as
ob
g
ijk
k
nr
an
aa
de
rb
nh
ve
jze
tri
pa
ke
ui
kr
l ee uw g str kraa oel t p rie
d
lan
as
gr aag tkr eel e i r uw str
g aa
k
d lan as gr ijk
an
rb
nh
ve
jze
tri
pa
ke
nr
de
ui
kr
rijk iden
kru d
nri
de
i kru
nd
sla
ra jk g
slan
gra
el
we
u str
N
LEGENDA projectgebieden
batterijopslag
gras / kruidenrijk
struweel
knotwilgenrij
hekwerk
onderhoudspad
dood hout
patrijzenhaag
houtsingel
trafo
sloot / poel
takkenril
wintergroene haag
bomen 1e grootte
zonnepanelen
rietkraag
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
p e rclg n s
keverbank
p e rclg n s
p e rclg n s
biobased gewassen
e p e rclg n sr
p e rclg n s
p e rclg n s
bomen 2e grootte
0
50
100
200m
p e rclg n s
schaal: 1:3000, formaat: A3 IAA Architecten
50
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Project- & perceelsgrens
Doorsnede S - S’
S
S’
S'
S Kruidenrijk grasland
4m
6,4m
Onderhoudspad
Kruidenrijk grasland
Weiland
(Halfverharding padvast)
schaal: 1:100, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
51
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Doorsnede T - T’
T
Tracker schematisch weergegeven
ca. 2 - 3m
T’
1,8m
Hekwerk
T
T'
0,5m
Tracker
3,5m
3m
6m
3,5m
3,5m
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Keverbank
Kruidenrijk grasland
schaal: 1:100, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
52
Project- & perceelsgrens
4 - Het inrichtingsplan
Project- & perceelsgrens
Doorsnede U - U’
Deelgebied Zonneveld 3
U’ U
U Sloot
Hondemotsweg
U Hondemotsweg
Tracker schematisch weergegeven
Hekwerk 1,8m
ca. 2 - 3m
Sloot
U'
0,5m 65,7m
3,5m
2,9m
6m
3m
3,5m
Kruidenrijk grasland
Keverbank
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
Tracker
1,8m
ca. 2 - 3m
Hekwerk
U'schaal: 1:200, formaat: A3
0,5m
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
65,7m
3,5m
2,9m
6m
3m
3,5m
Kruidenrijk grasland
Keverbank
Kruidenrijk
Patrijzenhaag
Kruidenrijk
Kruidenrijk
IAA Architecten Tracker
53
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Doorsnede V - V’ V’
V Project- & perceelsgrens Project- & perceelsgrens
V Sloot
Hondemotsweg
Kruidenrijk grasland
Sloot
Hondemotsweg
Kruidenrijk grasland
Tracker schematisch weergegeven
Hekwerk
1,8m
ca. 2 - 3m
V
V'
Kruidenrijk grasland
97,6m
Kruidenrijk grasland
Hekwerk
3,5m
2,5m
5m
1m
3,5m
1m
3,5m
Keverbank
0,5m
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Sloot
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
3,5m
2,5m
5m
1m
3,5m
1m
3,5m
Keverbank
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Sloot
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
1,8m
97,6m
ca. 2 - 3m
0,5m
Tracker
V'
Tracker
schaal: 1:200, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
54
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Project- & perceelsgrens
Doorsnede W - W’
W’
Project- & perceelsgrens
W
Sloot
Hondemotsweg
2,5m
W
1:5
1:5
1:5 28,9m
24,8m
Kruidenrijk grasland
Poel
2,5m
W 1:5
1:5
1:5
Hondemotsweg
24,8m
Kruidenrijk grasland
Poel
Tracker schematisch weergegeven
Hekwerk
1,8m
ca. 2 - 3m
Sloot
28,9m
W'
0,8m
1:5 1:5 46,7m
12,1m
1m
3,5m
1m
3,5m
Kruidenrijk grasland
Patrijzenhaag
Kruidenrijk grasland
Sloot
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland
Hekwerk
1:5
0,8m
1:5
1,8m
ca. 2 - 3m
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
Tracker
schaal: 1:200, formaat: A3
W' 55
IAA Architecten
4 - Het inrichtingsplan
Deelgebied Zonneveld 3
Doorsnede X - X’ X
0,8m
X
2,5m
X’
1:5
1:5 1:5
1:5
Kruidenrijk grasland
X'
4m
1,5m
3,5m
3m
2,5m
17,8m
Struweel
Kruidenrijk grasland
Sloot
Rietkraag
Kruidenrijk grasland
Poel
Kruidenrijk grasland
schaal: 1:200, formaat: A3 Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
56
4 - Het inrichtingsplan Een voorbeeld van een impressie
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
57
5 - Beplanting Voor de aanplant en het beheer van de beplanting wordt gerekend op de deskundigheid van een professionele hovenier, bij voorkeur een lokale partij met kennis van de omgeving. Binnen de gestelde richtlijnen krijgt de hovenier de ruimte om de aanplant en het onderhoud naar eigen inzicht en vakmanschap vorm te geven. Waarbij de hoeveelheid, de wijze van aanbrengen van beplanting en hoeveelheid beschermende maatregelen, ls het gebruik van boompalen, steunbanden en watergeefvoorzieningen, om het nieuwe groen te laten aanslaan worden gevolgd. Indien de aanplant desondanks niet aanslaat, zal betreffende vegetatie vervangen/herplant worden. Voor een nadere toelichting en uitgebreide beschrijving van de aanplant en het onderhoud wordt verwezen naar document B7: Natuurinclusief Beheerplan. Hoewel het uiteindelijke plant- en beheerplan door een hovenier wordt vormgegeven, wordt een eerste indicatieve aanzet voor het beplantingsplan gegeven per landschapselement. In dit plan worden de plantafstanden nauwkeurig aangegeven, zowel de hoogte van nieuw te planten beplanting, afstand tussen de individuele bomen (boomvormers) en struiken (struikvormers) als de afstand tussen de verschillende plant- of boomrijen. Ook wordt per landschapselement het aantal benodigde rijen benoemd.
Waar mogelijk wordt verder gespecificeerd uit welke verhoudingen het landschapselement is opgebouwd, bijvoorbeeld welk percentage bestaat uit bomen en welk deel uit struiken. Voor de delen waar kruidenrijk grasland wordt ingezaaid, worden de plannen voorzien van infobladen waarop de samenstelling van de mengsels, de zaaimethode en het beheer beschreven staan. Voor de landschapselementen; houtsingel, bomenrij, knotwilgen, struweel, wintergroeneen patrijzenhaag is een schatting gemaakt hoeveel boom- en struikvormers benodigd zijn om aan te planten, ingedeeld per veld. Dit is berekend op basis van de lengte van de landschapselementen. Voor de hoeveelheid zaad dat benodigd is voor het inzaaien van de keverbanken is de geschatte oppervlakte als maatstaf genomen. Het inzaaien van het kruidenrijke grasland wordt vleksgewijs uitgevoerd. Onderhoud snoeiwerk Het onderhoud van het snoeiwerk is gericht op een optimale balans tussen functioneel gebruik en ecologische waarde. De landschapselementen worden dusdanig teruggesnoeid dat er voldoende ruimte blijft voor maximale zonopwekking binnen de panelenvelden, zonder dat er sprake is van schaduwwerking die het rendement belemmert. De aangegeven maten voor de snoeihoogte en breedte van de landschapselementen zijn gegeven in de doorsneden en dienen als richtlijn.
Aanvullend zijn in de beplantingslijst de maximale hoogte van de beplanting weergeven. Het beheer en snoeiwerk zal hierop worden afgestemd, met voldoende ruimte voor professionele interpretatie op basis van de situatie ter plaatse.
Plantwijze Houtsingel Een houtsingel wordt aangeplant in rijen, met als richtlijn minimaal drie plantrijen. Dit zorgt voor een minimale breedte van ongeveer 5 tot 6 meter. De aanplant bestaat voornamelijk uit bosplantsoen. De boomvormers worden aangeplant in de middelste rij, terwijl de struikvormers aan de buitenste randen van de singel geplaatst worden. Op deze manier ontstaat een structuur waarbij de bomen de ruggengraat vormen en de struiken zorgen voor dichtheid en dekking aan de zijkanten. Voor de aanplant wordt vaak gekozen voor 2-jarig bosplantsoen met de maat 60-80 cm hoogte. De plantafstand bedraagt bij voorkeur 1,5 meter tussen de rijen en ook 1,5 meter tussen de planten binnen één rij. Boomvormers worden niet op elke meter geplant, maar om de 10 tot 20 meter, zodat ze kunnen uitgroeien zonder elkaar te beconcurreren. Dit is afhankelijk van de boomhoogte. De richtlijn voor de onderlinge afstand tussen bomen (h.o.h.) kan worden bepaald op basis van de volgende afstanden: Bomen van de 1e grootte: 12,00 - 15,00 m Bomen van de 2e grootte: 8,00 - 10,00 m Bomen van de 3e grootte: 6,00 - 8,00 m
(boom wordt groter dan 12 m hoog) (boomgrootte is tussen dan 6 – 12 m) (boomgrootte is kleiner dan 6 m)
Struikvormers worden juist dichter op elkaar geplant (1,5 meter) voor een volle onderlaag. Plant de struikvormers aan in groepen van minstens 5-7 stuks per soort. Op die manier voorkom je dat langzaam groeiende soorten worden overgroeid door snelgroeiende soorten. Geschat aantal te planten Veld 1 ca. 75 meter Bomen: om 12 meter (75 : 12 = 6,25) worden ca. 6 bomen aangeplant om 15 meter (75 : 15 = 5,00) worden ca. 5 bomen aangeplant Struiken: (75 : 1,5 = 50) x 2 = 100) voor beide zijden van de boomvormers zijn ca. 100 struiken Uitgaande van het planten van bomen van de 1e grootte worden er tussen de 5 en 6 bomen aangeplant, aangevuld met ca. 100 struikvormers.
Tegelijkertijd wordt het onderhoud uitgevoerd met het oog voor de biodiversiteit: de structuur, gelaagdheid en samenstelling van de beplanting blijven behouden, zodat flora en fauna die afhankelijk zijn van deze elementen kunnen blijven profiteren. Door gericht en zorgvuldig snoeien worden zowel de technische als de ecologische functies van het landschap duurzaam geborgd.
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
58
5 - Beplanting Bomenrij
Struweel / wintergroene haag
Bij een bomenrij wordt één strook met boomvormers aangeplant. Bij het aanbrengen van een nieuwe boomvormers moet rekening worden gehouden met de volgende onderlinge (h.o.h.) afstand;
Voor het aanplanten van struweel en een wintergroene haag kan er geplant worden met een enkele rij struikvormers óf minstens twee rijen struikvormers. Afhankelijk van de keuze wordt de haag robuuster. Voor de aanplant van struweel wordt vaak gekozen voor 2-jarig bosplantsoen met de maat 60 - 80 cm hoogte.
Bomen van de 1e grootte: 12,00 - 15,00 m Bomen van de 2e grootte: 8,00 - 10,00 m Bomen van de 3e grootte: 6,00 - 8,00 m
(boom wordt groter dan 12 m hoog) (boomgrootte is tussen dan 6 – 12 m) (boomgrootte is kleiner dan 6 m)
Bij het aanplanten van een nieuwe boom in een bomenrij wordt doorgaans gekozen voor een boom met een stamomtrek van 12-14 cm, gemeten op 1 meter hoogte. Deze maat komt overeen met een boomhoogte van ongeveer 3,5 tot 4,0 m bij levering. Deze maatvoering biedt een goede balans tussen landschappelijke impact en een succesvolle hergroei.
enkele rij Voor een smalle strook struweel of wintergroene haag wordt een enkele rij struikvormers aangeplant, voorzien van 2 struiken per strekkende meter.
Veld 2 Aansluitend op de bestaande boomhoogte (> 12m) wordt de nieuwe bomenrij aangeplant met gelijke boomhoogte, dus met bomen van de 1e grootte.
minimaal twee plantenrijen Voor de een brede strook struweel of wintergroene haag worden minimaal twee rijen struikvormers aangeplant. Per strekkende meter worden in totaal vier struiken toegepast. De afstand tussen de rijen bedraagt bij voorkeur maximaal 1 m, afhankelijk van de gewenste dichtheid en de beschikbare ruimte. Deze haag krijgt een vrij uitgroeiend karakter, wat betekent dat de planten zonder strakke snoei mogen uitgroeien tot hun natuurlijke vorm. Bij volledige uitgroei kan de haag een breedte bereiken van circa 3 m, al is dit mede afhankelijk van het gekozen plantmateriaal en het toegepaste beheer.
ca. 175 meter
Struweel
Bomen: om 12 meter (175 : 12 = 14,60) worden ca. 15 bomen aangeplant om 15 meter (175 : 15 = 11,66) worden ca. 12 bomen aangeplant
Veld 1: ca. 700 meter
Uitgaande van het planten van bomen van de 1e grootte worden er tussen de 12 en 15 nieuwe bomen aangeplant.
Bij twee struiken per strekkende meter (700 x 2 = ) worden ca. 1400 struikvormers aangeplant
Knotwilgen
Veld 2: ca. 150 meter
Het aanplanten van knotwilgen is eenvoudig. Voor de aanplant van wilgen is een staak (een tak) van een bestaande knotboom voldoende. Een staak wordt vaak met een maat van 250 - 300 cm hoogte aangeplant en heeft een doorsnede van ca. 5 cm. De onderkant van de bast dien je gedeeltelijk te schillen. Dit betreft de eerste meter van de onderkant. Het gat voor de staak kun je boren met een grondboor. Ook kun je kiezen voor het graven van een plantgat. Vervolgens kun je de staak ongeveer 1 meter in de grond steken. Verwijder de takken van de zijkant van de staak en knot de staak op minimaal 2 meter hoogte boven het maaiveld. Plant de staken minstens 3 meter uit elkaar, een afstand van 6 meter uit elkaar is landschappelijk het beste. Het is niet noodzakelijk om de knotwilgen in een strak rechte lijn aan te planten; een licht golvende of speelsere opstelling past beter in het landschap.
Bij twee struiken per strekkende meter (150 x 2 = ) worden ca. 300 struikvormers aangeplant
Veld 1: ca. 190 meter
ca. 3250 meter x 2 = ca. 6500 struikvormers
om de 6 meter (190 : 6 = 31,66) worden ca. 32 knotwilgen aangeplant Veld 2: ca. 200 meter om de 6 meter (200 : 6 = 33,33) worden ca. 33 knotwilgen aangeplant
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
Veld 3: Voor de berekening van de hoeveelheid struweel voor in de oostwesterlijke L (65) x B (50) hoek in het perceel is uitgegaan van een rijafstand van 1 meter. Op de strook van 50 bij 65 meter worden struweelrijen aangelegd met een tussenafstand van 1 meter. Dit levert 50 rijen op, elk 65 meter lang. Bij een plantdichtheid van 2 struiken per strekkende meter worden per rij 130 struiken geplant, wat neerkomt op een totaal van 6.500 struiken. Gecombineerd met de overige meters struikvormers is het;
Daarnaast liggen er nog drie stroken van elk ca. 41 meter, wat neer komt op ca. 125 meter Bij twee struiken per strekkende meter (125 x 2 = ) worden ca. 250 struikvormers aangeplant Het totaal aantal struikvormers voor het aanplanten van het struweel bedraagt ca. 8250 struikvormers.
IAA Architecten
59
5 - Beplanting Wintergroene haag Veld 2: ca. 475 meter
Veld 3: ca. 475 meter
Bij twee struiken per strekkende meter (475 x 2 = ) worden ca. 950 struikvormers aangeplant.
475 x 3 m brede keverbank = 1425 m2
Patrijzenhaag
0,2355 x 12,5 = 2,94 kilo
Voor het ontwikkelen van een dichte patrijzenhaag is de aanplant van 1 rij met bosplantsoen voldoende, meer rijen mag ook. Per strekkende meter kun je 4 stuks bosplantsoen aanplanten. Voor de aanplant van een patijzenhaag wordt vaak gekozen voor 2-jarig bosplantsoen met de maat 60 - 80 cm hoogte. Veld 1: ca. 300 meter Bij vier struiken per strekkende meter (300 x 4 = ) worden ca. 1200 struikvormers aangeplant Veld 2: ca. 280 meter Bij vier struiken per strekkende meter (280 x 4 = ) worden ca. 1120 struikvormers aangeplant Veld 3: ca. 575 meter Bij vier struiken per strekkende meter (575 x 4 = ) worden ca. 2300 struikvormers aangeplant
Totaal 2355 m2 / 0,2355 hectare
Er is dus ongeveer 3 kilo zaad nodig voor 2355 m² bij een zaaidichtheid van 12,5 kilo per hectare.
Kruidenrijk grasland Het kruidenrijk grasland buiten het hekwerk wordt ingezaaid vanaf het hekwerk tot aan de projectgrens. Op veld 2 en 3 valt aan de noordoostzijde richting het spoor, de projectgrens samen met de perceelsgrens. De bestaande bomenrijen, die het spoor scheidt van het projectgebied, liggen buiten de projectgrens. Hierdoor worden er in alle velden geen bomen gerooid en kan het kruidenrijk grasland in veld 2 volledig worden ingezaaid tot aan de grens van het perceel. Voor het inzaaien van beide kruidenrijke graslandmengsels wordt, op advies van ir. F.F. van der Zee (Wageningen University & Research), 15% van de aangeduide oppervlakte vlekgewijs ingezaaid. Hierbij wordt een norm 1,5 gram per m2 of 15 kilo per ha gehanteerd. Zo zal door de jaren heen het kruidenrijke grasland op natuurlijke wijze verder uitbreiden, waarbij de kruiden zich via zaadverspreiding verspreiden naar omliggende delen. Veld 1: Binnen hekwerk ca. 7,3 ha Buiten hekwerk ca. 0,7 ha
Het totaal aantal struikvormers voor het aanplanten van de patrijzenhaag bedraagd ca. 4520 struikvormers.
Veld 2: Binnen hekwerk ca. 7,2 ha Buiten hekwerk ca. 1,25 ha
Keverbank
Veld 3 scenario 1 Binnen hekwerk ca. 5 ha Buiten hekwerk ca. 0,27 ha
Een keverbank is een verhoogde strook akkerland begroeid met ruige grassen en kruiden. Deze strook ligt een halve meter hoger dan de omliggende grond en is drie meter breed. De zaaidichtheid bedraagd 12,5 kilo per hectare. Veld 1: ca. 180 meter 180 x 3 m brede keverbank = 540 m2 Veld 2: ca. 130 meter 130 x 3 m brede keverbank = 390 m2
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
Veld 3 scenario 2 Binnen hekwerk ca. 5 ha Buiten hekwerk ca. 4,2 ha Binnen hekwerk 7,3 + 7,2 + 5 ha = 19,5 hectare. 15% van 19,5 = 2,925 hectare x 15 kilo per hectare = 43,88, ofwel 44 kilo zaad Buiten hekwerk scenario 1: 0,7 + 1,25 + 0,27 = 2,22 hectare 15% van 2,22 = 0,33 hectare. x 15 kilo per hectare = 4,995, ofwel 5 kilo zaad scenario 2: 0,7 + 1,25 + 4,2 = 6,15 hectare 15% van 6,15 = 0,923 hectare. x 15 kilo per hectare = 13,85 ofwel 13,9 kilo zaad Er is dus ca. 45 kilo zaad nodig voor het inzaaien van kruidenrijk grasland binnen het hekwerk. Voor buiten het hekwerk is het afhankelijk van welk scenario uitgevoerd wordt; voor scenario 1 is het ca. 5 kilo zaad en voor scenario 2 is het ca. 14 kilo zaad.
IAA Architecten
60
5 - Beplanting
ken
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
61
5 - Beplanting
Zaaidichtheid 12,5 kilo per hectare
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
62
5 - Beplanting
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
63
E
streekeigen beplanting, waaronder struweelvormers, besdragende struiken en/of fruitsoorten. Aan weerszijde van de haag ligt een ruige, brede strook met een vegetatie van grassen en kruiden die niet gemaaid wordt. De totale breedte van een patrijzenhaag kan tot zes meter uitgroeien.
5 - Beplanting Impressie van een patrijzenhaag
VOORBEELD SAMENSTELLING VAN EEN PATRIJZENHAAG Eenstijlige meidoorn
Het plantverbandCrataegus is één rijmonogyna met vier struiken per strekkende meter
Veldesdoorn Acer campestre
Rode kornoelje Cornus sanguinea
Nederlandse naam
Latijnse naam
Aandeel
Eenstijlige meidoorn
Crataegus monogyna
30%
Bosroos
Rosa arvensis
20%
Rode kornoelje
Cornus sanguinea
15%
Mispel
Mespilus germanica
Veldesdoorn
Acer campestre
Liguster*
Ligustrum vulgare
WAAROM Patrijzenhagen hebben takken die als een paraplu boven de grond hangen, waardoor ze veel dekking en nestgelegenheid voor patrijzen bieden. Ook de ruige grasstroken aan weerszijden van de haag bieden dekking en nestgelegenheid. De bloeiende en besdragende struiken en kruiden trekken ook tal van andere vogelsoorten aan. Ook lokken ze bijen, vlinders en allerlei nuttige insecten die kunnen bijdragen aan bestuiving en het onderdrukken van plagen in landbouwgewassen. Kardinaalsmuts Euonymus europaeus
Wilde 5% Liguster Ligustrum vulgare
Gelderse roos Viburnum opulus
10%
20%* 100%
* giftig, dus niet toepassen waar paarden worden geweid
AANLEG 1. Een patrijzenhaag is een manier om begrenzingen van een perceel te markeren. 2. Aanplant in de herfst geeft de grootste slagingskans. 3. Een patrijzenhaag bestaat bij voorkeur uit streekeigen soorten, gebaseerd op inheems plantmateriaal. De samenstelling kan worden aangepast per streek. Houd daarbij wel rekening met de gewenste groeivorm en hoogte van de haag.
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
Patrijzenhaag Jochem Sloothaak
Andere mogelijke soorten zijn kardinaalsmuts* (Euonymus europaeus) of gelderse roos (Viburnum opulus). Soorten zoals hondsroos (Rosa canina) en sleedoorn (Prunus spinosa) worden ontraden omdat zij veel wortelopslag maken en gaan woekeren.
BEHEER De eerste twee jaar na aanplant moet de ondergroei van graskruiden enkele malen gemaaid worden om verstikking van de jonge struiken te voorkomen. Vanaf het derde jaar wordt onder de haag, over een breedte van minimaal vier meter, niet meer gemaaid of geklepeld om een ruige begroeiing van gras en kruiden te laten ontstaan. Vanaf dan mag de haag cyclisch worden gesnoeid: in jaar vier de ene kant, in jaar vijf niets doen, in jaar zes de andere kant. Hierdoor is er altijd een zijde die voldoende dekking biedt en vruchten draagt. Het snoeien moet minstens twintig centimeter vanaf de stam gebeuren. Na het planten duurt het vier tot zes jaar voordat een hoogte van twee meter bereikt wordt. Als de haag hoger wordt dan twee meter, moet hij worden teruggesnoeid naar één tot anderhalve meter hoogte. Aan beide zijden mag de patrijzenhaag uitgroeien tot een totale breedte van vier tot zes meter.
IAA Architecten
64
5 - Beplanting Impressie van een wintergroene haag
Hulst Ilex aquifolium
Beuken(haag) Fagus sylvatica
Taxus Taxus Baccata
Jeneverbes Juniperus communis
Wilde kamperfoelie Lonicera periclymenum Rode bosbes Vaccinium vitis-idaea
zomer winter
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
IAA Architecten
65
6 - Bijlagen
Cardamine pratensis
Lotus corniculatus var. corniculatus
Rumex acetosella
Prunella vulgaris
Trifolium repens
Scorzoneroides autumnalis
Veronica chamaedrys
Erodium cicutarium
Bellis perennis
Crepis capillaris
Trifolium pratense
Plantago lanceolata
6.1 Beplantingsplan binnen hekwerk Het infoblad geeft aan dat de gemiddelde hoogte van het mengsel 30cm bedraagt. Op advies van de veiligheidsregio zal rondom de omvormers, trafos en batterijen de vegetatie korter dan 30 cm worden gehouden. Specificatietekst en infoblad M5 - Nectar onder het maaimes, bloemrijk gazon (https://www.cruydthoeck.nl/m5-nectar-onder-het-maaimes-losse-grammen)
Meerjarige bloemenmengsels voor diverse toepassingen
M5 - Nectar onder het maaimes, bloemrijk gazon Zonnige tot licht schaduwrijke plek
Bloeitijd april-oktober
Bloei vanaf het 2e jaar
Overwegend droge grond
Regelmatig maaien & afvoeren
Permanente invulling
Gem. 30 cm
Bijen & vlinders
Op vochthoudende grond kunnen grassen de overhand krijgen
Karakter Het M5-mengsel is ontwikkeld als alternatief voor een intensief gazon. Het biedt nectar aan insecten en is bestand tegen regelmatig maaien, waarna het snel weer in bloei komt. Het mengsel kan gecombineerd worden met een kleine hoeveelheid gazongraszaad. Afhankelijk van de maai-intensiteit ziet het mengsel er anders uit. Grondsoort Groeizame, niet te droge grond. Zaaidichtheid Zaai voor een ‘avontuurlijk grasveld’ 1-2 g/m2. Maximaal 1,5-2 g/m2 voor een publieksfunctie. Graszaden kunnen eventueel direct worden meegezaaid, of later toegevoegd (maximaal 1 g/m²). Zaai voor het meest bloemrijke resultaat geen graszaden mee. Zaaiperiode Jaarrond, maar bij voorkeur eind juli - oktober of februari - half april.
Soortenlijst M5-mengsel Bellis perennis
Madeliefje
Cardamine pratensis
Pinksterbloem
Crepis capillaris
Klein streepzaad
Erodium cicutarium
Gewone reigersbek
Hypochaeris radicata
Gewoon biggenkruid
Lotus corniculatus var.
Gewone rolklaver
corniculatus Medicago lupulina
Hopklaver
Plantago lanceolata
Smalle weegbree
Prunella vulgaris
Gewone brunel
Ranunculus repens
Kruipende boterbloem
Rumex acetosella
Schapenzuring
Scorzoneroides autumnalis
Vertakte leeuwentand
Trifolium dubium
Kleine klaver
Trifolium pratense
Rode klaver
Trifolium repens FG
Witte klaver
Veronica chamaedrys
Gewone ereprijs
Beheer Als intensief gazon (weinig bloei) iedere 1-2 weken maaien, het maaisel afvoeren. Als extensief gazon iedere 3-6 weken maaien, maaisel afvoeren, met name in de beginfase. Toepassingsmogelijkheden Tuinen, openbare ruimte en buitengebied (halfverharding, wadi’s, grasdaken, industrieterreinen). Tip! Wenst u een veld met Madeliefjes? Zaai dan Madeliefjes en pas intensief gazonbeheer toe. Meer weten of bestellen?
www.cruydthoeck.nl
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
2024 - 2025
IAA Architecten
66
6 - Bijlagen 6.2 Beplantingsplan buiten hekwerk Specificatietekst en infoblad WV Weidevogelgeluk voor boerenlandvogels (https://www.cruydthoeck.nl/wv-weidevogelgeluk-zakje-voor-15-25m2)
WV - Weidevogelgeluk voor boerenlandvogels Zonnige plek
Bloeitijd april-oktober
Bloei vanaf het 2e jaar
Periodiek vochtig
1-2 x per jaar maaien & afvoeren
Permanente invulling
Gem. 50 cm
Bijen, vlinders & vogels
Grondsoort Matig tot redelijk voedselrijke grond. Zaaidichtheid Gemiddeld 1 g/m2. Maximaal 1,5-2 g/m2 voor een publieksfunctie. Bij grote projecten is dunner zaaien (0,2-1 g/m2) een goede optie. Zaaiperiode Jaarrond, maar bij voorkeur eind juli - oktober (november) of februari - maart (half april). Beheer Jaarlijks één tot twee keer gefaseerd maaien en het maaisel afvoeren, te gebruiken als hooi. Toepassingsmogelijkheden Tuinen, openbare ruimte en buitengebied.
Soortenlijst WV-mengsel Achillea millefolium
Duizendblad
Cardamine pratensis
Pinksterbloem
Centaurea jacea
Knoopkruid
Crepis capillaris
Klein streepzaad
Hypochaeris radicata
Gewoon biggenkruid
Lathyrus pratensis
Veldlathyrus
Leucanthemum vulgare
Gewone margriet
Lotus corniculatus var.
Gewone rolklaver
Meerjarige bloemenmengsels voor specifieke toepassingen
Karakter Mengsel voor kruidenrijk grasland geschikt voor broedende weidevogels, met veel bloemen die insecten aantrekken. Daarnaast geschikt voor begrazing door of als hooiland voor hoevige dieren. Vanwege de klavers is het minder geschikt voor paarden. De eerste één tot twee jaar is de weide nog niet geschikt voor beweiding, omdat de planten zich eerst goed moeten vestigen.
corniculatus Lotus pedunculatus
Moerasrolklaver
Lythrum salicaria
Grote kattenstaart
Medicago lupulina
Hopklaver
Plantago lanceolata
Smalle weegbree
Prunella vulgaris
Gewone brunel
Ranunculus acris
Scherpe boterbloem
Rhinanthus angustifolius
Grote ratelaar
Rhinanthus minor
Kleine ratelaar
Rumex acetosa
Veldzuring
Rumex acetosella
Schapenzuring
Scorzoneroides autumnalis
Vertakte leeuwentand
Silene flos-cuculi
Echte koekoeksbloem
Taraxacum officinale
Paardenbloem
Trifolium dubium
Kleine klaver
Trifolium pratense
Rode klaver
Trifolium repens FG
Witte klaver
Vicia cracca
Vogelwikke
Meer weten of bestellen?
www.cruydthoeck.nl
Energielandgoed Raalte | 2026-05-28
2024 - 2025
IAA Architecten
67
ENERGIELANDGOED RAALTE
LANDSCHAPPELIJK INPASSINGSPLAN MEI 2026