Document · PDF

Beheerplan buitensport Raalte 3.0

Informatievoorziening raad 1 juni 2023, gemeente RaalteBij agendapunt: Beheerplan buitensport Raalte 3.031.507 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Buitensport Raalte Actualisatie onderhoud- en beheerplan 2021

Projectnummer: S1190I1 | Datum: 21-12-2022 | Revisie: 3.0

Buitensport Raalte Actualisatie onderhoud- en beheerplan 2021 Deze rapportage is opgesteld in 2021 en is in december 2022 uitgebreid met hs. 8 Financiën en bijlage 7 en 8. Bijlage 4 is op basis van deze toevoeging geactualiseerd.

Projectnummer: S1190I1 | Datum: 21-12-2022 | Revisie: 3.0

Opdrachtgever Gemeente Raalte Postbus 140 8100 AC Raalte

Auteurs Berry Waninge Patrick van der Weide

Status

Controle

Datum controle

Definitief

Sander Akkerman

21-12-2022

Inhoudsopgave 1

Inleiding

Onderzoeksopzet

2.1

Basisgegevens

2.2 2.2.1 2.2.2

Behoefte en capaciteit Basisgegevens Normen en richtlijnen

7 7 8

2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 2.3.5 2.3.6

Kwaliteitsbeoordeling sportvelden en inrichtingsmaterialen Beoordeling grassportvelden Beoordeling kunstgrasvelden Beoordeling inrichtingsmaterialen Beoordeling atletiek Beoordeling handbalvelden Beoordeling beachvelden

8 8 10 11 11 11 11

Behoefte en capaciteit

3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5 3.1.6

Voetbal Hockey Atletiek Handbal Beachsport Conclusie behoefte en capaciteit

12 14 15 15 15 15

Kwaliteitsbeoordeling sportvelden

4.1

Samenvatting resultaten kwaliteitsbeoordeling sportvelden

4.2

Samenvatting resultaten kwaliteitsbeoordeling inrichting sportparken

Samenvatting behoefte en capaciteit en kwaliteitsbeoordeling

5.1

Behoefte t.o.v. capaciteit

5.2 5.2.1 5.2.2

Kwaliteitsbeoordeling Sportvelden Inrichting sportparken

21 21 22

5.3

Knelpunten

Trends en ontwikkelingen

6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.1.4 6.1.5 6.1.6

Kunstgras anno 2021 Normen FIFA/KNVB Milieu en volksgezondheid Sporttechnisch Beheer en multifunctionaliteit Financieel Alternatieven

24 24 24 26 26 27 27

6.2

Toekomstscenario’s

6.3

Toekomstige renovaties bestaande kunstgrasvelden

Onderhouds- en beheerplan

7.1 7.1.1 7.1.2 7.1.3 7.1.4 7.1.5 7.1.6 7.1.7

Onderhoud Uitgangspunten onderhoud Onderhoud natuurgras Onderhoud kunstgras Onderhoud asfaltvelden Onderhoud beachvelden Onderhoud atletiekbaan Onderhoud inrichtingsmaterialen

32 32 32 33 34 35 35 36

7.2

Kosten onderhoud

7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.3.4

Renovaties en investeringen Algemeen Natuurgrasvelden Kunstgrasvelden Renovatieschema

37 37 37 37 38

Financiën

8.1

Budgetten buitensportaccommodaties

8.2

Exploitatiebudgetten

8.3 8.3.1 8.3.2 8.3.3

Investeringskredieten Nieuwe inzichten toplaag/onderlaag Consequenties Europese wetgeving voor infill Reserve renovatie sportvelden

40 41 41 42

8.4

Samenvatting financiën

Bijlage 1 – Behoeftebepaling per vereniging Bijlage 2 – Uitwerking kwaliteitsbeoordelingen Bijlage 3 – Grondboringen natuurgrasvelden Bijlage 4 – Meerjarenoverzicht renovaties Bijlage 5 – Meerjarenoverzicht onderhoud Bijlage 6 – Vervangingsschema Bijlage 7 - Toelichting op exploitatiebudgetten Bijlage 8 - Huidige beheerplan vs. nieuw beheerplan

Inleiding De gemeente Raalte is eigenaar van diverse buitensportaccommodaties. Om het beheer en onderhoud op een goede manier te organiseren beschikt de gemeente over een beheerplan buitensport. Dit beheerplan dateert van 2014 en de gemeente heeft PLANN ingenieurs gevraagd om dit beheerplan te actualiseren. Enerzijds omdat het kwaliteitsniveau de afgelopen jaren is veranderd en anderzijds omdat het areaal behoorlijk is veranderd door de komst van diverse kunstgras sportvelden. Daarnaast wens ze advies over de toekomst van SBR infill (infill van rubber korrels). Binnen de gemeente zijn er 9 dorpen. Te weten de dorpen Raalte, Heino, Mariënheem, Luttenberg, Heeten, Broekland, Nieuw-Heeten, Laag-Zuthem en Liederholthuis. In de negen dorpen heeft de gemeente sportvoorzieningen /accommodaties. Voor alle dorpen wil de gemeente graag in beeld krijgen wat de kwaliteit en wat de kwantiteit is van de bestaande sportaccommodaties inclusief voorzieningen op dit moment. De actuele kwaliteit van de sportaccommodaties is aan de hand van een inventarisatie en kwaliteitsbeoordeling vastgelegd. Daarnaast is op basis van een actualisatie van de behoefte en capaciteitsbepaling inzicht verkregen in de actuele behoefte aan wedstrijd- en trainingsruimte van de verenigingen. In deze rapportage zijn de resultaten van bovengenoemde onderdelen beschreven.

Aan de hand van de resultaten is vervolgens het beheerplan herzien, waarbij aandacht is besteed aan het onderhoud en investeringen. Trends en ontwikkelingen op het gebied van kunstgrasvelden zijn ook meegenomen.

Onderzoeksopzet

2.1

Basisgegevens De actualisatie van het beheerplan heeft betrekking op de velden en banen die zijn weergegeven in onderstaande tabel. Sportpark

Sportveld

Sport

Beheerder

Rohda Raalte

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, training

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Tijenraan Raalte

Beachveld, dak zwembad Tijenraan

Divers

Gemeente Raalte

SV Raalte, Raalte

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, training

Voetbal

Gemeente Raalte

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Beachveld

Divers

SV Broekland

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, training

Voetbal

Gemeente Raalte

Asfalt

Handbal

Gemeente Raalte

Beachveld

Divers

SV Heeten

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Beachveld

Divers

SV Nieuw Heeten

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, training

Voetbal

Gemeente Raalte

Broekland

Heeten

Nieuw Heeten

Mariënheem

Sportpark

Sportveld

Sport

Beheerder

Luttenberg

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Beachveld

Divers

SDOL Luttenberg

Kunstgrasveld (groot)

Hockey

Gemeente Raalte/SMCH

Kunstgrasveld (klein)

Hockey

Gemeente Raalte/SMHC

Grasveld, middenterrein

Atletiek

Gemeente Raalte

Sprintlanen, kunststof

Atletiek

Gemeente Raalte/AV Salland

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, wedstrijd

Voetbal

Gemeente Raalte

Kunstgrasveld

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, trainingshoek

Voetbal

Gemeente Raalte

Grasveld, trainingshoek

Voetbal

Gemeente Raalte

Asfalt

Handbal

Gemeente Raalte

Beachveld

Divers

Gemeente Raalte

Ramele, Raalte

De Kampen, Heino

De Tippe

In totaal zijn in deze actualisatie 9 natuurgras voetbal wedstrijdvelden, 6 natuurgras trainingsvelden/trainingshoeken, 11 kunstgras voetbalvelden, 1,5 kunstgras hockeyvelden, 2 handbalvelden en 6 beachvelden meegenomen verdeeld over 9 sportparken. Ook is de atletiek accommodatie (sprintlanen en rondbaan) meegenomen in deze actualisatie.

2.2

Behoefte en capaciteit

2.2.1

Basisgegevens Door de gemeente zijn de volgende teams- en ledenaantallen van de verschillende verenigingen aangeleverd: Vereniging

Sport

Seniorenteams

Jeugdteams

Totaal

RKSV Rohda Raalte

Voetbal

SV Raalte

Voetbal

SV Broekland

Voetbal

SV Heeten

Voetbal

SV Nieuw Heeten

Voetbal

SV Mariënheem

Voetbal

RKSV SDOL

Voetbal

Sal.Mixed Hockey Club

Hockey

AV Salland

Atletiek

VV Heino

Voetbal

8 jeugdteams, 6 trainingsmomenten per week op het veld. 17

Voor de voetbalteams zijn deze gegevens vergeleken met de geregistreerde teams per vereniging (via voetbal.nl). Dit is gedaan omdat er onderscheid moet worden gemaakt in de zondag- en zaterdagteams. Dit is van invloed op de planningscapaciteit per wedstrijddag. Voor de hockeyvereniging zijn het aantal teams vastgesteld aan de hand van de website van SMHC. Volgens de website van SMHC heeft de vereniging 10 jeugdteams en 3 seniorenteams. Voor de beachvelden, handbalvelden en de atletiekaccommodatie zijn geen behoeftebepalingen gemaakt. De beachvelden worden gebruikt voor meerdere sporten en veelal niet in competitieverband. Een onderbouwde behoeftebepaling is daarom niet te maken. De handbalvelden zijn voor de handbalverenigingen aanvullend op het zaalgebruik. Derhalve zijn deze velden niet mee te nemen in een behoefte- en capaciteitsbepaling. Voor de atletiekaccommodatie geldt dat het een kleine vereniging is die de beschikking heeft over enkele technische nummers en enkele sprintlanen. Omdat het geen volwaardige accommodatie betreft zal in overleg met de vereniging moeten worden bepaald of de voorzieningen toereikend zijn voor de actuele behoefte. 2.2.2

Normen en richtlijnen Per sportvereniging wordt de behoefte bepaald, zoals deze vanuit de betreffende bond wordt berekend. Voor de voetbalverenigingen wordt de planningsnorm gehanteerd van de KNVB. Voor de hockeyvelden wordt de planningsnorm gehanteerd vanuit de KNHB.

2.3

Kwaliteitsbeoordeling sportvelden en inrichtingsmaterialen

2.3.1

Beoordeling grassportvelden Om de actuele kwaliteit van de velden te kunnen beoordelen heeft PLANN ingenieurs een systeem ontwikkeld waarmee grassportvelden op onderdelen kunnen worden vergeleken. In deze beoordelingssystematiek zijn sporttechnische normen voor natuurgrasvelden vanuit de KNVB geïntegreerd (zoals vlakheid en gelijkmatigheid) en zijn aanvullende zaken opgenomen (zoals speelschade en inrichting) die van invloed zijn op de algehele sporttechnische kwaliteit van een veld. Met de beoordelingssystematiek wordt op een hoog detailniveau informatie verkregen van de velden. Bij de beoordeling zijn de velden opgedeeld in vier zones. Elke zone is afzonderlijk beoordeeld. In figuur 2.1 is de gehanteerde zonering (A t/m D) weergegeven waarbij de D-zonde de uitloop is.

Figuur 2.1. Zonering voetbalvelden

Zonering hockey

De velden zijn, per zone beoordeeld op de volgende onderdelen: •

Sporttechnische kwaliteit van het veld: o Vlakheid: Macroreliëf, microreliëf, speelschade, overige schade en stabiliteit. o Ontwateringstoestand: Grondwaterstand (fluctuatie) en drainage.

•

Beheerkwaliteit van het veld: o Grasbestand: Bedekkingsgraad, beworteling, grassoorten en onkruiden. o Bodemopbouw: Om inzicht te verkrijgen in de bodemopbouw van de velden zijn per veld drie handboringen tot een diepte van circa 1,0 meter beneden maaiveld (m –mv.) verricht. Hierbij is aandacht besteed aan de volgende aspecten: ▪ Samenstelling toplaag; ▪ Samenstelling onderlaag; ▪ Structuur; waaronder verdichting (visueel) en eventuele storende lagen.

Aan elke beoordelingsfactor is per zone een waardering (goed, voldoende, matig of onvoldoende) toegekend. In de hiernavolgende tabel is deze waardering per beoordelingsfactor nader toegelicht. Sporttechnische kwaliteit Macroreliëf

Beoordeling G(oed)

V(oldoende)

M(atig)

O(nvoldoende)

< 20 mm niet zichtbaar < 10 mm lokaal

40 – 60 mm goed zichtbaar < 20 mm hele zone 20 – 30 mm lokaal opengespeeld veel losse zoden

> 60 mm storend > 30 mm hele zone

lokaal ernstig verspreid in de zone goed zichtbaar matig

verspreid in de zone ernstig onvoldoende

matig

onvoldoende

Stabiliteit

goed

20 – 40 mm nauwelijks zichtbaar < 10 mm hele zone 10 – 20 mm lokaal deels opengespeeld kleine plekken enkele losse zoden incidenteel verspreid in de zone niet ernstig voldoende

Ontwatering

goed

voldoende

Microreliëf Speelschade

Overige schade

geen / weinig klein plekken nauwelijks losse zoden niet aanwezig

grotendeels uitgespeeld veel losse zoden

Beheerkwaliteit

2.3.2

Beoordeling G(oed)

M(atig)

O(nvoldoende)

Bedekking (%)

> 90

60-90

< 60

Sportveldengrassen (%)

> 75

50-75

< 50

Straatgras (%)

< 25

25-50

> 50

Overige grassen (%)

1- 5

Onkruiden (%)

1- 5

Beworteling (gem.)

> 10

7-10

Beworteling (max.)

> 15

10-15

< 10

Dikte toplaag (cm)

> 20

12-20

< 12

Structuur (0 – 0,20 m)

> 2,5

1-2,5

Bodemleven (0 – 0,20 m)

> 2,5

1-2,5

Beoordeling kunstgrasvelden De beoordelingssystematiek voor kunstgrasvelden is vergelijkbaar met de systematiek voor natuurgrasvelden. De beoordeling is met name gericht op de bespeelbaarheid van de velden (sporttechnische kwaliteit), de mate van slijtage en de mate van vervuiling (beheerkwaliteit). Bij de beoordeling zijn de velden, overeenkomstig de grassportvelden, opgedeeld in vier zones. Elke zone is afzonderlijk beoordeeld (zie figuur 2.1). Aan elke beoordelingsfactor is per zone een waardering (goed, voldoende, matig of onvoldoende) toegekend. In de hierna volgende tabel is de waardering per beoordelingsfactor weergegeven.

Sporttechnische kwaliteit

Beoordeling G(oed)

Macroreliëf

V(oldoende)

M(atig)

O(nvoldoende)

Vrije vezelruimte

20 – 40 mm 40 – 60 mm > 60 mm nauwelijks zichtbaar goed zichtbaar storend < 10 mm hele zone < 20 mm hele zone > 30 mm hele zone 10 – 20 mm lokaal 20 – 30 mm lokaal geen / weinig deels opengespeeld opengespeeld grotendeels klein plekken kleine plekken veel losse zoden uitgespeeld nauwelijks losse zoden enkele losse zoden veel losse zoden niet aanwezig incidenteel lokaal ernstig verspreid in de zone verspreid in de zone verspreid in de zone niet ernstig goed zichtbaar ernstig Afhankelijk van norm bij aanleg en type kunstgrassysteem met infill

Resiliënt vermogen

goed

voldoende

Matig

onvoldoende

Demping

goed

voldoende

matig

onvoldoende

Microreliëf Speelschade

Overige schade

< 20 mm niet zichtbaar < 10 mm lokaal

Beheerkwaliteit

Beoordeling G(oed)

M(atig)

O(nvoldoende)

Poolhoogte

Afhankelijk van norm bij aanleg en type kunstgrassysteem met infill

Infillhoogte

Afhankelijk van norm bij aanleg en type kunstgrassysteem met infill

Algen en mos

Nauwelijks

Redelijk veel

Veel

2.3.3

Onkruiden

Nauwelijks

Redelijk veel

Veel

Bladafval / bloesem

Nauwelijks

Redelijk veel

Veel

Beoordeling inrichtingsmaterialen Om een compleet beeld te krijgen van de huidige situatie zijn alle sportaccommodaties geïnventariseerd. De inventarisatie heeft plaatsgevonden in de periode van oktober tot en met november 2021. Aanvullend aan de sportvelden zijn de inrichtingsmaterialen geïnventariseerd en beoordeeld aan de hand van de hiervoor beschreven parameters. Alle inrichtingsmaterialen die in eigendom en onderhoud van de gemeente zijn binnen de door de gemeente aangegeven grenzen van de sportvelden meegenomen. Dit betreft de volgende onderdelen: • • • • •

2.3.4

Doelen; Veldafscheiding; Ballenvangers; Dug-outs; Lichtmasten.

Beoordeling atletiek Om voor de individuele atletiekonderdelen een onderling vergelijkbare beoordelingssystematiek te hanteren, is op alle onderdelen naar dezelfde zaken gekeken. Hierbij zijn de sportvelden en de eventuele sportmaterialen (inrichtingsmaterialen) beoordeeld op veiligheid, heelheid en netheid. Bij de sportvelden is aanvullend ook de stroefheid en algehele staat beoordeeld, zoals beschadigingen, craquelé en scheuren. Ook is een algeheel oordeel gegeven over de staat van elk individueel onderdeel.

2.3.5

Beoordeling handbalvelden Voor de asfalt handbalvelden heeft PLANN ingenieurs een vergelijkbare systematiek ontwikkeld die vrijwel overeenkomt met de beoordeling van de kunstgrasvelden. Op detailniveau wijkt deze beoordelingssystematiek af. Hierbij valt te denken aan de mate van slijtage bij de asfaltbanen (craquelé, rafeling, dwars- en langsvlakheid). De handbalvelden worden aanvullend voornamelijk beoordeeld op veiligheid, heelheid en netheid waarbij ook de eventueel aanwezige inrichtingmaterialen worden meegenomen.

2.3.6

Beoordeling beachvelden Ook voor de beachvelden is een vergelijkbare systematiek toegepast. Ook deze is op hoofdlijnen gelijk aan de beoordeling van de handbal- en kunstgrasvelden. Bij de beachvelden wordt naast de reguliere zaken ook gekeken naar de ontwateringstoestand van het zandpakket, de dikte van het zandpakket en de situering in de omgeving (ligging). Ook zijn de beachvelden beoordeeld op veiligheid, heelheid en netheid waarbij ook de eventueel aanwezige inrichtingmaterialen zijn meegenomen.

Behoefte en capaciteit

3.1.1

Voetbal Behoefte 2014 In 2014 zijn voor de voetbalverenigingen behoefte- en capaciteitsberekeningen uitgevoerd. Hieruit bleek dat er op dat moment géén capaciteitsproblemen waren binnen de voetbalverengingen. Met uitzondering van SV Raalte waar de capaciteit aansloot op de behoefte van de vereniging, was er bij de overige verenigingen sprake van overcapaciteit. De verwachting was dat er door de aanleg van nieuwe kunstgrasvelden, een grotere overcapaciteit bij meerdere verenigingen zou ontstaan. Huidige behoefte en capaciteit anno 2021 De beoordeelde velden betreffen de velden die door de gemeente beheerd worden als sportveld. Dit betreffen dus niet alle aanwezige grasvelden. In onderstaande tabel is per voetbalvereniging de behoefte per wedstrijddag aangegeven en de behoefte aan trainingscapaciteit. Deze behoeftebepaling is per vereniging gemaakt met behulp van de KNVB-rekentool. Deze rekentool betreft geen norm maar een richtlijn voor het aantal benodigde velden. Deze berekeningen zijn als bijlage 1 aan deze rapportage toegevoegd. In deze rekentool wordt het aantal velden naar boven afgerond op hele velden. In onderstaande tabel zijn de berekende hoeveelheden en de afronding naast elkaar benoemd.

Naast de behoeftebepaling zijn de daadwerkelijk beschikbare velden in beeld gebracht, uitgaande van de velden die momenteel in het onderhoudsregiem van de gemeente vallen (afgestoten velden zijn hierin niet meegenomen). Hierbij moet worden opgemerkt dat de behoefte en capaciteitsbepaling is gedaan ten tijde van de COVID19 pandemie. Het aantal leden per vereniging is daardoor mogelijk niet representatief. Daarnaast betreft deze behoeftebepaling een moment opname die jaarlijks (licht) kan verschillen.

Vereniging

Behoefte aan wedstrijdvelden Zaterdag Zondag

Behoefte aan Trainingsvelden

Aanwezige velden Trainingsveld 1

Kunstgrasveld 3

Aantal velden boventallig

Rohda Raalte

5 (4,3)

3 (2,3)

3,5

Wedstrijdveld 3

SV Raalte

2 (1,1)

2 (1,6)

1,5

SV Broekland

1 (0,8)

2 (1,2)

SV Heeten

2 (1,4)

2 (1,1)

0,5

SV Nieuw-Heeten

1 (0,5)

1 (0,9)

SV Mariënheem

1 (0,5)

1 (0,8)

0,5

SV SDOL

1 (0,8)

2 (1,1)

VV Heino

3 (2,5)

3 (2,4)

2,5

1**

* Onderstreepte aantallen zijn maatgevend voor de behoeftebepaling **betreft 1 volledig trainingsveld verdeelt over twee oefenhoeken (37 & 38)

Conclusie per vereniging Rohda Raalte beschikt over 3 wedstrijdvelden natuurgras, 1 trainingsveld natuurgras en 3 kunstgrasvelden. De kunstgrasvelden kunnen zowel als wedstrijdveld als voor trainingsveld worden

ingezet. Vanuit de richtlijn heeft de vereniging behoefte aan 5 wedstrijdvelden en 3,5 trainingsveld. De vereniging heeft de beschikking over 6 wedstrijdvelden. Er is dus 1 veld boventallig volgens de richtlijn. De vereniging heeft de beschikking over 4 trainingsvelden wat ruim voldoende is om aan de behoefte te voldoen. SV Raalte beschikt over 1 wedstrijdveld natuurgras, 1 trainingshoek natuurgras (ca. 0,5 veld) en 1 kunstgrasveld. Het kunstgrasveld kan zowel als wedstrijdveld als voor trainingsveld worden ingezet. Vanuit de richtlijn heeft de vereniging behoefte aan 2 wedstrijdvelden en 1,5 trainingsveld. De vereniging heeft de beschikking over 2 wedstrijdvelden wat voldoet aan de huidige planningsbehoefte. De vereniging heeft beschikking over 1,5 trainingsvelden wat voldoende is om aan de behoefte te voldoen. SV Broekland beschikt over 1 wedstrijdveld natuurgras, 0 trainingsvelden natuurgras en 1 kunstgrasveld. Het kunstgrasveld kan zowel als wedstrijdveld als voor trainingsveld worden ingezet. Vanuit de richtlijn heeft de vereniging behoefte aan 2 wedstrijdvelden en 1 trainingsveld. De vereniging heeft de beschikking over 2 wedstrijdvelden wat voldoet aan de huidige planningsbehoefte. De vereniging heeft beschikking over 1 trainingsveld wat voldoende is om aan de behoefte te voldoen. SV Heeten beschikt over 1 wedstrijdveld natuurgras, 1 trainingshoek natuurgras (ca.

0,5 veld) en 1 kunstgrasveld. Het kunstgrasveld kan zowel als wedstrijdveld als voor trainingsveld worden ingezet. Vanuit de richtlijn heeft de vereniging behoefte aan 2 wedstrijdvelden en 1 trainingsveld. De vereniging heeft de beschikking over 2 wedstrijdvelden wat voldoet aan de huidige planningsbehoefte. De vereniging heeft beschikking over 1,5 trainingsvelden. Hiermee zou de natuurgras trainingshoek op dit moment als boventallig kunnen worden gezien. SV Nieuw-Heeten beschikt over 0 wedstrijdvelden natuurgras, 0 trainingsveld natuurgras en 1 kunstgrasveld. Het kunstgrasveld kan zowel als wedstrijdveld als voor trainingsveld worden ingezet. Vanuit de richtlijn heeft de vereniging behoefte aan 1 wedstrijdvelden en 1 trainingsveld. De vereniging heeft de beschikking over 1 wedstrijdveld kunstgras wat ook direct het enige trainingsveld is. Het kunstgrasveld voorzien in de behoefte voor wedstrijdvelden en trainingsvelden. SV Mariënheem beschikt over 0 wedstrijdvelden natuurgras, 1 trainingshoek natuurgras (ca. 0,5 veld) en 1 kunstgrasveld. Het kunstgrasveld kan zowel als wedstrijdveld als voor trainingsveld worden ingezet. Vanuit de richtlijn heeft de vereniging behoefte aan 1 wedstrijdvelden en 1 trainingsveld. De vereniging heeft de beschikking over 1 wedstrijdveld kunstgras wat ook direct het enige trainingsveld is.

Hiermee zou de natuurgras trainingshoek op dit moment als boventallig kunnen worden gezien. SV SDOL beschikt over 1 wedstrijdveld natuurgras, 0 trainingsvelden natuurgras en 1 kunstgrasveld. Het kunstgrasveld kan zowel als wedstrijdveld als voor trainingsveld worden ingezet. Vanuit de richtlijn heeft de vereniging behoefte aan 2 wedstrijdvelden en 1 trainingsveld. De vereniging heeft de beschikking over 2 wedstrijdvelden wat voldoet aan de huidige planningsbehoefte. De vereniging heeft beschikking over 1 trainingsveld wat voldoende is om aan de behoefte te voldoen.

VV Heino beschikt over 2 wedstrijdvelden natuurgras, 2 trainingshoeken natuurgras (totaal 1 veld) en 2 kunstgrasvelden. De kunstgrasvelden kunnen zowel als wedstrijdveld als voor trainingsveld worden ingezet. Vanuit de richtlijn heeft de vereniging behoefte aan 3 wedstrijdvelden en 2,5 trainingsveld. De vereniging heeft de beschikking over 4 wedstrijdvelden en dus 1 veld meer dan de huidige planningsbehoefte. De vereniging heeft beschikking over 3 trainingsvelden wat ruim voldoende is om aan de behoefte te voldoen.

3.1.2

Hockey SMHC Salland is de hockeyvereniging van Raalte en heeft haar thuisbasis op sportpark Ramele. De vereniging beschikt over 1 volledig zandingestrooid kunstgrasveld en een half zandingestrooid kunstgrasveld. Deze velden zijn in 2019 nieuw aangelegd. In onderstaande tabel zijn de teams weer gegeven zoals deze op de website van de SMHC zijn opgenomen. SMHC

Zaterdag Teams dames

Teams heren

Zondag Totaal

3F (2e jaars F)

11D

Teams heren

Totaal

2 1

Senioren Totaal aantal teams

Teams dames

Vanuit de KNHB worden voor de zaterdagen en zondagen andere richtlijnen gehanteerd voor het gebruik van de velden. Over de bespelings- en gebruiksnorm stelt de KNHB het volgende: Zaterdag - Op de zaterdag start de jongste jeugd met activiteiten. Vaak wordt de volgende organisatorische opzet gehanteerd: (Vanaf) 08.30 uur Benjamins/F-jes/E6-tallen en E8-tallen. Aansluitend de wedstrijden van de elftallen (D-eltal jeugd t/m A-elftal). De laatste wedstrijd wordt uiterlijk 18.00 uur vastgesteld. Zondag - De aanvangstijden van Dames 1 en Heren 1 zijn vastgesteld op respectievelijk 12.45 uur en 14.30 uur bij een niet besproeid veld en 14:45 bij een besproeid veld. Theoretisch is het mogelijk uit te gaan van 50% thuis en 50% uit. Aangezien het nagenoeg onmogelijk een competitierooster op te stellen met elke week een gelijk aantal uit- en thuisspelende competitieteams, kan het verstandig zijn om van een 60% huis en 40% uit situatie uit te gaan.

Maatgevend voor het bepalen van de behoeftebepaling van de vereniging zijn voor SMHC de teams die op de zaterdagen spelen. Omdat er naast een volwaardig veld ook een half veld aanwezig is, kunnen de wedstrijden van de jongste jeugd (F- en E-jeugd) op het halve veld ingepland worden. Van deze overige zeven teams (D- t/m de senioren) speelt ook 40% uit. Per zaterdag zouden er dan 4 wedstrijden georganiseerd moeten worden op het kunstgras hockeyveld. Rekening houden met bruto 90 min. per wedstrijd volgens de KNHB-norm zouden er op een zaterdag 6 wedstrijden op het veld georganiseerd kunnen worden (aanvang rond 09.00.h en laatste wedstrijd wordt om 18.00h. vastgesteld). Er kan worden geconcludeerd dat de SMHC voldoende ruimte heeft om de wedstrijden op de zaterdagen en de zondagen te spelen. Er zouden zelfs nog twee teams (D- t/m A-teams) bij kunnen voordat de maximale capaciteit is bereikt. Voor de trainingen geldt dat het hier kunstgrasvelden betreft en dat er daardoor voldoende ruimte is voor alle teams om te trainen. 3.1.3

Atletiek Atletiekvereniging Salland (AV Salland) is eind maart 2014 verhuisd naar sportpark Ramele en in 2016 zijn er sprintlanen en een deel van een rondbaan aangelegd. De vereniging beschikt over een locatie dat ligt tussen het hockeyterrein, het terrein van de hondenschool en de accommodatie van wielervereniging CRT. De aanwezige voorzieningen naast de sprintenlanen en gedeeltelijke rondbaan zijn een kogelstootbak, discuskooi, polsstokhoogspringen en verspringen met aanlopen en een segment voor hoogspringen. De vereniging beschikt over 8 jeugdteams met zes maal per week een trainingsmoment. In het Meerjarenonderhoudsplan worden alleen de sprintlanen/gedeeltelijke rondbaan meegenomen. De overige onderdelen zijn eigendom en voor rekening van de vereniging.

3.1.4

Handbal De handbalvelden die buiten op de sportparken aanwezig zijn, zijn niet meegenomen in de behoeftebepaling van de verenigingen. Handbal betreft een zaalsport waarbij incidenteel een buitenveld kan worden gebruikt.

3.1.5

Beachsport De beachvelden in de gemeente Raalte zijn voor multifunctioneel gebruik aangelegd. Naast beachvolleybal en beachvoetbal wordt ook handbal gespeeld op deze velden. Dit betreffen veelal evenementen en geen structurele competitiewedstrijden. De gemeente is van slechts twee velden eigenaar/beheerder, te weten het beachveld op het dak van Tijenraan en het beachveld op het terrein bij zwembad De Tippe.

3.1.6

Conclusie behoefte en capaciteit Er kan worden geconcludeerd dat er bij de onderzochte verenigingen die in competitieverband de sport beoefenen, er geen sprake is van een ondercapaciteit. Is enkele gevallen is er nu zelfs sprake van een overcapaciteit.

Kwaliteitsbeoordeling sportvelden Bij de eindbeoordeling van de sportvelden zijn de gehanteerde normen en richtlijnen door de betreffende sportbonden, aangevuld met lokale aspecten, als uitgangspunt gehanteerd. Om de velden onderling met elkaar te kunnen vergelijken is een combinatietabel of stoplichtmodel ontworpen. In dit model is aan elk onderdeel een (kleur)waardering gegeven. Hierdoor kan in één oogopslag worden achterhaald op welk onderdeel het betreffende veld goed of slecht is beoordeeld. Op de onderstaande figuur is een voorbeeld gegeven van het stoplichtmodel voor natuurgrassportvelden. Figuur 4.2 Voorbeeld stoplichtmodel

De resultaten van de beoordeling zijn per sportpark uitgewerkt in een stoplichtmodel. Deze uitwerkingen zijn opgenomen in bijlage 2. Van de natuurgrasvelden zijn per veld ca. 3 grondboringen gedaan tot 1,0 m. diepte. De bevindingen die gedaan zijn met deze boringen zijn in bijlage 3 gebundeld. Eventuele bevindingen uit deze boringen zijn meegenomen in de beoordelingsresultaten per veld.

4.1

Samenvatting resultaten kwaliteitsbeoordeling sportvelden In onderstaande tabel zijn de resultaten van de kwaliteitsbeoordelingen van de sportvelden samengevat.

Veld

Sport

Type veld

Kwaliteitsbeoordeling sportvelden Raalte 2021 VLAKHEID

ONTWATERING

TOPLAAG

(KUNST)GRAS

Rohda Raalte 1

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voldoende

Goed

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Voldoende

Matig (grassoorten)

Veld

Sport

Type veld

Kwaliteitsbeoordeling sportvelden Raalte 2021

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Voldoende

Matig tot voldoende

Matig (grassoorten)

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voetbal

Trainingsveld, natuurgras

Voldoende

Matig (beworteling)

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Voldoende

Matig tot voldoende

Matig (beworteling)

Divers

Zand

Voldoende

Goed

VLAKHEID

ONTWATERING

TOPLAAG

(KUNST)GRAS

SV Raalte 10

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voldoende

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Voldoende

Matig (beworteling en (grassoorten)

Voetbal

Trainingsveld, natuurgras

Voldoende

Matig

Matig tot voldoende

Matig (beworteling en (grassoorten)

Broekland 13

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voldoende

Matig (weinig infill)

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Voldoende

Matig tot voldoende

Divers

Zand

Voldoende

Matig

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voldoende

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Voldoende

Goed tot voldoende

Voldoende

Matig (grassoorten)

Voetbal

Trainingsveld, natuurgras

Voldoende

Matig tot voldoende

Matig (grassoorten)

Handbal

Asfalt

Voldoende

Matig (oud)

Divers

Zand

Voldoende

Heeten

Nieuw Heeten 21

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voldoende

Divers

Zand

Voldoende

Marienheem 24

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voldoende

Voetbal

Trainingsveld, natuurgras

Voldoende

Matig (onkruid en grassoorten)

Luttenberg 28

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voldoende

Matig (vezel ligt plat)

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Voldoende

Goed

Goed tot voldoende

Matig (onkruid en grassoorten)

Veld

Sport

Type veld

Kwaliteitsbeoordeling sportvelden Raalte 2021

Divers

Zand

Voldoende

Goed

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Voldoende

Goed

Goed tot voldoende

Matig (grassoorten)

Voetbal

Bijveld, natuurgras

Matig tot voldoende

Goed

Matig tot voldoende

Matig (grassoorten)

Voetbal

Kunstgras, SBR

Goed

Voldoende

Voetbal

Trainingsveld, natuurgras

Voldoende

Onvoldoende (beworteling)

Voetbal

Trainingsveld, natuurgras

Voldoende

Matig (beworteling)

Handbal

Asfalt

Voldoende

Divers

Zand

Voldoende

Matig (onkruid)

VLAKHEID

ONTWATERING

TOPLAAG

(KUNST)GRAS

Heino

Ramele – SMHC 31

Hockey

Kunstgras, zand

Voldoende

Goed

Voldoende

Hockey

Kunstgras, zand

Voldoende

Goed

Voldoende

Matig (weinig infill)

Grasveld

Voldoende

Matig tot voldoende

Sprintlanen

Kunststof

Voldoende

Onvoldoende (onkruid/alg)

Polsstokhoogspringen

Kunststof

Matig tot voldoende

Voldoende

Matig (aansluiting omgeving onvlak)

Verspringen

Kunststof

Matig tot voldoende

Voldoende

Ramele – AV Salland 32

Atletiek

Discuswerpen

Beton/Kunstgras

(in eigendom en beheerder van AV)

Matig (aansluiting omgeving onvlak) (in eigendom en beheerder van AV)

Onvoldoende (alg op kunstgras) (in eigendom en beheerder van AV)

Hoogspringen

Kunststof

Matig tot voldoende

Voldoende

Kogelstoten

Beton

Voldoende

Matig (verouderd kunststof en beschadigd) (in eigendom en beheerder van AV)

Onvoldoende (onkruid/alg) (in eigendom en beheerder van AV)

4.2

Samenvatting resultaten kwaliteitsbeoordeling inrichting sportparken Het algemene beeld is dat de inrichtingsmaterialen op de sportterreinen in goede staat zijn. In onderstaande tabel zijn alleen de elementen opgenomen die als matig of slecht zijn beoordeeld. Dit betreft de inrichting van de velden zoals doelen, ballenvangers en veldafscheidingen. Indien aanwezig is de verlichting visueel beoordeeld (niet op functioneren). Het ontbreken van vallijnen aan deze lichtmasten zijn als een veiligheidsaspect beschouwd.

Per onderdeel wordt aangegeven of het kan worden verholpen binnen het onderhoud of dit tijdens een renovatie/vervanging moet worden opgelost. In een enkel geval wordt een gebrek verholpen met een milieutechnische maatregel, zoals dit is opgenomen in de notitie Bevindingen Zorgplicht d.d. 4-11-2021. In onderstaande onderdelen is geen onderscheid gemaakt in eigendomssituaties gemeente of vereniging. Sportpark/veld

Veldnr.

Omschrijving

Knelpunt

Binnen beheerplan

Rohda Raalte

Ballenvangers

Gaten in netten

Onderhoud

Rohda Raalte

Ballenvangers

Losse dwarsligger

Onderhoud

Rohda Raalte

Veldafscheiding

Scheefstand

Renovatie

Rohda Raalte

Dug-outs

Gaten in zijkant

Renovatie

Rohda Raalte

Ballenvanger

Netten beschadigd

Onderhoud

Rohda Raalte

Verlichting

Geen vallijnen

Onderhoud

Rohda Raalte

Kantplanken

Kieren, gescheurd

Milieutechnisch

Rohda Raalte

Doelen

Gaten in doelnet

Onderhoud

Rohda Raalte

Ballenvangers

Gaten in netten, netten los

Onderhoud

Rohda Raalte

Verlichting

Geen vallijnen

Rohda Raalte

Kantplanken

Kieren

Milieutechnisch

Rohda Raalte

Doelen

Advies: Géén vaste doelen op het trainingsveld

Renovatie

Rohda Raalte

Ballenvangers

Netten en dsm los

Onderhoud

Rohda Raalte

Verlichting

Scheefstand

Renovatie

SV Raalte

Verlichting

Geen vallijnen

SV Raalte

Kantplanken

Kieren

Milieutechnisch

SV Raalte

Doelen

Licht beschadigd

Onderhoud

SV Raalte

Ballenvangers

Begroeid

Onderhoud

SV Raalte

Ballenvangers

Dwarsligger los, gaas los

Onderhoud

SV Raalte

Ballenvanger

Begroeid

Onderhoud

SV Raalte

Verlichting

Geen valbeveiliging

SV Broekland

Ballenvanger

Net licht beschadigd

Onderhoud

SV Broekland

Doel

Licht beschadigd

Onderhoud

SV Broekland

Ballenvanger

Net licht beschadigd

Onderhoud

SV Heeten

Dugouts

Scherpe rand dakplaten

Renovatie

SV Heeten

Verharding dugouts

Veel onkruid, verouderd

Onderhoud

SV Heeten

Ballenvangers

Net hangt los, versleten

Onderhoud

SV Heeten

Verlichting

Geen valbeveiliging

SV Heeten

Doelen

Oud, geen netten

SV Heeten

Verlichting

Geen valbeveiliging

SV Heeten

Veldafscheiding

Licht beschadigd

Onderhoud

Nieuw Heeten

Doelen

Netten stuk, scheefstand

Onderhoud

Nieuw Heeten

Verlichting

Geen valbeveiliging

Luttenberg

Ballenvangers

Gaten in netten

Onderhoud

Luttenberg

Doelen

Netten verouderd

Onderhoud

Luttenberg

Poort

Opent naar binnen

Renovatie

Ramele – SMHC

Poorten

Ontgrendelen moeizaam

Onderhoud

Ramele – SMHC

Verlichting

Geen vallijnen

Onderhoud

Sportpark/veld

Veldnr.

Omschrijving

Knelpunt

Binnen beheerplan

Ramele – SMHC

Doelen

Gaten in boarding

Renovatie

Ramele – SMHC

Doelnetten

Gaten in netten

Onderhoud

Ramele – SMHC

Poorten

Ontgrendelen moeizaam

Onderhoud

Ramele – SMHC

Verlichting

Geen vallijnen

Ramele – AV

Verlichting

Vallijnen verouderd

Renovatie

VV Heino

Ballenvangers

Gaten in netten, netten los

Onderhoud

VV Heino

Poorten

Poort kantinezijde sluit niet goed

Onderhoud

VV Heino

Doelen

Scheefstand

Onderhoud

VV Heino

Ballenvangers

Netten hangen deels los

Onderhoud

VV Heino

Verlichting

Geen vallijnen

VV Heino

Doelen

Netten los en stuk

Onderhoud

VV Heino

Dugouts

Vervuild

Onderhoud

VV Heino

Ballenvangers

Gaas bol, gaten in gaas

Renovatie

Samenvatting behoefte en capaciteit en kwaliteitsbeoordeling

5.1

Behoefte t.o.v. capaciteit VELDEN IN BEHEER

Vereniging

Kunstgrasveld

Wedstrijdveld

Rohda Raalte

SV Raalte

SV Broekland

BEHOEFTE Conclusie

Trainingsveld

Kunstgrasveld

Wedstrijdveld

Trainingsveld

0,5

1 wedstrijdveld boven richtlijn

0,5

Voldoet aan behoefte

SV Heeten

0,5

Trainingshoek is boven richtlijn

SV Nieuw Heeten

Voldoet aan behoefte

SV Mariënheem

0,5

Trainingshoek is boven richtlijn

SV SDOL

Voldoet aan behoefte

VV Heino

0,5

1 wedstrijdveld boven richtlijn en één trainingshoek boven richtlijn

SMHC

1,5

Voldoet aan behoefte

*betreft twee afzonderlijke trainingshoeken (2x 0,5 veld)

5.2

Kwaliteitsbeoordeling

5.2.1

Sportvelden Uit de kwaliteitsbeoordeling valt af te leiden dan enkele velden op een aantal elementen als matig of als onvoldoende zijn beoordeeld. Deze velden zijn hieronder samengevat met een korte beschrijving. Sportpark/veld

Veldnummer

Gebruik

Jaar van aanleg/renovatie

Knelpunt

Rohda Raalte

Wedstrijd

Onbekend

Grasbestand

Rohda Raalte

Wedstrijd

Onbekend

Grasbestand, toplaag

Rohda Raalte

Training

2010

Beworteling

Rohda Raalte

Wedstrijd

2020

Conditie toplaag

SV Raalte

Wedstrijd

Onbekend

Beworteling, grasbestand

SV Raalte

Training

2015

Ontwatering

Broekland

13 (kg)

Wedstrijd

2011

Te weinig infill

Broekland

Wedstrijd

Onbekend

Grasbestand

Broekland

Divers

Onbekend

Toplaag

Heeten

Wedstrijd

2010

Grasbestand

Heeten

Training

Onbekend

Grasbestand, toplaag

Heeten

Divers

2005

Toplaag (oud)

Mariënheem

Training

2006

Grasbestand, onkruiden

Luttenberg

28 (kg)

Wedstrijd

2011

Vezel ligt plat

Luttenberg

Wedstrijd

2007

Grasbestand, onkruiden

Opmerking vanuit behoefte en capaciteit Sportpark heeft 1 wedstrijdveld boven richtlijn

Trainingshoek is boven richtlijn

5.2.2

Sportpark/veld

Veldnummer

Gebruik

Jaar van aanleg/renovatie

Knelpunt

Heino

Wedstrijd

2009

Grasbestand

Heino

Wedstrijd

Onbekend

Vlakheid, toplaag

Heino

Training

2008

Beworteling

Heino

Divers

Onbekend

Onkruiden

Ramele – SMHC

40 (kg)

Wedstijd

2019

Te weinig infill

Ramele – AV

Sprint- en rondbanen

2016

Veel onkruid

Ramele – AV

Polsstokhoogspringen

Onbekend

Vlakheid, aansluiting omgeving

Ramele – AV

Verspringen

Onbekend

Vlakheid, aansluiting omgeving

Ramele – AV

Discuswerpen

Onbekend

Gladheid, alg-vorming

Ramele – AV

Hoogspringen

Onbekend

Vlakheid, kunststof verouderd

Ramele – AV

Kogelstoten

Onbekend

Onkruiden stootbak

Opmerking vanuit behoefte en capaciteit Sportpark heeft 1 wedstrijdveld boven richtlijn

Inrichting sportparken Uit de kwaliteitsbeoordeling valt af te leiden dat een aantal elementen als matig of onvoldoende zijn beoordeeld. In de tabel in paragraaf 4.1 zijn de elementen opgenomen. De meeste zaken kunnen binnen het reguliere onderhoud worden meegenomen. De overige zaken worden met een renovatie opgelost. Deze staan in onderstaande tabel opgesomd.

5.3

Sportpark/veld

Veldnr.

Omschrijving

Knelpunt

Binnen beheerplan

Rohda Raalte

Veldafscheiding

Scheefstand

Renovatie

Rohda Raalte

Dug-outs

Gaten in zijkant

Renovatie

Rohda Raalte

Kantplanken

Kieren, gescheurd

Renovatie

Rohda Raalte

Kantplanken

Kieren

Renovatie

Rohda Raalte

Doelen

Advies: Géén vaste doelen op het trainingsveld

Renovatie

Rohda Raalte

Verlichting

Scheefstand

Renovatie

SV Raalte

Kantplanken

Kieren

Renovatie

SV Heeten

Dugouts

Scherpe rand dakplaten

Renovatie

Luttenberg

Poort

Opent naar binnen

Renovatie

Ramele – SMHC

Doelen

Gaten in boarding

Renovatie

Ramele – AV

Verlichting

Vallijnen verouderd

Renovatie

VV Heino

Ballenvangers

Gaas bol, gaten in gaas

Renovatie

Knelpunten Over het algemeen kan worden gesteld dat de kwaliteit van de velden voldoende is en dat deze geen beperkingen opleveren voor het gebruik. Het gros van de geconstateerde zaken zoals grasbestand, onkruiden, beworteling en conditie toplaag zijn met onderhoudswerkzaamheden te verbeteren. Ook uit de behoefte en capaciteitsbepalingen komen geen beperkingen voort.

Voor de technische nummers, sprintlanen en rondbaan van de AV Salland kan worden gesteld dat deze allemaal aandacht behoeven. Veel zaken betreffen achterstallig onderhoud, zoals het onkruid- en algvrij maken van de onderdelen. Enkele andere zaken, zoals de onvlakke aansluitingen op de omgeving zijn meer ingrijpend. Met uitzondering van de sprintlanen/rondbaan zijn deze in beheer van de AV.

Trends en ontwikkelingen

6.1

Kunstgras anno 2021

6.1.1

Normen FIFA/KNVB In 2010 heeft de KNVB de gebruiksnorm voor kunstgrasvoetbalvelden geïntroduceerd. Deze gebruiksnorm houdt in dat velden gedurende een periode van minimaal 8 jaar dienen te voldoen aan bepaalde sporttechnische eigenschappen, bijvoorbeeld balstuit en schokabsorberend vermogen. Na 8 jaar geldt een verplichte keuring waarbij een veld wordt getoetst aan de gebruiksnorm. Voldoet een veld niet aan deze norm dan is het veld niet meer te gebruiken voor KNVB wedstrijden. Ook trainingsgebruik wordt dan afgeraden. Garantievoorwaarden en afschrijvingstermijnen voor de toplaag worden tegenwoordig vaak gekoppeld aan deze periode van 8 jaar, waarbij vaak wordt uitgegaan van een verlenging van 2 jaar. Afschrijvingstermijnen van 10 jaar op de toplaag zijn tegenwoordig meer regel dan uitzondering. Een afschrijvingstermijn van de sporttechnische laag (direct onder de kunstgrasmat) zit op ca. 20 jaar (vaak bij de tweede vervanging van de toplaag). De afschrijvingstermijn van de zandonderbouw wordt veelal op ca. 40 jaar gezet (bij de tweede vervanging van de sporttechnische laag). Met de vervanging van de zandonderbouw is echter nog niet veel ervaring omdat de oudste kunstgrasconstructies nog geen 40 jaar oud zijn. Daarnaast zijn de geldende normen voor de aanleg van kunstgrasvelden een aantal keren gewijzigd.

Deze wijzigingen zijn vaak gericht op de veiligheid en sporttechnische eigenschappen van de velden. Deze aanpassing in de normen hebben in een aantal gevallen in Nederland geleid tot aanpassing van de constructie en onderbouw, waardoor de onderbouw versneld moest worden afgeschreven.

6.1.2

Milieu en volksgezondheid Afvoeren kunstgrasmat In Nederland worden elk jaar circa 200 kunstgrasvelden gerenoveerd. Tot 2018 bleek de Nederlandse afvalverwerkingsindustrie niet in staat deze afvalberg op een goede manier te kunnen verwerken. In 2020 is door diverse marktpartijen de GBN Artificial Grass Recycling (GBN-AGR) in Amsterdam geopend. In september 2021 is tevens de eerste paal geslagen van een nieuwe kunstgrasreycling fabriek van ReMatch. Door deze initiatieven zijn leveranciers en opdrachtgevers verzekerd van een transparante, circulaire en verantwoorde afvoer van oude kunstgrasmatten. De kosten voor het afvoeren en de verwerking van oude kunstgrasmatten inclusief infill zijn de laatste jaren wel sterk gestegen. De verwachting is dat deze stijging de komende jaren nog zal doorzetten. Discussie infill De laatste jaren is er veel discussie over de toegepaste instrooimaterialen (infill) bij kunstgrasvelden. Infill is benodigd om te kunnen voldoen aan de sporttechnische eisen die aan kunstgrasvelden worden gesteld. De discussie was voornamelijk gericht op de toepassing van gemalen autobanden (SBR) als infill. Deze discussie is tweeledig: enerzijds de volksgezondheid en anderzijds de milieubelasting. De laatste tijd is de discussie uitgebreid naar ‘alle polymeric infill’, waarbij de verspreiding van microplastics centraal staat.

Volksgezondheid Mede door uitgebreide media aandacht, zowel in het binnen- als buitenland, is er onderzoek gedaan naar de gezondheidsrisico’s bij het gebruik van SBR rubbergranulaat. De conclusies en bronnen zijn internationaal niet eenduidig. Voor Nederland heeft het RIVM onderzoek gedaan. Uit het onderzoek van het RIVM is gebleken dat het gebruik van SBR als instrooimateriaal niet schadelijk is voor de volksgezondheid. Milieu Het gebruik van SBR heeft in een aantal gevallen wel geleid tot (lichte) verontreiniging van de omliggende bermen of onderbouw van kunstgrasvelden. Als rubbergranulaat buiten een kunstgrasveld terechtkomt bestaat de kans dat de omliggende bodem wordt vervuild. De eigenaar, opdrachtgever, aannemer en/of beheerder van een kunstgrasveld is verantwoordelijk voor het naleven van de zorgplicht in het kader van de Wet Bodembescherming tijdens de aanleg, het onderhoud en de renovatie van een kunstgrasveld. Het bevoegd gezag beoordeelt of sprake is van een juiste invulling van de zorgplicht. Bovenstaande houdt in dat wanneer infill op het veld blijft, er wordt voldaan aan de zorgplicht. In de praktijk blijkt dit zonder maatregelen niet haalbaar. Infill verdwijnt van het veld door onderhoudsmaterieel, spelers en door wind, bespeling of onderhoud ‘onder de afrastering door’.

Maatregelen als ‘het opsluiten’ van het veld met kantplanken, het schoonmaken van onderhoudsmateriaal, het gebruiken van een vuilsluis en het toezien op het gebruik zijn noodzakelijk om dit enigszins in de hand te houden. Het verdwijnen van infill is echter niet alleen van toepassing bij SBR, maar ook bij de alternatieve instrooimaterialen. Dit heeft geleid tot een discussie over de toepassing van infill/microplastics op Europees niveau. ECHA Binnen ECHA (Europees Agentschap voor chemische stoffen) zijn twee adviescommissies belast met de microplastics discussie, de RAC (Risk Assessment Committee) en de SEAC (Socio-Economic Analysis Committee). Er zijn twee mogelijke opties. Eén is een verbod op polymeric infill, met een overgangsperiode. Twee is dat er beheermaatregelen worden genomen tegen verspreiding van polymeric infill naar de omgeving. Dat laatste is overigens iets dat we in Nederland al veelvuldig doen. De RAC is een soort technische commissie. Zij hebben een heel duidelijk standpunt: stoppen met polymeric infill. Dit houdt in dat alle ‘kunstmatige’ infill verboden zal worden. Natuurlijke infill, zoals kurk en geo-infill vallen hier niet onder. De SEAC heeft (nog) geen duidelijk standpunt en kunnen leven met beide alternatieven (stoppen of doorgaan met beheermaatregelen). Een definitief besluit werd eind 2020 verwacht door ECHA.

De commissies zijn echter gevraagd te onderzoeken of de reeds getroffen beheermaatregelen rond de velden effect hebben. De Europese Commissie (EC) heeft in 2022 besloten om op termijn deze polymeric infills te verbieden. De EU lidstaten moeten hier uiteindelijk over beslissen. Indien er een definitief besluit wordt genomen over ‘a total ban of polymeric infills’ dan mag na een overgangsperiode van 6 jaar (2028) er geen infill meer verkocht worden.

Klimaatadaptatie Uit onderzoek van de WUR is gebleken dat de temperatuur op kunstgrasvelden onder zomerse omstandigheden flink hoger ligt dan bij natuurgrasvelden. Dit geldt voornamelijk voor velden die zijn ingestrooid met SBR. Bij alternatieve infill is het temperatuurverschil kleiner. Daarnaast heeft de BSNC samen met Plantum een onderzoek gedaan naar de meerwaarde van natuurgras op het gebied van klimaat, gezondheid en duurzaamheden. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat natuurgras een aantoonbare meerwaarde heeft aan de beleving van de omgeving op bovenstaande aspecten, ook buiten de tijden dat de velden worden bespeeld. Opgemerkt moet worden dat dergelijke positieve effecten voornamelijk spelen in een stedelijke omgeving. 6.1.3

Sporttechnisch In Nederland liggen naar schatting op dit moment circa 2.200 kunstgras voetbalvelden. Kunstgras is voor de breedtesport een uitstekend alternatief gebleken. Vooral de hogere bespeelbaarheid gedurende het hele speelseizoen en de ruimtebesparing (in stedelijk gebied) zijn duidelijke voordelen. Bijkomend voordeel is dat bij aanwezigheid van natuurgrasvelden, deze velden veel minder schade oplopen en langer bespeelbaar blijven en trainingsactiviteiten vrijwel altijd kunnen plaatsvinden. Kunstgras is in het amateurvoetbal niet meer weg te denken en zal naar verwachting, ondanks de sterke afname in het betaald voetbal, een vaste positie houden. De verwachting is wel dat groei van het aantal velden zal afnemen, mede door de financiële aspecten. In de specifieke gevallen waar kunstgras als ‘mode’ is aangelegd en waar amateurverenigingen zelf hebben geïnvesteerd in kunstgras is de kans aanwezig dat kunstgras op termijn weer zal plaatsmaken voor natuurgras, omdat gebleken is dat de exploitatie van kunstgrasvelden hoger is dan vooraf verwacht. De grootste slijtage van kunstgras voetbalvelden bevinden zich met name in de doelgebieden. De levensduur van kunstgras voetbalvelden kan met enkele jaren worden verlengd indien de doelgebieden worden vernieuwd.

6.1.4

Beheer en multifunctionaliteit Het beheer en onderhoud van kunstgrasvelden richt zich voornamelijk op het schoonhouden van de kunstgrasmat en het ‘open houden’ van de infill. Veel van deze relatief eenvoudige onderhoudstaken (schoonhouden en slepen kunstgrasmat) liggen vaak bij de vereniging of eindgebruiker. Het specialistisch onderhoud (dieptereiniging of decompacteren) is vaak weggezet bij de aannemer van het veld, een specialistisch bedrijf of de gemeentelijke onderhoudsdienst. De laatste jaren is de onderhoudsinspanning groter geworden door hogere sporttechnische eisen en het ‘verbod’ op het gebruik van chemische middelen bij de bestrijding van alg, mos en onkruid. In de Green Deal Sport is afgesproken geen gebruik meer te maken van chemische bestrijdingsmiddelen bij het beheer en onderhoud van sportvelden. De Green Deal Sport is een samenwerkingsovereenkomst tussen diverse partijen (oa ministeries van Infrastructuur & Milieu en Economische Zaken, NOC*NSF, VSG en BSNC) met als doel vanaf 2020 geen gewasbeschermingsmiddelen meer te gebruiken op sportvelden. Na het aflopen van de Green Deal eind 2020 is een overgangsperiode ingesteld, waarbij wordt voorgesorteerd op een algeheel verbod op

chemische bestrijdingsmiddelen buiten de landbouw vanaf 1 januari 2023. Een officieel besluit moet nog worden genomen. Geadviseerd wordt voor sportvelden rekening te houden met een algeheel verbod vanaf 1 januari 2023. Voor natuurgrasvelden, maar ook voor kunstgrasvelden heeft dit grote consequenties voor de toe te passen maatregelen en bijbehorende financiën, bijvoorbeeld de omliggende verharding en de randen van de velden.

Kunstgrasvelden worden in de basis gebruikt door de betreffende sportverenigingen en daarnaast veel ingezet in het bewegingsonderwijs. Afhankelijk van de toegankelijkheid en de openheid van de sportpark worden kunstgrasvelden ook veel gebruikt buiten de ‘normale’ gebruiksuren van de verenigingen. De speelseizoenen zijn langer geworden door de introductie van kunstgras. In zowel de winterperiode als in de zomerperioden kunnen kunstgrasvelden gebruikt worden voor toernooien en dergelijke. 6.1.5

Financieel Door de discussies omtrent de instrooimaterialen, gewijzigde normen en milieuproblematiek zijn veel kunstgrasvelden bij een toplaagrenovatie omgebouwd naar een andere type. Hierdoor is in veel gevallen de sporttechnische laag aangepast of vervangen, waardoor deze lagen versneld moeten worden afgeschreven. Daarnaast is een toplaag met andersoortige infill duurder dan een veld met SBR infill, terwijl de afschrijvingstermijnen gelijk zijn, gemiddeld 10 jaar. Om de infill ‘op de plek’ te houden zijn in Nederland veel kunstgrasvelden voorzien van extra kantplanken, schoonloopvoorzieningen ed. Hierdoor zijn door veel beheerders extra onvoorziene kosten gemaakt.

6.1.6

Alternatieven Door de voordelen heeft kunstgras een prominente plek gekregen in het totaal areaal aan sportvelden. Ontwikkelingen zijn dan ook vaak gericht op kunstgras. Door de hoge kosten en de discussies omtrent de infill komen de alternatieven ‘natuurgras’ en ‘hybride’ steeds vaker weer in beeld. Natuurgras De ontwikkelingen met betrekking tot natuurgrasvelden richten zich enerzijds op de kwaliteit van de grasmat en anderzijds op de in de constructie/toplaag gebruikte materialen. Grasrassen worden steeds meer resistent tegen ziekten, plagen en droogte. Toegepaste bemesting en andere onderhoudsmaatregelen hebben er toe geleid dat natuurgrasvelden een hogere bespelingsgraad krijgen. Daarnaast worden (natuurlijke) materialen aan de toplaag/constructie toegevoegd om water snel af te voeren en velden stabieler te houden. Het gaat hier echter om een relatief beperkte winst in het aantal bespelingsuren. Waar in de regel een maximale bespeling van 250 uur werd gehanteerd gaan we tegenwoordig uit van 300 – 400 uur. Het exacte aantal is sterk afhankelijk van onder andere ligging, onderhoud en gebruik. Opgemerkt moet worden dat door droge zomers, zoals bijvoorbeeld in 2019 en 2020, meer inzet benodigd is om de kwaliteit van de velden op peil te houden.

De aanwezigheid van een (automatische) beregeningsinstallatie is hierin mede bepalend voor de kwaliteit en daarmee het aantal bespelingsuren.

Hybride Een ander alternatief zijn zogenaamde hybridevelden. Een hybrideveld is een versterkt natuurgrasveld. Het bestaat uit een combinatie van gras en kunstgrasvezels. Voordeel van dit type velden is een stevige goed doorlatende grasmat die langer dan gewoon gras goede speeleigenschappen behoudt. Het onderhoudsniveau ligt echter wel een stuk hoger dan bij natuurgras. De levensduur van de verschillende systemen (toplaag en onderlaag) ligt ver uit elkaar en is sterk afhankelijk van de totale constructie, het gebruik en het onderhoudsniveau. Ook voor dit type veld geldt dat een grasplant maximaal 400 uur kan worden bespeeld. Na deze periode zal de grasplant worden uitgespeeld. Dergelijke constructies worden voornamelijk in het betaalde voetbal toegepast en in specifieke gevallen ook voor de breedtesport. Uit de ervaringen blijkt dat een hybride veld intensief onderhoud nodig heeft. Door de ‘steriele’ toplaag is het veld gevoelig voor viltvorming, waardoor de waterafvoer (tijdelijk) stagneert. Indien deze viltlaag niet jaarlijks wordt verwijderd wordt het veld snel als glad ervaren.

6.2

Toekomstscenario’s Om onderbouwde keuzes te kunnen maken voor de toekomstige te renoveren kunstgrasvelden zijn er enkele scenario’s naast elkaar gezet. Bij het bepalen van de toekomstscenario’s zijn er twee keuzes belangrijk. Ten eerste, blijft het een kunstgrasveld of wordt deze omgebouwd naar een natuurgrasveld? Ten tweede, indien er gekozen wordt voor handhaving van kunstgras, dan is de keuze voor het type infill een belangrijk onderdeel. De volgende opties zijn meegenomen en gewogen: ➢

Handhaven kunstgras: o SBR. Gemalen auto- en vrachtwagenbanden. Dit materiaal is gebruikt bij de kunstgras voetbalvelden die in de gemeente Raalte zijn aangelegd; • o TPE. TPE (thermoplastische elastomeer) betreft een synthetische rubber (kunstrubber) en is in deze vorm speciaal vervaardigd als infill voor kunstgras. TPE wordt veelal gebruikt in combinatie met een shockpad of foamlayer (veerkrachtige laag onder de kunstgrasmat). Eigenschappen: ▪ Nagenoeg geurloos bij warme dagen; ▪ Nagenoeg geen extra warmteontwikkeling bij warme dagen; ▪ Kwaliteit van het product lastig te toetsen. Door toenemende vraag komen er steeds meer aanbieders op de markt. Volksgezondheid en milieu: ▪ Materiaal voldoet aan de Europese consumenten gebruiksnorm (REACH); ▪ Materiaal betreft een kunststof die door bespeling en onderhoud buiten het veld terecht kan komen. Maatregelen zijn noodzakelijk om verspreiding van microplastics tegen te gaan; ▪ Materiaal is recyclebaar. Materiaal is grotendeels (circa 80%) her te gebruiken na 1 levenscyclus van de mat;

Kurk. Kurk is een 100% natuurlijk product afkomstig van de schors van de kurkeik en wordt in hoofdzaak geïmporteerd vanuit Portugal. Kurk wordt veelal gebruikt in combinatie met een shockpad of foamlayer (veerkrachtige laag onder de kunstgrasmat) Eigenschappen: ▪ Nagenoeg geurloos bij warme dagen; ▪ Nagenoeg geen extra warmteontwikkeling bij warme dagen; ▪ Kwaliteit van het product loopt sterk uiteen. In sommige gevallen beperkte slijt- en vormvastheid. De kwaliteit van het product wordt de laatste jaren beter; ▪ Doordat het erg licht materiaal is, spoelt en waait het makkelijk naar de omgeving weg; ▪ Hogere onderhoudsinspanning en -kosten; ▪ Door vochthoudend vermogen bevriest de infill, waardoor het veld tijdens (strenge) vorst sneller onbespeelbaar is; Volksgezondheid en milieu: ▪ Materiaal voldoet aan de Europese consumenten gebruiksnorm (REACH); ▪ Kurk wordt ondanks dat het een natuurlijke grondstof is ook als ‘bodemvreemd’ materiaal beschouwd wat door bespeling en onderhoud buiten het veld terecht kan komen. Dezelfde maatregelen die ook noodzakelijk zijn om verspreiding van microplastics tegen te gaan, worden ook hier aanbevolen. ▪ Materiaal is recyclebaar. • •

➢

Alternatieve infill Andere typen infill, zoals non-infill en natuurlijke typen infill, voldoen vaak nog niet aan de eisen van de gebruiker of aan de normen van de betreffende bonden. Derhalve zijn deze alternatieven buiten beschouwing gelaten.

Ombouwen kunstgras naar natuurgras.

Onderstaand zijn voor bovengenoemde opties de algemene voor- en nadelen opgenoemd. Handhaven kunstgras. Voordelen: • Het gebruik van de velden wijzigt niet. Multifunctioneel gebruik van de velden blijft goed mogelijk; • Onderhoudskosten blijven nagenoeg gelijk; • Geen versnelde afschrijving (deel) van de onderbouw. Nadelen: • • •

Hoge vervangings-/renovatiekosten; Hogere jaarlasten. Geadviseerd wordt een afschrijvingstermijn van 10 jaar te hanteren op de toplaag; De blijvende discussie over kunstgras, infill en microplastics.

Handhaven kunstgras (SBR). Voordelen: • • • •

Goedkoper ten opzichte van kurk; Sporttechnische eigenschappen van de velden wijzigen niet; Hergebruik van autobanden; Bij een EU-besluit waarbij microplastics als infill verboden wordt, is het handhaven van SBR financieel voordeliger ten opzichte van alternatieve infill. Een foamlayer is niet nodig, waardoor geen sprake is van versnelde afschrijving. Nadelen: • •

Negatief imago SBR; Vervanging sporttechnische laag mogelijk noodzakelijk in verband met zinkadsorptie;

Handhaven kunstgras (ombouw naar TPE). Voordelen: • Sporttechnische laag kan worden gehandhaafd in de constructie; • Geen negatief imago omtrent infill. Nadelen: •

•

Bij een EU-besluit waarbij microplastics als infill verboden wordt, is het toepassen van TPE financieel nadelig ten opzichte van de huidige infill. Een foamlayer is nodig, waardoor wellicht sprake is van versnelde afschrijving, afhankelijk van toekomstige constructies. Aanlegkosten liggen hoger dan bij SBR en Kurk.

Handhaven kunstgras (ombouw naar kurk). Voordelen: • • • •

Sporttechnische laag kan worden gehandhaafd in de constructie; Geen negatief imago omtrent infill; Natuurproduct; Bij een EU-besluit waarbij microplastics als infill verboden wordt, is het toepassen van kurk (nog steeds) toegestaan. Nadelen: • • • •

Aanleg- en onderhoudskosten liggen hoger dan bij SBR; Het materiaal spoelt (of waait) gemakkelijker weg in de omgeving; Het materiaal komt uit Portugal; Door vochtvasthoudend vermogen bevriest de infill, waardoor het veld tijdens (strenge) vorst sneller onbespeelbaar is.

Ombouw kunstgras naar een natuurgrasveld. Voordelen: • •

Geen milieubelasting; Lagere jaarlasten.

Nadelen: • • • • •

6.3

(Deels) versnelde afschrijving van de onderbouw. Sporttechnische laag moet worden afgevoerd, zandonderbouw kan deels worden gehandhaafd. Hogere onderhoudskosten; Multifunctioneel gebruik is vrijwel niet mogelijk in verband met de beperkte belastbaarheid van natuurgras; Trainingscapaciteit neemt af. Gebruik is afhankelijk van de weers- en terreinomstandigheden, afgelastingen van trainingen behoren weer tot de mogelijkheden; Afhankelijk van de ligging van de velden, toenemende kans op engerlingen en/of emelten met hogere onderhoudskosten door biologische bestrijding.

Toekomstige renovaties bestaande kunstgrasvelden Voor de renovaties van de bestaande kunstgrasvelden is het uitgangspunt dat er eerst wordt gekeken of het een kunstgrasveld moet blijven (bijvoorbeeld vanwege behoefte en capaciteit) of dat het veld omgebouwd kan worden naar natuurgras. Indien het een kunstgrasveld blijft, dan wordt er gekozen of het veld wordt ingestrooid met kurk of met SBR. De ervaringen binnen de gemeente met SBR als sporttechnisch instrooimateriaal zijn positief. Echter de negatieve teneur en de milieurisico’s rondom SBR geeft aanleiding om bij elk veld te overwegen of dit nog een haalbaar scenario is. Indien SBR als instrooimateriaal gebruikt gaat worden, dan is de kans aanwezig dat de sporttechnische laag vernieuwd moet worden, doordat de zinkadsorptie van de sporttechnische laag niet meer voldoet voor tweede SBR cyclus. Hierdoor lopen de kosten enorm op. Kurk is inmiddels een goed alternatief. Bij het hanteren van kurk als infill materiaal kan de sporttechnische laag gehandhaafd blijven. Tevens wordt voor de keuze van kurk voorgesorteerd op een eventueel negatief besluit van de EU met betrekking tot toepassing van kunstmatige infill (microplastics).

In de renovatie / groot onderhoudsplanning is uitgegaan van SBR als instrooimateriaal bij de renovatie van de kunstgrasvoetbalvelden, waarbij de bestaande sporttechnische lagen gehandhaafd blijven in de eerste cyclus. Wanneer een renovatie wordt uitgevoerd met kurk als infill-materiaal, zal dit ca. 30% duurder zijn ten opzichte van SBR.

Onderhouds- en beheerplan

7.1

Onderhoud

7.1.1

Uitgangspunten onderhoud Op basis van de huidige kwaliteit van de velden zijn onderhoudspakken opgesteld. Hierbij is in eerste instantie een standaard onderhoudspakket opgesteld om de velden de komende jaren op (basis)niveau te houden. Velden en inrichtingsmaterialen die in de huidige situatie een matige of onvoldoende beoordeling hebben gekregen, dienen tijdens een renovatie te worden opgewaardeerd. In dit hoofdstuk zijn per sportveld de benodigde onderhoudsmaatregelen beschreven. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen dagelijks, periodiek en specialistisch. Vervolgens wordt nader ingegaan op de benodigde renovaties (investeringen).

7.1.2

Onderhoud natuurgras Voor het onderhoud van natuurgras sportvelden zijn diverse dagelijkse, periodieke en specialistisch onderhoudsmaatregelen noodzakelijk. De maatregelen zijn afhankelijk van de bodemgesteldheid en de bespelingsintensiteit. Aan de hand van de kwaliteitsbeoordeling van de velden zijn onderhoudspakketten opgesteld voor het onderhoud van de diverse sportvelden. Aansluitend zijn per pakket de onderhoudskosten weergegeven. De onderhoudsbedragen zijn gebaseerd op normbedragen. WEDSTRIJDVELDEN EN TRAININGSVELDEN Doordat op veel sportparken ook kunstgrasvelden aanwezig zijn, is er voor gekozen om de wedstrijd- en de trainingsvelden binnen de gemeente Raalte op dezelfde wijze te onderhouden. Door de aanwezigheid van kunstgrasvelden worden de trainingsvelden minder belast en wordt het onderhoud gelijk getrokken met de wedstrijdvelden. Voor het onderhoud van de natuurgras wedstrijd- en trainingsvelden worden de volgende onderhoudsmaatregelen en bijbehorende frequenties aangehouden. Het betreffen de onderhoudsmaatregelen die standaard (basis) noodzakelijk zijn om de kwaliteit van de velden op peil te houden. Onderhoud natuurgras velden (wedstrijd en training) Onderhoudsmaatregel

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Raalte&id=7cdc47bc-3a5b-45e4-bff9-1a5b47f7b626