Bijlage 1 Statenbrief Stand van zaken en vooruitblik aanpak stikstof

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL

Provincie Overijssei Luttenbergstraat2

Reg.nr. Dalontv.:

Postbus 10078 8000 GB Zwolle

2 9 SEP 2021

Telefoon 038499 88 99 Fax 088 118 86 71 Overijssel,nl postbus@overijssel.nl

Provinciale Staten van Overijssel

KvK 51048329 IBAN NL45 RABO 03973411 21

Inlichtingenbij PieterDikhoff Telefoon 038499 75 67 P.Dikhoff@overilssel.nl Joost Houtkamp Telefoon 038499 82 48 TH OU tka m p @ p verijsseLnl

Datum

Kenmerk

28.09.2021

2021/0206263

Bijlagen

Uw brief

Uw kenmerk

Onderwerp: stand van zaken en vooruitblik aanpak stikstof

We hebben met u afgesproken u regelmatig te informerenover de stand van zaken van de aanpak stikstof. Dat doen we via Statenbrievenvoorafgaand aan en mondeling tijdens de vergaderingenvan de commissie Landbouw en Natuur, door middel van specifieke informatiesessiesvoor Provinciale Statenledenen wanneerbesluitvorming aan de orde is in de Statenvergaderingen. In deze brief, een vervolg op die van 11 mei 2021 (kenmerk2021/0119925), gaan we in op de inzeten voortgang op de verschillendeschakels van onze aanpak. We bieden u met deze brief de mogelijkheid om onze inzetop de stikstofaanpak te agenderenen te bespreken. Overijsselseaanpak stikstof Wij werkenvia de vijf schakels: bronmaatregelen; natuurherstel;vergunningverlening, toezicht en handhaving; verdelingstikstofruimte en de Gebiedsgerichte Aanpak Stikstof (GGA), waarin de verschillendeaspecten samenkomen. Met als doelstellingeneenrobuustere natuur,perspectief voor maatschappelijke en economische ontwikkelingenen eentoekomstbestendig Overijssel door slimme combinaties met andereopgaven. Omdat de stikstofaanpak nog volop in beweging is, hanterenwe eengefaseerde,adaptieve aanpak. Tussende processen van de Gebiedsgerichte Aanpak en de Ontwikkelopgave bestaat eennauwerelatie. In de gebiedsdata is gekozen voor eenseparaat hoofdstuk over natuurom alle ontwikkelingengoed in beeld te hebben.

Er is goede samenwerkingtussenbeide processen om kansendie zich over en weer aandienente benutten. Het stikstofdossier is sterk in beweging binneneeningewikkeldpolitiek krachtenspel in alle bestuurslagen.In Overijssel houden we elkaar en mede-overhedengoed vast. Dat is nietaltijd gemakkelijk. De jurisprudentieontwikkelt zich regelmatig snellerdan het beleid ontwikkeld kan worden. Binnendit krachtenspel neemtOverijssel meerdan haar verantwoordelijkheid maar we kunnenhet niet alleenoplossen. Wij kijken nadrukkelijknaar het Rijk, dat het voortouw moet nemenin het oplossen van deze crisis. Landelijkeontwikkelingen Met de brief van 16 juli 2021 heeft de ministervan Landbouw, Natuuren Voedselkwaliteit (de minister) de Kamer geïnformeerd over de voortgang van de aanpak stikstofproblematiekL 1 Kamerbrief over voortgang aanpak stikstofproblematiek

| Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

provinciT^Yerijssel Datum verzending

2 9 SEP. 2021

stand van zaken envooruitblik aanpak stikstof

Voor de zomer is ook eenaantal rapporten verschenen.Samenvattendwerdendaarin kritische noten geplaatst bij enerzijdshet tempo van de landelijkeaanpak en anderzijds of de resultatenvoldoende zijn in het kader van de Europese natuurdoelen. In de tweedeweekvan september 2021 is gebleken dat eenambtelijke opdracht is verstrektaan het Planbureau voor Leefomgeving (PBL) waarin eenquickscan van twee beleidspakketten met forse aanvullendeinvesteringen en extra maatregelenis gemaakt^. Ook kwam eenadvies van de landsadvocaat in de publiciteit over het intrekkenvan vergunningen van boeren die in de buurt van natuurgebiedente veel stikstof uitstoten, eveneens uitgebracht na eenambtelijke opdracht. Of en hoe deze verkenningen/adviezen in de uiteindelijkekabinetsformatie eenrol gaan spelen, is op dit moment nietbekend. Ook voor de periode van 2030 tot 2035 moet nog beleid worden ontwikkeld. Dit zal tot gevolg hebben dat er nog eenperiode van onzekerheid zal zijn over de omvang en het tempo van de opgave. Deze onzekerheid kan leidentot eenafwachtende houding. We kunnen ons die afwachtende houding geziende urgentieen de omvang van de opgave maar ook de knelpuntenin vergunningverlening nietpermitteren.Onze inzetis er dan ook op gericht om door te gaan met het uitvoerenvan de reeds bestaande maatregelenin onze GGA.

In het licht van het op te stellenGebiedsplan op grond van de Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn), zettenwe ons tevensin om in beeld te brengen welke mogelijke aanvullendemaatregelenzinvol zijn, ook met het oog op de doelstellingenvoor 2035. We proberen daarbij te voorkomen dat er op korte termijn investeringen in verduurzamingplaatsvinden bij bedrijven die later alsnog gebruik maken van beëindigingsmaatregelen.In het PBL-rapport 'Naar een uitweg uit de stikstofcrisis'^ wordt gewaarschuwd voor deze zogenaamde lock-ins. Doorvertalen doelstelling De huidige landelijkeomgevingswaarden liggen vast in de Wsn. Deze waarden zijn nietregionaal vertaald. Eind augustuszijn vanuithet IPO regiodagen georganiseerd waarin de vraag centraal stond of en hoe deze landelijkeomgevingswaarde door vertaald moet worden naar provincies of gebieden. In onze brief van mei 2021 hebben wij aangegevendat wij ten aanzienvan stikstofreductie naast depositie ook kijken naar emissiedoelen.Deze lijn houden wij vast. Bronmaatregelen Op 31 augustus2021 heeft de ministereenvoortgangsbrieM gestuurdover de Maatregel Gerichte Opkoop (MGO), de Landelijkebeëindigingsmaatregelveehouderijen(Lbv) en het grondfonds. Eerder^ maakte de ministerbekend dat middelendie resteerdenvan de warme saneringvarkenshouderij beschikbaar zijn gesteld voor de MGO.

Voor Overijssel betekentdit dat alle bedrijven die zich hebben aangemeld voor de eerstetranche nu in aanmerking kunnenkomen voor opkoop. De Lbv-regeling wordt opengesteld in tweetranches: eeneerstetranche van € 720 mln in het tweede kwartaal van 2022 en eentweedetranche van € 250 mln in de eerstehelft van 2025. Daarnaast neemt de ministerzich voor de tweedetranche van de MGO open te stellenaan het eindevan 2021. Natuurherstel Eerstestappen vooruitvoering Programmanatuur gezet De ministernoemt in haar brief van 16 juli 2021 enkeleacties voor de korte termijn-aanpak. De onlangs ontvangen beschikking voor de 1® specifieke uitkering(SPUK) maakt daar eveneens onderdeelvan uit. Wij zijn bijzonder verheugd dat de ministermiddelen beschikbaar heeft gesteld voor onder andere aanvullendenatuurmaatregelen en grondverwerving voor de Engbertsdijksvenenen het WierdenseVeld. Dit draagt bij aan het realiserenvan de instandhoudingsdoelenen is op korte termijn uitvoerbaar. Samenhang tussenstikstofreductiennatuurverbetering verderuitgewerkt De hierboven aangehaalde brief van de ministergaat vergezeldvan eenzogeheten Contourennota. Daarin geeft de ministerop hoofdlijnen aan welkestappen nodig zijn voor de verdereontwikkeling en uiteindelijke vaststelling van het Programma stikstofreductie en natuurverbetering.

2 https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2021-Quickscan-van-twee-beleiclspaketten- als-vervola-OD-de-structureleaanpak-stikstof-4694^df 3https:// www.pbl.nl/site_s/default/files/dpwnloads/pbl-2021-naar-een-uitweq-uit-de-stikstofcrisis-4520.pdf 4 https:// www.rilksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/08/31/kamerbrieMandeliike-beeindiQinasreaelinoveehoudeDj|ocabes_4by^_aatregel-gerichte-opkpoprmgorenzgr^ 5 https://www.ri1ksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/06/30/kamerbrief-stand-van-zaken-subsidiereaelina-sanerinayarkenshQuderiJen

Pagina 2

stand van zaken envooruitblik aanpak stikstof

Dit programma beschrijft de samenhang tussenal in gang gezettemaatregelen,brengt waar nodig verderesamenhang aan, borgt uitvoering van maatregelenen geeft richting aan toekomstige maatregelen.Aldus geeft het programma inzicht in de wijze van doelbereik voor stikstofreductie en natuurverbetering: • voor de stikstofcomponent maken Rijk en provincies eenruimtelijkevertaling van omgevingswaarden als hulpmiddel voor het optimaliseren van de benodigde daling van stikstofdepositie. Dit maakt het vervolgens mogelijk om te differentiëren met emissiedoelstellingen en/of emissieplafonds per landsdeel, provincie, regio of sector; ■ voor de natuurcomponentmaken provincies per Natura 2000-gebied eennatuurdoelanalyse.Deze analyse geeft antwoord op de vraag of de te verwachtenstikstofreductie in samenhang met de natuurherstelmaatregelen leidt tot bereik van de instandhoudingsdoelstellingen.De natuurdoelanalysesgevenaldus mede richting aan verdereuitwerkingvan maatregelenin Gebiedsplannenen maken inzichtelijkof aanvullendenatuurmaatregelen of bronmaatregelen nodig zijn. Rijk en provincies zijn op dit moment nog met elkaar in gesprek over de precieze inhoud en wijze van opstellen van de natuurdoelanalyses.Wij verwachtenhierover in het najaar meerhelderheid.

De ministergeeft in haar brief aan meertijd nodig te hebben voor het opstellen van het Programma stikstofreductie en natuurverbetering dan voorzien. Het programma moet namelijkzicht bieden op het te doorlopen proces om aanvullendemaatregelenen beleid in beeld te brengen gericht op realisatie van de omgevingswaarden voor 2035. Zij verwacht het programma medio 2022 vast te kunnen stellen. Ondertussengaat de uitvoering van de maatregelenvoor stikstofreductie en natuurverbetering onverminderd door. Oproep aan nieuwkabinet om werk te maken van Agenda Natuurinciusief Naast de Contourennota gaat de ministerin haar brief van 16 juli 2021 ook in op de Agenda Natuurinciusief als onderdeel van het Programma natuur.In dat kader hebben provincies en terreinbeherendeorganisaties eenhandvest opgesteld om natuurin te zettenvoor eensterkeen vitale samenleving.In dat Handvest Nederland Natuurinciusief®roepen partijen het volgende kabinet op om werk te maken van de Agenda Natuurinciusief.Doel is om natuurmeerte verbindenmet andere maatschappelijke domeinen. De ministerondersteunthet handvest en heeft het op 23 april 2021 ook aan de TweedeKamer toegezonden. Zij heeft zich ook voorgenomen om, samen met partijen die het verschil willen maken, eind 2021 een'groei-agenda' op te leveren.

Vergunningverlening, toezicht en handhaving Veraunninoverlenina Vergunningverlening is sterk in beweging, voornamelijk door uitspraken van rechtbanken. De werkvoorraad bij vergunningverlening blijft groot. Op dit moment hebben we 619 lopende aanvragen, waarbij we de volgende trend zien: ■ het aantal zelfstandige procedures neemtlicht af, waarschijnlijk als gevolg van de onzekerheid door gerechtelijkeuitspraken; ■ het aantal Verklaringenvan geenbedenkingen(vvgb's) neemtoe. Ook dit is te verklarendoor de onzekerheid: gemeenten willen graag bevestiging van hun eigenoordelen van de provincie. Daarnaast loopt het aantal bezwaar- en beroepzaken ook op. Het gaat op dit moment om elf zaken. De afhandeling van het aantal te legaliserenPAS-meldingenloopt. Een drietal nieuwecollega's is ingewerkten concentreertzich hierop. Inmiddels hebben we negenzaken gelegaliseerd. Het betreft vooral meldingenwaar geenextra ruimtegevraagd wordt (internsalderen). Van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) ontvingenwe nog 154 meldingen.Het grootste deel daarvan zijn zaken die extra ruimtevragen. Deze kunnen we oppakken zodra het Rijk hier ruimtevoor vrijgemaakt heeft in AERIUS. Veel provincies moeten nog starten met het legaliserenvan meldingen.Overijssel pakt dit voortvarend op en zit hiermeelandelijk in de voorhoede.

Meerinspraak oppositieveweigeringen Op positieve weigeringenpasten we tot nu toe de reguliereprocedure van 13 wekentoe. Op 14 juli 2021 heeft de Raad van State in eenuitspraak bepaald dat de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van 26 wekengevolgd moet worden. Dit betekentdat er meerruimteis voor het inbrengenvan zienswijzen, wat tot gevolg kan hebben dat er vaker beroep wordt ingesteld.Ook zal de doorlooptijd van procedures langer worden. 6 Handvest Nederland Natuurinciusief - Natuurinzettenvoor eensterkeen vitale samenleving| Rapport

Pagina 3

| Rijksoverheid.nl

"^verijssel

provincie

stand van zaken envooruitblik aanpak stikstof

Voor positieve weigeringenhebben we de procedures inmiddeis aangepast. Positieve weigeringendie nog in procedure zijn of nog geenformele rechtskracht hebben, gaan opnieuw in procedure waarna we alsnog eenontwerpbesluit ter inzage ieggen. We gaan na of deze uitspraak ook gevoigen heeft voor anderevergunningprocedures zoals weigeringen en intrekkingen. 25 kilometerafstandsgrens voortoestemmingsverleningen Op 20 januari 2021 heeft de Raad van State eentussenuitspraakgedaan over het tracébesiuit A15/A12 (VialS). In dit project worden de stikstofeffectenvan verkeersbewegingen in de berekeningenafgekapt op 5 kiiometer terwiji de effectenverder kunnenreiken. Op 9 juii 2021 heeft de ministerin eenKamerbrief over vervoigacties naar aanleiding van het eindrapport van het Adviescoiiege Metenen Berekenen StikstoF eenaigemeneafstandsgrens van 25 kiiometer voor toestemmingsverieningop grond van de Wet natuurbescherming(Wnb) aangekondigd. Deze uiterste grens gaat geldenvoor alle bronnen, dus ook wegverkeer.Met deze afbakening van project-specifieke berekeningen voor aiie emissiebronnenwordt de ongeiijke behandeiing van verschiliendetypen emissiebronnenbeëindigd.

Initiatiefnemershoeven, indienuit de passende beoordeling blijkt dat dit nodig is, siechts in eenstraai van 25 kilometer rond het project concrete effectievemitigerendemaatregelente treffen.Het Rijk geeft aan extra (bron)maatregelen te treffenter voorkoming van mogelijke verslechteringvan de natuurdoor deposities van projecten buiten de 25 kilometer grens. In interprovinciaal verband bereiden we nadereuitwerkingvan de afstandsgrens voor. Lopende aanvragen moeten op dit punt aangepast worden. Voor de meesteagrarische ondernemingen zal dit geen effecthebben. Het rekeninstrument AERIUS Calculator wordt op onderdelenaangepast om te zorgen dat de stikstofneerslag van eenbron tot maximaal 25 kilometer wordt berekend. Deze aanpassing is naar verwachting eind 2021 of begin 2022 gereed. De 25 kilometer afstandsgrens geldt nadrukkelijknietvoor de berekeningvan de totale landelijke deposities, bijvoorbeeld in het kader van de monitoring van de stikstofaanpak. BeroepMOB tegeneerstelegalisatie melding Wij hebben als eersteprovincie eenbestuurlijk rechtsoordeel afgegevenvoor de legalisatie van eenPASmelding. Mobilisation for the Environment(MOB) heeft hiertegenberoep ingediendbij de rechtbank. MOB bestrijdt dat bij die melding geenverderevergunningnodig is omdat internkan worden gesaldeerd. Toezicht en handhaving Beweiden enbemesten Zie onze brief van 31 augustus2021

(kenmerk2021/0198867).

Handhavingsverzoek MOB 50 PAS-melders Wij ontvingenin juli van dit jaar 50 handhavingsverzoekenvan MOB tegenvoormalige PAS-melders. Deze verzoekenhebben nietalleenbetrekking op de bedrijfsactiviteiten zoals gemeld met de PAS-melding, maar ook op de emissievan bedrijfstransporten, mestopslag en beweiden en bemesten.Volgens MOB is de landelijkelegaliseringsslag voor PAS-melders onverenigbaar met de Habitatrichtlijn. Onderdeelvan de verzoekenis eenalgemeenbetoog over hoe de vergunningverlening omtrent stikstof in Nederland is ingericht versusde schade die dit ecologisch veroorzaakt. De verzoekenzijn dus enerzijdsexpliciet gericht op het handhaven van melkveehouderszonder Wnb-vergunningen anderzijds wordt gevraagd om op zoek te gaan naar eenlandelijkeoplossing zodat handhaving tegendeze bedrijven nietnodig is. De afhandeling van deze handhavingsverzoekenvraagt veel capaciteit en zal ten koste van geplande regulierecontroles. In de aanpak zullende nationale natuurwetgeving en uitspraken daarover leidend moeten zijn. De landelijkelegaliseringsslag van PAS-melders is met eenwetswijziging per 1 juli 2021 in de Wnb vastgelegd. Omdat eensoortgelijk handhavingsverzoek ook bij andereprovincies is ingediend,vindt hierover inhoudelijkeafstemming met deze provincies plaats.

7 Kamerbrief vervolgacties naar aanieidingvan het eindrapport van het Adviescoiiege Metenen Berekenen Stikstof | Kamerstuk I Rijksoverheid.ni

Pagina 4

stand van zaken envooruitblik aanpak stikstof

Gebiedsgerichte Aanpak Stikstof Gebiedsanalyses Voor de zomer zijn in alle gebieden de concept Gebiedsanalyses besproken met de partners. In de zomer is hard gewerkt aan de afronding van de Gebiedsanalyses en het up to date houden van de gebiedsdata. In september worden de Gebiedsanalyses per gebied verzameld en gereedgemaakt voor bespreking met Provinciale Staten (planning Q4 2021). Dan krijgt u ook gelegenheidom aandachtspunten meete geven voor de Gebiedsagenda's. De Gebiedsanalyses laten op hoofdlijnen zien welke kansenen ontwikkelingenper gebied relevantzijn voor de GGA. Gecombineerd met de gebiedsdata bieden de Gebiedsanalyses eenbasis om een Gebiedsagenda voor de komende jaren op te bouwen. De Gebiedsanalyses verschillenper gebied: de opgaven in Noordwest-Overijssel zijn immers heel anders dan de opgaven in Twente.In methodiek zijn de Gebiedsanaiyses vergelijkbaar, de uitwerkingervan richting eenGebiedsagenda vraagt eengebied specifieke aanpak. Hoewel we nog in afwachting zijn van de verdereuitwerkingvan de bronmaatregelen en de doorrekeningenvan de effectenvan de bronmaatregelen - en in de wetenschap dat de kabinetsformatie nog kan leidentot aanvullendeinzeten kaders van het Rijk die eenplek moeten krijgen in de analyses gaan we in het najaar wel eenstart maken met het opstellen van de Gebiedsagenda's per gebied en het Gebiedsplan.

Gebiedsagenda's De richtinggevendekaders, opgenomen in onze mei-brief, in combinatie met de beschikbare gebiedsdata, bieden de komende periode voldoende aanknopingspuntenom vervolgstappen te zettenrichting een Gebiedsagenda. Door het in beeld brengenvan alle mogelijke maatregelenen het leggenvan eenzo optimaal mogelijke koppeling met de bronmaatregelen en de Gebiedsanalyses, is eengoede basis beschikbaar om de komende periode per gebied te gaan werkenaan eenGebiedsagenda. ProvinciesenRijk makenafspraken voordemiddellange termijn Op 1 juli 2021 hebben Rijk en provincies afspraken gemaakt over een'roadmap' voor de gebiedsgerichte aanpak: ■ najaar 2021: vertaling landelijkeomgevingswaarden naar regionale doelen; ■ begin 2022: eerstestap in maatregelenpakkettenmet eersteinzichtenuit gebiedsprocessen; ■ zomer 2022: doorrekening maatregelpakketten, besluit over vervolgstap voor aanscherping en bestuurlijkeafspraken in aanloop naar vaststelling Gebiedsplannen; ■ eerstehelft 2023: vaststellenGebiedsplan. Deze stappen resulterenuiterlijk1 juli 2023 in provinciale gebiedsplannendie per stikstofgevoelig Natura 2000-gebied laten zien hoe de situatie is, welke maatregelenvolgen en welkeeffectendaarvan worden verwacht voor zowel stikstofreductie als natuurherstelvoor 2025, 2030 en 2035.

In samenwerkingmet onder meerhet Rijk hebben de provincies in de afgelopen periode gewerkt aan een dummy-Gebiedsplan dat als leidraad gebruikt gaat worden bij het maken van het Gebiedsplan. Dit komt de uniformiteitvan de producten ten goede. Als onderleggers voor het vast te stellenGebiedsplan zal voor Overijssel geput worden uit de Gebiedsanalyses en de voor de gebieden te ontwikkelenGebiedsagenda's. Verdelingstikstofruimte Stikstofbank Begin juli 2021 hebben we de Stikstofbank (voorheen: Regionaal Stikstofregistratiesysteem) ingesteld, waarmee uitgifte van stikstofruimte vorm heeft gekregen.Zie onze brief van 6 juli 2021 (kenmerk 2021/0163138). Voor kleineeffectenvan projecten is de microdepositiebank ingesteld.Voor specifieke doelen is de mogelijkheid gecreëerdom eendoelenbank in te stellen.Het eventueel instellenvan eendoelenbank en specifiek stikstofruimte beschikbaar stellenvoor specifieke doeleindenwordt gekoppeld aan de GGA. Eind 2020 werd het al mogelijk om stikstofruimte te registreren,die bijvoorbeeld ontstaat door het nemenvan provinciale bronmaatregelen ten behoeve van economische ontwikkelingen('vrijgemaakte ruimte')of die resteertbij transacties met externsalderen ('vrijvallenderuimte').

Pagina 5

"^verijssel

provincie

stand van zaken en vooruitblik aanpak stikstof

Tot slot Op basis van het InvesteringsvoorstelAanpak Stikstof (kenmerk2020/1101921) hebt u voor de periode 2020-2022 middelenvrijgemaakt voor de OverijsselseAanpak Stikstof. Het voorafgaande laat zien dat de werkzaamhedenvoor de OverijsselseAanpak Stikstof toenemenen ook in 2022 op zijn minst een vergelijkbare inzetvan ons vragen. Dit terwijl in genoemd investeringsvoorstelvoor 2022 werd uitgegaan van eenafname van de extra werkzaamhedenen de hiervoor benodigde middelen.Voor de continuering van de werkzaamhedenin 2022 zijn aanvullendemiddelen nodig. Via de begroting 2022 leggenwij uw Staten eenvoorstel voor.

GedeputeerdeStaten van Overijssel,

voorzitter, A.P. Heidema

secretaris, N. Versteeg

Pagina 6