Bijlage 0.1 Folder Resultaten Kracht van Salland

Resultaten Kracht van Salland 2015-2020

dekrachtvansalland.nl

DE

VAN SALLAND

VERBINDEN EN KENNISDELEN

De Kracht van Salland Vanaf 2014 werkt een hecht netwerk van inwoners, ondernemers en organisaties aan nieuwe ontwikkelingen in Salland.

Ons netwerk heeft de naam De Kracht van Salland gekregen. Samen voeren we programma’s uit zoals Leader, Salland Deal en 4D. Inwoners en organisaties realiseren vooral op eigen kracht projecten. De gemeenten Deventer, Olst-Wijhe en Raalte en de waterschappen Drents Overijsselse Delta en Rijn en IJssel stimuleren en helpen waar nodig. Het zijn projecten die bijdragen aan de leefbaarheid, sociale kwaliteit, plattelandsontwikkeling, landbouw, landschap, water, voedsel, bodem, toerisme, duurzaamheid, energie, onderwijs en arbeidsmarkt. Het netwerk ontmoet elkaar in het Salland Café om kennis te delen en verbindingen te leggen. Het is een integrale gebiedsaanpak, van ‘onderaf’. Iedereen doet een stapje extra voor het algemeen belang: een vitaal Salland.

In dit informatieboekje zie je wat we sinds 2014 hebben bereikt. Haak jij ook aan?

2

INHOUD LEADER

04

SALLAND DEAL

14

4D

18

VERBINDEN EN KENNISDELEN

20

3

DE KRACHT VAN SALLAND

DE

LEADER

Leader is onderdeel van het Europese programma voor plattelandsontwikkeling (POP3). Leader richt zich op de versterking van het platteland op het gebied van leefbaarheid, duurzaamheid en econo-

VAN SALLAND mie. Leader stimuleert en ondersteunt inwoners bij het uitwerken van een projectidee tot een plan en Leader

werkt dus ‘van onderaf’. Voor de realisatie van dat plan kun je een bijdrage aanvragen. De uitvoering van Leader ligt in handen van de Lokale Actie Groep Salland, die bestaat uit mensen uit allerlei sectoren van de samenleving. Meer over deze projecten vind je op www.dekrachtvansalland.nl

Fit for life Xperience Dit project van het Carmel College Raalte stimuleert de ontwikkeling van de jeugd tot verantwoordelijke volwassenen die een bijdrage leveren aan Salland. Leerlingen verrichtten vrijwilligerswerk voor organisaties op het gebied van sport, cultuur, zorg etc. Ze leren vooral vaardigheden, zoals organiseren, com-

Fit for life Xperience

municeren en proactief en assertief zijn.

De Laarman Museum De Laarman in Luttenberg wil mensen verbinden met de wereld achter het voedsel en met het landschap. De Leader-bijdrage is gebruikt voor het omvormen van het museum. De Laarman kijkt naar het verleden, heden en de toekomst van ons voedsel. Voedsalland laat je in 5 eilanden zien en ervaren

De Laarman

hoe onze dagelijkse maaltijd geproduceerd wordt, hoe het is samengesteld en waar het vandaan komt. 4

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

Wonen met de buren Inwoners van Luttenberg namen het heft in eigen handen en verbouwden het voormalige bejaardencentrum tot een vitaal centrum voor senioren: MariaOord. De bijdrage is besteed aan de voorzieningen in en rondom het centrum.

Wonen met de buren

Salland Boert en Eet Bewust Salland Boert en Eet Bewust werkt met boeren, tuinders én consumenten aan het zichtbaar maken en ontwikkelen van boerenbedrijven. Het zijn maatschappelijk verantwoorde en transparante ondernemingen waar de samenleving trots op is.

Salland Boert en Eet Bewust

Eerste energie neutrale buitenzwembad Heeten Het project betreft de duurzame renovatie van het buitenzwembad naar energieneutraal. Ook kwamen er nieuwe activiteiten in dit zwembad dat 100% draait op vrijwilligers. Door de lage toegangsprijs blijft het zwembad toegankelijk voor iedereen.

Eerste energie neutrale buitenzwembad Heeten 5

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

Luttenberg in beweging In 2018 bestond Luttenberg 700 jaar. Een mooie aanleiding om de verbinding tussen inwoners, (geschiedenis van de) omgeving en lokale en toeristische activiteiten te versterken. Er is een educatieve beweegroute in natuurgebied de Luttenberg aangelegd. Ook is een oud karrespoor blootgelegd en een her-

Luttenberg in beweging

inneringsbos aangeplant.

Doorpakken Salland De stichting Doorpakken Salland wil innovatieve en duurzame initiatieven in Salland stimuleren door coaching en het bieden van een platform en contacten in het Sallandse netwerk en daarbuiten. En soms het bieden van een kleine bijdrage uit een Sallands fonds opgezet met privaat geld.

Doorpakken Salland

VanHIER en vanDAAR VanHIER en vanDAAR bouwde een sociaal culturele marktplaats in het Holstohus in Olst. Een plek voor ontmoeting en waar Fairmade artikelen worden verkocht. Waar kwetsbare mensen werken en waar startende ondernemers een kickstart kunnen krijgen. Een marktplaats waar kennis en deskundigheid

Van HIER en vanDAAR

gedeeld worden.

6

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

Duurzame accommodaties Mariënheem Duurzaam Mariënheem heeft Sportcentrum ‘t Asspel, Gemeenschapscentrum De Schalm en de kerk in 1 aanpak verduurzaamd. Daarbij werden zo veel mogelijk dorpsgenoten betrokken. Door de energiekosten te verminderen, kan iedereen gebruik blijven maken van de voorzieningen. Dat is belangrijk

Duurzame accommodaties Mariënheem

omdat ontmoeting de basis is van een leefbaar dorp.

Dorpshuis Herxen 2.0: de Herxer Marke St. Dorpshuis Herxen heeft het gebouw en buitenterrein bereikbaar gemaakt voor mensen met een fysieke beperking. Door duurzaamheidsmaatregelen te treffen, gingen de energiekosten omlaag. Ook zijn het binnenklimaat en de akoestiek verbeterd. Nieuwe activiteiten worden georganiseerd om de saam-

Dorpshuis Herxen 2.0: de Herxer Marke

horigheid en levendigheid in Herxen te stimuleren en vereenzaming tegen te gaan.

Gastenhuis Nieuw Sion Het voormalige klooster, nu Nieuw Sion, vernieuwde en verduurzaamde het gastenhuis. De entree is gerenoveerd en de toegankelijkheid voor invaliden sterk verbeterd. Zo is dit deel van het klooster geschikt gemaakt voor gasten die in retraite gaan en voor verhuur als gastenverblijf. Er is een eigentijdse ge-

Gastenhuis Nieuw Sion

meenschap ontstaan die een plek biedt aan mensen om op adem te komen.

7

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

De Slinger van Salland De Slinger van Salland is een unieke, iconische fietsroute die het hele jaar met GPS te fietsen en digitaal vindbaar is. De route slingert 200 km door Salland. In 5 etappes met elk een apart thema sluit deze route aan bij het bestaande routenetwerk en arrangementen in Salland. De Slinger van Salland is onderdeel

De Slinger van Salland

van de doorontwikkeling van Salland als toeristisch en recreatief aantrekkelijke regio.

StageinregioSalland.nl MKB Deventer heeft met StageinregioSalland.nl een online stageportal opgezet waarop bedrijven zich kunnen presenteren naar de Sallandse studenten en andersom. Door hen van jongs af aan te verbinden met het regionale bedrijfsleven voorkomt Salland dat jong talent buiten Salland gaat werken.

StageinregioSalland.nl

Van schoolplein naar buurtplein Okkenbroek Dit project heeft het schoolplein omgevormd tot een buurtplein midden in het dorp Okkenbroek, waar dorpsbewoners van alle leeftijden kunnen spelen, sporten en elkaar ontmoeten. Door het realiseren van het buurtplein wordt er invulling gegeven aan een gemis in het dorp: een buitenontmoetingsplek voor

Van schoolplein naar buurtplein Okkenbroek

alle inwoners in het dorp.

8

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

OZO Verbindzorg Jeugd OZO Verbindzorg Jeugd verbetert de samenwerking en afstemming tussen ouders van zorgleerlingen en alle onderwijs- en zorgpartijen rondom hen. Door communicatie met alle betrokkenen via het online samenwerkingsplatform OZO Verbindzorg Jeugd is er beter zicht op hoe het met de leerling gaat

OZO Verbindzorg Jeugd

en wat de leerling nodig heeft. Ouders (of een wettelijk vertegenwoordiger) hebben hierin de regie.

Nieuw Veldhuis Diepenveen Nieuw Veldhuis is een woon-, werk- en zorgerf, waar dementerende ouderen, studenten, huishoudens en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt samenleven en het erf delen. Dat stimuleert de participatie en verbondenheid.

Nieuw Veldhuis Diepenveen

Dorpshuis de Bongerd Welsum Welsum wil de sociale samenhang en leefbaarheid in het dorp aan de IJssel vergroten en toekomstbestendig maken. Hiervoor zijn basisschool Dijkzicht en de kinderopvang onder één dak met dorpshuis De Bongerd gebracht. De binnen- en buitenruimte van het dorpshuis zijn aangepakt. Om de energiekos-

Dorpshuis de Bongerd Welsum

ten te verminderen is het dorpshuis voorzien van een isolatie en duurzame energiebronnen. 9

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

Techniek Salland Next level Platform Techniek Salland is in 2004 gestart met de Techniekdagen om jongeren kennis te laten maken met technische bedrijven in onze regio. Met de Leaderbijdrage zijn de activiteiten uitgebreid en geïntensiveerd door het organiseren van gastlessen en bedrijfsbezoeken voor het basisonderwijs. Daarnaast

Techniek Salland Next level

is een studentenpool opgezet voor jongeren die een bijbaan of vakantiebaan zoeken in de techniek.

Kari’s Sallandse Crackers Kari’s Crackers (Heino) ontwikkelt samen met Sallandse boeren, scholen, cateraars en consumenten 4 nieuwe gezonde biologische crackers. Door ingrediënten van Sallandse bodem te gebruiken, vermindert het aantal voedselkilometers. Ook wordt de relatie tussen boer, producent en consument versterkt.

Kari’s Sallandse Crackers

Mensen die lange tijd niet gewerkt hebben, produceren de crackers.

Streekmuseum Averlo-Frieswijk-Schalkhaar Door de Leaderbijdrage is het mogelijk om 4 collecties tentoon te stellen op 1 locatie in Schalkhaar: het landbouwminiaturenmuseum Frieswijk, het dorpsmuseum Obdeijn Schalkhaar, het dorpsarchief Schalkhaar en de filmcollectie streekbeelden Sonnenberg. Het museum is een plek voor cultuur,

Streekmuseum Averlo-FrieswijkSchalkhaar

ontmoeting en educatie.

10

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

IESSEL Cider IESSEL Cider verwerkt het fruit van particuliere hoogstamboomgaarden tot diverse ciders. De bijdrage is besteed aan nieuwe apparatuur, nieuwe producten en marketing. Het project zorgt voor het behoud van hoogstamboomgaarden in Salland, creëert waarde met moeilijk vermarktbaar fruit, gaat voedselverspil-

IESSEL Cider

ling tegen en bevordert de biodiversiteit en het behoud van oude fruitrassen.

NaoberLOOkaal Loo heeft een nieuw, duurzaam buurthuis gerealiseerd dat geschikt is voor rolstoelgebruikers. Loo heeft het pand met vrijwilligers gebouwd en heeft het zelf in eigendom en beheer. De bouw en de activiteiten bevorderen de betrokkenheid en samenhorigheid in de gemeenschap. Met het nieuwe buurthuis

NaoberLOOkaal

kan Loo bestaande en nieuwe activiteiten organiseren voor een bredere doelgroep.

Anti-foodwaste platform ‘Afwaste’ Afwaste biedt restaurants de mogelijkheid om de voorkeur van hun gasten duidelijker in kaart te brengen. De restaurants weten hierdoor beter hoeveel zij moeten inkopen en gaan zo voedselverspilling tegen. Afwaste ontvangt de bijdrage voor het uitvoeren van een test bij 20 lokale restaurants en het leggen

Anti-foodwaste platform ‘Afwaste’

van verbinding met 10 lokale leveranciers in Salland die producten voor de restaurants leveren. 11

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

Vernieuwing en verduurzaming Kerkhuus De Protestantse Gemeente in Heino wil ’t Kerkhuus Heino vernieuwen en verduurzamen. Een trefpunt dat de mogelijkheid biedt voor ontmoeting, gezamenlijk koken en eten, inspiratie en vorming. De entree, ‘huiskamer’, zalen en keuken worden aangepakt. Ook worden er maatregelen getroffen om elektri-

Vernieuwing en verduurzaming Kerkhuus

citeit en gas te besparen.

’t Schoapie en ‘t Boetelerveld Kinderopvang ’t Schoapie (Mariënheem) wil de verbinding leggen tussen de mens, landbouw en de natuur van het Natura 2000 gebied ’t Boetelerveld. Er wordt een houtwal hersteld en een wandelpad en een voedselbos met waterspeelplaats gerealiseerd. Een leegstaande schuur dient als info- en rustpunt.

‘t Schoapie en ‘t Boetelerveld

Een dagbestedingsgroep voor mensen met een beperking gaat ondersteuning verlening in het infopunt en bij het onderhoud van het wandelpad.

12

DE KRACHT VAN SALLAND

LEADER

13

DE KRACHT VAN SALLAND

DE

SALLAND DEAL

Vanuit het netwerk SALLAND DEAL realiseren we doelen op het gebied van landbouw, water, natuur en landschap. Het is een hecht netwerk dat bestaat uit Stichting IJssellandschap, Pachtersver-

VAN SALLAND eniging, LTO Salland, Waterschap Drents Overijsselse Delta (DODelta), Waterschap Rijn en IJssel SallandDeal

(WRIJ), Stichting Kostbaar Salland (SKS), de gemeenten Deventer, Olst-Wijhe en Raalte, Agrarische Natuur Vereniging (ANV) Groen Salland en terrein beherende organisaties vertegenwoordigd via Landschap Overijssel. We werken volgens een integrale aanpak, waarbij wij tegenstrijdige belangen, verschillende aanpakken, verschillende tijdsplanningen, soms tegenstrijdige ambities bundelen in gezamenlijke doelen. Dat doen we omdat een vitaal platteland ons aan het hart gaat. Wij komen regelmatig bijeen om de samenwerking en projecten op hoofdlijnen door te spreken. In de uitvoering en in het veld gaan we in detail in op de projecten: hoe geven we ze vorm en wat is er nodig om ze te realiseren? De aanpak is praktisch en resultaatgericht. Hieronder een lijst van projecten die sinds 2014 zijn opgepakt.

Afgeronde projecten sinds 2014 Randenbeheer IJssellandschap

Agrarisch Natuurbeheer

Groene en blauwe diensten 2014-2015 en

Pilot blauwe diensten perceelsranden waterleidingen

experiment buurtaanpak

Vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen

Natuurstroken voor de patrijs van Salland

Project erven in Salland

Pilot lichtvervuiling en energiebesparing

Pilot evenwichtsbemesting

Pilot beheer van bermsloten

Jaarlijkse Stöppelhaene Symposium

Meer over deze projecten vind je op www.dekrachtvansalland.nl 14

DE KRACHT VAN SALLAND

SALLAND DEAL

Deltaplan agrarisch water / Zoetwater Oost-Nederland (DAW/ZON) Droge en warme zomers maar ook hoosbuien komen steeds meer voor. In het programma Zoetwatervoorziening Oost-Nederland (ZON) werken we aan oplossingen om daar in de toekomst minder last van te hebben. Dit doen we door infrastructurele maatregelen te treffen zoals het project IJsseldijk. Voor

Deltaplan agrarisch water / Zoetwater Oost-Nederland (DAW/ZON)

agrariërs die hun bedrijf klaar willen maken voor de toekomst is er subsidie beschikbaar.

Integrale aanpak 11 waterlichamen in Salland Voor de periode 2014-2020 had het waterschap de herinrichting van een aantal waterlichamen op het programma staan, zodat er in Salland voldaan wordt aan verschillende wateropgaven. Het waterschap betrok grondeigenaren en gebruikers van gronden bij de plannen. Zo ontstond een integrale aanpak en

Integrale aanpak 11 waterlichamen in Salland

combinatie met kavelruilmogelijkheden en doelen vanuit DAW/ZON, agrarische natuurbeheer en groen en blauwe diensten.

Proef in de praktijk: bodem voeden, niet het gewas! Aan de Oerdijk in Deventer wordt een praktijkproef bodemvruchtbaarheid uitgevoerd. ‘Bodem voeden, niet het gewas!’ is het motto. Door middel van bodemscannen, verschillende bewerkingen, verschillende bemestingen en het werken met bacteriën (Bokashi) wordt gekeken wat het resultaat is op het

Proef in de praktijk: bodem voeden, niet het gewas!

watervasthoudend vermogen en de opbrengst.

15

DE KRACHT VAN SALLAND

SALLAND DEAL

Pilot LandvanWaarde In de driehoek Wijhe-Raalte-Zwolle werken 30 boeren aan het praktijkexperiment LandvanWaarde. In ruil voor hun inspanningen op het gebied van natuur, landschap en biodiversiteit krijgen zij een stapeling aan beloningen vanuit verschillende organisaties. Het doel is om uiteindelijk voldoende beloning

Pilot LandvanWaarde

te krijgen voor deze inspanningen via één beloningssysteem.

Pilot Landschapsbeheer 2.0 Stichting Kostbaar Salland voert samen met agrarische ondernemers, burgers en buitenlui een interactief project uit om aanleg, beheer en onderhoud van landschap integraler op te pakken. Deelgebieden voor dit project zijn Lettele Okkenbroek, omgeving Raalte - Heino en Olst-Zuid.

Pilot Landschapsbeheer 2.0

Ondersteuning voor ondernemers en inwoners in het buitengebied In het buitengebied van de gemeenten Deventer, Olst-Wijhe en Raalte spelen veel zaken tegelijkertijd. Inwoners en ondernemers lopen tegen veel dingen aan waar ze vragen over hebben. Om de vraag eens met iemand te bespreken kunnen ze contact opnemen met de contact- en vertrouwenspersoon buiten-

Ondersteuning voor ondernemers en inwoners in het buitengebied

gebied van gemeente Raalte, de erfcoaches en/of kavelruilcoördinator.

16

DE KRACHT VAN SALLAND

SALLAND DEAL

Ontwikkeling netwerk en constante vernieuwing Salland Deal komt gemiddeld 1 keer per 6 weken bij elkaar. Dit om projecten op elkaar af te stemmen en om gezamenlijk nieuwe initiatieven te ontplooien daar waar knelpunten of kansen liggen. We blijven werken aan concrete acties maar ook doelen op langere termijn. De komende tijd werken we vanuit een

Ontwikkeling netwerk en constante vernieuwing

integrale aanpak aan: ‘Salland Loont’ een aanpak voor natuur-inclusieve en landschap-inclusieve landbouw Sallandse grondstoffenstromen Boer-Burger relatie Korte voedselketens Bodem en waterprojecten Energieopgaves

17

DE KRACHT VAN SALLAND

DE

4D

Een soort eerste hulp bij lokaal initiatief, dat is 4D in een notendop. 4D is opgezet door Stimuland in opdracht van de provincie en staat voor Durven, Delen, Denken en Doen. Lokale initiatieven worden

VAN SALLAND geholpen met informatie, nuttige contacten of het vinden van subsidies en fondsen. Dit doen de 4D

zogenaamde 4D-makelaars in heel Overijssel.

In Salland is één 4D-makelaar werkzaam. Daar is de 4D-aanpak slim verknoopt aan de samenwerking die er al is binnen De Kracht van Salland. De focus ligt op startende en kleine initiatieven. Initiatieven kunnen contact opnemen met de 4D-makelaar en krijgen advies in het zetten van stappen bij hun initiatief. Daarnaast krijgen ze informatie bij wie ze kunnen aankloppen in het netwerk om verder te komen.

Naast advies en netwerk is er een eigen 4D budget. Lokale projecten kunnen in aanmerking komen voor een ‘Kracht van Salland’-cheque. Een onafhankelijke besliscommissie bestaande uit Sallanders beoordeelt de aanvragen zo eerlijk mogelijk. Als je wilt, kan je je aanmelden als lid van de besliscommissie. In 2018, 2019 en 2020 zijn ruim 200 vragen gesteld aan de 4D-makelaar, van klein tot groot. 51 initiatieven kregen een financiële bijdrage. Kijk op www.dekrachtvansalland.nl om te zien welke plannen al eerder een bijdrage kregen en de mogelijkheden die er zijn om zelf een aanvraag te doen.

De 4D-makelaar houdt ook regelmatig een (online) spreekuur en werkt samen met bijvoorbeeld de provincie, gemeenten en welzijnsorganisaties, maar brengt ook mensen in contact met (ervarings)deskundigen op het gebied van natuur, sport en cultuur, evenementen, toekomstvisies, duurzaamheid of andere gebieden.

18

DE KRACHT VAN SALLAND

4D

19

VERBINDEN EN KENNISDELEN

VERBINDEN EN KENNISDELEN Salland Café is een netwerkbijeenkomst voor en door Sallanders die inspireert en samenwerking en kennisdeling in Salland stimuleert. Met korte presentaties over actuele thema’s en elke keer op een andere locatie. Er is altijd ruimte voor het bespreken van ideeën en het uitwerken van plannen. Er is veel behoefte aan deze netwerkbijeenkomsten: afgelopen zes jaar hebben ruim 3.000 Sallanders meegedaan.

Heb je zelf een idee over een thema voor het Sallandcafé of wil je uitnodigingen voor de Salland Cafés ontvangen en op de hoogte blijven van wat er speelt in Salland, geef dan je mailadres door via www.dekrachtvansalland.nl.

20

VERBINDEN EN KENNISDELEN

Leader Salland Café De financiële Kracht van Salland I en II

2015

Afsluiting vorige Leaderperiode Duurzaam zijn is eenvoudiger en lucratiever dan je denkt Samen stunten voor een sterke Sallandse Economie Leader Salland gaat van start!

2016

Van bodem tot bord Biomimicry Durf te doen festival voor lokale initiatieven; weten, kunnen, doen! *

Boerenwijsheid, landbouw en ons dagelijks brood Grijpt Salland de LEADER-kansen?

2017

Stöppelhaene * Veehouderij en gezondheid in Salland, wat weten we ervan? Slim verbouwen beurs Durf te doen festival voor lokale initiatieven; weten, kunnen, doen! *

* Samen met andere organisaties georganiseerd. 21

VERBINDEN EN KENNISDELEN

Salland College Café

2018

Van bodem tot bord II Daar krijg je energie van! Stöppelhaene *

Samen verder met jouw idee Archeologie en cultuurhistorie in Salland

2019

Salland College Café II Daar krijg je energie van II Excursie Demoveld bewust bodembeheer Stöppelhaene * Notenteelt, daar pluk jij de voordelen van

2020

Salland zaait Online conferentie New Deal Boer en Maatschappij Online Landelijke Leaderdag Online bijeenkomsten over voedselcoöperaties

* Samen met andere organisaties georganiseerd. 22

VERBINDEN EN KENNISDELEN

23

DE

VAN SALLAND

dekrachtvansalland.nl

Dit boekje is een uitgave van De Kracht van Salland en is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Europees Fonds voor Plattelandsontwikkeling.

Oplage:

500 stuks

Ontwerp:

Kommotiv, Deventer

Fotografie:

ter beschikking gesteld door de verschillende projecten

Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling. Europa investeert in zijn platteland.